# Podręcznik &marble;

Torsten
Rahn

    &Torsten.Rahn.mail;

//Michał//
//Smoczyk//

    //msmoczyk@wp.pl//

Polskie tłumaczenie
2005
2006
2007
&Torsten.Rahn;
&FDLNotice;
2009-08-04
0.8

&marble; to atlas geograficzny i wirtualny globus na pulpicie, który umożliwia szybką eksplorację różnych miejsc na naszej planecie. Możesz używać &marble; do wyszukiwania miejsc, łatwego tworzenia map, mierzenia odległości oraz do uzyskiwania szczegółowej informacji o miejscach o których słyszałeś(aś) w wiadomościach lub w internecie. Interfejs użytkownika jest prosty, przejrzysty i łatwy w użytkowaniu.

KDE
edukacja
ziemia
globus
geografia
kula

## Wprowadzenie

logo &marble;
logo &marble;

Witaj w &marble; - niewielkim interaktywnym globusie i altasie geograficznym. Tak jak prawdziwy atlas lub zwykły globus &marble; umożliwia ci swobodne poruszanie się na mapie i wyszukiwanie miejsc. Ponadto &marble; daje ci możliwość powiększania mapy i oglądania powierzchni Ziemi w różny sposób. W swojej domyślnej konfiguracji &marble; dostarcza 11 różnych widoków mapy: Atlas, OpenStreetMap, Widok z satelity, Ziemia nocą, Mapa historyczna z 1689 roku, Księżyc, Płaska mapa, Opady (grudzień), Opady (lipiec), Temperatura (grudzień) i Temperatura (lipiec).

&marble; zawiera małą bazę danych ponad 12 000 miejsc (miast, szczytów, wulkanów), które można wyszukiwać i które są częściowo zintegrowane z popularną internetową encyklopedią - Wikipedią. Dodatkowo możesz także za pomocą &marble; mierzyć odległości między punktami pomiarowymi które można dowolnie ustalać.

&marble; jest wolnym oprogramowaniem i jest rozprowadzany na licencji &GNU; Lesser General Public License (LGPL).

## Szybki kurs &marble;: Nawigacja

Program &marble; można uruchomić albo z &kmenu; (Aplikacje Nauka i rozrywkaAstronomia Marble, globus na pulpicie) lub też naciskając &Alt;F2 i wprowadzając w pole polecenie `marble`.

główne okno &marble;
główne okno &marble;

Po prawej możesz zobaczyć mapę topograficzną naszej pięknej planety. W celu lepszej orientacji na mapie w lewym dolnym rogu znajduje się pasek skali, a w prawym górnym rogu róża wiatrów. Aby nawigować i kontrolować widok możesz użyć narzędzi w zakładce Nawigacja po lewej stronie okna: naciśnij klawisze strzałek aby obracać globus. Klawisze strzałek W górę i W dół pochylą oś ziemską w przód i w tył, natomiast klawisze Lewo i Prawo spowodują obrót globusa wokół jego osi fizycznej.

Te same efekty możesz uzyskać wciskając lewy przycisk myszy w dowolnym miejscu na globusie i przeciągając kursor myszy z trzymając wciśnięty przycisk. Za pomocą takiego stylu nawigacji "przeciągnij i upuść" możesz znacznie łatwiej i dokładniej dopasować kąt widoku. Inny sposób szybkiej zmiany kierunków dają również klawisze kursorów na twojej klawiaturze.

Powiększaj i zmniejszaj skalę przesuwając pionowy suwak w górę i w dół. Jeśli twoja myszka posiada kółko, możesz go również użyć do tego samego celu, lub też po prostu przytrzymaj wciśnięte naraz oba klawisze myszy podczas jej przesuwania w górę i w dół. Zmiana skali powiększenia może być dokonywana krokowo za pomocą przycisków Przybliż i Oddal, które są położone powyżej i poniżej suwaka powiększenia (lub też za pomocą klawiszy + i - na twojej klawiaturze).

W zależności od rozdzielczości danej mapy powiększanie skali da większą ilość szczegółów. Stopniowo pojawiać się będą mniejsze miasta i w przypadku używania mapy topograficznej zauważyć będzie można że linie brzegowe rysowane są w postaci grafiki wektorowej.

W przypadku gdy się zgubisz na mapie, zawsze możesz przywrócić kąt widoku i poziom powiększenia do punktu gdzie zacząłeś nawigację: po prostu naciśnij przycisk Nawiguj do lokalizacji domowej (lub naciśnij klawisz Home na klawiaturze). Aby ustawić lokalizację domową naciśnij prawy przycisk myszy na miejscu na mapie i wybierz Ustaw miejsce domowe w menu kontekstowym.

Kliknięcie na pasku stanu za pomocą prawego przycisku myszki, wyświetla menu pozwalające na dostosowanie wyglądu paska stanu. Można pokazywać pozycję, wysokość, poziom kafelka oraz wskaźnik postępu wyświetlający aktualny stan pobierania danych map.

## Wybieranie różnych widoków mapy w &marble;

&marble; posiada 11 różnych widoków mapy: Atlas, OpenStreetMap, Widok z satelity, Ziemia nocą, Mapa historyczna z 1689 roku, Księżyc, Płaska mapa, Opady (grudzień), Opady (lipiec), Temperatura (grudzień) i Temperatura (lipiec). Możesz wybrać jeden z nich naciskając zakładkę Widok mapy na dole paska narzędziowego &marble;:

Widoki mapy &marble;
&marble; Widoki mapy

- Atlas: Klasyczna mapa topograficzna. Używa linii wektorowych ( "MicroWorldDataBase II" ) do oznaczenia linii brzegowych, granic państwowych &etc; oraz grafiki rastrowej ( "SRTM30" ) do pokazania reliefu wyniesienia.

- OpenStreetMap: Światowa mapa drogowa utworzona w ramach projektu OpenStreetMap (OSM). OSM jest otwartą społecznością która tworzy darmowe i edytowalne mapy. Dane projektu OSM zostały wyrenderowane za pomocą biblioteki Mapnik.

- Widok z satelity: Ziemia widziana z kosmosu. Mapa bazuje na obrazach satelitarnych NASA "Blue Marble Next Generation". Źródło: Obserwatorium Ziemskie NASA.

- Ziemia nocą: ten obraz świateł miast na Ziemi został utworzony z wykorzystaniem danych z Defense Meteorological Satellite Program (DMSP) Operational Linescan System (OLS).

- Mapa historyczna z 1689: Historyczna mapa świata z 1689 roku utworzona przez G. van Schagena w Amsterdamie.

- Księżyc: Mapa księżyca. Mapa jest oparta na danych z misji księżycowej Clementine (mozaika mapy UVVIS). Źródło: NASA/SDIO, dzięki uprzejmości Programu Badań Astrogeologicznych USGS.

- Płaska mapa: Płaska mapa świata. Używa linii wektorowych do oznaczenia linii wybrzeża, granic państwowych &etc;

- Opady (grudzień): Mapa pokazująca średnie opady grudnia.

- Opady (lipiec): Mapa pokazująca średnie opady (deszcz/śnieg/grad/itp.) lipca.

- Temperatura (grudzień): Mapa pokazująca średnią temperaturę grudnia.

- Temperatura (lipiec): Mapa pokazująca średnią temperaturę lipca.

## Wyszukiwanie miejsc z użyciem &marble;

&marble; zawiera małą bazę danych ponad 12 000 miast (pochodzącą z witryny http://www.worldgazetteer.com) oraz kilku szczytów i wulkanów. Możesz znaleźć dane miejsce wprowadzając jego nazwę w linii szukania na górze paska narzędzi. Jeśli nie jesteś pewien/pewna pisowni danej nazwy geograficznej (&marble; zawsze używa rodzimej nazwy w alfabecie łacińskim) możesz użyć również przeglądarki położenia poniżej linii szukania: podwójne kliknięcie na danej nazwie wyświetli odpowiednie miejsce na mapie.

Wyszukiwanie miejsc w &marble;
&marble; Wyszukiwanie miejsc

Jeśli już dane miejsce na mapie zostało znalezione, możesz kliknąć lewym przyciskiem myszy na jego etykiecie lub symbolu, a pojawi się wyskakujące menu które umożliwi uzyskanie więcej informacji o tym miejscu. To menu można również użyć do znalezienia współrzędnych geograficznych każdego punktu na kuli ziemskiej, ponieważ bieżące współrzędne są zawsze wyświetlane na dole menu. Po kliknięciu nazwy danej lokalizacji w menu pojawi się okno:

&marble; Arkusz danych
&marble; Arkusz danych

W pierwszej zakładce okna podane są podstawowe dane, takie jak nazwa, współrzędne geograficzne i flaga kraju do którego dane miejsce należy. Dodatkowo dla miast podawana jest liczba mieszkańców, a dla szczytów ich wyniesienie nad poziomem morza. Jeśli twój komputer jest aktualnie podłączony do sieci internetowej, &marble; spróbuje połączyć się z popularną encyklopedią internetową Wikipedią. Jeśli pasujący artykuł Wikipedii jest dostępny, &marble; wyświetli go w drugiej zakładce okna Wikipedia.

## Pomiar odległości w &marble;

Jak już wcześniej wspomniano, &marble; zawsze wyświetla dynamiczny pasek skali w lewym dolnym rogu okna aby można było określić odległości na mapie. Razem z kompasem w prawym górnym rogu okna oba te pola informacyjne umożliwiają lepszą orientację. Ale można także więcej: &marble; umożliwia ci pomiar odległości między dwoma lub więcej punktami na Ziemi. Aby dokonać pomiaru, kliknij prawym przyciskiem myszy na danych punktach na mapie w odpowiedniej kolejności. Przy każdym kliknięciu pojawi się wyskakujące menu, które umożliwi ci dodanie punktu pomiarowego (Dodaj punkt mierzenia) lub też usunięcie wszystkich punktów razem (Usuń punkty mierzenia):

Pomiar w &marble;
Pomiar odległości w &marble;

Po dodaniu co najmniej dwóch punktów pomiarowych, w lewym górnym rogu mapy wyświetlona zostanie całkowita odległość. &marble; przyjmuje dla wszystkich pomiarów poprawkę na krzywiznę Ziemi, która powinna w większości przypadków dać wystarczającą dokładność.

## Wykaz poleceń

### Menu i skróty klawiszowe

#### Menu Plik

&Ctrl;O Plik Otwórz...

  Otwiera plik mapy.

&Ctrl;N Plik Pobierz mapy...

  Wyświetla okno Pobierz nowe pakiety umożliwiające pobranie dodatkowych map dla &marble; z internetu, między innymi map Marsa i Venus.

&Ctrl;S Plik Eksportuj mapę...

  Eksportuje zrzut ekranu z mapy &marble; do pliku obrazu rastrowego.

&Ctrl;P Plik Drukuj mapę...

  Drukuje zrzut ekranu z mapy &marble;.

Plik Pracuj w trybie offline

  Jeśli ta opcja jest zaznaczona &marble; nie będzie więcej pobierać danych map z internetu.

&Ctrl;Q Plik Zakończ

  Kończydziałanie programu &marble;

#### Menu Edycja

&Ctrl;C Edycja Kopiuj mapę

  Kopiuje zrzut ekranu z mapy &marble; do schowka.

Edycja Kopiuj współrzędne

  Kopiuje aktualne współrzędne geograficzne do schowka.

#### Menu Widok

Widok Obecne miejsce

  Przełącza wyświetlanie zakładki pozycji w lewym panelu. Jeśli do twojego komputera podłączone jest urządzenie GPS, &marble; wyświetli długość i szerokość geograficzną miejsca gdzie się obecnie znajdujesz.

Widok Krzyżyk

  Przełącza wyświetlanie prostego celownika w postaci krzyża na środku mapy.

Widok Pola informacyjne

  W tym podmenu możesz zablokować pozycje pól informacyjnych i wyświetlić lub ukryć wtyczki, które zostały włączone na stronie Wtyczki w oknie konfiguracyjnym &marble;.

Widok Serwisy sieciowe

  Wtyczka Wikipedia wyświetla artykuły z Wikipedii powiązane z danymi współrzędnymi jako ikonę na mapie. Kliknięcie na ikonę wyświetla okno przeglądarki wyświetlające informację o danym miejscu. Dane są udostępnione za pomocą serwisu GeoNames.org. Podobnie działa wtyczka Zdjęcia i aktualnie udostępnia zdjęcia z serwisu dzielenia się zdjęciami FlickR.

Widok Chmury

  Wyświetla rzeczywiste pokrycie chmur. Mapa rzeczywistego pokrycia chmur jest uaktualniana co 3 godziny. Używa ona obrazów satelitarnych GOES, METEOSAT i GMS pobranych ze strony internetowej Geostationary Satellite Imagery na Uniwersytecie Dundee. Zasługi: Hari Nair, Xplanet Project

Widok Atmosfera

  Wyświetla rozmyte odbicie atmosfery dookoła Ziemi.

Widok Kontrola słońca...

  Wyświetla Kontrolę słońca gdzie można ustawić datę i czas, prędkość symulacji czasu, cieniowanie słońca, a także wyśrodkować mapę na pozycji słońca.

#### Menu Ustawienia

Ustawienia Wyświetlaj pasek narzędzi

  Przełącza wyświetlanie paska narzędzi.

Ustawienia Wyświetlaj pasek stanu

  Przełącza wyświetlanie paska stanu.

F9 Ustawienia Pokaż panel nawigacji

  Przełącza wyświetlanie panelu nawigacyjnego po lewej stronie głównego okna programu.

&Ctrl;&Shift;F Ustawienia Tryb pełnoekranowy

  Przełącza między normalnym widokiem i widokiem pełnoekranowym. W widoku pełnoekranowym pasek tytułowy jest ukryty, a okno bieżącej aplikacji jest maksymalizowane do całego ekranu.

Ustawienia Konfiguracja: &marble; globus na pulpicie...

  Otwiera okno konfiguracyjne &marble; .

#### Menu Pomoc

&help.menu.documentation;

## Konfigurowanie &marble;

### Konfiguracja widoku

Okno konfiguracji widoku
Okno konfiguracji widoku

Odległość

  Jednostka która jest używana do mierzenia wyniesienia n.p.m., długości i odległości (np. kilometry, mile, stopy).

Kąt

  Określa sposób zapisu kątów we współrzędnych geograficznych. Domyślnie jest używana notacja stopnie-minuty-sekundy ( 54°30'00"). Alternatywnie można wybrać stopnie dziesiętne ( 54.5°).

Stały obraz

  Określa jakość nieruchomej mapy, wyświetlanej gdy nie ma danych wprowadzonych przez użytkownika. Zwykle daje to wysoką jakość mapy jednocześnie zachowując satysfakcjonującą szybkość działania programu.

System graficzny

  Określa system graficzny - Natywny X11 lubRastrowy (programowe rysowanie) - używany przez Qt do rysowania map.Zmiana tego ustawienia może być dobrym pomysłem, jeśli występują niesprawności systemowych sterowników graficznych.

Podczas animacji

  Określa jakość mapy wyświetlanej podczas jej animacji (na przykład podczas przeciągania globusa). Szczególnie na wolnych komputerach zalecane jest ustawić tą opcję na Niska jakość, gdyż spowoduje to wzrost szybkości działania programu.

Nazwy miejsc

  Poszczególne nazwy geograficzne często mają różne nazwy w różnych językach. Etykieta na mapie może pokazywać nazwę w języku użytkownika lub alternatywnie wyświetlać nazwę w oficjalnym języku tego miejsca.

Domyślna czcionka mapy

  Domyślna czcionka, która jest używana na mapie.

### Konfiguracja nawigacji

Okno konfiguracji nawigacji
Okno konfiguracji nawigacji

Położenie

  Podczas przeciągania myszy są dwa standardowe zachowania związane z witrualnym globusem: Położenie poniżej wskaźnika myszy będzie dokładnie podążać za kursorem: W wyniku tego na przykład biegun północny nie będzie znajdował się na górze, co może doprowadzić do pomyłek w orientacji na mapie. Domyślnie &marble; sprawdza czy kierunek północny jest zawsze na górze, co powoduje takie zachowanie podczas przeciągania myszą, że wskaźnik myszy nieznacznie "odłącza się" od kursora.

Przy uruchomieniu

  Domyślnie &marble; wyświetli położenie domowe zaraz po uruchomieniu aplikacji. Alternatywnie może także wyświetlić ostatnią aktywną pozycję, kiedy użytkownik opuścił ostatnio program.

Animacja podróży do obiektu

  Podczas wyszukiwania pozycji &marble; może przejść do nowej pozycji lub też wyświetlać animację podróży z poprzedniego do nowego miejsca.

### Konfiguracja pamięci podręcznej i pośrednika

Okno konfiguracji pamięci podręcznej i pośrednika (proxy)
Okno konfiguracji pamięci podręcznej i pośrednika (proxy)

Pamięć podręczna

  &marble; używa dwóch rodzajów pamięci podręcznej. Pamięć fizyczna jest wymagana do przechowywania danych map w pamięci komputera. Zwiększanie jej rozmiaru spowoduje większą reaktywność programu. Pamięć podręczna na twardym dysku jest używana przez dane pobierane z internetu (np. dane z Wikipedii lub dane map). Zmniejsz tą wartość jeśli chcesz oszczędzić miejsce na twardym dysku, lub jeśli używanie internetu nie jest dla ciebie ważne.

Pośrednik (proxy)

  Ustawienia serwera pośredniczącego (proxy) w twojej lokalnej sieci intranet. Proszę nie wypełniać jeśli nie używa się serwera pośredniczącego.

### Konfiguracja wtyczek

Okno konfiguracji wtyczek
Okno konfiguracji wtyczek

Kompas

  Wyświetla pływający kompas.

Krzyżyk

  Włączenie tej wtyczki spowoduje wyświetlenie krzyżyka (celownika) w centrum mapy.

Widok pliku

  Wyświetla listę aktualnie otwartych plików.

Siatka współrzędnych

  Wtyczka wyświetlająca siatkę współrzędnych.

Pasek skali

  Ta wtyczka wyświetla pływający pasek skali mapy.

Nawigacja

  Wyświetla pływający element z kursorami umożliwiającymi przesuwanie mapy i zmianę jej powiększenia.

Podgląd mapy

  Wyświetla pływający podgląd mapy.

Zdjęcia

  Automatycznie pobiera obrazy z całego świata na podstawie ich popularności.

Wtyczka gwiazd

  Wtyczka pokazująca gwiaździste niebo.

Artykuły Wikipedii

  Automatycznie pobiera artykuły Wikipedii i wyświetla je w odpowiednim miejscu na mapie.

## Pytania i odpowiedzi

Nie widzę swojego domu na mapie / Dlaczego mam używać &marble; skoro istnieje już Google Earth?

&marble; ma na celu być lekką i szybką przeglądarką geograficzną na potrzeby edukacyjne, która łatwo uruchamia się na każdej platformie obsługiwanej przez &Qt;. Podczas gdy mapy o większej rozdzielczości są lepsze, nie są one potrzebne każdemu użytkownikowi i w każdym przypadku (tak samo jak nie używasz zaawansowanego procesora tekstu za każdym razem gdy po prostu potrzebujesz prostego edytora). Zauważ także, że &marble; jest programem darmowym i opiera się na danych które mogą być swobodnie rozpowszechniane w ten sam sposób jak Wolne Oprogramowanie.

Dlaczego &marble; działa tak szybko, mimo że nie mam włączonej akceleracji sprzętowej grafiki? / Dlaczego &marble; nie działa szybko na mojej kosztownej karcie grafiki 3D?

Poza pokazywaniem Ziemi jako globusa &marble; nie używa żadnej sprzętowej akceleracji grafiki trójwymiarowej. Zaletą takiego rozwiązania jest możliwość uruchomienia programu na każdej platformie i sprzęcie, które są obsługiwane przez &Qt;. Wadą natomiast jest to, że program nie działa tak szybko jak mógłby, gdyby używał sprzętowej akceleracji OpenGL. &marble; po prostu używa zwykłej grafiki dwuwymiarowej (2D) i z tego względu wymaga karty graficznej szybko renderującej grafikę 2D. Planowane jest dodanie opcjonalnej obsługi grafiki OpenGL w przyszłości.

Czy będę musiał kiedykolwiek zapłacić za &marble;?

Nie, nigdy. Jednakże autorzy zawsze mile widzą informacje zwrotne o programie. &marble; jest rozpowszechniany na zasadach licencji LGPL, a więc nigdy nie będziesz musiał(a) płacić za ten program.

Jak mogę pomóc?

&marble; to nie tylko program ale także projekt Wolnego Oprogramowania. Aby się przyłączyć po prostu skontaktuj się z nami poprzez listę dyskusyjną kde-edu (kde-edu@kde.org).

## Autorzy i licencje

&marble;

Prawa autorskie programu: Copyright, 2005-2007 &Torsten.Rahn; &Torsten.Rahn.mail;

Autorzy:

- &Torsten.Rahn; &Torsten.Rahn.mail;

- Inge Wallin inge@lysator.liu.se

Michał Smoczykmsmoczyk@wp.pl

&underFDL; &underLGPL;

## Instalacja

### Jak zdobyć program &marble;

&install.intro.documentation;

### Wymagania

&marble; można pobrać z jego strony domowej, jest on też częścią projektu &kde;-Edu.

Listę zmian w programie znajdziesz w pliku `ChangeLog` w dystrybucji &marble;.

### Kompilacja i instalacja

&marble; mona skompilować jako wersję tylko dla &Qt; 4, jak również ze wsparciem dla &kde; 4. Aby skompilować &marble; ze wsparciem tylko dla &Qt; 4 pobierz &marble; z SVN &kde; do katalogu ~/marble i po prostu wykonaj polecenia: `cmake -DQTONLY=ON ~/marble`, a następnie `sudo make install`. Aby skompilować &marble; ze wsparciem dla &kde; sprawdź instrukcje o tym jak kompilować aplikacje &kde; na stronie &kde;'s TechBase.

&documentation.index;