# O Manual de &kalzium;

Carsten
Niehaus

    &Carsten.Niehaus.mail;

Marce
Villarino

    mvillarino@users.sourceforge.net

Tradutor do proxecto Trasno
2001
2002
2004
2005
2006
2007
2008
&Carsten.Niehaus;
2005
&Anne-Marie.Mahfouf;
&FDLNotice;
2008-07-27
2.0.80

&kalzium; é un programa que mostra a Táboa Periódica dos Elementos. Pódeseusar &kalzium; para procurar información acerca dos elementos ou aprender cousas acerca da táboa periódica.

KDE
educación
elementos
química
educación
kalzium

## Introdución

&kalzium; fornece todo tipo de información acerca da Táboa Periódica dos Elementos. Pódense procurar moreas de datos acerca dos elementos e tamén usar visualizacións para velos. É libre e distribúese sob a Licenza Pública &GNU;.

Pódese visualizar a Táboa Periódica dos Elementos en grupos, bloques e familias. Pódense trazar datos para moitos elementos sobre as súas propiedades, como o punto de ebulición ou a masa atómica. Pódese recuar no tempo e ver que elementos se coñecían nunha data determinada. Tamén se pode calcular a masa molecular de moléculas.

## Guía rápida de &kalzium;

Velaquí o &kalzium; a primeira vez que se executa, tanto seleccionando Aplicativos EducaciónCiencia&kalzium; no menú &kmenu; como con &Alt;F2 e escribindo `kalzium` no campo que aparece.

A xanela principal de &kalzium;
A xanela principal de &kalzium;

O &kalzium; divídese nun panel de navegación á esquerda (en vermello, 1) e a vista de táboa (en azul, 2) que mostra os elementos da táboa periódica. A barra de menú normal permite escoller o que se queira mostrar e a barra de estado informa de feitos. Pódes acochar o panel de navegación co menú Ver Mostrar a barra lateral .

Ao mover o cursor do rato sobre un elemento da táboa, aparece unha vista rápida dese elemento no separador Vista xeral do panel de navegación.

Pódese escoller entre varias vistas da táboa: mostrar os elementos por familias, por grupos, por estrutura cristalina, en función do comportamento ácido, &etc;. Pódese modificar todo isto na barra de menú Ver Esquema.

Se queres aprender cousas acerca dun elemento en concreto, preme nel na táboa e mostrarase o diálogo de información.

Diálogo de información
Diálogo de información

Pódense representar datos usando o menú Ferramentas Representar datos.... Escolle o que queiras representar no eixo y e un intervalo de elementos que representar para o eixo x. A captura de pantalla de abaixo mostra a masa dos elementos 1 ao 10.

O diálogo de representación de datos
O diálogo de representación de datos

O glosario ( Ferramentas Glosario...) define as palabras mais importantes da química e mostra imaxes das ferramentas mais habituais cunha explicación.

O glosario
O glosario

## Utilización de &kalzium;

### Resumo do uso de Kalzium

Velaquí algunhas imaxes de &kalzium; en acción:

&kalzium; é moi doado de usar. Está especialmente deseñado para ser usado por estudantes de todas as idades como referencia rápida e simple.

A xanela principal de &kalzium;, logo do primeiro arranque
A xanela principal de &kalzium;

### O diálogo de información

Accédese ao diálogo de información premendo calquera elemento co &LMB;. Este é o lugar no que obter información acerca dun elemento. Cos botóns do fondo do diálogo pódese mudar o elemento que aparece sen fechar o diálogo.

#### Resumo

En Resumo atoparás a información mais importante acerca do elemento. No medio vese o símbolo do elemento co número atómico abaixo á esquerda. O canto de arriba á esquerda mostra o nome do elemento mentres que o canto inferior dereito mostra o peso do elemento.

Diálogo de información de &kalzium;
Diálogo de información de &kalzium;

#### Orbitais de Bohr

A páxina Modelo atómico mostra os orbitais atómicos. Cada órbita representa un orbital e cada círculo marelo un electrón.

Diálogo de información de &kalzium;
Diálogo de información de &kalzium;

#### Varios

O separador Varios contén máis información acerca do elemento, incluída a data de descoberta e a orixe do nome.

Diálogo de información de &kalzium;
Diálogo de información de &kalzium;

#### Isótopos

A páxina Isótopos presenta información acerca dos isótopos dun elemento.

Masa

  A masa deste isótopo.

Neutróns

  O número de neutróns que ten este isótopo.

Porcentaxe

  A porcentaxe de átomos existentes que son deste isótopo. Tamén chamada abundancia.

Período de media-vida

  Só os isótopos inestábeis teñen período de media-vida. Defínese como o tempo no cal a metade destes isótopos decaen.

Enerxía e modo de decaemento

  Sábese que algúns isótopos emiten partículas de radiación baixo o proceso de decaemento radiactivo. Cada transformación por decaemento libera unha enerxía típica, que está listada xunto co modo de decaemento.

Spin e paridade

  A rotación (spin) do núcleo e a súa paridade.

Momento magnético

  O momento do dipolo magnético do núcleo. Mídese en unidades de magnetrón nuclear.

Diálogo de información de &kalzium;
Diálogo de información de &kalzium;

#### Resumo dos datos

A páxina Resumo dos datos contén distintos feitos relacionados co elemento.

Dependendo dos datos dispoñíbeis no &kalzium;, vense diferentes raios do elemento. O raio covalente é o radio dun átomo non cargado do elemento nunha molécula. Podería, por exemplo, ser a distnacia O-H na auga. O raio atómico é o raio dun átomo elemento, &eg; non ligado a nada. O raio de van der Waals defínese como a distancia de dous átomos do mesmo tipo en dúas moléculas iguais, por exemplo, dous átomos de carbono no propano. O último raio posíbel é o raio iónico incluída a súa carga.

A masa dun elemento é a masa media de todos os isótopos en relación á súa porcentaxe.

Diálogo de información de &kalzium;
Diálogo de información de &kalzium;

#### Espectro

Diálogo de información de &kalzium;
Diálogo de información de &kalzium;

### Numeración

A numeración é o xeito de numerar os 18 grupos da táboa periódica. Pódeseescoller a numeración entre IUPAC, CAS, ou vella IUPAC, ou apagala.

Pódense usar as seguintes opcións do menú Ver Numeración para escoller a numeración que mostrar:

- Sen numeración: se se activa esta opción, non haberá numeración dos períodos.

- IUPAC (por omisión): A IUPAC é a International Union of Pure and Applied Chemistry ("Unión internacional de química pura e aplicada"). É unha organización que define a maioría dos estándares químicos. O novo sistema da IUPAC numera cada columna con números árabes do 1 (un) ao 18 (deceoito).

- CAS: O CAS é a Chemical Abstracts Service ("Servizo de resumos de química"). No sistema CAS designáronse as letras A e B para o grupo principal de elementos (A) e para os elementos de transición (B). Apesar de que a numeración IUPAC é a oficial, a do CAS aínda é usada en aulas e laboratorios.

- IUPAC vella: O sistema vello da IUPAC marcaba as columnas con números romanos seguidos polas letras A ou B. As columnas foron numeradas de maneira que as do un ao sete eran da IA á VIIA, as columnas da 8 á 10 eran a VIIIA, da 11 á 17 eran numeradas da IB á VIIB e a columna 18 era numerada VIII. Por mor da confusión que creaban os sistemas vello da IUPAC e o do CAS, a IUPAC adoptou o seu novo sistema.

### Esquemas de cor

&kalzium; pode mostrar que elementos están onde con respecto ao seu bloque e grupo na táboa, segundo o comportamento ácido ou polo estado da materia (&ie; sólido/líquido/vapor) no que están a unha temperatura dada.

Pódese mudar de esquema de cor no menú Vista Esquema.

- Monocromo: todos os elementos teñen a mesma cor. Pódese mudar a cor mediante Configuración Configurar &kalzium;... e indo para a páxina Cores.

- Bloques: mostra unha cor para cada bloque.

- Iconas: mostra iconas para cada elemento.

- Familia: indica cada unha das nove familias cunha cor.

- Grupos: mostra unha cor para cada grupo. Un grupo é unha columna vertical da táboa periódica. Hai 18 grupos na táboa estándar. Os elementos de cada grupo teñen configuracións similares nos electróns de valencia, o que lles dá propiedades semellantes.

- Gradiente

  As vistas en gradiente mostran os elementos de acordo a unha propiedade que sepode escoller cun gradiente de cores. Os elementos para os que non se dispoña de datos móstranse en cor gris.

  Gradiente segundo o raio covalente
  Gradiente segundo o raio covalente

  - Raio covalente

  - Raio de van der Waals

  - Masa atómica

  - Punto de ebulición

  - Punto de fusión

  - Electronegatividade (Pauling)

  - Afinidade electrónica

  - Data de descobrimento

  - Primeira ionización

### Ferramentas

#### Táboa de isótopos

A táboa de isótopos... mostra os isótopos dos elementos.

Existen distintos tipos de isótopos, algúns estábeis, outros. Os inestábeis poden decaer como raios alfa ou como dous tipos diferentes de raios beta. As diferenzas reflíctense usando cores diferentes.

a xanela Táboa de isótopos

&kalzium; pode mostrar os isótopos dun intervalo de elementos

#### Frases de risco/seguranza

As Frases R/S, coñecidas tamén como Oracións de risco e seguranza ou números R/S, é un sistema de códigos e frases de perigo para etiquetar produtos e compostos químicos perigosos. A frase R/S dun composto consiste nunha parte de risco (R) e unha parte de seguranza (S), seguinda cada unha delas por unha combinación de números. Cada número corresponde cunha frase. A frase que corresponde á combinación de letras e números ten o mesmo significado en diferentes idiomas.

#### Glosario

O glosario fornece definicións das ferramentas máis usadas na química, así como algúns datos. Á esquerda da xanela pódese ver a lista de elementos. Encima hai termos químicos, en baixo hai outra lista de ferramentas de laboratorio.

Na parte superior do widget hai unha barra de procuras. Se se escribe algo na barra, as árbores axústanse de inmediato. O botonciño que hai á dereita da barra de procuras límpaa.

o Glosario

#### Representar datos

O diálogo Representar datos... permite representar algúns datos dos elementos. O eixo X representa un intervalo de elementos (desde un número até o outro). Pódese mudar este intervalo usando os campos Primeiro elemento e Último elemento do diálogo. O gráfico non será actualizado até que se prema o botón Representar.

O diálogo Representar datos

&kalzium; pode representar algúns datos dun intervalo de elementos.

#### Resolución de ecuacións

Con Resolución de Ecuacións pódense resolver ecuacións químicas. Eis un exemplo:

> aH2O + bCO2 -> cH2CO3

A ecuación calculada aparece na parte dereita da xanela. Como se pode ver neste primeiro exemplo, tamén pode definir o valor de un ou máis coeficientes. Os outros coeficientes axústanse. Ademais, é posíbel usar corchetes arredor dos elementos ou cargas como se mostra nos dous últimos exemplos.

O diálogo de Resolución de Ecuacións

&kalzium; pode resolver ecuacións químicas

#### Barra lateral

##### Resumo

Resumo

A páxina Resumo é a primeira e mostra un resumo do elemento sobre o que está o rato.

##### Estado da materia

A páxina Estado da materia é a segunda do panel de navegación.

En primeiro lugar móstranse as iconas e texto seguintes:

O diálogo Estado da materia

&kalzium; pode mostrar que elementos son sólidos/líquidos/gases a unha temperatura dada.

##### Liña de tempo

A Liña de tempo permite examinar os elementos do período que se indique. Isto é ideal para coñecer como evoluíu a Táboa Periódica no tempo, á medida que se foron descobrindo novos elementos. Se moves a barra deslizante verás que algúns elementos desaparecen se a moves para a esquerda e voltan a aparecer se a moves para a direita. Ademais o número cambia continuamente.

O número representa a data na que se está a procurar. Se moves a barra para &eg; 1856 só verás os elementos que eran coñecidos no ano 1856.

Verás que algúns elementos non se mostran na data actual. Isto é porque algúns non foron descobertos aínda senón que se prediciu que existirán.

A Liña de tempo

A táboa periódica no pasado (elementos coñecidos en 1856)

##### Calcular

O separador Calcular é o derradeiro da barra lateral. Permite calcular pesos moleculares.

En primeiro lugar móstranse as iconas e texto seguintes:

Calcular

Calcular

##### Mostrar a lenda

A acción Mostrar a lenda permite mostrar a lenda do esquema no que se está (Grupos, Familia, Bloques). Móstrase por omisión pero se se acocha, estará oculta até que se indique que sexa mostrada. &kalzium; mantén esta opción no ficheiro de configuración, polo que a próxima vez que o executes, seguirá como lle indicases.

## Configuración de &kalzium;

&kalzium; ten múltiplas opcións de configuración, ás que se pode aceder abrindo o diálogo de configuración mediante Configuración Configurar &kalzium;... no menú.

O diálogo de configuración de &kalzium;
Cores

Na páxina Cores, pódense mudar as cores de cada un dos esquemas.

O diálogo de configuración de &kalzium;
Unidades

Na páxina Unidades pódense escoller as unidades. Podes escoller se prefires kJ/mol ou eV. A temperatura está en Kelvins por omisión pero pódela cambiar a graos centígrados ou Fahrenheit.

O diálogo de configuración de &kalzium;
Varios

Na páxina Varios, pódese escoller mostrar a masa atómica ou só os números dos elementos na táboa periódica.

## Referencia das ordes

### Menús e atallos do teclado

#### O menú Ficheiro

Ficheiro Gardar como...

  Gravar a táboa de &kalzium; como imaxe.

&Ctrl;Q Ficheiro Saír

  Sae de &kalzium;.

#### O menú Vista

Vista Numeración Sen numeración

  Non mostrar ningún esuema de numeración

Vista Numeración IUPAC

  Mostrar a numeración da IUPAC.

Vista Numeración CAS

  Mostrar a numeración CAS.

Vista Numeración IUPAC vella

  Mostrar a antiga numeración da IUPAC.

Vista Esquema Unha cor

  Mostrar todos os elementos cunha cor de fondo.

Vista Esquema Bloques

  Mostrar os catro bloques dos elementos.

Vista Esquema Iconas

  Mostrar iconas por cada elemento.

Vista Esquema Familia

  Mostrar as familias dos elementos.

Vista Esquema Grupos

  Mostrar os grupos de elementos.

Vista Gradiente Sen gradiente

  Desactivar os gradientes da táboa.

Vista Gradiente Radio covalente

  Mostrar o raio covalente dos elementos.

Vista Gradiente van der Waals

  Mostrar o raio de van der Waals dos elementos.

Vista Gradiente Masa atómica

  Mostrar a masa atómica dos elementos.

Vista Gradiente Punto de ebulición

  Mostrar o punto de ebulición dos elementos.

Vista Gradiente Punto de fusión

  Mostrar o punto de fusión dos elementos.

Vista Gradiente Electronegatividade (Pauling)

  Mostrar a electronegatividade dos elementos.

Vista Gradiente Afinidade electrónica

  Mostrar a afinidade electrónica dos elementos.

Vista Gradiente Data de descoberta

  Mostrara data de descoberta de cada elemento con cores de fondo distintas para cada século.

Vista Gradiente Primeira ionización

  Mostrar a enerxía de primeira ionización dos elementos.

Vista Táboas Táboa: Táboa periódica clásica

  Mostrar a táboa periódica clásica con todos os elementos.

Vista Táboas Táboa: Táboa periódica reducida

  Mostrar unha táboa periódica sen os elementos de transición.

Vista Táboas Táboa: Elementos de transición

  Mostrar unha táboa periódica con só os elementos de transición.

Vista Táboas Táboa: Táboa periódica DZ

  Este elemento representa a táboa DZ Deutscher Zentralausschuss suxerida polo "Comité Central Alemán".

Vista Mostrar/Acochar a lenda

  Comutar a visibilidade da lenda.

Vista Mostrar/Acochar a barra lateral

  Comutar a barra lateral.

#### O menú Ferramentas

Ferramentas Representar datos...

  Abrir o diálogo Representar datos.

Ferramentas Táboa de isótopos...

  Abrir a xanela coa táboa de isótopos.

Ferramentas Glosario...

  Abrir o glosario.

Ferramentas Solucionador de ecuacións...

  Abrir o diálogo de Resolución de Ecuacións

Ferramentas Converter ficheiros químicos...

  Abrir un diálogo para importar e exportar unha grande variedade de formatos de ficheiro e tipos de datos químicos coa biblioteca Open Babel.

Ferramentas Frases R/S

  Abrir o diálogo de Frases de risco e seguranza.

Ferramentas Táboas...

  Mostrar un diálogo co Alfabego grego e os prefixos numéricos e numerais romanos.

Vista Ferramentas Editor de moléculas...

  Abrir o diálogo do Editor de moléculas.

Ferramentas Exportar os datos...

  Abre un diálogo no que se poden escoller Elementos e as súas Propiedades para exportalos a un ficheiro &HTML;.

#### O menú Configuración

Configuración Mostrar a barra de ferramentas

  Conmutar a barra de ferramentas principal.

Configuración Mostrar a barra de estado

  Conmutar a barra de estado.

Configuración Configurar os atallos de teclado...

  Configurar as teclas que usar para acceder ás diferentes accións.

Configuración Configurar as barras de ferramentas...

  Configurar os elementos que aparecen na barra de ferramentas.

Configuración Configurar &kalzium;...

  Mostrar o diálogo de configuración de &kalzium;.

#### O menú Axuda

&help.menu.documentation;

## Preguntas e respostas

Terei que pagar algunha vez por &kalzium;?

Non, nunca. Pero o autor sempre agradecerá un correo dándolle azos ou un DVD dándolle as grazas. &kalzium; é distribuido sob a licenza GPL, polo que nunca terá que pagar por este programa.

## Como podo contribuír?

Axúdeme cos datos.

No mundo da ciencia, o avance é bastante rápido. Se algunha vez acha un valor incorrecto ou a faltar, envíeme un email.

Atope erros ou faga suxestións

Se atopa erros no programa ou ten suxestións para melloralo, fágamo saber en &Carsten.Niehaus.mail;.

## Recoñecementos e licenza

&kalzium;

Copyright do programa, 2001-2005 &Carsten.Niehaus; &Carsten.Niehaus.mail;

Colaboradores:

- Pino Toscano toscano.pino@tiscali.it

mvillarinomvillarino@users.sourceforge.net

Xoséxosecalvo@gmail.com

&underFDL; &underGPL;

## Instalación

### Como obter &kalzium;

&install.intro.documentation;

### Requisitos

&kalzium; pódese atopar na páxina web de &kalzium; e fai parte do proxecto &kde;-Edu

### Compilación e instalación

&install.compile.documentation;

&documentation.index;