FreeBSD handboek
Terug | Hoofdstuk 24. Lokalisatie - I18N/L10N gebruiken en instellen | Volgende

# 24.3. Lokalisatie gebruiken

In al zijn pracht is I18N niet FreeBSD specifiek maar een conventie. Het FreeBSD Project moedigt iedereen aan FreeBSD te helpen deze conventie te gebruiken.

Lokalisatie-instellingen zijn gebaseerd op drie hoofdtermen: Taalcode, Landcode en Codering. Localenamen zijn als volgt opgebouwd:

    Taalcode_Landcode.Codering

## 24.3.1. Taal- en landcodes

Om een FreeBSD-systeem (of een ander I18N-ondersteunend UNIX® achtig systeem) te lokaliseren naar een bepaalde taal, moet de gebruiker de codes voor het specifieke land en taal achterhalen. Landcodes geven applicaties aan welke variatie van de gegeven taal gebruikt moet worden. Ook webbrowsers, SMTP/POP-servers, webservers, enzovoorts maken beslissingen gebaseerd op die codes. Hieronder staan voorbeelden van taal- en landcodes:

Taal- en landcode | Omschrijving
--- | ---
en_US | Engels - Verenigde Staten
ru_RU | Russisch voor Rusland
zh_TW | Traditioneel Chinees voor Taiwan

## 24.3.2. Coderingen

Sommige talen gebruiken andere ASCII-coderingen dan 8-bit, wijde of multibyte karakters, zie multibyte(3). Oudere programma's herkennen die niet en interpreteren ze foutief als controlekarakters aan. Afhankelijk van de implementatie moeten gebruikers eventueel een applicatie met wijde of multibyte karakterondersteuning compileren, of hem correct instellen. Om wijde of multibyte karakters in te kunnen voeren en te kunnen verwerken levert de FreeBSD Portscollectie voor elke taal programma's. Hiervoor staat I18N-documentatie in de respectievelijke FreeBSD Port.

Voor het bouwen van een gewenste applicatie met lokalisatie is het verstandig de applicatiedocumentatie te bekijken om te bepalen hoe de juiste waarden doorgegeven kunnen worden naar configure, Makefile of de compiler.

Houd rekening met:

- Taalspecifieke enkele C-karakters karakterverzamelingen (zie multibyte(3)), bijvoorbeeld ISO8859-1, ISO-8859-15, KOI8-R of CP437.

- Wijde of multibyte coderingen, bijvoorbeeld EUC of Big5.

Een lijst met actieve karakterverzamelingen staat bij de IANA Registry.

> Opmerking: FreeBSD gebruikt in plaats hiervan X11-compatible locale-coderingen.

## 24.3.3. I18N applicaties

In het FreeBSD Ports en Package systeem hebben I18N-applicaties `I18N` in hun naam zodat ze eenvoudig herkend kunnen worden. Toch ondersteunen ze niet altijd iedere mogelijk gewenste taal.

## 24.3.4. Locale instellen

Meestal is het voldoende om de waarde van de localenaam te exporteren als `LANG` in de login-shell. Dit kan door die waarde in `~/.login_conf` van de gebruiker of in `~/.profile`, `~/.bashrc` of `~/.cshrc`) van de gebruiker te zetten. Het is niet nodig om localedeelverzamelingen als `LC_CTYPE` of `LC_CTIME` in te stellen. Bij de taalspecifieke FreeBSD documentatie staat vaak nog informatie.

De twee volgende omgevingsvariabelen moeten in de instellingenbestanden ingesteld worden:

- `LANG` voor de POSIX® setlocale(3) functies.

- `MM_CHARSET` voor de MIME karakters voor applicaties.

Dit is inclusief het instellen van de gebruikers-shell, het instellen van de specifieke applicatie en de instellingen voor X11.

### 24.3.4.1. Methoden om locale in te stellen

Er zijn twee methoden om de locale in te stellen en beiden worden hieronder beschreven. De eerste (aanbevolen) methode is door middel van het toekennen van omgevingsvariabelen in de loginklasse en de tweede is mogelijk door middel van het toevoegen van de omgevingsvariabelen aan het opstartbestand van de systeem-shell.

#### 24.3.4.1.1. Methode loginklasse

Deze methode biedt de mogelijkheid om omgevingsvariabelen die nodig zijn voor de localenaam en MIME karakterverzamelingen éénmalig voor elke mogelijke shell toe te kennen in plaats van door toekenning via het opstartbestand van elke shell. Gebruikersinstellingen kunnen door de gebruiker zelf worden gemaakt en voor Beheerdersinstellingen zijn superuser-rechten nodig.

##### 24.3.4.1.1.1. Gebruikersinstellingen

Hieronder staat een minimaal voorbeeld van een `.login_conf` bestand in de thuismap van een gebruiker die beide variabelen heeft ingesteld op Latin-1 codering:

    me:\
      :charset=ISO-8859-1:\
      :lang=de_DE.ISO8859-1:

Hieronder staat is een voorbeeld van een `.login_conf` die variabelen instelt voor traditioneel Chinees in BIG-5 codering. Er zijn veel andere variabelen ingesteld zijn omdat sommige software localevariabelen niet correct respecteert voor Chinees, Japans, en Koreaans.

    # Gebruikers die geen valuta eenheden of tijdformaten voor Taiwan
    # willen gebruiken kunnen handmatig elke variabele wijzigen.
    me:\
      :lang=zh_TW.Big5:\
      :setenv=LC_ALL=zh_TW.Big5:\
      :setenv=LC_COLLATE=zh_TW.Big5:\
      :setenv=LC_CTYPE=zh_TW.Big5:\
      :setenv=LC_MESSAGES=zh_TW.Big5:\
      :setenv=LC_MONETARY=zh_TW.Big5:\
      :setenv=LC_NUMERIC=zh_TW.Big5:\
      :setenv=LC_TIME=zh_TW.Big5:\
      :charset=big5:\
      :xmodifiers="@im=gcin": # Stel gcin in als XIM invoerserver

Zie Beheerdersinstellingen en login.conf(5) voor meer details.

##### 24.3.4.1.1.2. Beheerdersinstellingen

Er dient gecontroleerd te worden of loginklasse voor gebruikers, `/etc/login.conf`, de juiste taal instelt door de volgende instellingen in `/etc/login.conf`:

    taalnaam|accountstitel:\
      :charset=MIME_karakterverzameling:
      :lang=localenaam:\
      :tc=default:

Voor het bovenstaande voorbeeld dat gebruik maakt van Latin-1 ziet dat er als hieronder uit:

    german|Duitse gebruikersaccounts:\
      :charset=ISO-8859-1:\
      :lang=de_DE.ISO8859-1:\
      :tc=default:

Voer voordat de gebruikers login class wordt gewijzigd het volgende uit:

    # cap_mkdb /etc/login.conf

om de nieuwe configuratie in `/etc/login.conf` zichtbaar te maken voor het systeem.

#### Loginklasse wijzigen met vipw(8)

Met `vipw` kunnen nieuwe gebruikers toegevoegd worden en de instellingen dienen ongeveer als volgt uit te zien:

    gebruiker:wachtwoord:1111:11:taal:0:0:Gebruikersnaam:/home/gebruiker:/bin/sh

#### Loginklasse wijzigen met adduser(8)

Met `adduser` kunnen nieuwe gebruikers toegevoegd worden. Hierna dient één van de volgende stappen uitgevoerd te worden:

- `defaultclass = `taal`` instellen in `/etc/adduser.conf`. In dit geval dient er voor alle gebruikers van andere talen een `default` klasse ingevoerd te worden.

- Er kan ook gekozen worden voor een antwoord op de vraag over taal vanuit adduser(8):

      Enter login class: default []:

- Ook kan het volgende gebruikt worden voor elke gebruiker die een andere taal gebruikt:

      # adduser -class taal

#### Loginklasse wijzigen met pw(8)

Als pw(8) wordt gebruikt om nieuwe gebruikers toe te voegen:

    # pw useradd gebruikersnaam -L taal

#### 24.3.4.1.2. Methode opstartbestand shell

> Opmerking: Deze methode wordt niet aanbevolen omdat er instellingenen nodig zijn voor elke mogelijke shell. Het advies is de Methode Loginklasse te gebruiken.

Om de localenaam en MIME karakterverzameling toe te voegen kunnen gewoon twee omgevingsvariabelen ingesteld worden, zoals hieronder te zien is, in `/etc/profile` en/of `/etc/csh.login` opstartbestanden voor shells. Hier wordt de Duitse taal als voorbeeld gebruikt:

In `/etc/profile`:

    LANG=de_DE.ISO8859-1; export LANG
    MM_CHARSET=ISO-8859-1; export MM_CHARSET

Of in `/etc/csh.login`:

    setenv LANG de_DE.ISO8859-1
    setenv MM_CHARSET ISO-8859-1

Het is ook mogelijk de bovenstaande instructies toe te toevoegen `/usr/share/skel/dot.profile` (ongeveer gelijk aan wat hierboven in `/etc/profile` is gebruikt) of aan `/usr/share/skel/dot.login` (ongeveer gelijk aan wat hierboven in `/etc/csh.login` is gebruikt).

Voor X11:

In `$HOME/.xinitrc`:

    LANG=de_DE.ISO8859-1; export LANG

Of:

    setenv LANG de_DE.ISO8859-1

Afhankelijk van de shell (zie boven).

## 24.3.5. Console instellen

Voor alle enkele C-karakters karakterverzamelingen worden de juiste lettertypen voor het console ingesteld in `/etc/rc.conf` voor de taal in kwestie met:

    font8x16=lettertypenaam
    font8x14=fontnaam
    font8x8=fontnaam

De `lettertypenaam` komt uit de map `/usr/share/syscons/fonts` zonder het achtervoegsel `.fnt`.

De gebruiker dient ervoor te zorgen dat indien nodig de juiste enkele C-karakters karakterverzameling wordt ingesteld met `/stand/sysinstall`. In sysinstall kan Configure en Console gekozen worden. Het is ook mogelijk het volgende aan `/etc/rc.conf` toe te voegen:

    scrnmap=schermmappingnaam
    keymap=toetsenmappingnaam
    keychange="fkey_nummer sequentie"

`schermmappingnaam` komt uit de map `/usr/share/syscons/scrnmaps` zonder het achtervoegsel `.scm`. Meestal is een schermmapping met een overeenkomstig gemapt lettertype nodig als workaround om bit 8 naar bit 9 uit te breiden op een lettertype-karaktermatrix van een VGA-adapter in pseudografische gebieden, dat wil zeggen om letters uit dat gebied te halen als het schermlettertype een bit 8 kolom gebruikt.

Als de moused daemon is ingeschakeld met de onderstaande regel in `/etc/rc.conf`, dan wordt aangeraden de muiscursorinformatie in de volgende paragraaf te bekijken.

    moused_enable="YES"

Standaard neemt de muiscursor van het syscons(4) stuurprogramma het bereik 0xd0-0xd3 van de tekenverzameling in beslag. Als een ingestelde taal dit bereik gebruikt, moet het cursorbereik hierbuiten gehaald worden. Om de workaround voor FreeBSD aan te zetten kan de volgende regel aan `/etc/rc.conf` toegevoegd worden:

    mousechar_start=3

De `toetsenmappingnaam` komt uit de map `/usr/share/syscons/keymaps` zonder het achtervoegsel `.kbd`. Als niet precies duidelijk is welke toetsenmapping te gebruiken, kan de toetsenmapping getest worden met kbdmap(1) zonder opnieuw op te starten.

`keychange` is nodig om functietoetsen zo te programmeren dat ze overeenkomen met het geselecteerde terminaltype omdat functietoetssequenties niet in de toetsenmapping gedefinieerd kunnen worden.

Er dient ook een controle te zijn op een juiste instelling van het juiste terminaltype voor het console in `/etc/ttys` voor alle `ttyv*` regels. De huidige instellingen zijn:

Karakterverzameling | Terminaltype
--- | ---
ISO8859-1 of ISO-8859-15 | `cons25l1`
ISO8859-2 | `cons25l2`
ISO8859-7 | `cons25l7`
KOI8-R | `cons25r`
KOI8-U | `cons25u`
CP437 (VGA standaardinstelling) | `cons25`
US-ASCII | `cons25w`

Voor wijde of multibyte karaktertalen kan je juiste FreeBSD port in de map `/usr/ports/`taal`` gebruikt worden. Sommige ports verschijnen als console terwijl het systeem ze als serieële vtty ziet. Er dienen dus voldoende vtty's gereserveerd te zijn voor zowel X11 als de pseudo-serieële console. Hier is een gedeeltelijke lijst van applicaties voor het gebruik van andere talen in console:

Taal | Locatie
--- | ---
traditioneel Chinees (BIG-5) | `chinese/big5con`
Japans | `japanese/kon2-16dot` of `japanese/mule-freewnn`
Koreaans | `korean/han`

## 24.3.6. X11 instellen

Hoewel X11 geen deel is van het FreeBSD Project wordt het hier wel besproken voor FreeBSD gebruikers. Meer details zijn te vinden op de Xorg website of op de website van een andere X11 server die gebruikt wordt.

In `~/.Xresources` kunnen applicatiespecifieke I18N instellingen gemaakt worden als lettertypen, menu's, enzovoort.

### 24.3.6.1. Lettertypen weergeven

Eerst moet Xorg server (`x11-servers/xorg-server`), geïnstalleerd worden en daarna de TrueType lettertypen van de taal. Door de gewenste locale in te stellen worden de menu's en dergelijke in de gekozen taal weergegeven.

### 24.3.6.2. Niet-Engelse karakters invoeren

Het X11 Input Method (XIM) protocol is een nieuwe standaard voor alle X11-cliënts. Alle X11-applicaties horen geschreven te worden als XIM-cliënts die invoer aannemen van de XIM-invoerservers. Er zijn meerdere XIM-servers beschikbaar voor verschillende talen.

## 24.3.7. Printerinstellingen

Sommige enkele C-karakters karakterverzamelingen zijn standaard hardware-gecodeerd in printers. Voor wijde of multibyte karakterverzamelingen is een speciale installatie nodig en het gebruik van apsfilter wordt dan aangeraden. Een document kan ook naar PostScript® of PDF formaat omgezet worden door gebruik te maken van taalspecifieke conversieprogramma's.

## 24.3.8. Kernel en bestandssystemen

Het FreeBSD Snelle Bestandssysteem (FFS) is 8-bit schoon, dus het kan gebruikt worden met elke enkele C-karakters karakterverzameling (zie multibyte(3)), maar er is geen karakterverzamelingnaam opgeslagen in het bestandssysteem. Het is dus rauw 8-bit en het weet niets van coderingsbevelen. Officieel ondersteunt FFS nog geen enkele vorm van wijde of multibyte karakterverzamelingen. Toch hebben sommige wijde of multibyte karakterverzamelingen onafhankelijke patches voor FFS die ondersteuning inschakelen. Dit zijn tijdelijke oplossingen of hacks die niet overdraagbaar zijn en daarom is besloten ze niet in de source tree op te nemen. Op de websites van de talen staan de patchbestanden en meer informatie.

Voor het FreeBSD MS-DOS bestandssysteem kan geschakeld worden tussen MS-DOS, Unicode karakterverzamelingen en gekozen FreeBSD bestandssysteem-karakterverzamelingen. mount_msdosfs(8) beschijft de details.

Terug | Begin | Volgende
Beginselen | Omhoog | I18N-programma's compileren