# Het handboek van &kxkb;

&Andriy.Rysin;&Andriy.Rysin.mail;
&Andriy.Rysin;&Andriy.Rysin.mail;

&Rinse.Devries;

2003
&Andriy.Rysin;
&FDLNotice;
2003-08-23
1.01.00

&kxkb; is een programma waarmee u van toetsenbordindeling kunt wisselen. Het is gebaseerd op de xkb-extensie van X11.

KDE
kxkb
toetsenbord
indeling

## Inleiding

&kxkb; is een &kde;-programma waarmee u uw toetsenbordindeling kunt wisselen. Het is gebaseerd op de xkb-extensie van X11 en maakt het mogelijk om verschillende toetsenbordindelingen te gebruiken. &kxkb; heeft bovendien een indicator die u uw huidige toetsenbordindeling toont.

## &kxkb; gebruiken

### Grondbeginselen

&kxkb; wordt automatisch opgestart en verschijnt in uw systeemvak als een vlag. Als u meer dan 1 indeling hebt opgegeven, of de optie Indicator voor enkelvoudige opmaak tonen is ingeschakeld, dan wordt er een 2- of 3-letterige afkorting van de toetsenbordindeling op de vlag weergegeven.

Als &kxkb; draait kunt u van toetsenbordindeling wisselen door met de muis te klikken op het systeemvakpictogram of door de bijhorende sneltoets in te drukken. De sneltoets of muisklik zal de volgende indeling in de lijst activeren. Als alternatief kunt u met de rechter muisknop op het pictogram van &kxkb; klikken en een indeling uit de lijst kiezen.

U kunt de configuratie van &kxkb; wijzigen door met de rechter muisknop te klikken op het systeemvakpictogram en menuoptie Instellen... te selecteren. De configuratiemodule is ook te bereiken via het Configuratiecentrum, in de sectie Regio en toegankelijkheid/Toetsenbordindeling. Daarnaast kunt u de module vanuit een terminal starten via het commando `kcmshell keyboard_layout`.

## &kxkb; instellen

### Algemene informatie

De configuratie van &kxkb; bestaat uit drie tabbladen: Opmaak, Wisselopties en Xkb-opties. De tabbladen functioneren onafhankelijk van elkaar. In het eerste tabblad kiest u de indelingen die u wilt gebruiken en de bijhorende opties. In het tweede tabblad kunt u het wisselbeleid instellen. Het derde tabblad bevat de parameters voor de Xkb-extensie waarop &kxkb; is gebaseerd. Xkb-opties zijn eigendom van X en worden niet door kxkb afgehandeld. Het programma geeft de door u gekozen instelling enkel door aan X11.

&kxkb; brengt geen veranderingen aan in de configuratiebestanden van XFree86. Als u de optie `Toetsenbordindelingen` hebt ingeschakeld geeft &kxkb; diens instellingen door aan de X-server en worden deze vanaf dat moment gebruikt.

Om uw XFree86-configuratie weer te activeren dient u de opties `Toetsenbordindelingen inschakelen` op tabblad Opmaak en `xkb-opties activeren` op tabblad Xkb-opties uit te schakelen. Voor die laatste kan hetzelfde effect worden bereikt als `Oude opties herstellen` is uitgeschakeld en er geen enkele xkb-optie is geselecteerd.

&kxkb; voert de meeste handelingen uit via het commando `setxkbmap`. Onderaan de tabbladen kunt u het commando zien dat zal worden uitgevoerd als u een optie selecteert.

### Toetsenbordindeling instellen

Op tabblad Opmaak ziet u aan de linkerkant de lijst met beschikbare toetsenbordindelingen. Kies de indelingen die u wilt gebruiken en voeg ze (een voor een) toe aan de lijst met actieve indelingen rechts. U kunt ook de volgorde van de actieve indelingen veranderen. Deze volgorde wordt gebruikt bij het wisselen van indeling als u met de muisknop op het systeemvakpictogram klikt of de sneltoets indrukt. De eerste indeling in de lijst is de standaardindeling.

Sommige indelingen kennen meerdere varianten. Deze varianten representeren vaak verschillende toetsenbordindelingen voor dezelfde taal. Bijvoorbeeld de Oekraïnse indeling kent vier varianten: basic, winkeys (zoals in Windows), typewriter (zoals op schrijfmachines) en fonetic (elke Oekraïnse letter is geplaatst op een vergelijkbare Latijnse letter). Als uw indeling meerdere varianten kent kunt u een van de varianten kiezen in het combinatieveld onder de lijst met actieve indelingen.

De instelling "Toetsenbordmodel" staat voor het model toetsenbord dat u hebt. Het model "104-toetsen PC" is het meestvoorkomende model dat standaard met computers wordt meegeleverd. Als u niet weet wat voor toetsenbordmodel u hebt, dan kunt u het beste deze kiezen.

Op tabblad "Wisselopties" kunt u het wisselbeleid voor uw toetsenbordindeling kiezen. `Globaal` is de standaardinstelling. Dit betekent dat alle programma's dezelfde indeling zullen gebruiken. `Toepassing` betekent dat elk programma zijn eigen indeling zal gebruiken, en dat het wisselen van toetsenbordindeling alleen effect heeft op het programma waar u op dat moment mee werkt. Alle andere programma's blijven de oude indeling gebruiken. Met de optie `Venster` kunt u het wisselen nog verder fijnafstemmen: bij deze optie wordt alleen de toetsenbordindeling voor het actieve venster gewijzigd. Andere vensters, zelfs van het zelfde programma, zullen de nieuwe indeling niet gebruiken.

Als u slechts een actieve indeling inschakelt zal kxkb tijdens de start uw toetsenbordconfiguratie aan het systeem doorgeven, en vervolgens afsluiten. Er verschijnt dus geen indicator in uw systeemvak. Als u liever wel een pictogram hebt, schakel dan de optie `Indicator voor enkelvoudige opmaak tonen` in.

Als u de lijst met actieve toetsenbordindelingen leeg laat, dan is de toetsenbordindeling van kxkb uitgeschakeld.

### Xkb-opties instellen

Met de xkb-opties kunt u het gedrag van uw toetsenbord veranderen. Deze opties worden niet door &kxkb; afgehandeld, maar kunnen u helpen uw toetsenbord op uw eigen wensen af te stemmen.

## Probleemoplossing

### Veelvoorkomende problemen

Als u naar een bepaalde indeling overschakelt en bepaalde karakters verschijnen tijdens het typen niet op uw scherm, controleer dan uw lokalisatie-instellingen. Deze vindt u in `~/.i18` of `/etc/sysconfig/i18n`. Uw lokalisatie dient een tekenset te bevatten die alle karakters van de door u gekozen indeling bevatten. Bijvoorbeeld, om Oekraïnse karakters te kunnen typen dient u tekenset KOI8-U, CP1251 or UTF-8 te hebben. Voor het Euroteken in de West-Europese indeling heeft u tekenset ISO8859-15 nodig. UTF-8 is een goede keuze voor de meeste talen als u dit probleem tegenkomt.

Als u niet via de sneltoets kunt overschakelen naar een andere toetsenbordindeling, maar het wel via de muisknop lukt, dan kent uw huidige toetsenbordindeling de toetsencombinatie niet die als sneltoets wordt gebruikt.

In XFree86 voor versie 4.3.0 bevatten niet-Latijnse toetsenbordindelingen de Latijngroep, waardoor het kiezen van de toetsencombinatie &Ctrl;&Alt;k altijd werkte. Vanaf versie 4.3.0. gebruiken alle indelingen standaard slechts één groep, waardoor niet-Latijnse indelingen hier mogelijk niet werken.

Mogelijke oplossingen zijn:

1. voeg uw indeling toe aan de lijsten $nonlatin of $oldlayouts in de map `/etc/X11/xkb/rules/xfree86` of de map waarin de xkb-regels op uw computer staan.

2. verander de sneltoets in een die taalneutraal is, zoals &Ctrl;Menu

3. zet de optie aan om de groep us toe te voegen aan uw indeling (doet in feite hetzelfde als oplossing 1).

## Bestanden en indelingbeschrijvingen

### xkb-bestanden en -indelingen

Alle beschikbare toetsenbordindelingen zijn beschreven in `etc/X11/xkb/rules/xfree86.lst` (en `/etc/X11/xkb/rules/xfree86.xml` sinds XFree86 4.3.0). De indelingen zelf zijn te vinden in `/etc/X11/xkb/symbols/pc` (of `/etc/X11/xkb/symbols` voor XFree86 of ouder). Opmerking: de locatie van deze bestanden kan verschillen, afhankelijk van uw besturingssysteem en distributie.

&kxkb; maakt nu gebruik van de xkb-extensie, in plaats van xmodmap. Om uw eigen indeling te definiëren dient u uit de map `/etc/X11/xkb/symbols` een indelingbestand te kopiëren die het dichtst komt bij de indeling die u wilt (of `/etc/X11/xkb/symbold/pc` voor Xfree86 4.3.0). Geef het bestand een nieuwe naam en bewerk het. Voeg vervolgens de nieuwe naam toe aan het bestand `/etc/X11/xkb/rules/xfree86.lst` (en voor Xfree86 4.3.0. of later is het een goed idee om de naam ook toe te voegen aan `/etc/X11/xkb/ruls/xfree86.xml` - sommige pakketten gebruiken het inmiddels, maar &kxkb; nog niet). Kxkb zal de nieuwe indeling oppakken bij een herstart. Opmerking: u dient te zijn ingelogd als root om deze bestanden te kunnen bewerken.

## Dankbetuigingen en licenties

&kxkb; wordt momenteel ontwikkeld en onderhouden door Andriy Rysin, rysin@kde.org. Verschillende personen hebben gewerkt aan kxkb:

- Shaheed Haque srhaque@iee.org

- Ilya Konstantinov kde-devel@future.galanet.net

&underFDL; &underGPL;