## GNOMEren panelaren eskuliburua

2000
Red Hat, Inc.
Dan Mueth
Alexander Kirillov

Baimena ematen da dokumentu hau kopiatu, banatu eta/edo aldatzeko Free Software Foundation-ek argitaratutako GNU Dokumentazio Librearen Lizentziaren 1.1 bertsioan edo berriago batean ezarritako baldintzak betetzen badira; Atal Aldaezinik, Aurreko azaleko testurik eta Atzeko azaleko testurik gabe. Lizentziaren kopia hemen aurkituko duzu.

Enpresek euren produktu eta zerbitzuak bereizteko erabiltzen dituzten izen asko marka erregistratu moduan hartu behar dira. Izen horiek GNOMEren edozein agiritan agertzen direnean, GNOMEren dokumentazio-proiektuko kideak marka erregistratuak direla konturatu badira, izen horiek osorik maiuskulaz edo hasierako letra maiuskulaz idatzi dituzte.

GNOMEren panelaren eskuliburuaren 1.0 bertsioa da hau.

## Sarrera

GNOMEren Panela GNOMEren erabiltzailearen interfazearen bihotza da, eta bertan biltzen dira Menu Nagusia, erabiltzailearen menuak, aplikazioen abiarazleak, applet-ak (erabat panelaren barruan exekutatzen diren aplikazioak), tiraderak, eta hainbat objektu berezi. Panela konfigurazio-aukera ugari eskaintzeko moduan diseinatu da. Oso erraza izango zaizu panelaren portaera eta itxura aldatzea eta objektuak gehitu edo kentzea zure gustu eta ohituretara egokitzeko. Panel bat baino gehiago ere izan ditzakezu, bakoitza bere itxura, propietate eta edukiekin. Malgutasun horri esker erraz sor dezakezu mahaigain-ingurune pertsonalizatu, eroso eta eraginkorra.

Eskuliburu honek GNOMEren Panelaren 1.2 bertsioa azaltzen du.

## Panelaren oinarrizko ezaugarriak

GNOMEren panela erabiltzea oso erraza da eta berehala ikasiko du lehendik mahaigain-ingurune grafikoa erabili duen edonork. Atal honek panela erabiltzen hasteko oinarrizko sarrera emango dizu, eta ondorengo ataletan Paneleko objektuak eta eginbideak azalduko dira.

### Paneleko objektuen sarrera

Panelak hainbat motatako objektuak izan ditzake. Adibide gisa n agertzen den Panelak mota guztietako objektuak ditu.

#### Adibide-panela

Adibide-panela

Adibide gisa ematen den Panelak objektu hauek ditu:

- #### Menuak

  Menuak elementu-zerrendak dira; elementu bakoitzak aplikazio bat abiarazten du, komando bat exekutatzen du, edo azpimenua da. n ikusten den panelean, geziaren ondoan ezker-ezkerrean dagoen ikonoa estilizatutako oinatz baten ikonoa da (GNOMEren logotipoa). Horixe da Menu nagusia, Paneleko objekturik garrantzitsuenetakoa. Menu horrek GNOMEn erabilgarri dituzun aplikazio, komando, eta konfigurazio-aukera ia guztietarako sarbidea ematen dizu. Menu nagusia xehetasun handiz azaltzen da atalean. Ikusten den bigarren ikonoa karpeta bat da, erabiltzaile-menuen ikono lehenetsia. GNOMEk aukera ematen die erabiltzaileei Menu nagusiaz gain beste menu batzuk sortzeko eduki pertsonalizatuekin. Menu bat irekitzeko, egin klik ikonoan saguaren ezkerreko botoiaz. Menuei buruzko informazio gehiago nahi baduzu, ikus .

- #### Abiarazleak

  Abiarazleak botoiak dira, eta sakatzen dituzunean (ezkerreko botoiaz klik eginez) aplikazio bat abiarazten dute edo bestela, komando bat exekutatzen dute. Adibide gisa emandako Paneleko hirugarren ikonoa abiarazle bat da, eta Gnumeric kalkulu-orria abiarazten du. Abiarazleei buruzko informazio gehiago nahi baduzu, ikus .

- #### Applet-ak

  Applet-ak Panelaren zati txiki baten barruan exekutatzen diren aplikazioak dira. Adibide gisa agertzen den Paneleko laugarren ikonotik zortzigarrenera bitartekoak applet-ak dira. Lehen applet-a GNOMEren eguraldiarena da. Applet honek eguraldiaren datuak periodikoki hartzen ditu saretik eta panelean bistaratzen ditu. Bigarrena Unitate-muntatzailearen applet-a da; disko bat (kasu honetan disketea) muntatuta dagoen edo ez adierazten du eta saguarekin klik bakarra eginez unitatea muntatzeko edo desmuntatzeko aukera ematen du. Hirugarren applet-a Abiarazte bizkorrarena da. Abiarazleen edukitzaile gisa jokatzen du, baina leku gutxiago behar du abiarazleak zuzenean Panelean jarrita baino. Adibidean agertzen den Abiarazte bizkorraren applet-ak sei aplikazio-abiarazle ditu. Hurrengoa GNOMEren Mahai Gida da; mahaigain birtual anitz kontrolatzeko eta mahaigain bakoitzean pantaila anitz edukitzeko aukera ematen dizu. Mahaigain eta pantaila batetik bestera joan zaitezke saguaren ezkerreko botoiaz klik eginez. Erakusten den azken applet-a Ataza-zerrenda da. Aplikazio-leihoak era desberdinetan kontrolatzeko aukera ematen du, besteak beste, fokua aldatu, leihoak ikonotu, eta leihoak eta aplikazioak itxi ditzakezu applet horren bidez. Adibidean ikusten den Ataza-zerrendan bi leiho bakarrik dituen pantaila bat azaltzen da, eta bi leiho horiek Electric Eyes dira. Applet-ei buruzko informazio gehiago nahi baduzu, ikus .

- #### Tiraderak

  Tiraderak funtsean Panelaren hedapenak dira, eta ireki eta itxi egin ditzakezu. Panelean sar daitekeen edozer sar daiteke tiraderetan. Adibide gisa emandako Panelean agertzen den tiradera-ikono marroia da tiraderen ikono lehenetsia, baina beste edozein ere erabil daiteke. Tiradera irekitzeko edo ixteko, egin klik tiraderaren ikonoan saguaren ezkerreko botoiaz. Tiraderei buruzko informazio gehiago nahi baduzu, ikus .

- #### Objektu bereziak

  Normalean Paneleko objektuen bidez egin ezin diren funtzioak egin ahal izateko Panelean gehitzen diren elementuak dira objektu bereziak. Adibide gisa agertzen den Paneleko azken elementua Saioa amaitzeko botoia deitzen zaion objektu berezia da. Botoi hori saguaren ezkerreko botoiaz sakatzen baduzu, GNOMEren saiotik irteteko sekuentzia hasiko da. Objektu bereziei buruzko informazio gehiago nahi baduzu, ikus .

Objektu-mota horietako bakoitza xehetasun handiz azaltzen da hurrengo ataletan. Paneleko objektuak oso erraz gehitu, lekuz aldatu eta ken ditzakezu (ikus ).

### Eskuineko botoiko laster-menua

Paneleko edozein objektutan eskuineko botoiaz klik egiten baduzu, Paneleko objektuaren eskuineko botoiko laster-menua irekiko zaizu. Menuak elementu hauek ditu: Kendu paneletik objektuak paneletik kentzeko, Lekuz aldatu objetuak Panelaren barruan lekuz aldatzeko edo Panel batetik bestera eramateko, behean azaltzen den Panela azpimenua, eta objektuari dagokion elementuren bat edo beste. Tiradera, menu eta abiarazleetan, objektuari dagokion elementu berezi bakarra Propietateak... da, eta objektuaren propietateak eta ezarpenak pertsonalizatzeko aukera ematen du. Applet-etan, eskuineko botoiaren menuak normalean Honi buruz... elementua izango du applet-ari buruzko informazioa emateko (besteak beste, egilearen izena eta applet-aren bertsioa), Laguntza applet-aren dokumentazioa ikusteko, eta

Propietateak... applet-aren hobespenak eta ezarpenak konfiguratzeko. Applet-ek askotan beste applet baten kontrol bereziak izaten dituzte eskuineko botoiaren laster-menuan.

Panela azpimenua Panelak sortu eta kentzeko eta Panelean objektuak gehitzeko erabiltzen da. Gainera, Panel jakin baten propietateak aldatzeko aukera ematen du Propietateak menu-elementuaren bidez (ikus ), eta baita Panel guztien propietateak aldatzekoa ere, Hobespen orokorrak... menu-elementuaren bidez (ikus ).

Panelean bertan ere eskuineko botoiaz klik egin dezakezu. Menu nagusia irekiko da. Menu horrek goian azaldutako Panela azpimenua ere badu.

### Panela ezkutatu

Adibide gisa emandako Panelaren bi muturretan eta n azaltzen diren eskuinerako eta ezkerrerako gezien ikonoak Panela ezkutatzeko erabiltzen dira.

#### Ezkutatzeko botoia

Ezkutatzeko botoia

Gezi horietako bat sakatuz gero, Panela ezkutatu egingo da sakatutako geziaren aldera lerratuz, eta Panela ezkutatzeko botoia bakarrik geratuko da bistan. Bigarren aldiz sakatzen baduzu, Panela zabaldu egingo da.

Panelak konfigura daitezke erabiltzen ari ez zarenean automatikoki ezkuta daitezen eta sagua Panela egongo litzatekeen lekura eramaten duzunean berriz ager daitezen. Oso erabilgarria izan daiteke sistema bereizmen handiz erabili ezin duzunerako. Panela automatikoki nola ezkutatu jakiteko, ikus .

### Saioa amaitu

GNOMEko saioa amaitzeko, egin klik Panelean eta hautatu Amaitu saioa. Saioa amaitzeko elkarrizketa-koadroa irekiko da, n ikusten dena.

#### Saioa amaitzeko elkarrizketa-koadroa

Saioa amaitu

Uneko konfigurazioa gorde nahi baduzu, hautatu Gorde uneko konfigurazioa kontrol-laukia. Irekita dauzkazun GNOME aplikazio guztiak eta Kontrol-zentroan egindako konfigurazio-aldaketak gordeko ditu.

Saioa amaitzeko modu lehenetsia Amaitu saioa aukera da: GNOME saioa amaituko duzu baina ordenagailua ez da itzaliko. Sistema-konfigurazioaren arabera, beharbada Itzali eta Berrabiarazi aukerak ere izango dituzu, ordenagailua itzaltzeko lehena, eta ordenagailua berrabiarazteko bigarrena.

#### Erabiltzaile aurreratuentzako oharra

Itzali eta Berrabiarazi aukerak ager daitezen ezinbestekoa da `/usr/bin/reboot` edo `poweroff` komandoa exekutatzeko baimena izatea.

Ez baduzu saioa amaitu nahi, sakatu Ez botoia eta berriro ere GNOME saiora itzuliko zara. Bestela, sakatu Bai botoia saioa amaitzeko.

#### Saio-amaiera eta Leiho-kudeatzaileak

GNOMErekin bateragarria den leiho-kudeatzailea erabiltzen baduzu, GNOME ixteaz gain leiho-kudeatzailea ere itxi egingo du saioa amaitzeko eginbideak. Bateragarria ez den leiho-kudeatzailea erabiltzen baduzu, aldiz, zerorrek itxi beharko duzu leiho-kudeatzailea.

Saioa amaitzeko elkarrizketa-koadroa desgaitu dezakezu, Amaitu saioa menu-elementuak GNOME saioa zuzenean amai dezan ezer galdetu gabe. Horretarako, abiarazi GNOMEren Kontrol-zentroa Menu nagusian Ezarpenak hautatuz, eta han, Abioko programak menu-elementuan desautatu Galdetu saioa amaitzean botoia.

### Pantaila blokeatu

Beharbada batzuetan GNOME lanean ari dela utzi nahiko duzu ordenagailua, baina ez duzu nahiko beste norbaitek zure GNOME saioa erabiltzea edo ikustea. GNOMEk horretarako aukera ematen dizu pantaila blokeatuz, eta gero desblokeatzeko pasahitza eskatuz. GNOMEren saioa blokeatzeko, egin klik eskuineko botoiaz Panelean eta hautatu Blokeatu pantaila. Bestela, Blokeatzeko botoia baldin badaukazu (ikus ) Panelean, botoi horretan bertan ere klik egin dezakezu pantaila blokeatzeko. Pantaila desblokeatzeko, idatzi saio-hasierako pasahitza.

#### Pantaila-babesleak eta Blokeatzeko botoia

Blokeatu pantaila botoiak xscreensaver programaren eginbide bat erabiltzen du. Kontrol-zentroak pantaila-babeslea ezartzeko erabiltzen duen programa bera da hori. Blokeatu pantaila botoia ondo ibil dadin, pantaila-babesleren bat gaituta izan behar duzu Kontrol-zentroan.

## Menu nagusia

Adibide gisa emandako Panelaren ezkerraldean (ikus ) eta n dagoen oinatz-ikonoa da Menu nagusia (bai, zuzen zaude, gnome-ren oinatza da). Menu horren bitartez eskuratu ahal izango dituzu GNOMEren eginbide gehienak — aplikazioak, konfigurazio-tresnak, komando-gonbita, Amaitu saioa eta Blokeatu pantaila komandoak, eta abar luze bat. Elementu horietako bat atzitzeko, egin klik Menu nagusia botoian. Menu nagusiaren botoia sakatu ondoren sagua askatu behar duzu, Menu nagusian saguaren bitartez aktibatzen diren beste eginbide batzuk erabili ahal izateko. Adibidez, eskuineko botoiaren bidez irekitzen diren laster-menuak, menutik mahaigainera edo Panelera arrastatu eta jaregitea, eta abar.

### Menu nagusiaren botoia

Menu nagusiaren botoia

Menu nagusiaren hainbat botoi izan ditzakezu Panel desberdinetan, eta guztiak banaka konfigura daitezke.

### Menu orokorra

Oinatzaren ikonoan klik eginda irekitzen den Menu-nagusiaz gainera, Menu orokorra ere eskaintzen dizu GNOMEk. Menu nagusiko komando berberak ditu baina ez dago inongo botoiri lotua. Menu orokorra irekitzeko, egin klik eskuineko botoiaz Paneleko leku huts batean. Menu orokorra irekitzeko beste modu bat, Alt F1 teklak sakatzea da. ( Menu orokorra aktibatzeko tekla lehenetsiak aldatu nahi badituzu, Panelaren hobespen orokorrak elkarrizketa-koadroko Hainbat fitxan egin dezakezu.)

Kontuan izan Menu orokorra Menu nagusitik aparte konfiguratzen dela, Panelaren hobespen orokorrak elkarrizketa-koadroko Menua fitxaren bidez.

### Menu nagusiaren osagaiak

Menu nagusiaren osagai nagusia Programak azpimenua da, aurretik konfiguratutako azpimenu eta menu-elementuen zerrenda biltzen dituena. GNOMEren aplikazio guztiak aurkituko dituzu bertan, hasi Gnumeric kalkulu-orritik eta Gelaxka Libreen jokoraino, eta baita GNOMErenak ez diren beste hainbat ere, Netscape web arakatzailea eta emacs testu-editorea, besteak beste. Gainera,

Programak azpimenuan ondorengo komandoak ere aurkituko dituzu:

- Fitxategi-kudeatzailea — GNOMEren fitxategi-kudeatzaile grafikoa abiarazten du.

- Laguntza-sistema — GNOMEren Laguntza-arakatzailea abiarazten du. Sisteman instalatuta daukazun dokumentazio gehienerako sarbidea ematen dizu GNOMEren Laguntza-arakatzaileak — GNOMEren dokumentazioaz gain (GNOMEren Erabiltzailearen gida, aplikazioen eskuliburuak, …), beste mota bateko dokumentaziorako sarbidea ere ematen dizu (eskuliburuko orriak, informazio-orriak, …).

Programak azpimenuaz gainera, Menu nagusiak beste azpimenu batzuk eta zenbait komando erabilgarri ere baditu. Konfigurazioaren arabera, beharbada ezingo dituzu denak ikusi. Bestalde, batzuk azpimenu gisa agertuko dira, eta beste batzuk, aldiz, Menu nagusiaren zati gisa, beste zatietatik marra horizontalen bidez bananduta. Hauek dira azpimenu eta komando osagarriak:

- Gogokoak. Azpimenu hori jatorriz hutsik egoten da, eta zure gogokoak diren aplikazioak jar ditzakezu bertan, azkar atzitu ahal izateko. Menu hori Menu-editorearen bidez edita dezakezu, Menu nagusian Ezarpenak Menu-editorea hautatuta. Beste menu bateko edozein elementu ere gehi dezakezu (bereziki Programak menukoak) Gogokoak menuan. Horretarako, egin klik elementuan eskuineko botoiaz eta hautatu Gehitu hau gogokoen menuan.

- Applet-ak. Sisteman instalatuta dauzkazun applet guztiak aurkituko dituzu azpimenu honetan. Applet bat hautatzen baduzu, Panelean gehituko da.

- KDE menuak. Sisteman instalatuta dauzkazun K Desktop Environment (KDE) menuak erakusten ditu.

- AnotherLevel menuak eta Debian menuak. Azpimenu horiek Red Hat Linux-entzat eta Debian GNU/Linux-entzat lehenetsitako aplikazio-menuak erakusten dituzte hurrenez hurren. Banaketa partikularren erabiltzaileei bakarrik agertuko zaizkie.

- Panela. Azpimenu hori erabil dezakezu Panelaren propietateak aldatzeko (bai Panel indibidualenak eta baita orokorrarenak ere, hau da, panel guztienak), Panelean objektuak gehitzeko, Panel osoa kentzeko, Panel berria sortzeko, edo Panelaren eskuliburua ikusteko.

- Mahaigaina — Azpimenu honek bi elementu ditu: Amaitu saioa, GNOMEren saioa amaitzeko (ikus ), eta Blokeatu pantaila (ikus ).

- Exekutatu … — Menu honek Exekutatu programa elkarrizketa-koadroa irekitzen du shell-aren komandoak exekutatzeko (ikus ).

### Menu nagusiaren konfigurazioa

Menu nagusiaren konfigurazioa aldatzeko, egin klik eskuineko botoiaz Menu nagusia botoian () eta hautatu Propietateak … laster-menuan. Menu-propietateak elkarrizketa-koadroa irekiko zaizu. Goian aipatutako Menu nagusiko azpimenu bakoitza ( Programak, Gogokoak, …) nola agertzea nahi duzun aukera dezakezu: Menu nagusiaren zati gisa, azpimenu gisa, edo inola ere ez.

#### Menu-propietateen elkarrizketa-koadroa

Menu-propietateen elkarrizketa-koadroa

Gogokoak azpimenuaren edukia ere edita dezakezu (edo, sistema-administratzailea bazara, baita Programak azpimenuarena ere) GNOMEren menu-editorearen bidez. Editore hori abiarazteko, egin klik eskuineko botoiaz Menu nagusia botoian eta hautatu

Editatu menuak …. Bestela, GNOMEren menu-editorea abiaraz dezakezu Menu nagusian bertan Programak Ezarpenak Menu editorea hautatuz.

## Menus

Menu nagusiaz gainera, (ikus ), "menu normalak" ere gehi ditzakezu Panelean. Adibide gisa, menu bat erakusten da n, kasu honetan Gogokoak menua da eta hiru aplikazio-abiarazle eta Jokoak izeneko azpimenu bat ditu. Menu nagusiak ez bezala, menu normalek zuk jartzen dizkiezun abiarazleak eta azpimenuak bakarrik izaten dituzte - ez dute lehenetsitako menurik, Exekutatu... komandorik eta horrelakorik izaten Menu nagusiak bezala. Gogokoak edo Programak menuetako edozein azpimenu gehi dezakezu Panelean menu bereizi gisa. Horretarako, ekarri azpimenu hori Menu nagusitik, egin klik eskuineko botoiaz azpimenuaren tituluan, eta hautatu Gehitu hau menu gisa panelean.

### Adibide-menua

Adibide-menua

### Menu bat gehitu panel bati

Panel batean menuak nola gehitu jakiteko, ikus .

### Menua mahaigainera atera

GNOMEko menu guztiek dute mahaigainera ateratzeko eginbidea: ezkerreko botoiaz "zulo-marran" klik egiten baduzu (menuaren goiko aldean, tituluaren gainean dagoen marratxoz osatutako marran), menua mahaigainean agertuko da leiho bereizi bihurtuta, eta hor geratuko da kurtsorea beste leku batera eramaten baduzu ere. Oso baliagarria izango zaizu, oso sakon habiaratutako azpimenu bateko komandoren bat askotan erabiltzen baduzu. Mahaigainera ateratako menu bat mahaigainetik kentzeko, egin klik leihoaren titulu-barrako Itxi botoian (botoi horren itxura eta kokalekua aldatu egingo dira erabiltzen duzun leiho-kudeatzailearen arabera, baina normalean eskuineko azken botoia izaten da, "x" etiketa daramana).

### Menua konfiguratu

Menuen izenak eta ikonoak erraz alda ditzakezu (erabiltzaile-menuenak bakarrik, Menu-nagusitik hartutako azpimenuenak ezin dira aldatu). Horretarako, egin klik menuan, egin klik eskuineko botoiaz menuaren tituluan (zerrendaren goi-goian dago, beste elementu guztien gainean), eta laster-menuan hautatu Propietateak. Mahaigaineko sarreraren propietateen elkarrizketa-koadroa irekiko zaizu, Abiarazlearen propietateen elkarrizketa-koadroaren antzekoa.

Menuan beste elementu bat gehitzeko, egin klik menuaren botoian, egin klik eskuineko botoiaz Menuaren izenean, eta hautatu Gehitu elementu berria menu honi. Sortu menu-elementu bat elkarrizketa-koadroa irekiko da, eta bertan menu-elementuaren izena, iruzkina, komandoa eta mota idatz ditzakezu (informazio gehiago nahi izanez gero, ikus ). Menutik elementu bat kentzeko, egin klik eskuineko botoiaz elementuan eta aukeratu Kendu elementu hau.

Eta amaitzeko, maiz egiten den galdera da "Nola alda ditzaket menuetako letra-tipoa eta atzeko planoa?" Erantzuna da, hori uneko GTK Gaiak erabakitzen duela, eta GNOMEren kontrol-zentroaren bidez alda daitezkeela ezarpen horiek Menu nagusian Programak Ezarpenak Mahaigaina Gai-hautatzailea hautatuz.

## Abiarazleak

Abiarazleak Panelean agertzen diren botoiak dira, eta botoi horietakoren batean klik egiten duzunean, aplikazio bat abiaraziko da edo komando bat exekutatuko da. Abiarazleak edozein ikono erabil dezake eta pertsonalizatutako argibidea izaten du abiarazlearen gainetik kurtsorea pasatzean mezu bat erakusteko.

Abiarazlearen propietateak alda ditzakezu, ikonoa eta izena esaterako, abiarazlean eskuineko botoiaz klik eginez eta Propietateak... hautatuz laster-menuan. Abiarazlearen propietateak elkarrizketa-koadroa irekiko da,n ikusten den bezala. Antzeko elkarrizketa-koadroa erabiltzen da abiarazle berriak sortzeko (ikus ). Kontuan izan GNOMEk bere baitan ez dituela desberdintzen menu-elementuak eta abiarazleak: gauza beraren adierazpen desberdinak baino ez dira. Edozein menu-elementu jar dezakezu Panelean, eta abiarazle gisa azalduko da. Hori horrela izanik, jarraian datorren informazioak berdin balio du abiarazleentzat zein menu-elementuentzat.

### Sortu abiarazlea/Abiarazlearen propietateak elkarrizketa-koadroa

Sortu abiarazlea/Abiarazlearen propietateak elkarrizketa-koadroa

Abiarazlearen propietateen elkarrizketa-koadroak bi fitxa ditu: Oinarrizkoa eta Aurreratua. Oinarrizkoa fitxan honakoak ezar ditzakezu:

- Izena — aplikazioaren izena da, adibidez, `GNOMEren terminala`. Izen hori erabiliko da gero abiarazlea menu batean jartzen duzunean.

- Iruzkina — aplikazioak egiten duenaren azalpen laburra da; adibidez, `Terminala emulatzeko programa`. Argibideetan erabiltzen da.

- Komandoa — aplikazioa exekutatzen duen komandoa; adibidez, `gnome-terminal`.

- Mota — normalean Aplikazioa izan beharko luke; ez aldatu, baldin eta aplikazio-abiarazlea ez den beste zerbait sortu nahi ez baduzu.

- Ikonoa — Panelean abiarazlea irudikatzen duen ikonoa da hau. Ez bada ikonorik zehazten, lehenetsitakoa erabiliko da. Ikonoa aldatzeko, egin klik bertan, eta ikono-arakatzailea abiaraziko da.

- Exekutatu terminalean — honek zehazten du aplikazioa terminalaren barruan exekutatu behar den edo ez. Aplikazioak berak ez badu leihorik sortzen, hautatu botoi hau. Ziur ez bazaude, ez hautatu.

Propietate aurreratuen fitxa behean erakusten da. Erabiltzaile aurreratuentzat da berez; normalean ez duzu fitxa horretako ezarpenik aldatu behar izango.

### Abiarazlearen propietate aurreratuen elkarrizketa-koadroa

Abiarazlearen propietate aurreratuen elkarrizketa-koadroa

Aurreratua fitxan honakoak ezar ditzakezu:

- Probatu hau erabili aurretik — idatzi hemen komando bat, eta GNOMEk komando hori exekuta daitekeen aztertuko du. Komandoa ezin bada behar bezala exekutatu, abiarazlea (edo menu-elementua) ez da erakutsiko, Panel edo menu batean gehitzen baduzu ere. Normalean GNOMEren banaketak prestatzen dihardutenek erabiltzen dute. Adibidez, GNOMEren Menu nagusi lehenetsiak badu TkRat posta elektronikoko programaren elementua, baina elementu hori ikusteko ezinbestekoa duzu TkRat sisteman instalatuta edukitzea.

- Dokumentazioa — oraingoz ez da erabiltzen.

- Izenaren/iruzkinaren itzulpena — Izena eta Iruzkina beste hizkuntza batean nola eman diren adieraz dezakezu hemen. Adibidez, GNOME Terminal aplikazioaren kasuan, honela itzuli dute espainolera (es): izena `Terminal UNIX de GNOME` eta iruzkina `Emulador de terminal GNOME`. Horrek esan nahi du erabiltzaile batek hizkuntza gisa espainiera ezarri badu saioa hastean (GNOMEren pantaila-kudeatzaileko Hizkuntzak menuan hauta dezakezu saioa hastean erabili nahi duzun hizkuntza), orduan, Terminal UNIX de GNOME ikusiko du menuan eta Emulador de terminal GNOME argibide gisa. Terminala exekutatzen duen benetako komandoa ez da aldatzen.

  Itzulpen berria gehitzeko, idatzi hizkuntzaren bi letrako kodea eta Izena eta Iruzkina eremuen itzulpenak beste itzulpenen zerrendaren azpian dauden eremu hutsetan, eta ondoren, sakatu Gehitu/Ezarri botoia. Lehendik dagoen itzulpena aldatzeko, hautatu zerrendan dagokion errenkada, editatu aldatu nahi dituzun eremuak, eta sakatu Gehitu/Ezarri botoia. Lehendik dagoen itzulpena kentzeko, hautatu zerrendan eta sakatu Kendu botoia.

  GNOMEk onartzen dituen hizkuntza guztien zerrenda euren bi letrako kodeekin GNOME Frequently Asked Questions atalean aurkituko duzu.

Abiarazlearen propietateen elkarrizketa-koadroan egindako aldaketa guztiek Aplikatu edo Ados botoia sakatzean izango dute eragina. Ados sakatuta elkarrizketa-koadroa itxiko da; Aplikatu sakatuta, editatzen jarraitu ahal izango duzu.

## Applet-ak

Applet-ak Panelean egoten diren GNOME aplikazioak dira. Applet-aren itxurak normalean applet-aren egoeraren berri ematen du, baina beste informazioaren bat ere adieraz dezake. Applet-ek sarritan botoiak, graduatzaileak, sarrerak edo euren jokabidea kontrolatzeko beste metodo batzuk izaten dituzte.

### Applet-en adibideak

Applet-en adibideak

Applet-en adibide batzuk ikusten dira goian (ikus ). Ezker-ezkerrean dagoena Nahastailearen applet-a da, eta soinuaren bolumena aldatzeko eta mututzeko erabiltzen da. Jarraian Soinu-monitorearen applet-a dago, eta unean erreproduzitzen ari den soinuaren bolumena erakusteaz gain, soinuaren hainbat ezaugarri kontrolatzeko aukera ematen du. Hirugarren applet-a GTCD applet-a da, kontrol guztiak applet-ean erabilgarri dituen CD erreproduzigailua eta pista eta denbora bistaratzen dituena. Hurrengo applet-a Unitate-muntatzailearen applet-a da, saguaren klik bakarraren bidez unitateak muntatzeko eta desmuntatzeko erabiltzen dena. Horren jarraian Mahai Gidaren applet-a dago; mahaigainak eta mahaigain horietan irekita dauzkazun aplikazioak erakusten ditu. Eta azkenik, Ataza-zerrendaren applet-a aurkituko duzu, irekita dituzun leiho edo aplikazioetako bakoitzaren hainbat alderdi kontrolatzeko aukera ematen duena.

GNOMEk applet baliagarri asko ditu. Zein applet dituzun erabilgarri eta zeintzuk diren gehien komeni zaizkizunak ikusteko, egin klik eskuineko botoiaz Panelean eta gehitu zenbait applet Panelari. Applet bakoitzean egin klik eskuineko botoiaz, applet-ak egin ditzakeen eragiketak eta zenbait komando zerrendatzen dituen menua ikusteko.

## Tiraderak

Tiradera zer den ulertzeko modurik errazena gauzak gordetzeko ontzi edo kutxa moduko zerbait dela pentsatzea da. Nolabait elkarrekin lotuta dauden abiarazleak batera edukitzeko erabiltzen da normalean tiradera (GNOME Office-ren aplikazio desberdinak, adibidez). GNOMEren Paneleko tiraderak urrats bat aurrerantz egin eta Panelaren beraren benetako hedapen bihurtzen du tiradera. Eta ondorioz, tiradera Panelaren adar tolesgarria da. Panelak izan dezakeen edozer eduki dezake tiraderak ere: abiarazleak, applet-ak eta beste tiradera batzuk, esate baterako.

### Tiradera irekia

Tiradera irekia

Tiradera Panelean jarritakoan, bertan klik egin dezakezu tiradera "ireki" eta edukia ikusi ahal izateko. Tiradera irekita daukazunean, elementuak gehi ditzakezu bertan Panelean gehitzen dituzun bezalaxe: egin klik eskuineko botoiaz tiraderaren goialdeko gezian eta Menu orokorra irekiko da. Tiradera itxi nahi baduzu, egin klik berriro ikonoan edo goiko gezian.

Tiraderaren propietateak konfiguratzeko, egin klik eskuineko botoiaz tiraderaren ikonoan eta hautatu Propietateak.... Tiraderaren propietateen elkarrizketa-koadroa irekiko da, eta hor, tiraderarentzat erabili nahi duzun ikonoa hauta dezakezu ikonoan klik eginez. Argibidea jarri nahi badiozu, idatzi Argibidea/Izena sarreran. Sagua tiraderaren gainera eramaten duzun bakoitzean argibidea bistaratuko da, barruan zer dagoen adierazteko. Tiraderaren bukaeran tiradera ixteko dagoen Ezkutatu botoia eta barneko gezia bistaratzea nahi duzun ere hauta dezakezu.

### Tiraderaren propietateen elkarrizketa-koadroa

Tiraderaren propietateen elkarrizketa-koadroa

Tiraderaren atzeko planoko kolorea edo irudia ere kontrola dezakezu. Egin klik eskuineko botoiaz tiraderan eta hautatu Propietateak... Tiraderaren propietateen elkarrizketa-koadroa irekitzeko. Ondoren, hautatu Atzeko planoa fitxa Panelaren atzeko planoaren elkarrizketa-koadroa irekitzeko (ikus ).

## Paneleko objektu bereziak

Menu, applet edo abiarazletzat jotzen ez diren hainbat elementu berezi izan ditzake panelak. Objektu berezi horiek azaltzen dira jarraian:

### Blokeatzeko botoia

#### Blokeatzeko botoia

Blokeatzeko botoia

Blokeatzeko botoia Paneleko botoi bat da, eta pantaila blokeatzen duen pantaila-babeslea abiarazten du. Pantaila-babeslea kendu eta berriro ere GNOMEren saiora itzultzeko, pasahitza idatzi behar duzu. Pantaila blokeatzeari buruzko informazio gehiago nahi baduzu, ikus .

### Saioa amaitzeko botoia

#### Saioa amaitzeko botoia

Saioa amaitzeko botoia

Saioa amaitzeko botoia GNOMEren mahaigaineko ingurunetik irteteko erabiltzen da. Saioa amaitzeko sekuentzia hasten du, eta Saio-amaieraren elkarrizketa-koadroa irekitzen du, atalean azaltzen den bezala.

### Exekutatzeko botoia

#### Exekutatzeko botoia

Exekutatzeko botoia

Exekutatzeko botoiak Exekutatu programa elkarrizketa-koadroa irekitzen du (). Komandoa idazteko gonbita egingo dizu. Erabat garatutako shell-a ez denez, ez da GNOMEren terminalaren ordezkoa, baina oso erabilgarria izaten da komando bat azkar idatzi behar duzunean. Laster-teklen bidez ere ireki dezakezu Exekutatu programa elkarrizketa-koadroa. Laster-tekla lehenetsia Alt F2 da, baina nahi izanez gero alda dezakezu Panelaren hobespen orokorren elkarrizketa-koadroko Hainbat fitxaren bidez.

#### Exekutatu programa elkarrizketa-koadroa

Exekutatu programa elkarrizketa-koadroa

Komando-sarrerak historia-buffer bat du, aurretik idatzitako komandoak exekutatu ahal izateko testu-eremuaren eskuineko behera geziaren ikonoan klik egin eta komandoa hautatuz. Arakatu… botoia ere badu fitxategiak aukeratzen laguntzeko — fitxategi-izena komandoaren bukaeran gehituko da. Adibidez, `emacs` (ahalmen handiko testu-editorea) idatz dezakezu komando-lerroan, eta ondoren Arakatu… botoia erabil dezakezu editatu nahi duzun testua hautatzeko.

### Aplikazio barneratuak

Panelaren barruko applet-ak ez diren hainbat aplikazio exekuta ditzakezu applet-ak balira bezala. GNOMErenak izan gabe ere Panelean sartu eta bertan geratzen diren aplikazioei "aplikazio barneratuak" deitzen zaie. Aplikazioek ez dute ezinbestean GNOMEren araberakoak izan behar barneratuak izateko. Oro har, aplikazioak barneratzeko ezinbesteko baldintza hauexek soilik izaten dira: aplikazioak Panelean sartzeko modukoa izan behar duela eta barneratu nahi duzun leihoaren titulua jakin behar duzula. Kasu askotan aplikazioa automatikoki txikitzen da Panelean sartzeko, Sortu barneratutako aplikazioa elkarrizketa-koadroan adierazitako moduan. Aplikazioa handiegia bada Panelean sartzeko, gehienetan Panela handitu egingo da, aplikazioa sartu ahal izateko.

#### Sortu barneratutako aplikazioa elkarrizketa-koadroa

Sortu barneratutako aplikazioa elkarrizketa-koadroa

Barneratzeko aplikazioaren titulua leihoaren titulua da, eta normalean leihoaren goialdean ezkerrean agertzen da. (Kontuan izan leihoaren tituluak maiuskulak eta minuskulak bereizten dituela). Zabalera eta Altuera eremuetan Panelean barneratutako aplikazioaren tamaina zehazten da, pixeletan.

Komandoaren eremua hutsik uzten baduzu, elkarrizketa-koadro honek tamaina jakin bateko leiho hutsa sortuko du panelean, eta bertan geratuko da zehaztutako titulua daraman leihoa mahaigainean agertu zain. Horrelako leiho bat agertu bezain laster (adibidez, dagokion elementua aukeratzen duzunean menuan), barneratu egingo da.

Gainera, Komandoaren eremuan edozein komando sar dezakezu; leihoa Panelean barneratzen hasi baino lehen exekutatuko da komando hori (eta baita gero Panela berrabiarazten den bakoitzean ere). Panelak barneratu behar dituen aplikazioak abiarazteko erabiltzen da normalean.

### Egoera-taula

Egoera-taula egoera-taulakiak (docklet-ak) biltzen dituen panel-objektu bat da. Egoera-taulakiak (docklet-ak) aplikazioek egoerari buruzko informazioa emateko egoera-taulan jartzen dituzten leiho txikiak dira. Aplikazioa kontrolatzeko ere erabil daitezke. Funtsean, docklet edo taulakiak applet txikiak dira (tamainaz eta konplexutasunez). GNOMEk oraingoz ez du egoera-taulan egoera-taulakiak edo docklet-ak kokatzen dituen aplikazio asko. Dena den, GNOMEren egoera-taula bateragarria da K Desktop Environment-enarekin (KDE), beraz KDE aplikazioek, hala nola kscd-ek, egoera-taulakiak jar ditzakete GNOMEren egoera-taulan. GNOME aplikazioen etorkizuneko bertsioek oraintsu gehitutako Paneleko objektu hau erabiliko dute.

#### Egoera-taularen adibidea taulakiarekin

Egoera-taularen adibidea taulakiarekin

Goiko adibideak egoera-taula erakusten digu, CDak erreproduzitzeko kscd programaren egoera-taulakiarekin. Docklet edo taulaki hori kscd programaren leihoa ireki eta ixteko erabiltzen da programa itxi gabe.

## Paneleko objektuak gehitu, lekuz aldatu eta kendu

### Objektuak lekuz aldatu

Paneleko edozein objektu beste kokaleku batera eramateko, mantendu sakatuta saguaren erdiko botoia eta arrastatu beste leku batera. Edo, egin klik objektuan eskuineko botoiaz, aukeratu Lekuz aldatu, eraman sagua kokaleku berrira eta sakatu saguaren edozein botoi bertan ainguratzeko. Panel bereko beste leku batera eraman dezakezu, edo beste Panel batera. Mugimendu hau egitean beste objektu batzuekin topo egiten badu, jokabidea hobespen orokorren araberakoa izango da (ikus ): lekuz aldatzen ari zaren objektuak beste objektu batekin truka dezake kokalekua, aurkitzen dituen objektu guztiak "bultza" ditzake, edo beste objektuen gainetik "jauzi" egin dezake, haiei trabarik egin gabe. Gainera, lehenetsitako jokabideari jaramonik ez egiteko aukera duzu, Maius tekla ("bultza" egiteko), Ktrl tekla ("trukatzeko"), edo Alt ("libre" mugitzeko, hau da, beste objektuen gainetik jauzi egiteko haiek oztopatu gabe) sakatuz objektua mugitzen duzun bitartean.

### Objektuak paneletik kendu

Objektu bat Paneletik kentzeko, egin klik bertan eskuineko botoiaz eta aukeratu Kendu paneletik laster-menuan.

### Objektuak panelari gehitu

Lehenespenez, GNOMEren Panelak oinarrizko objektu bakan batzuk besterik ez ditu izaten, hala nola Menu nagusia. Hala ere, Panelean objektu asko gehi ditzakezu. Adibidez, Menu nagusiko edo azpimenuetako menu-elementu guztiak aplikazio-abiarazle gisa gehi daitezke Panelean. GNOMEk halaber Panelean gehi daitezkeen applet asko eta era askotakoak ditu, applet-era arrastatu eta jaregiten dituzun fitxategiak inprimatzen dituen Inprimagailuaren applet-etik hasi eta Wanda arrainaren applet-eraino. GNOMEren applet eta aplikazio gehigarri ugari dago Interneten eskuragarri.

Applet-ak

  Panelean applet-ak gehitzeko, egin klik eskuineko botoiaz Panelean eta hautatu Panela Gehitu panelari Applet-a. Sistemako applet guztien menu bat azalduko zaizu, kategoriatan banatuta; menu horretako edozein applet aukeratuz gero, Panelari gehituko zaio.

Aplikazio-abiarazleak

  Aplikazio-abiarazleak sortzeko,egin klik eskuineko botoiaz Panelean eta hautatu Panela Gehitu panelari Abiarazlea. Behean ikusten den Sortu abiarazlea elkarrizketa-koadroa irekiko da. Elkarrizketa-koadro horretan abiarazlearen izena, iruzkin bat eta aplikazioa abiarazteko komando bat sartu behar dira. Elkarrizketa hau eta Abiarazlearen propietateena ia berdinak dira. Xehetasun gehiago nahi izanez gero, ikus .

  #### Sortu abiarazlea elkarrizketa-koadroa

  Sortu abiarazlea elkarrizketa-koadroa

  Menu nagusiko aplikazioak edo mahaigaineko aplikazio-abiarazleak ere gehi ditzakezu Panel batean. Erabili saguren ezkerreko botoia objektua Panelera arrastatzeko. Kontuan izan Paneleko leku huts batean jaregin behar duzula, eta ez lehendik dagoen objektu baten gainean: adibidez, Inprimagailuaren appletean jaregiten baduzu, inprimatu egingo da. Halaber, Menu nagusiko elementu batean eskuineko botoiaz klik egin dezakezu, eta Gehitu abiarazle hau panelari hautatu. Gero, abiarazle horren edozein aukera alda dezakezu, bertan eskuineko botoiaz klik eginez eta Propietateak... hautatuz.

Menuak

  Menu bat gehitzeko, egin klik eskuineko botoiaz Panelean eta hautatu Panela Gehitu panelari Menua . Menu nagusia, Programak menua eta Gogokoak menua aukerak emango dizkizu.

  Gainera, Menu nagusia edo bere edozein azpimenu gehi dezakezu Panelean, menu-tituluan (menuko goiko lerroa, menu-elementuetatik marra mehe batek bereizten duena) eskuineko botoiaz klik eginez eta Gehitu hau menu gisa panelari hautatuz.

  #### Menuak eskuz sortu

  Erabiltzaile aurreratuek eskuz ere sor ditzakete menu berriak. Horretarako, kontuan izan behar duzu GNOMEren barruan menua direktorio gisa irudikatzen dela, menu-elementuak mota bereziko fitxategi gisa (`.desktop` fitxategiak — fitxategi horiek aplikazio-abiarazleak ere adierazten dituzte), eta azpimenuak azpidirektorio gisa. Adibidez, Gogokoak menua `~/.gnome/apps` direktorioari dagokio (`~` etxeko direktorioa da), eta

  Programak menua `/usr/share/gnome/apps` direktorioari dagokio. Horrela, GNOMEren fitxategi-kudeatzailea erabil dezakezu beste direktorio bat sortzeko, gero direktorio horretara arrastatu eta jaregin ditzakezu beste direktorio batzuetako `.desktop` fitxategiak (adibidez, `/usr/share/gnome/apps` direktoriokoak) edo mahaigainekoak, eta, ondoren, sortu berri duzun direktorioa fitxategi-kudeatzailearen leihotik Panelera arrastatu eta jaregin dezakezu. Era horretan, zure direktorioa Panelean gehituko da menu gisa.

  Goian deskribatutako edozein metodoren bidez menu bat Panelari gehitu ondoren, menuaren propietateak alda ditzakezu (adibidez, menu horri elementu berriak gehitu edo menuaren ikonoa aldatu), puntuan azaltzen den bezala.

Tiraderak

  Tiradera huts bat gehitzeko, hautatu Panela Gehitu panelari Tiradera. Propietateak aldatzeko (erabiliko duen ikonoa, esate baterako), egin klik eskuineko botoiaz tiraderan eta hautatu Propietateak.... Tiradera honi beste elementu batzuk gehi dakizkioke, Panelari gehitzen zaizkion bezalaxe: Panelari objektu berriak gehitzeko sekzio honetan azaldutako metodo guztiek, tiradera bati beste elementu batzuk gehitzeko ere balioko dute.

  Halaber, Menu nagusia edo bere edozein azpimenu gehi dezakezu Panelean tiradera gisa, menu-tituluan eskuineko botoiaz klik eginez eta Gehitu hau tiradera gisa panelari hautatuz.

Aplikazio barneratua

  Panelari aplikazio barneratu bat gehitzeko, hautatu Panela Gehitu panelari Aplikazio barneratua. Sortu barneratutako aplikazioa elkarrizketa-koadroa irekiko da. Elkarrizketa-koadro horri buruzko informazio xehea nahi izanez gero, ikus .

## Panelak sortu, lekuz aldatu eta kendu

### Panel berriak sortu

Mahaigainean beste Panel bat sortzeko, hautatu Panela Sortu panela Menu nagusian. Mota hauetako Panelak dituzu aukeran:

- Menu-panela — Menu-panela Panel berezi bat da, beti pantailaren goiko aldean kokatuta egoten dena eta hainbat goitibeherako menu dituena. Hauek dira menuak: Programak, Gogokoak, Ezarpenak, Mahaigaina, eta GNOMEri buruzko Interneteko baliabideetarako sarbide bizkorra ematen duen menu berezi bat (bilatu bala-zuloaren ikonoa). Panel honek beste Panelek eduki ditzaketen objektuak ere eduki ditzake, baina ez ditu beste Panelek dituzten konfigurazio-propietateak. Kontuan izan Menu-panela bestelako Panelak baino mugatuagoa dela, eta Panelen eragiketa normal batzuk, adibidez Panela lekuz aldatzea, ezin direla hemen egin.

- Ertzeko panela — Ertzeko panela GNOMErekin abiarazten den Panel nagusia bezalakoa da zehazki; normalki pantailaren ertz baten luzera osora egokitzen da. Panel mota hau hautatuz, beste Panel bat gehi dezakezu pantailaren beste ertz batean, funtzionaltasun handiagoa lortzeko.

- Panel lerrokatua — Panel lerrokatua ere pantailaren ertz batean kokatzen da. Baina Ertzeko panelak ez bezala, Panel lerrokatuak ez du pantaila-ertz osoa hartzen; bere baitan dituen ikonoak eta applet-ak bistaratzeko adina soilik luzatuko da. Izkinetako batean koka daiteke (kasu honetan, kontrako izkinarantz luzatuz joango da) edo ertzaren erdian (kasu honetan, bi aldetarantz luzatuko da, eta automatikoki erdiratuko da objektu berriak gehitu ahala).

  Panel lerrokatu bat izkina batean lerrokatzen bada, ezkutatzeko botoiek ez dute erabat Ertzeko panelean bezala jokatuko. Pantailaren ertzetik hurbilen dagoen ezkutatzeko botoiak Panela beti bezala ezkutatuko du, baina ezkutatzeko beste botoiak Panel osoa kontrako izkinara bidaliko du. Azken mugimendu hori egitean, Panela ez da ezkutatuko, pantailaren beste aldean kokatuko baita. Ezkutatu nahi baduzu, berriro sakatu beharko duzu ezkutatzeko botoia.

- Panel lerragarria — Panel lerragarria Panel lerrokatuaren oso antzekoa da, baina pantaila-ertzaren edozein tokitan koka daiteke, ez izkinetako batean edo erdian nahitaez. Objektuak gehitu ahala, alde baterantz soilik luzatuko da — ez da automatikoki erdiratuko.

- Panel mugikorra — Panel mugikorra pantailaren edozein tokitan koka daiteke, ez nahitaez ertz batean.

#### Panel-mota aldatu

Lehendik dagoen panel baten mota ere alda dezakezu — adibidez, ertzeko panela panel mugikor bihur dezakezu; ikus .

### Panelak lekuz aldatu

Mahaigainean dagoen edozein Panel (Menu Panela izan ezik) alda daiteke lekuz saguaren erdiko botoia sakatuz, edo saguaren ezkerreko eta eskuineko botoiak aldi berean sakatuz, Panela pantailako beste leku batera arrastatzen den bitartean. Saguaren erdiko botoirik ez baduzu eta erdiko botoia emulatzeko sagua konfiguratu ez baduzu, Panel-propietateak elkarrizketa-koadroaren bidez alda dezakezu Panelaren kokalekua. Gai honi buruzko xehetasun gehiago, dokumentazio honetako puntuan aurkituko dituzu.

### Panelak kendu

Lehendik dagoen Panel bat kentzeko, egin klik bertan eskuineko botoiaz eta aukeratu Panela Kendu panel hau. Panela hutsik ez badago, berrespena eskatuko zaizu.

#### Panel bakarra kendu

Gutxienez Panel bat eduki behar duzu irekita beti. GNOMEk ez dizu utziko Panel bakarra kentzen.

## Panelaren hobespen orokorrak

Zure Panel guztien jokabidea konfiguratzen hasteko, hautatu Panela Hobespen orokorrak Menu nagusianan.

Panelaren hobespen orokorren elkarrizketa-koadroa irekiko da. (Elkarrizketa hori GNOMEren kontrol-zentroaren osagaia da). Zure Panel guztiek dituzten propietate asko kontrola ditzakezu elkarrizketa-koadro honen bidez.

### Panelaren konfigurazio orokorraren elkarrizketa-koadroa

Panelaren konfigurazio orokorraren elkarrizketa-koadroa

Bost fitxa ditu Panelaren konfigurazio orokorraren elkarrizketa-koadroak: Animazioa, Botoiak, Paneleko objektuak, Menua, eta Hainbat. Ondoren azaltzen dira banan-banan.

### Animazioa fitxa

- Gaitu animazioak — Panelak eta tiraderak animatzeko aukera ematen du, ezkutatzean eta agertzean adibidez.

- Abiadura konstanteko animazioak — Lehenespenez, animazioak mantso hasten dira, baina gero azkartu egiten dira. Aukera hau gaitzen baduzu, animazioek ez dute azeleraziorik izango.

- [Animazio-abiadura] Autoezkutatu — Saguak Paneletik alde egiten duenean automatikoki ezkutatzeko ezarrita dauden Panelen animazio-abiadura kontrolatzen du. Ezarpenik mantsoena 1 da, eta azkarrena 100.

- [Animazio-abiadura] Esplizituki ezkutatu — Panela Ezkutatzeko botoia sakatzen duzunean izango duen ezkutatze-abiadura kontrolatzen du. Ezarpenik mantsoena 1 da, eta azkarrena 100.

- [Animazio-abiadura] Tiradera lerratu — Tiradera-menu bat agertzeko bizkortasuna kontrolatzen du, Panel bateko tiradera-botoi bat sakatzen duzunean. Ezarpenik mantsoena 1 da, eta azkarrena 100.

- [Autoezkutatu] Atzerapena (ms) — Saguak Paneletik alde egiten duenean automatikoki ikonotzeko ezarrita baldin badaukazu Panela, ikonotu arte igaroko den denbora kontrolatzeko aukera emango dizu honek. Saguak Panela utzi ondoren hasiko da denbora kontatzen. Panela berriro agertuko da, sagua ikusgai geratzen den Panel-zatiaren gainetik igarotzean. Denbora hau milisegundotan neurtzen da.

- [Autoezkutatu] Tamaina (pixelak) — Automatikoki ezkutatzeko ezarrita dauden paneletan, ikonotutakoan erakutsiko den pixel-kopurua zehazten da hemen. Panela maximizatzeko, saguak Panelaren arean sartu behar du.

### Botoiak fitxa

Sail honetan, hainbat botoi-motaren itxura ezar dezakezu: abiarazle-botoiak, menu-botoiak, tiradera-botoiak eta botoi bereziak (hala nola Saioa amaitzeko botoia eta Blokeatzeko botoia).

- Botoi-mota — Hautatu konfiguratu nahi duzun botoi-mota.

- Mosaikoak gaituta — Kontrol-lauki honek goian zehaztutako Panel-botoien atzeko planoko mosaikoa gaituko du.

- Mosaiko normala — Botoia aktibatu gabe (sakatu gabe) dagoenean atzeko planoan izango duen irudia erakusten du. Beste irudi-fitxategi bat aukeratzeko, egin klik irudian, eta ikono-arakatzailea abiaraziko da. Mosaikoek gaituta egon behar dute aukera hau edukitzeko.

- Klik egindako mosaikoa — Botoia aktibatuta (sakatuta) dagoenean atzeko planoan izango duen mosaikoa erakusten du. Beste irudi-fitxategi bat aukeratzeko, egin klik irudian, eta. ikono-arakatzailea abiaraziko da. Mosaikoek gaituta egon behar dute aukera hau edukitzeko.

- Ertz-zabalera (mosaikoa soilik) — Ikono baten inguruko ertzaren zabalera zehazten du. Adibidez, ertzaren zabalera 5ean ezartzen baduzu, mosaikoaren gutxienez 5 pixel erakutsiko dira ikonoaren alde guztietan; behar izanez gero, ikonoa moztu egingo da. Hau oso baliagarria da normalean mosaikoa estaliko lukeen ikonoa baduzu. Mosaikoek gaituta egon behar dute aukera hau edukitzeko.

- Sakonera (sakatzean desplazatuko dena) — Ikono bat sakatzen denean desplazatuko duen sakonera erabakitzen du. Mosaikoek gaituta egon behar dute aukera hau edukitzeko.

Fitxa honek beste 3 aukera ditu, botoi-mota guztietan aldi berean eragina dutenak:

- Berdindu botoiak panel-ertzarekin — Botoia Panelaren ertzarekin lerrokatzeko aukera ematen dizu. Aukera hau ezartzen ez bada, ertzaren zabaleraren ezarpenari jarraituko zaio. Lehenespenez, aukera hau desaktibatuta egoten da.

- Kurtsorea gainean dagoenean soilik erakutsi botoiaren mosaikoa — Aukera hau gaitzen bada, saguaren kurtsorea botoiaren gainean dagoenean soilik agertuko dira mosaikoak.

- Argiztatu botoiak kurtsorea gainetik igarotzean — Aukera hau hautatuz gero, botoiak argiztatu egingo dira kurtsorea gainetik igarotzean

### Paneleko objektuak fitxa

Fitxa honek Paneleko objektuen kokapenari eta mugimenduari buruzko aukera batzuk erakusten ditu.

- Lehenetsitako mugimendu-modua — Paneleko objektuak lekuz aldatzeko lehenetsitako modua aukera dezakezu. Hauek dira aukerak:

  - Trukatu — Lekuz aldatzen duzun objektuak beste objektu bat ukitzen duenean, kokalekuak trukatzen dituzte.

  - Libre — Lekuz aldatzen ari zaren objektuak beste objektu bat ukitzen duenean, haren gainetik "jauzi" egiten du, oztoporik ez egiteko. Aukera egokia da, Panelaren uneko antolamenduarekin ados bazaude eta gainerako objektuak dauden lekuan utzi nahi badituzu.

  - Bultza egin — Lekuz aldatzen ari zaren objektuak aurrean dituen guztiei bultza egingo die, elur-bola batek bezala.

  Lehenetsitako mugimendu-moduari jaramonik ez egiteko aukera duzu, objektua arrastatzen duzun bitartean hauetako tekla bat sakatuta mantentzen baduzu: Ktrl (trukatzeko), Alt (libre mugitzeko), edo Maius (bultza egiteko).

- Betegarria — Paneleko objektuen arteko hutsunea (betegarria) aldatzen du. Pixeletan neurtzen da.

### Menua fitxa

Fitxa honetan, Paneleko menuen itxura erabakitzeko aukerak ezar ditzakezu.

- Erabili ikono handiak — Ikono handiak erabiliko ditu menuetan (lehenetsitako tamainaren ordez). Bereizmen handiko pantailetan (1280x1024 eta gehiagokoetan) soilik da praktikoa.

- Erakutsi [...] botoiak — Hiru puntudun (...) botoi txikiak gehituko dizkie Menu nagusiko elementu guztiei. Horrelako botoi batean ezkerreko botoiaz klik egitean, elementu horren laster-menua agertuko da, hau da, menu-elementuan eskuineko botoiaz klik egitean lortzen den menu bera.

- Erakutsi laster-menuak paneletik kanpo — Botoi hau hautatuta dagoenean, laster-menuak Paneletik kanpo agertzeko aukera ematen du. Desaktibatuta dagoenean, laster-menuak Panelaren gainean agertuko dira. Baliagarria izan daiteke pantaila txikia denean edo mahaigaina gainezka dagoenean.

- Eduki menuak memorian — Menuak memorian edukiko ditu, eta ez du berreskaneatuko elementu berririk gehitu den ikusteko. Horrek GNOMEren abiadura areagotu dezake, baina halaber menuan gehitutako elementu berriak ez agertzea ere gerta daiteke.

- Menu orokorra — Menu orokorra konfiguratzeko aukera ematen du; menu hori Panel batean eskuineko botoiaz klik eginda edo laster-teklak sakatuta ateratzen da. Azpimenu posible bakoitza ( Programak, Gogokoak, etab.), Menu orokorean sartuko den, azpimenu gisa sartuko den, edo ez den sartuko aukera dezakezu. Azpimenu horien azalpena puntuan ematen da.

### Hainbat fitxa

Hainbat fitxak beste inon sartzen ez diren hainbat jokabide pertsonalizagarriren aukerak dauzka.

- Argibideak gaituta — Saguaren erakuslea Paneleko elementu baten gainean jartzen denean GNOMEk argibide bat erakutsi behar duen ala ez zehazten du aukera honek.

- Itxi tiradera, barruko abiarazle bat sakatzen denean — Lehenespenez, tiraderak irekita geratzen dira barruko elementu bat hautatzen denean. Hori deserosoa izan daiteke, tiradera irekita egongo baita saguaren klik batez itxi arte. Aukera hau hautatuz gero, tiraderak automatikoki itxiko dira barruko elementuren bat hautatzean.

- Goratu panelak sagua gainetik igarotzean — GNOMErekin bateragarria ez den leiho-kudeatzailea erabiltzen baduzu, ez du Panelarekin duen erlazioa ulertuko. Hori dela eta, aplikazioek Panela estal dezakete. Eginbide hau gaitzen baduzu, Panela automatikoki etorriko da gainera sagua gainean daukanean.

- Eduki panelak leihoen azpian — GNOMErekin bateragarria den leiho-kudeatzailea erabiltzen baduzu, leiho-kudeatzaileak ulertuko du Panelarekin duen erlazioa. Eginbide hau aukeratzen baduzu, leiho-kudeatzaileak eta GNOMEk Panelaren gainean agertzeko aukera emango diete aplikazioei. Aukera egokia izan daiteke pantaila txikia baduzu.

- Berretsi panel-kentzea elkarrizketa batez — Aukera hau gaitzen bada, GNOMEk berrespena eskatuko du Panela kendu aurretik.

Fitxa honek laster-tekla orokor batzuk konfiguratzeko aukera ere ematen dizu. Menu nagusirako (hau da, laster-menurako) eta Exekutatu programa elkarrizketarako defini ditzakezu laster-teklak. (Horientzako lehenetsitako laster-teklak Alt F1 eta Alt F2 dira hurrenez hurren). Laster-tekla horiek aldatzeko, hautatu goitibeherako zerrendako tekla bat edo sakatu Hartu tekla… botoia eta sakatu nahi duzun tekla.

#### Menua eta Windows teklak erabiltzea

Menua eta Windows tekla bereziak erabili ahal izan behar dituzu laster-tekletan. Tekla horiek erabiltzeko arazoak badituzu, ziur aski zure X zerbitzaria ez da behar bezala konfiguratuta egongo: instalazioa egitean aukeratutako teklatua ez dator bat benetan daukazun teklatuarekin. XFree86 zerbitzaria erabiltzen baduzu, konfigurazio-fitxategia eskuz editatuz konpon dezakezu. Fitxategi horren izena `XF86Config` da eta `/etc` edo /etc/X11 direktorioan egoten da normalean. Ireki ezazu edozein testu-editorerekin (ez testu-prozesadorearekin!) eta aurkitu `XkbModel` hitza duen lerroa. Aldatu eta jarri

    XkbModel "pc104"

. Root (sistema-administratzailea) izan behar duzu hori egiteko. Orain, irten GNOMEtik eta berrabiarazi X zerbitzaria Ktrl Alt Atzera sakatuz.

#### Kontuz ibili XF86Config editatzean

`XF86Config` fitxategia editatzean huts bat egiten baduzu, teklatua edo pantaila erabili ezinda gera zaitezke X Windows-en. Fitxategi hau editatzen hasi aurretik, egin iezaiozu babeskopia eta ziurtatu badakizula nola leheneratu babeskopiatik X Windows edo GNOME erabili gabe, hau da, terminal batetik. Hori egiten ez badakizu, ez editatu fitxategi hau.

## Panel indibidualen propietateak

sailean azaldutako panel-propietate orokorrez gain, propietate batzuk indibidualki konfigura daitezke Panel bakoitzarentzat. Horien artean Panel-mota (ertzekoa, lerrokatua, lerragarria, mugikorra), tamaina, kokalekua, atzeko planoaren kolorea eta ezkutatzeko hobespenak. Panel batean propietate horiek aldatzeko, egin klik eskuineko botoiaz eta hautatu Panela Propietateak. Halaber, Menu nagusiaren botoia sakatu eta Panela Propietateak hauta dezakezu.

Propietateak azpimenuan, Propietate guztiak... hauta dezakezu Panel-propietateak elkarrizketa irekitzeko. Elkarrizketa hau erabiltzen ohituta bazaude, propietateetako batzuk bizkorrago aldatu ahal izango dituzu — Panelaren tamaina edo mota, esate baterako —

Propietateak menuan elementu egokia hautatuz.

Panel-propietateak elkarrizketa-koadroak bi fitxa ditu Panel aktiboaren propietateak ezartzen laguntzeko: Ertzeko panela (edo Lerrokatua, … - zure Panel-motaren arabera) eta Atzeko planoa. Bi fitxa horiek ondoren azaltzen dira.

### Ertzeko panelaren fitxa

#### Ertzeko panelaren propietateen elkarrizketa-koadroa

Ertzeko panelaren propietateen elkarrizketa-koadroa

- Panelaren kokalekua — Panelak pantailan duen kokalekua aldatzeko. Ertzeko panelean, ertz bat zehaztu behar duzu (Goikoa, Eskuinekoa, Ezkerrekoa edo Behekoa). Panel lerrokatuan, ertz bat eta ertzaren muturretako bat edo erdialdea zehaztu behar dituzu. Panel lerragarrian, ertza eta izkinetako batetik dagoen tartea zehaztu behar dituzu (pixeletan). Azkenik, Panel mugikorraren kasuan, Panelaren orientazioa (horizontala edo bertikala) eta ezkerreko goiko izkinaren kokalekua (pantailaren ezkerreko goiko izkinari buruz eta pixeletan neurtua) zehaztu behar dituzu.

  Panela kokalekuz aldatuko da Aplikatu edo Ados botoia sakatzen duzunean.

  #### Panela eskuz aldatu lekuz

  Panelaren posizioa saguaren erdiko botoiaz kokaleku berrira arrastatuz ere alda dezakezu.

- Panelaren tamaina — Hemen Panelaren zabalera aukera dezakezu. Lehenetsitako tamaina 48 pixelekoa da, GNOMEk ikonoentzat erabiltzen duen tamaina lehenetsi bera. Bereizmen txikiko pantaila duten erabiltzaileek Panelaren tamaina murriztu nahi izango dute agian, pantailan leku gehiago izateko; bereizmen handiko pantailen erabiltzaileak, berriz, Panela handiagoak erabiltzen saia daitezke.

  Panelaren tamaina aldatzen denean, Panel horretako ikono guztien tamaina ere automatikoki aldatzen da, eta ondorioz kalitatea nolabait gal daiteke. Halaber, Paneleko applet guztiek ere tamaina egokituko beharko dute. Applet gehienek hala egingo dute; dena den, applet batzuek eskakizun hori betetzen ez badute, Panela bera aldatuko da tamainaz, applet guztiak doitu ahal izateko.

- Ezkutatzea — Sail honetan, Gaitu autoezkutatzea aukera ezar dezakezu — hautatzen baduzu, Panela automatikoki ezkutatuko da sagua Panelaren gainean ez dagoenean. Autoezkutatzeko parametroak Hobespen orokorren elkarrizketa-koadroan konfigura daitezke. Autoezkutatzea aukeratzen baduzu, beharbada autoezkutatzeko botoiak ere desgaitu nahi izango dituzu. Halaber, ezkutatzeko botoietako gezien grafikoak desgaitu ditzakezu.

### Atzeko planoaren fitxa

#### Atzeko planoaren propietateen elkarrizketa-koadroa

Panelaren atzeko planoaren propietateen elkarrizketa-koadroa

Aukera hauen bidez Panelaren beraren atzeko planoa alda dezakezu. Nahi baduzu, atzeko plano Estandarra, Pixmap-a, edo Kolorezkoa aukera dezakezu. Panelaren itxura estandarra unean erabiltzen ari zaren GTK gaiak (GTK gaia GNOMEren kontrol-zentroan konfigura dezakezu) erabakitzen du. Pixmap aukerarekin Panelean mosaiko gisa edo eskalan erakusteko irudi bat hauta dezakezu. Kolorea aukerak Panelaren atzeko planorako kolore bat zehazten du.

- Erabiltzeko kolorea — Panelaerako kolore bat aukeratzen baduzu, zein kolore erabili zehazteko elkarrizketa bat irekiko du botoi honek.

- Irudia — Pixmap bat eduki nahi baduzu Panelaren atzeko planoan, elkarrizketaren atal honetan zein irudi erabili aukeratu ahal izango duzu. Arakatu botoia sakatuz gero, erabili nahi duzun fitxategia bilatu ahal izango duzu. Uneko fitxategi-izena botoi honen ezkerraldean ageri da. Goiko leihoak atzeko plano horren aurrebista erakusten dizu.

#### Irudiak arrastatu eta jaregin

Panelaren atzeko planoa aldatzeko modu erraza GNOMEren fitxategi-kudeatzailetik Panelera irudi-fitxategi bat arrastatu eta jaregitea da. Paneleko atzeko planoan automatikoki jarriko da irudi hori.

- Ez jarri irudia eskalan egokitzeko — Botoi hau hautatuz gero, atzeko planoko irudia mosaiko bihurtuko da Panela estaltzeko, eskalan jarri ordez.

- Jarri eskalan irudia (gorde proportzioak) — Botoi hau hautatuz gero, atzeko planoko irudia ahalik eta gehien egokituko da irudiaren proportzioak gordez, eta gero eskalan jarritako irudia Panelaren atzeko planoa estaltzeko erabiliko da.

- Tiratu irudia (aldatu proportzioak) — Botoi hau hautatzen bada, atzeko planoko irudia bi dimentsioetan egokituko da Panelaren tamaina osoa hartzeko.

- Biratu irudia panel bertikaletan — Botoi hau hautatzen bada, irudia biratu egingo da Panelaren orientazioa (horizontala/bertikala) aldatzen duzunean.

## Uneko akatsak eta mugak

Hemen aipatzen diren gauza gehienak ez dira berez akatsak; Panelak zuk espero ez bezala jokatuko du batzuetan, eta egoera horiek azaltzen dira sail honetan.

Fitxategi edo direktorio arruntik ezin da jarri Panelean. Fitxategi-kudeatzailearen leihotik Panelera fitxategi bat arrastatzen eta jaregiten saiatzen bazara, ez du funtzionatuko. Panelean jar daitezkeen fitxategi-mota bakarrak `.desktop` fitxategiak dira, abiarazleak deskribatzen dituztenak (eta `.kdelnk` fitxategiak, K Desktop Environment formatuko abiarazleak deskribatzen dituztenak); Panelean jaregindako direktorio oro menutzat hartuko da — hau da, `.desktop` ez diren fitxategiak ez dira kontuan hartuko.

Menu nagusia kenduta, gainerako menuak editatzea nahiko nahasgarria da. Menu-editorea oraingoz ezin da erabili horretarako, eta eskuineko botoiko menuko Propietateak elementua ere ez da oso lagungarria - adibidez, ez du menuaren ikonoa aldatzen uzten (horretarako argibide gehiago nahi baduzu, ikus ). Hurrengo bertsioan hobetuz joango gara.

Menu orokorra (teklatuko Alt F1 teklak sakatuz edo eskuineko botoiaz Panelean klik eginez eskuratzen dena), eta Menu nagusia (oinaren ikonoan klik eginda agertzen dena) aparte konfiguratuta daude. Horren arrazoia da, Menu nagusiko hainbat botoi izan ditzakezula Panel desberdinetan.

Pantaila blokeatzeko botoiak ez du pantaila blokeatzen Pantaila-babeslerik ez ezarrita badago GNOMEren kontrol-zentroan.

Panel mota (Ertzekoa, Lerrokatua, etab.) aldatzeko modu bakarra Panela Propietateak Mota aukeratzea da, Menu nagusian edo Menu orokorrean: Panel mota ezin duzu Panel-propietateak elkarrizketan aldatu. Bestalde, Panela Propietateak Atzeko planoaren mota aukerak atzeko planoaren mota (Pixmap-a/Kolorea/Estandarra) aldatzen uzten dizu, baina ez kolorea edo irudia aukeratzen.

## Egileak

GNOMEren panela GNOMEren garatzaile askok idatzi dute; zerrenda partzial bat Honi buruz elkarrizketa-koadroan aurkituko duzu. Bide batez: Honi buruz elkarrizketan ikusten den animaliaren izena jakin nahi baduzu, "Gegl" da eta web orria ere badu.

Bidali zure iruzkin, iradokizun eta akatsen berri-emateak GNOMEren akatsen segimendurako datu-basera. Akatsen berri emateko, Akatsen berri emateko tresna (`bug-buddy`) ere erabil dezakezu. Tresna hori Menu nagusiko Utilitateak azpimenuan duzu eskuragarri.

Eskuliburu hau Dave Mason-ek (dcm@redhat.com), Dan Mueth-ek (d-mueth@uchicago.edu), eta Alexander Kirillov-ek (kirillov@math.sunysb.edu) idatzi dute. Eskuliburuari dagozkion iruzkinak eta iradokizunak GNOMEren Dokumentazio Proiektura bidal ditzakezu: docs@gnome.org; iruzkinak linean ere egin ditzakezu, GNOMEren dokumentazio-egoeraren taula erabiliz.

## Lizentzia

Programa hau software librea da; birbana eta/edo alda dezakezu, Free Software Foundation-ek argitaratutako GNU Lizentzia Publiko Orokorraren 2. bertsioan, edo (nahiago baduzu) bertsio berriago batean, jasotako baldintzak betez gero.

Programa hau erabilgarria izango delakoan banatzen da, baina inolako bermerik gabe; era berean, ez da bermatzen beraren EGOKITASUNA MERKATURATZEKO edo HELBURU PARTIKULARRETARAKO ERABILTZEKO. Argibide gehiago nahi izanez gero, ikus GNU Lizentzia Publiko Orokorra.

GNU Lizentzia Publiko Orokorraren kopia bat GNOMEren dokumentazioarekin batera ematen da. GNU Lizentzia Publiko Orokorraren kopia Free Software Foundation-en bidez ere lor dezakezu haren web gunea bisitatuz edo hona idatziz:

     Free Software Foundation, Inc. 59 Temple Place -
          Suite 330 Boston, MA
          02111-1307 USA