
HAJINI
03-08-24
Kashmiri
ْ0ْ3 1ُ25ٔ
ْ0 ْ2ہضرن شےۃ گلعگلم َ مۄۃصر ہگلگن زنھگی
ْ0مونی لگل سگقی

کشنوگرس منز گوس نرَونہ کگلِ مینھٔ رگومُونن
ہنھِ سورو و نشی ۃگنھگنُک رگوَ گمی ۃگنھگنُک گَھک رگزٔ گوگر ھےوگےگ گوگرگ سنز ژۆل
کشنوگرڑ نرگٔوِنھ نکێگزِ نس ۃلگف کٔر منرٔی نگٔے نولھرھےوگن نغگوَنھ َ گوگرھےو
ےێلِ نس کُنِ مُوش نٔ نٔمی ہێژ کٔشیرِ ہنز وَنھ ط گمِ وقنِ گوس کٔشیرِ مینھ ننھُو
رگو َ وے سمہگ ہس مَنٔ ےنٔ وگلیو رگوو منزٔ کٔمی نگم رگزن ھێُن گوگرھےوس رُمٔ وَن
وگٔگیر َ ےێنِ نٔمی لسُن نسن ہۆن َ گوگرسنزن منر زنگگ سنز گوس رگزٔ سُنھ ھرنگٔنی
نٔ گنھگز مُووُول گژھ ےِ رگزٔ سہھےو گیسُن َ گٔنھی ھورس منز کۆر ذولۄوہن کٔشیر
مینھ ہۆلٔ ےنھ منز زنگگ سنز مگرٔ گو نٔ گٔنھی سٔنی گیو نسنُھن گمل وگھگھ نِ لُوننٔ 
َ زنگگ
سنزن نێَورُ ہمنر سنز رُوھوگرِےہس کگلس زُؤ لَرزٔ نگلسن نٔ ۄھگلن مھےرگن نٔ
گۄمھن منز ھۄھین گُزگرگن َ گٔۃرس ےێلِ ہگلنھ ہن کھنی ینوِ مینھ گیے ہمنر سنزن

ْ0ْ3 2ُ26ٔ
کۆر گۄیٔ سۄنھ نھکگنٔ َ ہمنر سنزن نێۄو گرزگ سنز نےۆو نلٔ سرٔکِس کُنٔ رگزٔ 
کھمنیوگنو
سُنھ سمِ سگلگر ےُس نورو ؤیٔر مینھ گِٔس لڑگےِ منز مگرٔ گو َ گرزگ سنزن نێۄُو سلر 
سنز
گوس مِل مرنٔ کِنی ھِل نھگشنٔ گۆمُن نٔ گوسس نٔ قرگر َ مھےرگن مھرگن وون سُ
گَکِ ھۄہِ وێوِ نروےگسمن رێشس نِش َ ےسٔنھ ھسنٔ سُ مسلمگن سمھ نٔ سلر سنزس
نھۆو نٔمی شےۃ سگلگر ھےن نگوَ ےگ سمن رێۆس گوس ملگ سمن رێشُن نٔ ۃگص من 
رێشن
کٔنسِ کۆن نوے َ نگزٔ نرےن نہقیقِ مُووُون ۄھُ ننےۆمُن زِ سلر سنز گو سےھ ہسےن 
سمنگنی
سٔنھ گنھٔ مسلمگن َ ۄنگۄِ گنھ کنھِ ۄھُ ہضرن شےۃٔ سُنھ کلگم نِ نصھیق کرگن َ 
وگرٔ مگٔنھی وۆن ھِنٔ مَنٔ ۄھُ ننن زِ ہضرن شےۃٔ سُنھ میرٔ وۆنر ۄھُ رگزٔ کرمگ 
وینس
سٔنی رگلن َ م0ننِ میرٔ وۆنرُک مۄۃصر َکر ۄھ علمھگر کشیرن گٔکِس شرکسِس منز 
منھ مگٔنھی
کۆرمُن 
ْ0ْ3 3ُ27ٔ
شےۃ سگلگر ھےن رُوھ کےنژس کگلس ےگ سمن رێشس نِش قرگر کٔرنھ نسٔنھ ۄگروگٔے
رَۄھگن َ 
گوگر ھےو ےێلِ کشنوگرٔ مینھٔ ژلِنھ گیو ھمگن نسٔنز گَکھ لٔنی گئےِ گٔرؤنی
مرگنس منز کھی زُوگی مور گنگھ َ گَمے ہنھِس گٔک شۃصس گٔس گَکھ کُورےس نمی
کےێمُوۂۄ گَھک ھُونٔنی ھۄھٔ مگوِ کنِ نھگٔو َ ۃۄھگےِ سُنھ کرُن وُنِ گٔس ےِ کُور 
ھۄھٔے
ۄوگن زِ وۄنہس منز گئےِ گٔمِس کور مگٔلِس مگوِ علگؤ سگٔری گنگ گٔشنگو مٔرنھ َ 
رگزٔ کور
رُوھنٔ نگو ہینس نِ کگنہ َ یُونننِ نُو ےِ کور ہن نٔ گٔنن منُن گرٔ نٔ ےێنِ ووگن 
سمھنھ
گٔمِس مننسٔے ۃگنھگنس منز گٔکِس ھۄرھس سٔنی ننھرٔ کۆ4رُن َ ےس مرگنِ زنگنٔ ہنھی 
زٔ
شری شش نٔ گۄنھر گٔسی َۃگنھر کٔرنھ گو گٔمِس کورےس نرۆنہ کُن سٔھ رٔ مگٔو نگو 
میو گوینێک
ۃگنھگر مٔرنھ نٔ ےِ گیےِ مھیرنھ ھۄھٔ مگوِ نِش روز نِ َ

ھمگن کھی زُوگی مور گوس ژیری شگمن گَکسھ ننٔ مننِ زنگنِ وَنگن ز نون سینھگ
سُلِ کھسن کھی نگگٔ منزٔ زٔ موشِ گۆنھی َ گَکھ گیسِ ہی گۆنھ نٔ نێگکھ گٔری گۆنھ 
َ 
ےۄسٔ زنگنٔ ہی گۆنھِس نُلِ نٔ مشکھ ہینھ وگمس نرگونس زےۆ نێُنھ سننگن ےُس نھھ
مگےِ رێوش ننِ نٔ عگلمس گژھ مشہُور َ نٔ ےُس گٔری نِ گۆنھِس مشکھ ہێےِ نس نِ 
زێَوِ
نێۄُو ےُس سینھگ ۃۄھگ ھِس گیسِ گَمگ مۆ ز گۄی نکس نرگنر مرگونٔ نھزر نٔ نِ سمھ 
مشہُور َ
سگلسگر ھےن گوس گَمِ سگنٔ گنفگقن نێنری کِنی مکگن َ نٔمی نُوز ےِ کنھٔ کنھِ َ 
گرٔوگٔننھ نون

ْ0ْ3 4ُ28ٔ
سُھرٔ مگٔو سٔنی نٔ وون نگگس مینھ َ ہی گۆنھ کھۆن ی سھرٔ مگوِ نےۆن گَنھ
مشکھ نٔ ھرگےِ مگنسَ نننی گیےِ ژیری مہن نَمِ ہےۆن گٔری نِ گۆنھس مشکھ
سھرٔ مگوِ زگو شےۃ گلعگلم نٔ نننِ نمٔ سگھےُس نگنگ نگم گلھےن نگؤ مشہُور ۄھُ نٔ
ےسٔنز زےگرنھ نمٔ زُوِ ۄھێ َ ےۆھوَے گکںر مورِ ۃَو لێۆکھمُن ۄھُ زِ علمھگرٔ سٔنز
زینٔ وگے ۄھێ کےمُوہ گَمگ مۆز مێگنی کِنی ۄھِ نِم کھی زُۆگی مورگ زگمٔنی َ نرِمۄھِ 
مگنٔ ونگن َ

ھمگن زینٔ مَنٔ ہےۆن نٔ علمھگرَن ھۄھ ۄۆنے مَنِ َ وگےگہ کُوشش
کٔرنھ نِ سمٔز نٔ نسٔنھِس مگٔلِس مگوِ شر ھۄھ ۄگونس منز کگٔمےگٔنی ط ھمگن گَمی
سگنٔ وگںژ لل ھیھ نٔ کۄۄھِ منز نُلِھ وۆنُن ہضرن شےۃس ۄێ مگلِ ۄێ َ ےنٔ منھ 
ۄھِ کھنٔ
نٔ وۄنی ۄھکھ ۄنٔ منھ ۄھگن َ ھمگن لل ھیھ گٔس گکںر گٔمِس نۄس وُۄھنٔ کمےُوہ
ےوگن ےێلِ ےِ ہن کھنی نی یو نگےو ننھو ہےۆن ےِ ھُنی ےگٔوی لۄہ لنگرس
کُن مھرن َ گَمگ مۆز گٔمِس گَوسنٔ ےِمن کنھن کُن ھِل لگگگن َ ہضرن شےۃ گوس
لۄکۄگرٔ مینھے ھَےِ وَنن ؤنی ھوگن نٔ رگنس ھۄہس عنگھنھ نٔ رےگضنھ کرگن َ ھمگنگَکِ 
ھۄہِ نێو وۄرٔ نگےو ہضرن شےۃ ونرٔ کٔرنھ مگنس سٔنی سن ھِنِ نٔ گکِس
گٔمیرس ژۆنکھ سنی نۆر َ ہضرن شےۃ گوس سگرِنٔے لۄکُن گَمِ کِنی ژونکسھ ےۄہے
سٔنی نری کِنی گنھر نٔ ھۆموہس گۆنی گۆنی ۄیز نینر ملؤنی َ گٔنھرٔ گٔسُ کمرس منز 
کَم
سۄنٔ سٔنھی نٔ رۄمٔ سٔنھی ۄٔز َ علمھگرن ملنووُکھ گورٔ گۄ نیو ۄیز رٔنگی مۄللیو
ۄیز و نھلٔ وۄکھُل ی کگوِ وَنھ نےنرِ َ ۄۄرٔ نگےو کٔرہس سَۃ گٔی زگٔی نٔ ھۆمہس 
گَھٔسگٔ
وۄنی ملنگو لۆنی لۆنی ۄیز گَنھ مینھ یلنووُکھ نٔمی مھٔرنھ شُم ی مرێُن نٔ نێےِ ےنھێ 
کێنہ ۄیز

ْ0ْ3 5ُ29ٔ
وۄرٔ نگےن کھٔژس سَۃ ژَکھ نٔ گۆنکھ سٔنی نرِ نزٔ نینر کٔینھ َ 
ھۄہگ ننےۆو ہضرن شےۃٔ سٔنھ یَو وۄرٔ نگےو گٔنی گگو نٔ ژگھَر کنِ نگم ژُورِ نٔ
گٔمِس ھۆمُکھ ےِم ھۄشوَے ۄیز گرٔ وگننگؤنی َ ہضرن شےۃ گوس ۄیز ہینھ گرٔ کُن 
مکگن 
زِوَنِ ؤنھِس ہُونی َ ہَونین ہنھ وۄں وۄں نُوزِنھ نھگٔوِن ژگھر گگؤ کمرس
مینھ نٔ مگنٔ ہێژٔن ژھرؤے گَنھَو گرٔ کُن وَنھ َ گرٔ وگٔنِنھ ےێلِ نگےو گگو نٔ 
ژگھر
منلق مرژھ گگٔر کٔرہس نٔمی وۆنکھ مھیرنھ َ 
نێےِ گَکِ لَنِ ژۆن گٔمی سٔنھیو نگےو کھۄی ؤنی گٔکِس گرکس سٔنی نۆر نٔ 
ہضرن
شےۆ سُوزُکھ نرٔ کِنی مکگنس گنھر َ گَنِ وُۄھ گٔمی سگٔری گرٔ وگٔلی نینھٔ ننی 
شۄنگنھ
نٔر منز ہگنگن َ گٔمی نُو منٔنی ؤلنٔۄ ژگھر نٔ نرگٔٔن ےِمن نینھٔ ننین مینھ َ 
وۄرٔ نگےن ےێلِ ہضرن شےۃ کُنِ لۆگ نٔ نمِ ژھن سُ مگٔو ہینھ گرِ
کگینھ ی ےُنھ گٔمِس مگنس مینھ مێےِ نٔ کُنِ کُن کرِ رۄنٔ زۄنٔ َ وۄنی سُوز مگوِ
سُ ووروری کگمِ گمگ مۆز گَنِ للگ نٔمی یێۄھنٔ نھل نہں کرُن ےێمِ کِنی وووُر سۃ
ننگ گیو نٔ نےُون گنھٔ رٔنِنھ مگوِ نِش نٔ نس وۆنن زِ گٔمِس ۄھَنٔ کگمِ کگرس سٔنی
کگنہ ھلۄسمی َ 
وۄنی گوس ہضرن شےۃ کم کگسٔ ووگن گۆمُن نٔ نس کۆر کھ یگی سر نگگلٔ کِ
گکنر ھیننِ کور زِے ھێھِ سٔنی ۃگنھر َ ےس نگنٔ ہےھرنٔ زُون ھیھ زٔ شری زگے َ 
ےێلِ علمھگر نرٔمِ وُہر وون نٔمی وۆن مگوِ زِ مێ ھنٔ ھُنی ےگ نرگٔوِنھ عقنی گسرنک 
گوگزنھ َ

ْ0ْ3 6ُ30ٔ
ۃۄھگ ۄھُ رزگق نٔ سُ نھگؤنٔ گَسِ زگنہ نِ نۄۄھِ ہۆن َ سُ سمھ مگنٔ گۄمھٔ نلٔ
ۄِ گۄمھٔ منز گۄشِ نشین نٔ نسٔنھ عےگلُک نگر میو سٔھرٔ مگوِ ہنھین نَکھن مینھ َ 
گَکِ ھۄہِ
گیےِ سررٔ مگٔو گۄمھ منز نس نِش نٔ کٔرٔن نس ھُنی ےگہس کُن مھےرنٔۄ وگےگہ 
کُوشش َ 
ےنھ کگنہ ننیوِ ھرگونٔ َ گھمِ منٔ ھۆمس مگوِ مێ ھِ سُ ھۄھ وگمس ےُس مێ ھێُن مُن
ۄھُے َ علمھگرن کٔر گٔکس کنِ عگصٔ سٔنیزیر ی ھۄھٔ کۄل گئےِ وگٔری نٔ ھۆمُن مگوِ 
رَنھ منُن
ھۄھ وگمس گنھ مینھ ھۆمس مگوِ مێگنِ ھۄھٔ سٔنی ۄھُے ژێ رَنھ مگز کھۆن مُن مێ
گژھ نی َ ہضرن شےۃٔ سُھن رُوہ ھرگو کگےِ منزٔ نٔ وگنگوگر نٔنِنھ نُےُونھ نَنھ 
نرنس مینھ
ےێمێُک گَکھ ہصٔ وُنِ نِ گۄمھٔ نلٔ مُووُوھ ۄھُ َ ژھرٔے نێ ہیس کگے رُوز سٔھرٔ 
مگوِ
نرَونہ کَنِ َ نمِ کۆر علمھگرس زگرٔ مگرٔ زِ سُ گٔژن نێےِ مرس منز نٔ وۄنی کرنٔ سۄ
زگنہ کگنہ مطگلنٔ َ ہضرن شےۃٔ سُنھ رہ ژگو ھُنگرٔ مٔرس منز نٔ گَمِ ھۄہِ مَنٔ
کٔرنٔ زگنہ نِ مگوِ نسنھِس رےگضنس منز کگنہ مھگۃلنھ َ 
زے ھیھ نِ گٔس نٔیِس مگٔلی سٔنز کُور نس ھِژ گَکِ ھۄہِ لُوکوزیر نٔ گئےِ 
علمھگرس
وَننِ زِ مےۆن نٔ شرین ہھن ۄگرٔ کر َ شری زٔ نرگٔوی نس گۄمھ منز نٔ مگنٔ ھرگےِ 
َ ہضرن
شےۃن نروو شرین ھۄن منُن ۃٔرقٔ مینھ نٔ مۆنگُن ۃۄھگےس زِ ےنھٔ مگٔنھی ےم ھِنی 
نھکھ نِنھے
مگٔنھی نِکھ وگمس َ ےُنھ مێ مینھ نگرے مێِےِ نٔ َ رگٔژ منزٔے گئےِ زُون ھیھ نٔ 
نگنٔ ہےھگٔر
ۃۄھگےِ سٔنز وَنِ َ صنہن ےێلِ سٔھرٔ مگٔو ۃنر گٔر مولُوم کرنٔ گور وگٔژ نٔ نمِ نُلی 
شری زٔ
نٔ کرٔ نگٔؤن ھفن َ زے ھێھِ نِ کٔر گَمِ منٔ ۃۄھگٔے وَنھ ےۃنےگر َ شےۃ سگلگر ھےن
سٔھرٔ مگٔو ی زَے ھیھ ی نگنٔ ہگٔھر زُون ھیھ ےِم ۄھِ سگٔری کےمُوہ ھفن َ 
ْ0ْ3 7ُ31ٔ
کےمُوہ ۄِ گۄمھ منز رُوھی نِم نہن ؤری ےن ی گنھ وقنس ھورگن کھیونٔ نِمو 
وۄمل ہگکٔ نٔ ہۄۄھ ہنھوَرگٔے نێےِ کێنہ نِ َ ےنٔ ۄھُ وَننٔ ےوگن زِ شنوہن ؤری ےن
کھیونٔ نِمو زگنہ نِ گَن َ 
ھمگن گَکِ ھۄہِ گیسٔ گۄ مھٔ نلٔ نێنرٔ کنِ زنگنٔ کنھٔ کرگن ےِمٔ ہضرن شےۃ نِ
نوزگن گٔسی َ زنگنٔ گیسٔ وَنگن زِ ھۄمل ہگکھ نٔ ہنھ کھینھ ۄھُ علمھگر وگن زوس منز 
َ گنھ 
مینھ ؤژھس نێگکھ زنگنٔ لُوکھ ۄھگ مٔنی زِ نِم ۄھِ ۄگروےن نیِ سوگزن ےِ نُوزنھ 
نرگٔوی
نِمو ےِم ھۄشوے ۄیز کھێنی َ وۄنی گسی ۄصھرگ گگٔو ھۄھس مینھ گُزگرٔ کرگن َ سٔھرٔ 
مگوِ
ےێلِ شےۃٔ کگملٔ سُنھ فگقٔ فقرے روزنُک ہگیل وۄھ سۄگےِ سۃ مرےشگن ی گنھ مینھ
وۆنُس علمھگرن َ 
ےُس سگھو ۄمل ہگکس نٔ ہنھے سُے سگھ سُوم رس گرنھے ژگو
ھۄھ نرگِٔنھ مَونی ےُس منھے سُ سمسگرس کنے زگو 
نہن ؤری ےن گۄمھِ نز روز نٔ مَنٔ ھرگو علمھگر کٔشیر طرفن مھےرنِ نٔ کےنژس
کےنژس کگلس رُوھی وگرِ ےگہن وگےن َ سرینگرٔ رُوھی کےنژس کگسل ۃگنقگہ کێنہ ھۄہ
گُزگٔرکھ ویژرگنگٔ نِ َ مگر گکںر گٔسی نِم سرےو کھۄنٔ زێگھٔ گگمن مھےرنس لگٔری َ 
ھمگن گَکِ
ھۄہِ وگٔنی مھےرگن مھےرگن منن َ ننِ وُۄھن لُوکھ گگیٔ وَنگن نٔ گلگوس مینھ نزنھ
کھیوگن َ گگین ہنھ مشکھ گیو میر کگملس نٔ نس گومنس گگی کھینک رغننھ َ ےِم نِ
گئےِ گَلگوس نش نٔ گکھ ھَزٔوُن لڑ لۆھُکھ گٔسس ےِ ؤنِنھ زِ کھێے نفسٔ ےِ ۄھے نُزنھ 
گگی
نفس وۆنُس مھیرنھ َ ھَزٔ ؤنِ لڑِ سٔنی ھۆھ مێ ہێر َ ہرگگہ ژٔ مےۆن مگنکھ 
نێلِ ہێ
منٔنی ونھ ی نفسن وۆنس مھےرنھ ی گیےنھرٔ ےِ ژٔ ونہم نٔ کرٔ ننھی مینھ عمل 
نٔ یلنِ گمِ وَنِ نِش زگنہ َ 
ْ0ْ3 8ُ32ٔ
ھمگن گَکِ ھۄہِ وُۄھن کورِ ہنھ نٔ کرژھ کیگن نٔ ھۆمنکھ

کنِ مگٔو ۄھؤ نێلے کنرگن نگن ھوگن ھرونو
کنھ مگٔو ۄھؤ ملک سرگ ننِ ہورُن نرُن کونو

گنھ مینھ ؤژھ کُور مھیرنھ 
عگصگ ہینھ ۄھُکھ سگسگکنرگن کَنھٔ ۄھُکھ کرگن مۆھرِ ہَنے
ریوگےنھ ۄھێ زِ گَمے ھۄہِ مینھٔ نروو نِمو عگصٔ یکھٔ وُن نٔ گٔکِس رینس رُوھی
رگنس ھۄہس عنگھنس مز مشغُول نٔ ۃِھگےس رُوھی ۃگٔر منگگن َ 
ہضرن شےۃ گٔسی نگغو منزی مھےرگن روزگن َ گَکِ ھۄہِ وگٔنی گٔکِس نگغس نِش
نٔ گَنِ کۆرکھ رژھ کھنی قرگر َ ےُس مریھ سٔنی گوسُکھ نٔمی وۆنکھ ہضرن نۆہی
کێگہ ۄھِٔ سونۄگن ط ھروگون وۆنھُکھ میر ھمگن ۄھس ےِم ژہی نێنین گرزگرگن 
ۄھُس
نِم ژہی گژھ نم وننس منز روزنکٔ وقنٔ کم َ ےِنھَے مگٔنھی گٔسی گَکِ ونگلٔ 
منزی مھےرگن
گنٔ وُۄھن کم نگم لُوکھ کُلی ژنگن َ قھم نھہرگٔوِھ نٔ لٔگی سونۄنِ َ ےُس مریھ 
سٔنی گوسُھک
نمی وۆنُکھ میرٔ سونۄگن کێگہ ۄھؤ میرن ھێُن ھمگنٔ وۆننس ننٔ سونۄگن 
ۄھُس ےِم
لُکھ کێگزِ ۄھِ کلی ژَنٔ ژٔ کرگن ےِمن ۄھَنگ ۃنرٔے زِ گن موشِ نێلِ ےێلِ ون موشِ 
نێگکھ ریوگےنھ ۄھێ زِ گکِ ھۄہِ کۆر کٔمی نگم شۃصن ہضرن شےۃس سگل َ علمھگر
گو ونھٔ ژٔھننھِ وقنٔ نروننھٔے گور مگر گَنِ ھینُس نٔ ییییوگنو گنھر گَژنے نٔ ژھنکھ
کینھ َ ہضرن شےۃ گو وگمس نٔ گیونو سرٔ وگن موشگکھ لگٔگنھ َ ےُنھُے ےِ گور وون
گٔمِس ھرگے سگٔری نُنھِ نٔ لوگٔ ہس وگو وِ وگو کرُن َ ےێمِ سگنٔ میرس ضےگفنھ
نرۆنہ کُن گٔنکھ گَنھٔ وگلنٔ نھل نرگٔوی نٔمی نری ےلٔ نٔ نرگٔؤن نگنس منز ےِ ؤنِنھ زِ

ْ0ْ3 9ُ33ٔ
زےنھیو نریو کھێوِ سگل َ 
وَننٔ ۄھُ ےوگن زِ گَکِ ھۄہِ گوس شےۃ گکٔمل کسنگم ہسٔ وگٔنی سٔنھِس
وگنس مینھ نہنھ َ گَمی وَقنٔ گیو گَکھ و ورمنُن گَکھ کمر نکرٔ گٔمِس کننٔ ہسٔ 
وگٔنی ہێنی
ہینھ نٔ نہگنٔ نٔ کمر نکرٔ مٔلی ہنس ووےُن گۆل َ نۄرٔ ووور گوس سَۃ مونُور نٔمی 
کٔر عگٔوزی
نٔ زگرٔ مگرٔ نٔ ہےۆنُن ِیر نرکٔ کم مۄلٔ َ ہسٔ وونی نُل کمر نکرٔ نٔ نھووُن گٔکِس 
ۂنیس
منز َ رژھ کھنی گژھنھ گیو گَکھ ۃٔریھگر ہسٔ وگٔنس نِش کمر مٔلی ہێنِ َ ہسٔ 
وگٔنی ہگٔوِس
گۄیٔ وگرِ ےگہ کمر نھگن مگر ۃٔریھگر رُوھُس ونگن زِ مێ گۆژھ گَمِ کھۄنٔ مۄلل َ گٔۃرس
کۆی گٔمی سُے کمر نکرٔ ےُس نمی کمٔے کگل نرۆنہ موِ مۄلٔ نمٔلی نےۆنمُن گوس نٔ
کٔنُن ۃریھگرس سینھگ ھرۄگِ مۄلٔ ےِ ؤننھ زِ ےِ کمر ننی نٔ سگٔری سٔے نگرزرس وۆن
ھنھ کُنِ َ ہضرن شےۃ گسو ےِ سورے نظگرٔ وُۄھگنَ نمی وۆن ہسٔ وگٔنس نھگوکھ 
نگ
مێ نِ گٔنھی ننیس منز ےُنھ مێ نِ مۄل ہرہے َ ہسٔ وونی گوےِ نُوزنھ سَک
شرمنھٔ نٔ سگٔری سٔے کگرٔنگرس لنھ ھنھ ھرگو میر گکٔملس مَنٔ مَنٔ ط شےۃ کگٔملن 
ۄھُ
مگنٔ وۆنمُن َ 
نونێکھ ہسی وگٔنِس رکھزگلھ نِنھُے ور مێ ھنو ھِؤ

گۄمھٔ نلٔ مَنٔ کۆر علمھگرن ہینھٔے ھرےِ گگمٔ نہن ؤری ےن قرگر َ گَنِ گوس
گَکھ گیسن نسن وول شۃٔص سنگی گنے گٔمِس ۃھمنھ کرگن َ ھمگن ےێلِ علمھگر سٔنگی 
گنٔ ےُن
وون نس گٔس گَکھ گگو ےۄسٔ ہگننھ گٔس نٔ زٔنننٔ گیسس کگنِ َ ہضرن شےۃٔ سٔنھ
وننٔ گٔےِ سنگی گنٔ ےِنی زنگنٔ گٔمِس گگو وُۄھنٔ نٔ نہن ؤری ےن رُوز ےِ گگو ھۄھ 
ھگون َ 
ْ0ْ3 10ُ34ٔ
ےُنس گنگی گنٔ ےِنی گرکی نٔ ہضرن شےۃ ۄوگن گوس َ گکِ ھۄہِ گٔےِ سٔنگی گنٔ نیی 
نگٔژ زٔ
کۆن نگم سگلس نٔ کُورنھگٔؤکھ گر میرس ۃھ مٔژ نگمنھ َ میرس ےێلِ ھۄھ ۄنُک
وق وون ےِ کُور گئےِ ھۄھ ہینھ ہضرن شےۃٔ سٔنھِس کمرس منز گَنِ
وُۄھِن وگےگہ وگن نٔ رٔنی شۃٔص نہنھ َ میر وۆنھ نٔ رۆنُن ھۄھٔ مێگلٔ سٔنی 
وۆنُن
گٔمِس کورِ زِ ےِ نَمِ وُۄھ نمِۄ گژھ نٔ سۄ کگٔنسِ نِش نگوَنھ کرٔنی َ کَور ےێلِ مۄل 
موو
وگمس گیے نس رُوز نٔ کنھے نٔ ژھنن سورے مگلِ مگوِ ؤننھ ط کێنہ کگل گژھنھ
گئےِ کُور مٔرنھ ےێمِ کِنی سنگی گنٔ ےنی زنگنٔ سۃ نگرگض گئےِ 0َ نٔمِ لگٔگی وۄنی 
میرس
ھۄھ سوزنس نہگنٔ کرٔنی َ گرگ گٔس ھمگن نرگرِ ۄۆو ی گرگ گٔس وَنگن گگوِ ھێن نٔ
نٔ گرگ ۃنر کێگ کێگ َ گگو رۆن وۄنی ھۄھ نَِ ۄنگنۄِ گَکِ ھۄہِ وۆن نمِ میرس ز ۄون
کُس سۄۄھ ۄھُم َ نہن ؤری ےن گسٔ ہگ نم گگوِ گہ یین ھِنی مٔنی َ ےِ گٔمِس سۄ وز
ےێلِ سنگی گنے گرگوس نٔ َ میرن وۆن ۃگٔھِم نگےِ زِژٔ نگگو گگنس نر ھرنھ
نٔ ہیے نگہ نگوَ نمِ کۆرےی نٔ گگنٔ منزٔ ھرگے نگہ ۄگروگٔے َ مر وۆنھ نٔ
ھرگو ط ھۆمنکھ ہرگگہ نٔ گیرس ےمگرِ گوس نٔ سنگی گنے گیو نێلِ روزٔ ھرےِ گگمے َ 
نٔ ہرگگہ گمور گیرس گوسس نۆر مُن نێلِ نٔ کێنہ َ گمِ سگنٔ گوس سنگرگم یگر نِ
میرس نِش گیمُن ےُس نس سینھگ ۃھمنھ گوس کرگن نٔ ےسٔنز نھل مُل منٔ ژگررٔ گینگھ
گئےِ َ میر گوس گیرس نۆرمن زٔ سنگی گنے گیو ی نٔمی کرےوس سَۃ زگرٔ مگرٔ مگر 
میرن
مونس نٔ کێنہ َ ےِہنھ ےِ لگقگنھ سمھ گَمِ سگنی کگٔنروُیر منز گٔنز نۆر وگےِ 0- 
گمِ سگنٔ وۆنھس سنگی گنے وھگن وھگن میرٔ ژٔ ھرگکھ گَمگ مۆز گَسِ کُس یۆکھ
رُوھ َ گنھ مینھ وۆنُس میرن َ مرنھ نر سوگر وۄہکِ گیسٔ نٔ گئرس نگم ذرھِ گگمٔ

ْ0ْ3 11ُ36ٔ
گَنھ منلِق ۄھێ وگرےگہ کنھٔ وَننٔ ےوگن َ ریوگےنھ ۄھێ زِ گَکِ ھۄہِ گٔسی نِم کھی 
گگمس
منز َ ررنھ کێُن وُۄھکنھ ۃگن 0َ ۃگنس منز وُۄھِکھ مگٔغمنر گسلگم ُصٔ مننی 
ےگٔر ُرضٔ رہینھ زٔمینِ
مینھ نگوِ کھٔسنھ مکگن َ نِمو ھێُن میرس گیلَو نٔ فرمووہس وَن نگو کێگ ۄھُے َ 
میرن کۆرُکھ عرض ہضرنھ مێ ۄھُ ننھٔ نگو َ ہضرینو ُعٔ فرموو ہکھ 
وگمس نگو ۄھُ سینھگ مگٔری مۆنھ
نگؤ وول نِ گژھ گَمے مگےک گیسُن َ گَمِ مَنٔ نُلی ہضرنو فرومووہکھ وگمس ٔ نگو 
ۄھُ سینھگ مگٔری مۆنھ
نگؤ وول نٔ گژھ گَمے 0مگےُک گیسُن َ گَمِ منٔ نُلی ہضرنو علمھگرس ھُعگ کرنٔ
نگمنھ گَنھٔ
نٔ صہگنٔ صگٔنو کۆر گٔمین َ ھمگن ۄنہن ےێلِ علمسگر ننھرِ ونھی نِمن نگسے ےِ 
مگنس
منز گَکھ ننھیلی نٔ ہےۆ نکھ نِ سورُے نوزنٔ ےُن ےنٔ عگم نظرن نوزنٔ ۄھُ ےوگن 
َ
نمی نروو کےۆن نیٔ ۄۆن طَ گکںر گٔسی ہے ہوش گٔژھنھ منھر میوگن َ

ْ0ْ3 12ُ41ٔ
ْ0ْ3ْ2ہضرن شےۃ گلعگلم نٔ سگھگن 
ْ0رۆسُل مونمر

کٔشیر سمھ گسلگمُک مرنو نگضگٔنطٔ مگٔنھی
ژۄھ گٔہی مِ صھی عیسوی گنھر نصین ی ےێلِ ہضرن شرف گلھےن نلنل
کٔشیرِ وگٔنی نٔ نننٔ کِس رگوِ سُنھ نێۄُو شہزگھٔ رێنۄن سلطگن صھرگلھےن نِ نگؤ
گسلگم کِس ھگٔےرس منز گیو ط گمِ وگقٔ ہک نگٔریۃ ۄھُ ےنھٔ کٔنی گنینٔ ُ وَننٔٔ
گیمُن طلوع گیفنگن ھےن گہمھی مورۃ ہسن شگہ ۄھُ نئلئل کنکرٔۄ نگٔرےێکی
ۂںی ےنھ نٔ کٔشیرِ منز گسلگم کین گننھگٔےی گیںگرن نٔ نیمگےِ گۄینۄِ مٔشیھِ مُنلِق
لیکگرن زِ گسلگمٔۄ گرزنھ مرگٔوِنھ ئنگٔو رےنۄن شگہم مننس مگےِ نیس مُرشھ 
سٔنھ
نگمنھ وێنھ نٔنھِس مینھ نٔھ نگرٔ ۃگنقگہ َ ےِ ۄھێ گۄینٔۄ ۃگنقگہگ ےۄسٔ کٔشیرِ 
گنھر
نگٔمیر سمٔز َ گَنی کۆرُن مسگفرن ہنھ ۃگٔطرٔ نٔ ےنٔ گژھنٔ نگمنھ گَکھ لنگر
نِ وگٔری َ لنگرک نٔ مٔشیھِ ہنھ ۃرۄِ کرنٔ نگمنھ نھۆوُن نگگگم مرگنس
منز گَکھ وگٔگیر نٔ وقف ےُس مغل ھورس نگم نرقرگر گوس َ گَوَے گکنی ۄھِ

ْ0ْ3 13ُ42ٔ
گنھ مولس نلنل لنگر ُنلنل لنکر ٔ نگو مےۆمُن 0َ 
گمِ نرۆنہ گوس ذولۄو ُ ےس ہلگکُو سٔنھِس ۃگنٔ وگھس سٔنی وگنھ
گوس ٔ سننھ سگس سمگہ ہینھ کٔشیرِ ہملٔ گیورٔ نٔ لُونر سٔنھی ۂںی ےنٔ گیمُن 
َ نٔمی
گوس مێنۄِ سمگٔوی ی سےگٔسی نٔ نمھرنی زنِھگی لرٔ مگر کۆرمُن َ نٔمی ھسُنھ 
گَمِ گنمگنٔ
کٔشیر وَنھٔ وگر کرگن ےُن گوس ےێنِ کین ێےنھی رگزَن ۂنھِ نگمنھ زَنٔ مونُک
مگٔغگم َ مرنھ گنھٔ گوس ھٔےنٔے ھےُن ی ھۄکھ نٔ غم گیٔس وہرینھ َ رےنۄن 
گوس گسلگم
قۆنُول کرنٔ نرَوننھ نِ گکھ ؤری سٔہِ ھےوس مَنٔ نۃنس نےُونھمُن نونِ کێگ 
ضۆرُورنھ
مێےِ نس گسلگم قۆنُول کرنٔۄ َ ےِ ۄھُ نُێُنھ مگملگہ ےنھ مینھ گۃنلگف ہێکِ 
گٔسنھ َ و9َننٔ
ےِ زگنھ منز ۄھُ سےگٔسی نٔ سمگٔوی مصلہژن سینھگ کم ھۃٔل مۆز ےِ کنھ نِ 
ہیکو نٔ مشرگٔوِنھ
زِ ہێنھی رگزن ۂنز زور زنرھسنی کِنی گئےِ ےێنِکی نرہمن مننِ ذگٔژ نشِ نے زگر
سمھنھ ےِ وَننٔ نگمنھ مونُور زِ گٔسی ۄھِنٔ نرہمن َ ےنھٔ مگٔنھی ۄسھێ ےِ 
رێش وگٔر منھ
کگلِ مینھٔ عرفگٔنی ہوگ نوگہِ نگمنھ وۄھ وۆنھ نھوگن گیمٔژ َ ہنر نٔری نٔ 
ظلمس ۃلگف
ۄھِ کگٔشری ہر ہمےشِ سٔنٔ سمر رُوھی مٔنی َ ےِ کنھ ۄھێ گنو رےہگن 
گلنرونےن نِ مگٔنی مٔژ
نٔ گنو گلفذل نِ ۄھُ کگٔشرین ہنھِس مژرٔ زورس ھگھ ھوگن َ گَؤ کِنی ۄھُ ےِ 
وَنُن
منگٔسن زِ گسلگم ٔھگٔلےۆو ےێنِ گٔنھرٔی نُورٔ نٔ وزنٔ نِ زِ شمشےر ھگر سٔنی 
ہۆکُومگکس ھنھنس نروننھٔ کنِ کگٔر ۃم نِ کرنٔ سٔنی ۄھُ ےِ مزر نێےِ ہن 
مزگن َ ےێلِ
کگٔشری سلطگن مہمُوھ غزنُوےس نٔ گکنر گعظمس ہکٔ نگوگن ۄھِ ی مگر ژھل گو کگر 
گر نٔ
ےوسف شگہ ژک ۄھُ ملگقگنٔ کِ نہگنٔ قگٔھ کرنٔ ےوگن نٔ کگٔشرین ہنز گیزگٔھی ۄھُ
ےِنھی کٔنی گۄینێُک ھلٔنٔ ےوگن نَنٔ گٔس کٔشیرِ ہنز رگزٔ سے ھُور ھُور نگٔنی نٔ 
نھھ منک

ْ0ْ3 14ُ43ٔ
مگٔقگم نِ وون ےێنی مینھ نگقٔے ھُنی ےہس َ ےنِ ہیکو گٔسی کگنہ وگےِ نرنٔ 
وَرگٔے وننھ
زِ کٔشیرِ ۄھێ منٔنی رُکگی شھٔ نگٔرےۃ َ

ہضرن گٔمیر کنیر مےر سےھ علی ہمھگنی ۄھِ گۄینۄِ مھےر سلطگن شہگن 
گلھیننس
عہھ ہۃلُومنس منز کشیر ےوگن نٔ ژورن رینن ےێنِ قرگر کٔرنھ نشریف نوگن َ
نمن نروننھ ۄھُ نگٔرێۃن منز ہگم نن سگم سُنھ ذکر مےلگن ےێمی ےێنِ گٔنھیمِ 
صھی
عیسوی کێُن گشگعن گسلگمس ھٔسگنٔ کۆر َ ےێنێُک روگ ھگر فِضگ رُوھ نٔ نس
نھر َ نہزیئی لےن ھےنٔکی ۄھِ نرێے ئٔیی ؤسیلٔ َ نوگرنھ ی سےگہَنھ نٔ 
سےگسنھ َ 
ےمنٔ گٔسی کنِ نِ رٔنگی نظر گنھگز ہیکوکٔرنھ َ نگٔریۃی کنگنن منز ےِہنھ ذکر 
گٔسی نن ےگ
منٔ گٔسی نن نہزینی ۃَولٔ ۃط ۄھِ ےِہنزٔ نٔعنی نگونھ کرۄن َ سُلطگن 
شہگھگلھینس
مَنٔ ۄھُ نٔمی سُنھ نوے سُلطگن قطن گلھےن 780ئ کێُون نۃنس نہگن نٔ 7812ھ
ےس ھورگن ۄھِ ہضرن مےر سےھ علی ہمھگنی ُرۂ ھۄےمِ لَنِ سنھ ہَنھ سگھگن ہینھ 
ےور نےنھ
ےێن5ێُک رُوہگٔنی فضگ مشکگوگن َ ہضرن شےۃ گٔسی نمِ سگنٔ گلٔ ملٔ ھؤ ہری َ 
ملگ گہمھ نِ وَننٔ کۆرم ہضرن گمےر کنےرن ےێنِ گَمِ مھرشن رین6ن قرگر ےێمِ مَنٔ نِم 
ننن
کُن ھرگےِ نٔ کگشٔر نٔ ۃنن وگٔنی َ نرێمِ مھ کٔشیر مینھ مھیرنھ گژھگن گژھگن
سمٔھی مکھلی ُننےر سگن ٔ وگےِ وگٔصِل نہق ےێنِ مینھ نِہنھ وسھ مگک
گمگننن ھفن کرنٔ منٔ ۃنلگن وگنٔ نگٔوِنھ 5 ی ہمھے گلںگنی سمرھ ۃگک
کرنٔ گیو َ نگٔیۃ وفگن نسم گللّہ گلرہمن گلرہےم گوس وگن نہق سمھنٔ وِ زِ نمن
وِرھِز نگنَ

وَننٔ ۄھُ ےوگن زِ ہضرن میر سےھ ہمگھگٔنی صگٔنن کۆر ہضرن شےۃس سٔنی 
ملگقگنھ

ْ0ْ3 15ُ44ٔ
مۆر عنھگلوہگن نُوری ۄھِ فنوہگن کنروےِ ُمولفِ 1153ھ ٔ کنگنِ منز ہضرن
نگنگ ھگوھ مشکوگنی سُنھ ہلگلٔ ھِنھ ریوگےنھ نقٔل کرگن لیکھگن نگنگ نصےن گلھےن غگزی
صگٔنن فرموو زِ کگٔننٔ سٔنزلطی کِنی ےنھ ےنھ وگےِ نور نگسم منز ہضرن شےۃ
نٔ ہضرن مےر سێھ علی ہمھگنی سٔنھِ ملگقگنُک ہگل ھرٔو ۄھُ ننین گژھ ہضرن
میر مہمھ ہمھگنی ھُنھ نگو مرنٔ ےُن ط گَؤ کنی نِ ۄھُنٔ ےُنھ کگنہ ملگقڈگنھ ممکن 
نگسگن َ 
ہضرن شےۃٔ سٔنھِس زگسنس مُلِق نِ ۄھُ گۃنگلف ی کێہِ ۄھِ وَنگن زِ
نِم زگے 757ھ کێُن ےُس وگرےگہن نگٔرێۃی ننی ےگٔذن مینھ صہی ۄھُنٔ َ 779ھ زگ
سنٔ نٔ 842ھ سِس وفگن مگنن وگلین ہنھ نےھگھ ۄھُ ژۆر گؤ کِنی ۄھێ ےِہے
ریوگےنھ مژھ لگےق َ 
مرنھ عہھ سگذ شےۃصےنھ ۄھێ نگٔریۃی وُنلِ نُزی گژھگن َ ہضرن شےۃ ۄھِ 
نگٔریۃی
شۃصےنھ گینس سٔنی سٔنی عوگٔمی ۂںی ےَنٔ کِنی گَسِ نروننھٔ کنو َ گؤ کِنی ۄھِ 
نہنھ
عگٔفِفوگنٔ کلگمٔ علگؤ نہنز زنھگی ہنھی گہم گوشِ نِ زنگٔنی زنگٔنی ریوگۓژ نٔنی نٔنی
رێش نگمن گَنھر رَژھ رنھ َگۃنلگف کنین ہێکِ نٔ گٔسنھ مۆز ےنھ کنھِ گنکگر
کرن ۄھُ مہگل زِ سگنِ موشِ وگر سمھ گسلگمکِ صنہک ۃۄش ہوگو ہضرن میر سےھ
علی ہمھگنی سٔنھی کنی نزینٔ ط نہنزی گنر کنھ ذگٔژ ہنھِ نرکننٔ نھکٔ رگٔوی ےێنِ
گسلگمن کھۄر نٔ روگٔھگٔری ہنھ فضگ نِ رُوھ نرقرگر َ گورگھٔ فنہےۃ نگگلوہر
مرنُ گوگزنھ ھِنھ نھوو نمِو نوہیھٔ کِ ننلیغُک نگنر کنھ سِلسلٔ وگٔری ےُس مُقگٔمی
ہگلنن نٔ ریوگۓژھ عگٔن مُطگٔنِق گوس َ ےۄہے ۄھُ سُ نگٔرےۃی مس منظر ےێمِ
کِس سگےس نل ہضرن شےۃ زگے ی نٔ مرێنھے ےِ َ کٔشیر ےِنٔ نروننھ سُوزی

ْ0ْ3 16ُ45ٔ
میر سےھ علی ہمھگٔنی صگٔنن سےھ ہسےن سمنگنی ُرۂ ےێنِکی سےگٔسی ہگلگنھ مولُوم 
کرنٔ مۄکھٔ ےور َ 
ےِہنھی ھٔسی ۄھِ ہضرن شےۃٔ سٔنھی وگٔلِھ نزگوگر سلر سنز شےۃ سگلھگر ھےن لقن 
مرگٔوِنھ
گسلگمٔ کِس ھگٔےرس منز ےوگن َ ہضرن سےھ ہسےن سمنگنی گیے سلطگن شہگن گلھےن
نٔ وقنٔ کٔضیر 775ھ منز ط نِمن سٔنی گٔسی نہنھی گہنگن نٔ گرٔکی نگٔژنِ ط 
کۄلگگمِ
کۆرکھ قےگم َ ننی گئےِ 11ی شٔعنگن 825ھ ےس منز ےےمِ عگلمٔ َ نیٔ نگکمگل نٔ ۃھگر 
سیھٔ
نُزرگ گٔسی َ ےہنھ نگٔرےۃ وفگن ۄھُ نِنھٔ کٔنی َ 
سگوِ وصلش زروے ہن طلنی 
زنھہ ۃگنھگن گیل ننی ُصٔ
ہضرن شےۃ گٔسی نمِن ھۄہن کےمُو ہِ گوشِ نشین َ نِم گٔسی ۓژ مگٔنھی ہضرن
سےھ ہسےن سمنگنی سٔنھِس عگٔر فگنٔ ضۆہننس منز رُوزِنھ گنھی فگٔضٔ نرکنٔ ہلم
نٔری نٔری نےرگن َ 
ہضرن میر مہمھ ہمھگنی َِ ےِم گٔسی ہضرن میر سےھ علی ہمھگٔنی صگٔننی
زرزنھ گرومنھ ط زٔ نو وہ وہری وگٔنی زِ سےھ قوگم گلھےن صگٔنن ہووُکھ نگنٔ صگٔنُن
وصےنھ نگمٔ ی ےێمِ کِنی نِم منٔنی گہنگن نٔ صمگہن ہینھ سلطگن سِکنھر نِ وَقنٔ 
کٔشیرِ وگٔنی َ سلطگن سکنھرن کۆرُکھ وژھ وگٔنوِ گسنیقنگل َ کےنژس وقنس
رُوھی نِم نِہنھی شگٔہی مێہمگن ننِنھ َ نگنٔ صگٔننِ ؤضےنٔ کِنی گوس نِمن ہضرن
یشےۃ گلعگلمس سمکھُن لگٔزِم ےێمِ کِنی منٔنی سٔنی نگٔو ہینھ ژرگو وگٔنی َ 
ہضرن مےر مہمھ ہمھگنی ُرہ ٔ سٔنھین سٔنی ہگون گو ےِہنھ نےنھٔ مگٔنھی 
ہضرن شےۃس
سٔنی ملگقگنٔ نگمنھ گژھ گۆنے ہےُوہ مۆز گٔنھری سُونۄُکھ زِ گگر ہضرن شےۃ 
ْ0ْ3 17ُ46ٔ
نگکمگل صُوفی گیسِ سُ کر ہضرن میر مہمھ ہمھگٔنی صگٔنس مززنگٔوِنھ گَسِ گسنیقنگل َ 
ۄنگنۄِ نی سمھ ی ہضرن شےۃص لۆگ نِہنھِ ےنُک مے نٔ ھرگکھ نُنھ َ علےک سلےک
مَنٔ فرومَوُکھ نمن کُن َ 
ۄگٔنی کُس کرِ مگنگہ
ۄھُکھ میرن ہنھُے ھگنگہ
ژێے منھ کٔری زِ کلٔ قۄر نگنگہ
ۄھُکھ نن گعٔمیر ہمھگنگہ

ےمٔ کر گٔمژ ؤۄھنھ سمٔھی ہضرن میر مہمھ ہمھگٔنی سٔنھی مصگٔہن مَننِ 
وگےِ
نگٔھِم َ گنھ موقس مینھ ۄھُ ہضرن شےۃ صگٔنس نٔ نِہنھین ژگنن ھہن نی نئی 
نہن نی نی نےنرِ نٔ ہضرن میر مہمھ ہمھگنی صگٔنس ھرمےگن نَیٔ ھلۄسم رٔ عگٔرفگنٔ
کنھ نگنھ سمھگن ےێمِ سٔنی میر مہمھ ہمھگنی صگٔن سینھہے منگٔںر سمٔھی نٔ 
فرمووُکھ
زِ ہضرن یشےۃٔ سُھن ھروِ ۄھُ گولےگے گکملن نرگنر نٔ ےِم ۄھِ رےگضنس نٔ نھس 
کُشی
منز نِ ووھٔ رۆس َ گنھ مولسِ منز گٔسی ہضرن شےۃٔ سٔنھی نگکمگل ژگنھ نگنگ نگم 
گلھےن
نگنگ زےن گلھےن نگنگ عنھ گللطےف نٔ نگنگ نصر گلھےن نِ مووُوھ َ ہضرن شےۃن ۄھُ میر
مہمھ ہمھگٔنی سُنھ کٔشیر نےک نگٔریۃ ےنھ کٔنی گۆنیمُن کگشرن مےرگہ گیو 
ُکگٔشرین میرگہ گیو ٔ نٔ میر غلگم ہشن کھِ ےہگٔی ۄھُ ےۄہے نگٔریۃ ےنھٔ کٔنی نّٔم 
کرگن 0 
ہس گفن نگرێۃ نشریف گو منگرک مےر کنےر گیمھہ َ ےِ کنھ نِ ۄھێ
مھرٔنی لگےق زِ سلطگن سکنھرن نُل نہنھِ ےنٔ ےگنے 796ھ منٔ ۃگینقگہ معلگ کِس
نگٔمیرس ھس نٔ 798ھ نگم وگنٔ نووُکھ گنھ ط 15ی رون 814ھ ۄھُ سُ گہم ھۄہ

ْ0ْ3 18ُ47ٔ
ےێلِ ہضرن میر مہھ ہمھگٔنی صگٔنن ہضرن شےۃس ۃط گرشگھ عطگ کٔرنھ نِہنھ ؤلی 
گکھل
گیسنس نصھیق کۆر َ ہضرن میر مہمھ ہمھگٔنی رُوھی زٔ نووہن ؤری ےن ےێنِ َ نمو 
کٔری
ہضرن شےۃس نۆنرٔ کِ نگٔوی نرے ۄیز عطگ َ گینٔ نٔنس نَلٔ نھونٔۄ گٔر ُ ہضرن
فگطمِ زہرگ ُرضٔ سٔنز ٔ 2َ عگصِ شریف 3َ ےِم نرنوے ننرکگن ۄھِ
ژرگرِ شریفۄِ زِےگرٔژ منز مُووُوھ نٔ لُوکھ ۄھِ ےِہنھ زےگرنٔ سٔنی گزنِ فگٔض ےگن سمھگن 
0 
نگنگ غلگم گلھےم عرف نگنگ غلم گلھےن رےشی ُرۂ َِ ےِم گٔسی ہضرن
مےر مہھ ہمھگنی سٔنھی مکمل نرنےنھ ےگفنٔ گیسنٔ علگؤ نمن نَھٔ نگٔنھی نِ َ 15ی 
رون
814ھ ےێلِ نمو ہضرن شےۃس زولُس ُژرگرٔ ٔ ۃطگ گرشگھ عطگ کۆر نِمو کۆرُھک عرٔض
ز نگنگ غلگم گلھےن نرگٔوی نون ےێنِ ےورمێ سٔنی َ ہضر مےر مہمھ ہمھگٔنی صگٔنن کۆر
نہنزِ گَنھ ۃگہشِ گێہنرگمٔ مژھی نگنگ غلگم گلھےن ہضرن شےۃس ہوگلٔ ط مننِس مرشھ 
سٔنھِ
وگٔصِل نہق گژھنٔ منٔ سمٔھی نرێن نِشگطٔ گوشِ نشین نٔ ننی ۄھِ گوسُوھٔ نِ َ 
ھمگن گَکِ ھۄہِ گٔسی ہضرن مےر مہمھ ہمھگنی نٔ ہضرن شےۃ ےکونٔ نہنھ َ عگٔرفگنٔ
مہفل گٔس لٔگینھ َ نیمگزِ ہنھ وقنٔ سمھنٔ موذن غلگم گلھےن وۆنھ نگنگ مرنِ
ہضرن شےۃن ھۆمُکھ قرگر کٔرو وُنِ سمھنٔ نگنگِ ہنھ وق َ ہضرن مےر مہمھ ہمگٔنی 
ُرۂ
سٔھنی رٔفیق سمٔھی ہگٔرگن نٔ گٔنھری گٔنھری سُونۄُکھ زِےِ شۃٔص ۄھُ نے شکھ 
صگہن
کرگمگنھ مۆز نێے طلم نٔ گن مر گیسنٔ کِنی کێگزگنِ وَقن شنگٔسی َ گَمِ مَنٔ مرژکھ 
ہضرن
شےۃس زِ گمِۄ ُ وقن شنگٔسی ہنز ٔ علگمنھ کێگ ۄھێ َ نمو وۆنُکھ ھر ووگن زِ 
گٔۄھ گگش
مرگوُن َ ےێلِ نگنگ مرنُک وقٔن وون موذن غلگم گلھینس کۆرکھ گیلو َ نِہنھٔین
کھۄر نھوِکھ مننیس مگےِ منگرکن مینھ نٔ ھسن منگرکھ کلس مینھ نھوِنھ وۆنہس 
ہےۆر

ْ0ْ3 19ُ48ٔ
کُن ؤۄھُن َ نِمو وُۄھ ہسن گِرشگھ ہےۆر کُن نٔ وُۄھُکھ زِ نگنگِ نگمنھ کۄکر شکلِ
فرشنٔ نِ ۄھُ نگنگِ ہنزٔ نےگٔری کرگن َ گمِ وگقٔ منٔ سمھ نہنھِس ھلس مز
نِمن منُن مگن ہوگلٔ کرنُک نٔ نِہنھ ۃلیفٔ نننُک شوق مگٔھٔ َ نگنگ غلگم گلھےن صگٔنن
مۆنگ ہضرن میر مہمھ ہمھگنی صگٔنس گَمِ نگمنھ گوگزنھ ی نمو مونکھ نٔ َ نَمِ مَنٔ 
نِ
کۆرُھک رشی طریقٔ ۃھگ نعگلے گگرنُک نٔ رےگضنُک مسلک گۃنےگر َ وَننٔ ۄھُ ےوگن
زِ ہضرن میر ہمھگٔنی مننِس نێکس رٔفیقس نٔ فھوےس مےر سےھ ہسےن گنھرگنی صگٔنس
ہضرن شےۃس ہوگلٔ کٔرنھ نہنزٔ عگٔرفگنٔ نرنےنھ نِ نمنٔے مَنِ نھوگن َ نِم ۄھِ 
861ھ
ےس منز ےێمِ عگلمٔ گگٔمٔنی َ ۃھگ ونھ کرےم کٔری نکھ نھھٔ نھۆھ مقگم عطگ َ 
ْ0	سےھ عگلی نلۃی مکھر مُوری َْ0 ےِم گٔسی نگذشگہ نلۃ َ ھمگن ےِم گٔسی
لُوکِ مگنٔ مینھے ھُنی ےگہِ نشِ نے زگر َ ےۄہے وزنٔ ےێلِ مونَگن گو ی سرکگٔری
ۃزگنٔ نۆرنگھکرنُک ھنُھک ہکمَ گٔمر وَنٔ وزیر وھێنُکھ ےنمین نٔ مۄہنئگون نگٔگرنُک
مشورٔ ط نی گیو کرنٔ َ نگھشگہ ھرگو نمٔلی کگٔنی نٔ زٔ شہزگھٔ ہینھنے نگو صہرگوی وَنھ 
نگنینِ 0
گِٔس شہرس منز گؤنی ط مٔلی کگٔنی گئےِ ہیمگر نٔ مۄےِ َ سےھ علی صٔنس نٔ نِہھین
ھۄن وگر گوشن سمھ نٔیی ھۄکھ نٔ گنھی سٔنی زننٔ گۄننے ےِ نٔ زۄل ہِش گےکھ َ 
گٔنھی ھورگن سمکھ گینہضور ولٔ گر نٔ وۆنہکھ زِ کێگزِ ۄھُے مگنس نٔ مننین گولگھن
مینھ ظلم روگ نھۆوُن َ وطن گژھ وگمس مھرنھ ط نوے نۃنس نێہنگٔوِنھ وگن
کٔسیرِ ہنھِس شےۃ نور گلھےن رےشی ےس نِش نٔ ننی نےرن ۄگٔنی نٔ وگٔنسِ
سٔنھی سگٔرێ گرمگن نِ گژھ نے مُورِ َ ہضرن شےۃ نِ سمھی ہگٔضر گینہضورو ُضٔ 
نھوِو

ْ0ْ3 20ُ49ٔ
سےھ عگلل سنھ گنھ ہضرن شےۃٔ سٔنھِس گنھس منز َ ےنھٔ کٔنی نھؤکھ نمن نٔمی 
سٔنز نرنےنھ
مَنِ َ ہضورو نھگٔوی کھێنہ ۃصٔر نٔ ژِۄِ نگرٔ سےھ عگلٔ ےس نرَوننھٔ کنِ َ ژۄۄِ 
کھیےکھ
ۃضٔر گینۄِ نھۄیکھ ۄنھس ط ےێلِ نےھگر گئےِ ۃٔضر مزگو سُھک وُنِ گٔسس َ ۃگنُک ہگل
وۆنُکھ وگر گوشن َ نمو وۆنُکھ مےرنھ زِ گٔسی نِ سمھٔی گَمِ ضےگفٔژ
سٔنی سےر َ گَنِ مینھٔ وگٔنی سےھ عگلی وگمس نلۃ َ نوے نۃنس مینھ نێہنگٔوِنھ 
مےےِ کٔشیرِ
وگٔننھ نرگنر سنن رینن ہنھ سفر طے کٔرنھ َ ہضرن شےۃ گٔسی نمن ھۄہن رُمٔ وَن 
گوشِ
نشین َنگنٔ نصر ہینھ گیےِ مێہمگنس نروننھٔ َ مکھر مور سمھُکھ مُلگقگنھ ہضرن 
شےۃس
وۆنھک سورے ہگل َ ۃضٔر گینۄِ کوُکھ ۄنھٔ منزٔ نٔ نھگوہکھ نروننھٔ کنِ سےھ 
وۆنُکھ زِ وُنێنگم گٔس نٔ مێ ۃگنن مینھ کنگہ مژھ َ ہضرن شےۃ ونھکھ ھر وگون
زِ نمگٔےش ۄھَنٔ گیرگٔےش ۄھێ َ ھۄشوے نزرٔگ رُوھی گٔکِس مٔہلی سٔنھِ گرِ 
0 
سےھ عگلی صگٔنس گو گُمگنٔ زِ مےۆن مرشھ ۄھگ گن مرکنٔ مۆرمُن َ گز مگٔےشِ نگمنھ
وۆنہھک زِ مێ ۄھِ کێنہ ہھیں ےگھ ۃنرصٔہی ۄھگکنِٔ نِ َ ہضرن شےۃ ؤنھِکھ ھر 
ووگن َ
صگہن ہھیں سٔے مرژھو َ نھَوھونھی نٔ وگٔنی گینہضرُورن ہنھِس روضٔ ی مطہرس
مینھ َ ہھیںن مُلِق نِ مرژکھ نمنٔے َ ۃگنٔۄ ہُونہُو مہفل وۄھٔکھ نێےِ نِنھے کٔنی 
َ 
سےھ 
عگلی ےس ژلی سگٔری شَکھ ط مژھ ہرے ےس نٔ مھکر مُورے کۆرکھ روزنٔ نگمنھ مسنھ 
0 
مرنھ نۄھگر گسی ہضرن شےۃس نِش وگنگن َ گکِ ھۄہِ گٔسی سےھ عگلی ھِل مۆلُول ہوی 
0َ
رمژھ ہھک زِ ھلیل کێگہ ۄھێ َ ھر وگن وۆنہھک مگٔلِس مگوِ ہنزِ قنر مینھ فگنہ
مرنٔ مۄکھٔ َ ہضرن شےۃن فرمووکھ طے مکگن کٔرنھ فگنہ مرن طے مکگن کۆرُکھ
نٔ وگٔنی نلۃ َ ہضرن شےۃن ھِژ مزگرِ سگھگنس گٔنھی گٔنھی رٔکھ َ ےێلِ گٔۄھ 
مُژرگویکھ نٔ

ْ0ْ3 21ُ50ٔ
مزگر وُۄھکھ سُ زمی نٔ ژکُل نٔ نمے کُلی ہینھ مکھر مُور وونمُن 0 سےھ عگلی رُوھی
ہضرن شےۃ گلعگلمس مَنٔ 25ہن ؤری ےن زِنھٔ ط 12ی مہرم گلہرگم 860ھ ےس کێُن
سمٔھی وگٔصِل نہق ط مکھر موری ۄھِ گوسُوھٔ سگنین ھِلسن سۆکُون نۃشگن 0 
ےِ ۄھُ گَھک مونمن مزر زِ ہضرن شےۃ گلعگلم نُور گلھےن نُورگنی ےس نروننھ نِ
گوس ےێنِ رےشی سلسلٔ رگٔےو ےێمِ کِنی گسلگمٔ کِ عۆرُووِ منٔ نِ مسلمگن نزرگن ہنھِ
نگمنھ لفٔظ رےشی ۄلٔ وُن رُوھ نٔ رےشی طرےقٔ نرک لزگن نِ ژھےۆن نٔ َ ےِ 
ۄھُ
ہسن گنفگقٔے زِ ہضرن شےۃٔ سٔنھِس زمگنس منز ۄھِ سگھگن نٔیِس مےمگنس مینھ
کٔشیر ےوگن َ ےُونُے ونُن ۄھُنٔ صٔہی زِ نمےوُوری ظلمٔ ونرٔ کِنی گیے نِم ےوز زُؤ لرزٔ 
ژلنھ
نِ کێگزِ ھُنی ےگٔوی ھنھنس کھوژن ۄھَنٔ مُومنٔ سٔنز نشگٔنی َ نقول علگمِ گقنگل

نشگنِ مرھِ مومن نگنو گوےم
ۄو مرگ گیےھ ننسم نرلن گوسن

نِہنھ نرک وطن کطرنھ سلگمٔ کِ گشگعنٔ نگمنھ ےورےُن ۄھُ گسلگٔمی رُوہس عگٔن
مُطگٔنِق سگھگنن ہنزٔ ننلیغی زنگن گٔس فگرسی نٔ عرنی َ ےێمِ کِنی نمن سےگٔسی
نگلگھسنی ہگٔصِل سمٔز ط نہنزی نگرگٔنی نل گیےِ مٔشیھٔ نٔ ۃنگقگہ نگٔمیر کرنٔ َ 
گسلگٔمی
نگٔلیم لُوکن نگم وگننگوسن مز ۄھُ ہضرن شےۃن نۃی نگرٔ رول گَھگ کۆرمن َ ےۃہے وِ 
ۄھُ
زِ نِہنھ کلگم ۄھُ ہنٔ وگھ ؤری ےو مینھ لُوکن ہنھین ھِلن زَننٔ نقش نرسنگ َ سگھگنو
نےہنوو ۃۄھگ ےِ سُنھ مگٔغگم نۃنس نٔ ہضرن شےۃ نٔری گَمِ کِ نُورٔ لُوکن ہنھی ھِل َ 
شِنھٔ ملو کۆر گسلگم رسمن نٔ ریوگون مز قگٔھنٔ ہضرن شےۃن کٔرٔکھ ےژھ
شُونٔ کھ نِژھ ھٔہننَ ےۄسٔ کگٔم نٔ شگٔہی ھنھنٔ ی مژھٔ نلٔ ی نلوگرِ نٔ فوو کٔشی

ْ0ْ3 22ُ51ٔ
سٔنی گنھے ےِ سۄے رٔژ کگٔم وگنٔ نگٔوِنھ نھھٔ مگےِ نزرگو نٔ ؤی ےو مننِ سگھٔگی
نفس کُشی نٔ نگعمل ینٔۄ نمگےنھٔ شےۃصےنھ ۄھێ ےِنٔے صفگنن ہنزٔ گٔنٔ نٔنِنھ گَسِ 
وَنھ ہگوگن َ 
ےِ گٔنٔ روز سگھگنن ہنھ نُورٔ نٔرنی ولٔ ۃِھگٔے وَنٔگگر ؤنین گٔۄھ گگش
نۃشگن َ لگ گکرۃ فی گلھےن گنھی نٔ گیسمگٔنی گیوگز نِ روز مھری نٔ زمھری
کنن نگم وگنگن َ ےِ کنھ ۄھێ وکھٔر زِ گَسِ ۄھُ رُوہ مٔشروومُن نٔ ژھرھسٔے
مٔرس کھۄرن نھمھ کٔرمٔژ َ 
0 
﻿
HAMIDI
03-08-24
Kashmiri
ْ0ْ3 1ُ11ٔ

ْ0ْ3 مۆن منظر
نێسِ گَنِ گوس نےھگر کَنَن کٔنی نولُن گوم 
زونم زِ وَنھٔ سور ێوو مرنَو نرْوو سونْنھ کگلَن 
کُنِ نِ زنگٔنی ہِنْھِس گَھنَس مَنْز ۄھێ ےِ کَنھ مگننٔ گیمٔۄ زِ گَھنٔۄ نٔۂو ےگ شگرٔ مزگزٔ ۄھُ
ۃگٔروی مگہول ےگ گٔنْھی مھٔکھی ۄِ زِنْھگی ۂنْھیو وُژھٔ نَھلؤ نیَو ہگلگنَو نٔ وگقگنَو سٔنی نَھلگن نٔ 
نموی رَنگ رَنگن َ شےکسمےر سٔنْھی یرْگمگ ی ؤنی ھس ؤرنھ کولرو نٔ گیلےن سٔنْز شگٔےری 
ٔغگلن نٔ گقنگل سُنْھ کلگم ۄھُ ےێمِ کَنھِ ہُنْھ نھیکھ مگٔنھی نگس ھِوگن زِ شگٔےرگنٔ ریوگٔےژ
ۂنْز رگٔۄھ رگوَنھ کَرنٔ نگوۆ وُوھ ۄھُ نِمَن سمنِ عہھ کین ہگلگنَن ہُنْھ نگیکگرٔ گَںر مےَومُن َ شےکسمےر
سٔنھی یرگمگ ۄِھ کُلہُم مگٔنھی گیلز ےننھی عہھکِ نۃلےقی نٔ ذےێہنی وُژھٔ وگرَس نٔ نۆل ھُنی ےگہ
ھٔری ےگف کَرنٔ کِس وزنَس سٔنی وگنھ کھیوگن َ ھگٔھِس ؤرنھ َ کولرو کُنوُہی مِ صھی ۂنھِ
شۆرُو عکِ ھورٔۄ گیوگز َ گَنھ ھورَس مَنْز گوس گنسگٔنی ذێہن سگےنسی نٔ صنعنی نرقی
ۂنھِس نٔنیوَس مَنْز کلگسِکےنٔکی زولگنٔ ژٔنِنھ رُومگنَوِ ےنکِس گگشِری نٔ کھُلٔ فضہَس منْز وگش
کیگن َ ےِنھَے کٔنی ھُہی مِ صھی منْز عگلمگِ ونْگٔ سٔنی ےۄسٔ ننگٔہی نٔ ھَھگرٔ گنسگٔنی قھرَن
سَمُھ نٔ سگےنسی نٔ مشینی نرقی لور رہگنی صُورن ہگل ےگھ کر نمێُک گێہسگس ۄھُ
ْ0ْ32ُ12ٔ

گیلےن سٔنْزِ شگٔےری مَنْز مُورٔ مگٔنَھی وۄنلگن َ ےِ گێہسگس ۄھُ گقنگل سٔنزٔن وگرِ ےگہَن نظمن 
مَںلَن لگلِ صہرگ منْز نِ ھرْینْنھی ےِوگن َ ےۆنگم غگلنٔ سُنْھ نولُق ۄھُ نٔمی سٔنْزِ 
#شگٔےری مَنْز ۄھُ نِلگَشَکھ
کُنوُہی مِ صٔھی ۂنْھ ملکی نٔ نےن گلگقوگٔمی ذێہنی فکری نٔ سمگٔوی ہگلگنَن ہُنھ ێشۆعُور مرْزلگن
مَننِ عہھ ۄِ گیگگٔہی ہُنْھ موںرے نٔ کگرگر گظہگر کَرنٔ ۃگٔطرِ ۄھُ ےمَو شگٔےرَو وَزنگٔنی 
#نٔ گسلُونٔکی نورنٔ کٔری مٔنی َ
سٔنی ۄھِکھ ریوگےنٔکی رٔنی نٔ وگن گۆصُول نِ مگننگٔوی مٔنی َ مۄۃصر مگٔنھی ہیکَو ےِ وَنِنھ زِ نِمَو ۄھُ
ریوگےژ نِ نورنٔ کگٔری کٔرِنھ گَژھێون مێُل کٔرِنھ شگٔےرگنٔ گظہگرٔکی نٔوی نٔ مۄلٔلی نۆمُونٔ مےش
کٔری مٔنی َ مَشرقی مُلکھن مَںلَن ہِنھوسنگنَس مَنْز ےۆنگمَنھ ۃگٔروی زِنْھٔگی نَییو گنقلگنَو نٔ وۄگنَو نِشِ
نِھُون رُوز نٔ مرْگنِ گیےِ گٔس نَہ سۆس ی سۆژ نٔ ۂنْھر ےمٔژ ہِش ی شگیٔےری گٔس مںلَن گُرھُو ہَس
ےگ کگٔشرِس مَنز زێگھٔ نرورنگؤ کین مرگنین طرےقَن لگٔر نٔ نورنۄَن نٔ گِظہگرٔ ۄَن نَوین قھرَن
گۄی نرنک سَوگلٔے گوس نٔ مگٔھٔ گژھگن طَ 
کگٔشر شگیےری ۂنْز نگٔریۃ ۄھێ سینھگ مرگٔنی ی گٔرٔژ نٔرٔژ مگ ےِ ھگر َ ژۄ ھگٔہی مِ
ۄٔسی مَنْز ۄھُ گَنھ لل ھێگھٔ شےۃ نور گلھےن نُورگنی ُرۂ سٔنھیو مُنگرَکھ گَنھوکٔن لۆگمُن
نٔ ےِ کَنھ ۄھێ وننَس لسگےق زِ ےِمَن ھۄشؤنی نُزرگن ہنھی وگرےگہ وگکھ ےگ شُرْکی ۄھِ شگٔےرگنٔ
نورُنٔکی نگٔری مٔنھی نٔ زنگٔنی ۂنْھ نۃلیقی وَرنگؤ کی ںۆنُون مےش کرگن نٔ کگٔشر شگٔےری ۂنْز وگن
نٔ رِذ گٔی رَنِ ہُنْھ نگس ھِوگن طَ گَمِ مَنٔ رُوھ شگیٔےری ہنْھ سَفر وگٔری َ مَنْزی سۆن سۆن
نٔ مٔمنی سینھگہ نےز َ گَمِ وُۄھ کُنِ سٔی وۄگٔنی نٔ گگہے ھِۄ گٔمی یٔنْگ نٔ مۄۃنٔ ھۄژٔھ
کھگرین نٔ گہے گیس کَنِ مھلیو سٔنی ہَلَم نَرنٔ َ ہنٔ ۃونُونِ ی رسُل مےر نٔ شمش فَقےر ی ہولیَو
شگٔےرَو کٔری مَنی نٔ گصلی نورنٔ مےش نٔ کُنوہی مِ صٔھی ۂنھی وگرِےگہ شگٔےر رُوھی فگرسی
شگٔےری گٔنْزی مٔنْزی ؤگِژ نھ زێگیھٔ نروۄ زمین ۃےگلَن مَلٔ کھۆل کَرگن َ وَق گو گُزرگن
ْ0ْ3 3ُ13ٔ

نٔ وَقنۄِ سۆن سۆن ننھیلی سٔنی سٔنی گےِ شگٔےری مَنْز نێ شُونْکھی مگٔنھی کێہنِ نٔوی رُہوگن
مَںلَن رُومگنوےن ی منظر نگگٔری ےگ نصوفکِ ذٔری ےِ ھگٔۃلےنُک رُوہگن نِ مگٔھٔ َ گَمگ مۆز
ےِمَن روہگنَن نٔ ننھیلےَن ہُِنْھ وگنھ گوس ریوگۓژ سٔنی گژھێۆن نٔ وُہی مِ صٔھی ۂنھِس
شۆرُوعَس نگم رُوزکگٔشِر شگیٔےری مرگنی گَنمگنٔ نصوُفٔکی گسرگر وَرنگوگن ےگ عشقٔکی ویھگکھ
ھِوگن نٔ ےِمَن ےِنھی نٔے ہوین عگم نٔ ریوگنی نورنَن غزلۄِ ےگ مںنٔوی ہنْزِ شکسِ مَنْز نگوَنھ کَرگن َ
ےِ ۄھێ ننی کَنھ زِ منی مین مگنْژَن شَن ہَنَن ؤری ےَن مaنْز گے وگرےگہ نھَھِ مگےِکی شگٔےر مںلَن للھیھ
شےۃ نورگلھےن ی رسل مےر ی شمس فقےر ی مہموھ گگٔمی ی مقنول شگہ کرْگلٔ وگٔری ی نٔ 
#صمھ مےر نےنرِ مگٔھٔ َ 
نٔ ےِہنْھ کلگمٔکی کێہنِ ہصٔ ۄھِ مٔزی مگٔنھی فٔنی زگٔوی وگرٔکی ےگ ومگلےگٔنی مگٔری 
#مَنْزرِ کٔکی نۆمُونٔ َ
گَمگمۆز ےگ سگٔرٔے شگٔےری ۄھێ مَننِ مِزگزٔ َ موضُوعَن ۂنزِ نرْگےِ نٔ گۆسلُونکٔ گنْھگزٔ مُووُول
مرْگٔنِس ھورَس سٔنی نولُق نھَوگن ی ےِ ۄھُ سُ ھور ےێلِ کٔشیر مننیو مۃصُوص 
#سمگٔوی ی وۆغرگفےگنےگنی
سِےگسی ہگلگنَو مٔنزی گُزرگن گٔس نٔ نێنر مِ ھُنی ےگہِ نِشِ گلگ نٔ مرْژھێنی گٔس َ ےِ 
گٔس نِمَو طُوفگٔنی ہگلگنَو نِشضِ نێ ۃنر ےِم نےن گلگقوگمی سطہس مینھ رگننِ نٔ صنعنی نرقی
سٔنی وۄنلگن گٔسی َ نگہَم مێےِ ےِ مگنُن زِ رےگسنَس گَنھر نِ گیسٔ وگرٔ وگرَے سٔہی ی ننھیلےِ
ےِوگنن نٔ مرْگنِ وَقنٔ مینھے گوس ہگلگنَن ہُن ھ وۄلٔ گنُن لۆگ لونُے َ ہُوکُومنٔ نٔ گقنھگرٔ
ۃگٔطرٔ لو سےگن ۄےنی ےگلَمِ لَم ےگٔھ گٔس گژھگن نٔ وَقنٔ وَقنٔ ےُس ہَلِ گوس وۄنھگن
سُ کٔس ہێکِ ہگرُکگوِنھ سُ گوس مَنٔ وَنھ وگری نٔ گَکھ نَوگرےۃی عمَل َ لُوکھ گٔسی عگم طور
وَہگلنھ ,کم مِنی نٔ نگھگئۄٔری مُووُون ی ےِمھن مَنْز شگٔےرَو نٔ سونْۄَن وگٔلی نٔ شگیٔمِک گسی کگلٔ
مگہکن گنقلگنَن نِ ھۄلگنَن سِ ھُور نےۆنُے رُن گٔنْزرگوگن نٔ سےگٔسی ننھیلےَن
ۂنْھین ظُلمَن نٔ نگرنَن ژھۄ مٔ ھَم کٔرِنھ سینٔ ھگرگن َ ےِ ۄھُ مۆز زِ سگٔری شگٔےر 
ۄھنِ
ْ0ْ3 4ُ14ٔ

عگم لُوکَن ۂنْھی مگٔنھ نٔنی گیسگن نٔ ظُلمھن گۆش ھِوگن ی نِم ۄھِ مننین شگیرَن مَنْز مَن مَننِ
رھِ عملُک ضۆرُور گظہگر کَرگن نٔ وگرٔ ہَے ژھگٔنْی ھِمھو ُمقنول شِہنِ گریسی نگمِ کِ نَنِ وگنِ
سمگٔوی طنزٔ وَرگٔے ٔ سگنیو ےَرو ۄھُ نصوُفٔ کِس نٔ عشفٔ کِس مرھَس نَس سِےگٔسی گنقلگنَن
نٔ وۄگنَن ہُنْھ گظہگر کۆرمُن َ

نہرہگل ےِمَن نیزی سگن نَھلٔ ؤنین ہگلگنَن مَنْز ہَنٔ نَھین ؤری ےَن شگرٔ مزگزُک
گَکی ینْوِ روزُن ۄھُنٔ ہگٔرگٔنی لگےق َ مَزَر ۄھُ ےِ زِ مُووُوھٔ صٔھی مَنْےێلِ مُلکی 
#سطہس مینھ قومی
گیزگٔھی ۂنْھ ۃگٔطرٔ وِھ وہھٔ ۄِ نہریکِ سٔنی سٔنی سمٔز رےگسنَس مَنْز نِ وگٔگیر شگٔہی ۃٔلگف
قومی نہریک منظم نٔ لُوکھ ہێنِنی ہَنٔ نَھین ؤری ےَن ۂنزِ عقلَنۄِ نِنْھرِ نِشِ ہُشگر 
#سَمھٔنی نٔ نِہنْھیو
سوۄَو ہێۆن کگیکیُن ی نِمَو ہێشر نظر گورٔ ےور ھورٔ نگؤنی ی مُلکی نٔ نےن گلگقوگٔمی ہگلگنَن ۂنْنز
زگن مگٔھٔ کَرٔنی ی نگٔلیمِ ۂنْزٔ قھرٔ نٔ گَمِ کِ ضۆرُورنُک ہےۆنسُکھ گێہسگس نیُن َ مٔری نمٔنیو
لُوکَو ہێنی گۃنگر نٔ کنگنٔ مرنِ م گَۄینێُک گۃنگر 1994ئ ےَس مَنْز ےِ کۆی ملک رگو صرگفَن 
گَمِ منٔ ہےننِنی لگگنگر گۃنگر نےرٔنی نٔ لُوکَن ہےۆنُن گٔنْھی مٔکھی کِ ھُنی ےِہُک نقشِ نرۆننھ
کُن ےُن َ کگٔشرین شگٔےرن نٔ گٔھینَن نِ ہیژَن ذێہنۄِ ھگرِ ےَلٔ گژھنِ نٔ نَمھو نِ ہےۆن
نَھلٔ ؤنِ زمگنُک ہَوگلَو گمرزٔنگوُن َ 
سگٔری سٔے ھُنی ےِہَس مَنْصز گٔس 1914ئ کِ ونگِ مَنٔ گَکھ نٔؤے ھۄۂ ھرۄس
گَز مِ نزمھ گننشگر نٔ موےُوسی مگٔھٔہگگٔمٔژ طَ مزر ۄھُ ےِ زِ گھکھ نۆوُ ے ھُنی ےگ گوس وۆوُوھَس
مَنْز گیمُن َ ونْگٔ نرُونْنھێُم ھُنی ےگ سَمھُھ ۃگن َ گَکھ روومُن ۃگن َ مَنٔ ےُس ھُنی 
ےگہ رۄسُ گوس کرُونھ نٔ ہگٔنننگکھ َ سٔنگین ہقیقنَن ہُنْھ ھُنی ےگ َ ورمنی ی ہێمی
وُہی مِ صٔھی ہنْھین گۄینکین ھَہَن ؤری نگم مِشینی نٔ صنٔعنی نرقی منْز شۆہرٔ مروو
ْ0ْ3 5ُ15ٔ

گیو گقنصگٔھی مُشکلَن مَنْز وَلنٔ َ گَمِ مُلکٔکی گگنٔلی لُوکھ گٔے ونْگٔکی نگرٔ صھَم 
ؤۄھِنھ نفسےگٔنی
گَنْھ رٔنٔکی شِکگر َ نرطگنےِ ےُس ہنھوسنگنَس مینھ رگو گوس کَرگن میو گَمِ ونْگٔ سٔنی
مَنھر َ ننێُک گقنصگٔھی نِطٔگم گو ۄھَلِ ۄھَلِ َ لگرنسن ۄھُ لےُوکھمُن ِ
1915َ16ئ کِس ونْھَس مَنْز ھرْگگو مرْگٔنِس لنْھنَس زُو ی گٔمِس ےۄسٔ
ھُنی ےگ ہکِ ھِلٔۄ ۂںی ےَنھ گٔںس سۄمۄکلے ےِ َ ےِ ننےۆو مھُۄمِژن گیشنی
وزنَن نٔ وۄمےزَن نٔ ۃَوسِ روہُک گَکھ گیؤلُن َ 
ےِنھَے مگنھی سَمھٔی نگقٔے مُلٔکھ مںلَن گیسنرےلےگ ی نرکی نٔ رُوس نِ نۆرنگھ َ 
مُلکَن مگ نےن ےِم
مرگٔنی نولُوقگنھ گٔسی نِم مھُنی َ مگرکین گٔے ننْھ ی کگرۃگنَن منْز کٔری ہُرٔ ؤنی 
مگٔھگوگرَن
نٔوی مَسلٔ مگٔھٔ ی مگل میوگٔنی ی مۆزُور گیے کگرۃگنَو مَنْز کینٔ َ وگرِ ےگہَن کگۃگنَن لٔگی
قُلٔف نٔ نۄۄھِ ی نێ کگٔری نٔ گفلگسَن ہےۆن سگٔری سٔے ھُنی ےِہَس نگل وَلُن َ 
گَرنھ گزمگٔےشِ نٔ ننگوَنس منْز گیو ہنھوسنگن نِ مُورٔ مگٔنھی وننٔ نِ کێگزِ
ہنھوسنگن گوس نرطگنےہُک نمۄلگم نٔ گَہم نَو گینگٔھِےگٔنی علگقٔ َ ےێنِکی وگرےگہ لُوکھ
نِ گٔے ونْگس منْز شگٔمِل نٔ ہنگۄِ سگےێ ننگٔہےِ وہرگویکھ َ ےِ گوس سُ وَق
ےێلِ ملکٔۄ گقنصگٔھی ہگلنھ گنیَر گٔس گگٔمٔژ َ مہکری گیسٔ ننھ کگٔمِژ َ نےو زُور 
گٔسی
کگلٔ مَگگہ ہرنگل کَرگن َ ہُمگٔر وگٔس مُلکَس ہۄکھےِ نٔ قہط سگٔلی ژھنھ کڑمٔژ َ لُوکھ
گٔسی ھۄہِ مَنٔ ھۄہِ گنگرےزَن ۃٔلگف نگرو نگر گژھگن َ 
گَمِ ضورنِ ہ لِک ھرْگو ےِ نٔنےوِ زِ مُلکِ ےِ سےگسی ننظےمَو شن کگمگر سَن عرف
شورے منین لُوکھن ۂنْوگ مننِس گنصو مَنز نِ گیزگٔھی ۂنْز نہریکِ سمُھ وگرے
ہریر نٔ ھریر َ گٔنھی مَنْز سَمھ ولےگن وگلگنگغُک قنِل عگم نٔ گھوگۃِہن کھُو ےِ نہریک
ْ0ْ3 6ُ16ٔ

علمَن َ ےِمنٔے ھۄہَن لۆگ ہنْھونگنٔ کین مسلمگنَن مننِس ہمسگےِ مُلٔکھ نرکی مینھ
فرگنس نٔ نرطگنےِ ۂکی غگٔصنگنٔ ےِرگھٔ وُۄھِنھ ۃُونَس گرْکھ نٔ نِمَو کرگنگرےزَن ۃٔلگف
نہرےکِ ۃلگفن شۆرُو َ 1920ئےَس مَنْز سمٔز نرک مولگنٔۄ نہرےک شۆرُو َ نٔنےوِ ھرْگو زِ
ہێنھی کیو مُسلمگن ھرْگے ےِکَونٔ ہۆل گٔنینِنھ گیزگٔھی ہنْھ کونۄھمُن مٔنزِل ہگٔصِل کرنٔ
ۃگٔطرٔ مےھگنَس منْزَ سگٔری سٔے مُلکَس مَنْز وۆنھ وۄیٔ رگنھ ی 1929ئےَس نگم رُوزےِہَے
ہگلَنھ نٔ گٔنھی ؤری ےَس مٔنْز گیو مکمل گیزگٔھی ۂنْز منْگِ ہُنْھ منصُونٔ ننگونٔ َ 
ۄنگنْۄِ 31مگرٔۄ 1930ئ ےَس منْز کۆر کگنگرسَن نرطگنوی سگمرگوَس ۃٔلکگف نَنِ وگنٔ ونگُک گعلگن َ 
نٔ سنےِ گرۂۄ نہریک مھگٔلے ےِ زورٔ شورٔ سگن مُلکَس منز گَکِ گَنْھٔ مینھٔ نێےِس 
گنْھس نگم َ 
نَوِ عہھٔۄ گَکھ نُنی ےگٔھی ۃۆصُوصےَنھ گٔس ےِ زِ لُوکَن منز گوس گَکھ نووُے
سگےنسی سوۄ نٔ رُوی ےِ مرْنھگن نٔ مھگٔنْمھلگن َ سگےنسَن گٔسی کُنوُہی مِ صٔھی مینھے
منٔنی کمگلگنھ ہگؤنی ہێنی مٔنی َ 1959ئ منْز کۆر یگوِنن ۃگیٔروی نٔ منطقی ھٔلیلَو سٔنی ںگٔنِنھ زِ
گنسگنَن ۄھُ زٔمینِ مینھ موگٔفِق ہگلگنھ وُۄھِنھ نٔ مرْگٔونھ گٔکِس کێمی منینِس گمنےگ
سٔنھِ مینَ زِنھگی ہنھ سفر شۆرُو کَورمُن نٔ ےِ زێُونھ نٔ کرےُونھ سفر ۄھُ ھُنِ نِ
وگٔری َط یگرون سٔنھی فلسفَے گِرنقگہَن لوے مرْنین ریوگٔےنی نصورگنَن نگرٔ ضرٔن
نٔ گِنسگنٔ سٔنھی سگےنسی سوۄَن لۆن ہُریر َ گٔمی سوۄَن کۆر زنھگی ی مون کگےنگن نٔ
گیۃلگقَس مُنلِق گٔری مٔنین مٔروَگِ فلسفَن منز شَکھ مگٔھٔ َ ۄنگنْۄِ نرےیلے ی نڑسنیرسل نٔ
سورن گۆن مُروَوِ فلسفَۄٔ عمگرَنھ ویسرگن وُۄھِنھ فلفٔ سگےنسی نقطَے نظرِےَس
نَکھٔ نٔ ذێہنٔکی وگرےگہ وَر ھرْگے َ نُوی ذێہنَن ہێۆن مرْنھ مگٔنی مٔنِس ۃےگلَس ی عقےھس
ےگر وگےژ مینھ گۄھگ گر نرومگن گک ننگےِ گَمِ منِ نُنی ےگٔذٔے نگس گَنُن َ نٔنیوِ ھرگو زِ
ْ0ْ3 7ُ17ٔ

مرْگنین سمگٔوی ی گیۃلگۃی نٔ رُوہگٔنی گھگرَن سٔنی ہَنٔ نَھین ؤری ےَن ہنھی وزنگٔنی رشنٔ گیؤ سێگے
نٔ رٔنێگیے َ گینےسنگےنَن سٔنز گضگفن ۄِ نھےوری کر مگٔھی ہذیذِژ ۂنْز نٔو نشریہ گَمِ
سٔنی سمُھ ںگٔنِنھ زِ مگٔھی ہقیقَنھ ۄھێ وزملَن ہنھی مگٔنھی ژھرنٔ ژھرنھ کَرگن نَ کِ
سگٔکِن نٔ موو نھُن ہِش َ گَمِ نھێوری نِ ہلگٔور مرْگنین عقیھَن نٔ ریوگٔےژَن ۂنْز نُنی ےگھ َ
نٔ گیۃلگٔقی نٔ سمگٔوی قھرَو مینھٔ ہےَونُن گعننگر وۄنھُن َ ےمَو ہگلگنَو کۆر نۆو ذێہَن ھگٔۃلی
عزگنَس وزنگٔنی کشمکَش نٔ نفسےگٔنی وُوگرش منز گرفنگر َ گَمِ ذێہنی نٔ نفسےگٔنی کٔزےژ
ہنھ گظہگر ۄھُ لگرنَس ی گےزرگ مگونی ی گیین نٔ گےلےن سٔنْزَن شگٔےری نۃلیقگنَن منْز 
سمُھمُن َ

گۄینکِ ونگ عظیمٔکی زۃٔم گٔسی نٔ وُنِ مُورنٔ گیمٔنی نٔ ورمن نگٔزی قونَن ہےۆن
کَلٔ کیُن نٔ نێےَن مُلکھن گَنھٔ نرْگوگن ی نٔمی نےۆن مَننِ طگقنُک نێ وگےِ ہگ نگر کرُن
ننٔوِ ھرگو 1939ئ ےَس مَنْز لۆگ ھۆےُن عگلمی ونگ نٔ ھُنی ےِہَس منْز سمُھ ھُنگرٔ قنٔل ی ننگٔہی
نٔ ۃگنٔ وُوگٔری ہنْھ نگزر گرم َ گَمِ ونْگٔ سٔنی وۆنھ سگمرگٔوی طگقنَن ہنھین نگمگک ےِرگھَن
وُرُن َ نہنھِس عگلمی گقنھگرش ھرْگو کٔن َ گےشےگہس نٔ گفریقہَس منز نِ ہےۆنُن نہِنھ
گقنھگرُک گیفنگنٔ لوسُن َ ورمن فگشزمَس ھرگو ونگزٔ َ گَمِ ونْگِ منٔ سمُھ ھُنی ےگ ھۄن 
نلگکن ُگَمریکی نٔ روسی نلگک ٔ منز نقسیم نٔ وۄنی ؤنی ہنز نھۄنٔ نھۄل رُوز 
وگٔری َ 
وُہی مِ صٔھی ہُنھ گَکھ گَہم نگٔرےۃی وگقٔ ۄھُ 1917ئ ہُک روسی گنقلگن نگمِ گنقلگنٔ
سٔنی گو روسس منز ھگرشگٔہی ہُنھ ۃگنمِ نٔ مێہننھ کش نٔی سوزز رَن ہنز ہۆکُومنھ سمٔز
قگٔےم َ نِ گنقلگن گوس ژَکِ ورمھن فلسفی کگرل مگرکس سٔنْھ ہَھ نےگنی مگٔھی ےنکِ نظرےہُک
عملی ظۆہُور َ ۄُونکِ نٔوِس گھنَس نٔ نَوِس ھێہنش مینھ ۄھُ مگرکسی فلسفَن سینھگہ گںر
نروومُن گنٔ سمگٔوی گرنقگہَس نٔ نہنزینی نصورگنی نوشکل ھژمٔژ َ لہگذگ ۄھێ 
ْ0ْ3 8ُ18ٔ
گنھ فلسفَس مُنلِق کَم زێگھٔ وضگہَنھ صۆرُوری َ

کُنوہی مِ صٔھی منز نگگ کۆر گۄینۄِ لَنِ مشہُور ورمن فلسفی ہےگلن وَھلگٔنی
نظرےہُک نصور مےش َ گَمِ نظرےِ مُووُون ۄھَنِ ۃگٔروی ہقیقنھ نێ ہرکنھ نٔ رونٔ گگٔمٔۄ
نٔلی کِ ۄھێ مرْنھ لیہگظٔ ہرکنس گَنْھَر َ ہےگلٔ سٔنْھِ ۃےگلٔ مُووُون ۄھِ شۆعُورنٔ 
ہقیقٔژ َ ھۄنؤنُوی ۄھُ مگنٔ وگٔنی عملِ نٔ رَھِ عملُک سِلسلٔ وگٔری َ گَمگ مۆز ہےگلٔ سٔنْھ فلسفٔۄ
نصورےن ُidealismٔ ۄھێ ےێمِ کَنھِ سٔنی نَنگن زِ سُ ۄھُ ہقیقٔژ نرونْنھ شۆعُورٔکِ نھنٔ
مینُک نٔ مرنھ نُک قگٔےِل 0َ مگرکسَن ی ےُس ہےگلٔ سُنْھ ژگنھ گوس ی وۆن زِ ۂقیقَنھٔے ۄھێ
گزلی نٔ گنھی ی نٔ ہقیقَنھٔے ۄھێ گِنسگںنی ذێہنَس ےگ شۆعُورش وۄمھگوگن ی گَمگ مۆز گَنھ ۄُ
منُن گلگ گیزگھ وۆوُوھ گیسگن نٔ ےێلِ گَنھ ہُریر ۄھُ لَگگن ےِ ۄھُ مگٔھی ہقیقژ نِ گَںر نرْگوگن
نٔ نھلگوگن َ ےِ ؤنِنھ ۄھێ مگرکسن سمگوَس نٔ فطرنس مَنْز فرھٔ سٔنھِ گیزگھ نٔ ۃۄھ مۄۃنگر
نگٔرێۃی رولٔۄ ضمگننھ ھِژمٔژ 0َ مگرکسَن ویژھٔ نگٔو سمگٔوی گرنقگۂۄ کنھ وگرٔی 
#مگٔنھی َ سمگٔوی زنھگی
منْز ۄھُ مۃنلف طنفھن ۂنھِ گۆنْھرُونی نضگھٔ سٔنی گِرنقگۂۄ وَنھ نےرگن نٔ نوِ قھرٔ ۄھێ نگرسَس
ےوِگن َ 
مگرکسی نظرےگنھ نَنے ےِ ؤلی ؤلی رُوسی گھینَن نٔ سگٔےرَن ۂنْھِ سوۄُک گیگُر َ
نِمَو ہےۆن مگرکسی گۆصُولَو مُطگٔنِق گھَن مگٔھٔ کرُن ی نگمے نِہنْھ نگونُک عرےقٔ کێہنِ نِ گٔسی نَن
ہقیقنھ نگگری ی گشگرےن ےگ مُسنقنلےن ی نلگکن کٔر گِشگرِ ےنَس ی مگےگ کگوِ سیکن ہقیقنھ
نِگگٔری نٔ نوِرس مگسنر نگکَن مُسنقنلےنٔ کِ رٔنْگی گِشنرگٔکی ۃےگلگنھ مےش َ کےنْژَن ؤری ےَن
نگمٔے وگٔنی مگرکسی نظرےگن نێےَن مُلکَن ہِنھین گٔھینَن نگم نِ َ 1993ئ منز ۄھۄے ےِ 
وگن سنرےۄی سٔنْھ کنگن 
ْ0ْ3 9ُ19ٔ

گَنھ کنگنِ منْز وۆن نٔمی زِ سرمگےِ ھگرگنٔ نِظگم ۄھُ ملکَن عگم نۆر نگٔھی کُن نِوگن نٔ گشنرگٔکےِن
ۄھێ نوگنُک نٔ نۄگوُک نۆی نگرٔ ؤسیلٔ َ ےِنھے مگٔنھی کۆر گَمِ وَقنٔ کیو کےنْژو نییو
گنگرےزی شگٔےرَو مَںلَن گیین سنمیر نٔ مےکی ےگ رمین مننین وگرےِہَن نظمن منز گشنرگٔکی
ۃےگلَن ہنھ گظہگر َ نرنگریشگہ گوس نرونْنھے گشنرگٔکی نِظگمُک ںنگۃگن ننےومُن نٔ مننین
وگرےگہَن یرگْمہن مَںلَن ھی وِیرورس ہگوسَس منْز کۆر نٔمی گٔمیری نٔ غرینی ہنھ 
نضگھ مےش َ 
ہنھوسنگنَس منْز نِ لٔو نٔ گشنرگٔکی ۃےگلگنَن مُروَو سمھنَس نگٔر َ گمێُک گکھ
وَوہِ ۄھُ ےِ زِ نہریک ۃلگفنس ھورگن گٔے وگرِےگہ مُسلمگن وطن نرگٔوِنھ نگشقنھ ی سمرقنھ
نٔ نُۃگرگ نٔ ےِنھَے کٔنُو کۆرُکھ مننِ گێنوگوُک گِظہگر َ نۆن وگٔنِنھ گٔےِ نِمَن گشنرگٔکی نظرےِہ
ہنْز زگن کگٔری َ گشنرگٔکی ۃےگلگن مھگٔلنُک ھۆےُم وَوہِ ۄھُ ےِ زِ مُلکَس منز گٔس ونگ عظےم 
مَنٔ وگگیرھگٔری نٔ نرطگنوی سگمرگوےن ژھۄ کےمٔژ طَ مێہننھ کش ی مۆزُور نٔ فیکنری ؤرکَر
وَقنٔ گشنرگٔکی ۃےگلگنھ ھگھین ھَوگ َ سےھ گہنشگم ہسےن ۄھُ لیکھگن ِ
گنقلگن رُوسٔ مَنٔ کٔر سگٔری سٔے ھُنی ےِہَس مَنْز گیزگٔھی ہنھ وُھ وہھَن
گَکھ نٔنی شکٔل ےۃنێگر نٔ نرُونْنَی مِ وَنٔ مرزلے ےِ َ ےِ ننےۆو مێہننھ کشن
نِ عگم لُوکَن ۂنھ ۃگٔطرٔ نشگیشنُک سرمگےِ نٔ عملِ ہُنْھ ذٔریےِ َ مگنٔ ہنْھوسنگس
منز گیزگھی ہنھس وُھ وہھس ھورگن لٔن طنقگٔنی کشمکش منٔنی وَنھ 
1926ئ ےَس منز سمٔز کگر نمورس منز گۄینِۄ گیل گنیےگ کمےونسن کگنفرنس نٔ
1935ئ منز مێِ گُرھوہَس منز نرقی مسنھ مصنفینَن ہنْز گنومنٔۄ نُنی ےگھ نٔ گھنَس منز 
گےِ
ْ0ْ3 10ُ20ٔ

نرقی مسنھ نہریک زورٔ شورٔ سگن شلرُو َ گَمِ نہریکِ ہُنْھ گَںر میو سگرِنٔے ہنھوسنگٔنی
زنگٔننین سُلِ ےگ ژیری َ نرقی مسنْھ مُصنفینَن ۂنْزِ گنومنٔۄ گۄینِۄ کگنفرنس سمٔز لکھنوس
منز 1936ےس منز منٔقھ َ گَنھ منز سمُھ گمێُک گعلگن نگمٔ منظُور گعلگن نگمس منز
گوےَنھ کَنھِ مینھ زورِ ھِنٔ زِ گَھَن گژھ روعن مرسن طنقن ہنْھ منۄِ نھلٔ گیزگھ سمھُن
نٔ گعلگن گیو کرنٔ زِ ہنھوسنگٔنی گٔھینَن ہنْھ فرض ۄھُ زِ نِمی کرن ہنھوسنگٔنی زنھگی منز
وۄنلَنِ وگونین ننھیلےَن ہنْھ گۆرُن نٔ نۆرُن گظہگر َ

1936مَنٔ 1947ئ ےَس نگم رُوھ نرقی مسنھ نہریکِ ہنْھ سینھگ زور َ گَمِ نرنوو ےِمَن 
ؤری ےَن منز گَھنَس مینھ سرۆن گَںر َ گقنگلس مَنٔ کۆر ووش ی فےض ی سرھگر وعفری ی کےفی
گعظمی ی موگز ی مۃھوم نٔ رگشھَن نرقی مسنْھ نظرےگنَن ہُنھ نَنِ وگنٔ گظہگر ط گَمِ نہریکِ ہنْھ ےِ 
ھێُن ہێکِ نٔ مٔیرگونٔ ےِنھ زِ گٔمی کٔر گٔھینَن ۂنھین ذێہنَن منز ہَنگ کُشگھگٔ مگٔھٔ نٔ شگٔےری
گیےِ سمگٔوی شۆعُورس زێگھَے مہَن نَکھٔ َ گَمگ مۆزےُس ھَھرگٔ گٔمی گَھنی قھرَن مرومگنیگ
نٔ ۄھرگ مقصےِےَن رٔنگی وگنٔ نوو سُ ۄھُنٔ کِم کێنہْ نٔ گمێُک گێہسگس ۄھُ وۄنی وۄنی 
لگگن َ 
وُہی مِ صھی منْز وۄنلَن وگلین نوین ہگلنَن نٔ وگقگنَن ۂنھِس ننیوَس منْز مۃنلِف
سمگٔوی ی نہزینی نی سےگٔسی ننھیلےن نٔ گنقلگنَن ہُنْھ نزکرٔ کرنٔ مَنٔ ہمیو گٔسی نِمَن گھنی نِ
ذێہنی نرگےَن ہنز سگم ےِمٔ گَنھٔ صھی منز گۄی نِ کین نرہَن ژنوہھن ؤری ےَن منز ہنھوسنگٔنی
گھنَس ۃگیص کٔرِنھ گرھُو ہَس منز مرنھے ےِ نٔ ےِمَن ہُنْھ وروی ےگ کُلہُم گَںَر نلوگسطٔ ےگ نلگوگسطٔ
کگٔشرِس ذێہنَس مینھ نِ میو نٔ نَمِ وَقنۄِ ےگ مَنٔ وۄمھن وگونِ شگٔےری ہنز نہو ننے ےِ َ 
گَنھ ھورگنَس منْز گٔسی گُرھُو شگٔےری منز گکھ نُی نرگٔے رُومگنو ےنِۄ 0َ ےِ گٔس 
کےنْژھگ
ْ0ْ3 11ُ21ٔ

مُلکی ہگلگنَو کِنی نٔ کےنْژھگ گنگرےزی رُومگنوی گَھنٔ ذری ےِ وۄنٔ لے مَژ َط گنگرےزی گَھنَس منْز
مھگنمھلےۆو رُومگنوی رُوہگن کُنوہی مِ صھی ۂنھِس شۆرو عس منز ےِ روہگن گوس سھگٔہُی مِ
نٔ گَرھگٔہی مِ صھی منز کلگسیکی ریوگۓژ ۃٔلگف گٔکِس رَھٔ عملٔ کِس صُورنَس منز ظگٔہر سمھمُن
کلگسےکی ریوگۓژ ۂنھی نٔیی نمگےنھٔ گٔسی یرگےین ی موم نٔ وگنسَن َ گَنھ ھورَس منز
گیے ےُونگٔنی گَھنی نۃلیقگن فنٔکی نھٔےی نٔ مگٔروی لگےق نۆمُونٔ مگننٔ نٔ فرگنسےسی گٔھینَن ۃگص
کٔرِنھ نولےونٔ رے من سُنگقنھگر کرنٔ ےِم شگیٔےری منز نوگزنٔکی ی ہِژرٔکی نٔ نفگسنٔکی قگٔےِل گٔسی َ
گَمگ مۆز گنگلسنگنٔ کیو شگٔےرَو نٔ گٔھینَو کٔر ےِمَن فٔنی نۆمُونَن ہنھِس سَنِ رَس منْز وَسنٔ نوگےِ
ےِہنْھِس ظگٔہری نیم نگمُک نٔ ہگؤ نگوُک عہھ َ شگٔےرنٔ گٔھین گٔسی
نگٔطنَس ؤنی ھِنٔ نوگےِ ظگٔہرَس مٔنی گگٔمٔنی م لہگذگ ےُس گَھَن گَنھ عہھَس منز زگونٔ مرْنھےۆو
سُ گوس گَلونٔ ۄِ سوگؤن ی زنگٔنی ۂنھِ مۄلٔ مگےِ نٔ لفظَن ۂنز نُلٔ نرْگوِ مطگٔنِق
مۄلنگونٔ ےِوگن نٔ نۃےلکِس نھزرَس نٔ نورنکِس سَنِ رَس گوس نٔ کٔۂنْے مرْژھگن َ 
کُنوُہی مِ صٔھی منز گیےِ لَوِ ننھیلےِ َ فرگنسَس منز نُو ننھلی ۂنز علَم روسوہن
نٔمی ھِژ ژےنٔ ؤنی زِ گنسگٔنی رُوہ ۄھُ گیزگٔھی منز مرْنھگن ی نٔمی کۆر گغلگن زِ گنسگن ۄھُ گیزگھ
نھَنٔ مےَوومُن مہگر رَسمَو نٔ ریموگوَو ۄھِ نَس زولگنٔ کٔری مٔنیی َ ےِ گٔس رُومگٔنی 
#نغگونَس سَگ َ گنگرےزےَس
منز نُل 1798ئےَس منز وریس ؤرنھ نٔ کولرون رُومگٔنی شگٔےری ھَس َ ےێلِ نِمَو مَنٔنی شگرٔ
سۆمنرن لرےکل نےلیس ۄگھم کٔر ی وےسے ۄھُنٔ ےِ ونُن صہی زِ گنگرززےَس منز گےِ رومگنوی
ریوگےنھ گٔمی سٔنھی مینھ شۆرُو ی گَھنَس ۄھَنٔ نہریکٔ ےگ نرگےِ کُنِ ۃگص سَنَس ےگؤری ےس
ْ0ْ3 12ُ22ٔ
منز نھَنٔ میوگن َ نٔلی کِ ۄھێ ےِمٔ وگرِ ےہَو ؤری ےَو مینھ مۃنلف سمگٔوی ی نٔہزینی نٔ سےگٔسی
ہگلگنَو مُووُون رَنْگ ژھنگن نٔ گِظہگر ۃگٔطرٔ گیےِ گرْگےِ کَرگن نٔ مَنٔ وگرٔ وگرٔ وہگر
لنگن َ ۄنگنْۄِ گنگرےزےَس منْز گوس رومگنوِےنُک نےۆل نرونْنھٔے نگولِ مھنز ہورےس وگل
سٔنْزِ گو نھٔکی نگول ھی کےےل گیف گونرنےنو 1764ئ گرے سٔنز گےلۄی 1750ئ
نٔ نھگمٔ سٔنْز ٔ ھی سےز نِز مَنز لۆگمُن نٔ مَنٔ ھرْگو کُنوُہی صٔھی منز گَمێُک شل
نٔ وگرٔ وگرٔ لۆن گٔمی وہگر َ 
رومگنوےن ۄھێ مرْنین کلگسےکی گۆصُولَن نٔ مےگرَن نھُوس ھِنھ گنسگٔنی
وزنگنَن ہنْھ کھُلٔ یُلٔ گظہگر کرگن َ ےِ ۄھێ ۃگرِہےنس گٔنْھن مکھِس لۆر روزنٔ نوگےِ
مَنٔنی ذگنھ مرزٔ نگونٔۄ نٔ ذگٔنی نورنَس سگم ہنیُک سِر نگوگن َ رُومگنوی شگیٔےرَو نرْگٔو
زنھگی ی فطرنس ی ہسنَس نٔ کگٔےنگٔنَس مینَ نَو شوقٔ نٔ نَوِ گنمگنٔ نظر َ نِمَن گیےِ ھگرِ نٔ
نَر مُژرنٔ نٔ ہسنٔ کیور نگگر نٔرنگی وَلَوو کٔری نِمَن نظرَن نرونْنھ کَنِ ژھگےِ گٔنی نٔ لوی عگلم
مرزلے ےِ َ 
گرھُو شگٔےری منز ۄھُ کلگسِکےنُک نٔ رُومگنوِےنُک گَنہگرنِ رَنگ وگرےگہ کگلٔ
مینھٔ ھرینْنھن ےِوگن ی ھنٔسنگن ھِلی ہنھیو شگیٔےرَو منز ۄھُ مےر نقی مےر سٔنْز شگٔےری مَنْز
شۃصےنُک ھوھ نٔ ھَگ نٔ رگٔوی مٔنین ۃگنَن ہنزَن ژھسگےَن مَنز رگونُک روہگن
رُومگنوی ذێہنُک ژۆنُونھ ھِوگن َ گَنھ نرعکس ۄھێ ھنسنگن لکھنوس منز نگسۃ
ورگن ی گینش ی قلق ی رشک ی ولگل نٔ گسےرِ سٔنْزِ شگٔےری منْز گِظہگرٔۄ سَوگوَنھ
لَێہِ لگو ی رنگ گیمےزی نٔ گٔنْھ رِمِ نونُک شِنھنێگر کلگسےکی ریوگۓژ ہُنْھ َ
ْ0ْ3 13ُ23ٔ
1857ئ کِ گنقلگنٔ مَنٔ گَو لکھنوی شگیٔمےری ۃٔلگف رھِ عمل ظگٔہر َ 1867ئ ےَس منز 
کۆر مہمھ ہسےن گیزگھن گۄینۄِ لَنُِ لگہورَس منز وھیھ نظمُک نصور مےش َ نٔمی نرْگو کرنل
ہگل رگےینِ مولگنگ گلطگف ہسےن ہگلی سٔنْھ مَھنٔ سٔنی گنومن منوگنٔۄ ننگےَنھ منْز 0مۃنلف 
موضُوعگنھن مینھ نظمٔ گیےِ مرنٔ َ ہگلی ےَن نُو مقھمِ شعر و شگعری مَنز کلگسےکی شگٔےری ۂنز
لفظی گیرگٔےِش نٔ نێ نۄژھ مضمُون نٔنھی ۃٔلگف گیوگز َ گَمِ گیوگزِ ہُنھ رُومگٔنی وہگز
ھرْگو وُہی مِ صھی منز گقنگل ی گۃنر شےرگنی نٔ ووس سٔنْز شگٔےری نٔ سوگھ ہےھر
مہھی گفگھی ی سوگھ گنصگری ی ہوگن گمنےگز علی نگو ی مونون گورکھموری نٔ نرز فنہ موری 
سٔنھین نںری نہریرَن منز َ 
ھێےِم نرْگے گٔس گیزگھی ہنھ وزنٔۄ نٔ وَطن ھوسنی ۂنز َ 1857ئ کِس گنقلگنس
منز کٔری گنگرےزو لُوکَن مینھ نێ وگےِ ظلم نٔ مغلےِ سلطننس ھێنُک ھرون نٔ مگنٔ
ہےۆنُک رگو نگو کرُن َ گَمِ وگقٔ مَنٔ گَنے ےِ لُوکَن ۂنْھین ھِلَن مَنز گنگریزی
سگمرگوےَنَس ۃٔلگف ھٔے نٔ ژَکھ َ عزررس منلق ےِم شہر گیشُون غگلن ی گیزگھ ی 
سگلک ی شفےنِ ی مورہ ی ہگلی نٔ شنلی ےن لێکھی ی نِم ۄھِ مَرںےِ گیسننٔ نگوۆوُوھ مَر
مُلکۄِ نگلگھسنی ۃٔلگف گَکھ گێہنوگو َ 
ےِ کَنھ ۄھێ وَننَس لگےق زِ گنگریزی ہۆکُومنھ قگٔےِم سمھَنٔ مَنٔ گٔے لُوکھ گنگریزی زنگٔنی 
ذٔری ےِ مغرنی ملکَن ۂنْھِ علمٔ ی نہزینِ ی سگےنسی نرقی نٔ فکر و فلسفِ نِشِ وگٔقٔف نِمن گئے
مِل نٔ نرک سٔنْھین ومہُوری نٔ گنقلگٔنی ۃلگلگنَن ۂنْز زگن ی نٔ نہنھین ھِلَن مَنْز وطَن 
ھوسنی ی وَمہورےنۄِ نٔ گیزگٔھی ۂنْزٔ ےِمٔ نیمنر گیسٔ وُڑگن نِم نَنے ےِ گٔنْھری گٔنْھری
گَلگو ی 1883ئ ےَس منز لۆگ گنیےن نےشنل کگنگرسیس کٔن َ 1906ےَس منز گٔے سۆھےشی
ْ0ْ3 14ُ24ٔ

نہریک شۆرُوَ گٔنھی زمگنَس منز گیےِ مسلم لیگ وۆوُوھَس منْز نٔ مسلمگن ہێنِس وھٔ وہھٔ
ۃگٔطرٔ منظم سمھٔنی َ ونگِ عظیمٔکی ننگٔہی گینَن وگٔلی ننیوِ ؤۄھِنھ گیےِ لُوکَن 
#وگرَے گٔۄھ مُںررَنٔ
نٔ قومےنٔکی وزنگنھ ہێنِن شولٔنی َ 1919ئ ےَس منْز ےێلِ ونرل یگئرن ولےگن وگلگ نگغَس منز
گولِ رُوھ کَرنوو نٔ ۃُونٔ مھنوگر کٔھنی لُوکَن وون وگرٔ مگٔنھی ژۆک نَل زِ وُنِ نِ نَے نِم غۄلگٔمی
ۂنھی زولگنٔ ژنَن نِہنھ قومی وۆوُوھٔے ۄھُ ۃطرس منز َ 1920ئ ےَس منز کۆر کگنگریسن
عھِم نعگونُک رےوزےولےشَن مگس ی گَنھ وَقنَس منز ۄلے ےِ ۃلگفنٔۄ نہریک ی سگٔری سٔے 
مُلکَس منز ہےۆنُن وُنٔر ننُێُل ےُن َ 6گمرےل 1930ئ ےَس مَنْز گٔےِ سِول نگفرمگٔنی ۂنْز نہریک
شۆرُو نٔ سورُے مُلک گیو گکِس نگرٔ گیو لٔنِس منز ہینٔ َ ہگٔکی مَو نرْگٔوین قگٔھۃگنَن نرونھی
نٔ ظلمٔ سنمس نۆرُکھ نٔ کگنْہ وگےِ َ گٔۃرس 18گگسن 1942ئ ےَس منز ھۆےمِ ونگ
عظیمٔ کِس وۄڑٔ رگنھَس منز کٔر کگنگریسن ہنھوسنگن ۄھوڑ ھو ۂ ژ قرگر ھگھ منظُور
ےێمێُک ننیوِ ھرْگو گگسن 1947ئ ےَس گَنْھر ےێلِ گنگرزن ہنھوسنگن نگْگوُن میو
نٔ نلک گیو ھۄن ہِصَن نگھرن نٔ مگکسنگنَس منز نگٔگرگونٔ َ 
گنھ مۆن منظرس منز لێۄھ ہنھوسنگنۄَو وگیھ زنگٔنی ہنھیو شگیٔےرو قومےن
ہُن گلومطنی نٔ گیزگٔھی مُنلِق وگےگہ نٔمٔ ی گُرھو ہَس ھێُن گقنگل ی ظفر علی ۃگن ی ہسرن
موہگنی ی مرےم ۄنھ ی سروِر وہگن گینگھی نٔ وَوش ملےہ گینگھےَن گیزگٔھی نٔ ہنگلوطَنی ۂنھین
وننَن نٔگیشن سَگ َ مرےم ۄنھنین گفسگنَن ہنز سۆمنرن سوز وطن ظ گیےِ ضنط کرنٔ 0 
ظفر علی ۃگنَن نُل مرنھ سےگٔسی وگقَس مینھ قَلَم َ گقنگلَن کٔری وَطنٔکی وزنگنھ ہمگلِ 
نصوےر ھرھ نےگشوگلِ ہوین نظمن منز مےش َ0ۄکنسنن کٔری مننِ قومی نظمِ صُنہ 
وطَن نگؤ مومُوعَس منز ۄھگم َ ووش ملےہ گینگھی ننوۆو قومی گنقلگنُک نٔ نغگونُک 
ْ0ْ3 15ُ25ٔ
علمنرھگر َ سےمگن ی سگغر نٔ موگزن نِ کۆر نَیِ ہَنِ قومی وزنگنَن ہنْھ گظہگرطَ

گَنھ ہہھس منز ھێُنی وگرِ ےہو گۃنگرَو مںلَن گلہلگل ی ہمھرھ ی مسلم گزن ی زمےنھگر ی 
مرنگم ننھے مگنرم ی گنقلگن نٔ ۃلگفنَن گنگرےز ہگٔکی مَن ۃٔلگف ھٔے نٔ ژَوکھ نےز روگنس
نٔ لُوکَن ہنھینن ھِلَن منز ۃُونَس گرْکھ ھِنَس منز نۃی کگرنگمٔ گنوگم ی ےِمنے ھۄہَن نُل ننگگٔلی 
شگٔےر قگضی نزر گلگسلگم سٔنْز وگنقلگٔنیل نظمو نِ گرْزنٔ ملکس منز شولےۆو گنقلگنُک نگر ژۄ مگٔری َ

گَمِ عہھُک نێگکھ رُوہگن گوس نفسےگٔنی رُوہگن ی وگرِ ےِہَو گٔھینَو نٔ شگٔےرَوِکۆر
فرگٔےی سٔنْزَن کِنگنَن ہُنھ سۆن مُطگلٔ 0َ 1900ئ ہَس منز ھرْگےِ ھی گننرمرنےشن گیف یرےمز
نٔ 1910ئ ےَس منز ۄھمے ےِ ھی کننرنوشن نوھی نھێۆوری گفسےکس ی ےِمو نفسےگٔٔنی
کنگنَو ھِژ ژےنٔ ؤنی زِ گنسگٔنی شۃصےَنھ ۄھێ نہ ھگر نٔ مےۄیھٔ َ گَنھ گَنْھ رۄھسێے نێ شُمگر
گَسرگر نٔ گٔنھری ےِم ونسی وزنٔ نٔ ۃگٔروی نہزینی نصورگنَن ہینھ مگن مگٔنی نٔ نکرگؤ سٔنی 
وۄمھگن ۄھِ َ فرگےژ سٔنھِ نہقیقگنٔ سٔنی ہۆن ؤھیھِ گنسگنَن گٔنھر مین سِرَن ذێہنی
وَرَن نٔ نفسےگٔنی کھُری سَنُن نٔ گنسگٔنی قھرَشن ہێژن نَوِ نۄقَٔے ٔرےِ کِنی سگم ہێنی 0َ 
فرگےین ھِنی شۆ عُورکِ نھزرٔ مینھ نۄن ٔسِنھ لگشۆعُوکین سَنرَن ؤنی َ نٔمی ھِ ژ
ژےنٔ ؤنی زِ گنسگنٔ سٔنھِس کگٔم کۆن کرنس ی شۆعُوری وِھوہھس نٔ نہزینی نصورگنَن
مَنٔ کَنِ ۄھِ ھررصل لگشۆعُوری مہرکگن کگٔم کرگن َ فرگےی سٔنْھِ نہقیقٔ مُووُون ۄھُ گنسگن
لۄکۄگرٔ مینَے ونسی وزنٔۄ نرْےش ژھێورگونٔ ۃگظطرٔ ژھرنھ ھٔنگن َ گَمگ مۆز گێۃلگٔقی
رُکگونٔ نٔ قھرٔ ۄھێ گَنھ نۆی نگرٔ رَۆن نَنگن َ ےِ ۆۃگٔہِش ۄھێ مَنٔنی نگکگٔمی ؤۄھِنھ
شۆرٔ مینھٔ لگشۆعُورٔ کِس سنرس منز وَسگن َ مگر نَشنِ مھنٔ ےِ رَسٔ نێہگنن َ ےِ ۄھێ
گَنھس وگننٔ ۃگطرٔ نرگنر ژھرشٔ ۄَھرنھ کرگن طَ ےِ ۄھێ گنگہَس ُگکو ٔ منوقونس گَنگہَس
ْ0ْ3 16ُ26ٔ
ُسمر گےگو ٔ نرم ھِنھ شۆعُورَس مینھ نِنھ گنھش وگنُن ےژھگن َ گَمِ ۃگیظرٔ ۄھێ ےِ مۃنلف
عگل مژَن ہُنھرَۃ لگگگن َ نِ گَوےِ زِ ےِ ۄھێ منٔنی شکٔل نَھلگٔوِنھ نہزین ی فھن ی شگٔےری
نٔ فلسفٔ کین شگہ مگرَن منز نٔنی نےرگن َ فرگےی سٔنْھ گَمِ نظرےہُیک میو کگٔفی گںر گھنَس
نٔ شگٔےری مینھ َ نفسےگٔنی ننقیھَن ہےۆن وگرےہَن نۃلیقگنَن منز گٔنْھرٔ مین ی کشمکشَن نٔ
ھَم مھُنی ۃگٔہََن ھِل ھێُن َ گُرھُو شگٔےری مَنْز کۆر مےرگوی ی ن م رگشھ نٔ مۃنگر 
#صھےقی ےن ی ۃگنَن 
نفسےگٔنی وَرَن نٔ کھُین ی ونسی نۄۄھِ نٔ گننشگرُک علگمنی گنھگزَس منز گِظہگر َ 
فرگےیس مَنٔ ھێُن نٔمی سٔنھیو ھۄ ےَو ژگنَو گی لکَر نٔ لۄنگن نفسےگنٔ کین نێےَن گیگرن
ہُنھمَے َ گیلرن ؤنی ےِ کَنھ زِ گنسگٔنی قھرن نٔ نہزینی نصورگنَن مَنی کَنِ ۄھُ ژَکِ
گنسگنٔ سٔنھِ کمنری ہنھ گہسگس کگٔم کرگن َ مگر نےگُنَن ھێُن مَے زِلگشۆعُور ۄھُنٔ مہض
ونسی ۃگٔہشَن ہنْھ ۃزرگنٔ نٔلی کِ ۄھُ ےِ مۄلٔلی گنسگٔنی نورنَن نٔ ومگلےگٔنی َھرَن ہنْھ ینَ سورُن
گنْو َ گَنھ منز ۄھِ گِنسگنٔ سٔنھی گَزلٔ مینھٔ نسلی نورنٔ شنیہَن نٔ گیرکی نگےمن 
#منز مُووُوھ نٔ
نٔ فنکگر ۄھُ لگشۆعُورٔکِس سۆھرَس منز غۄطٔ ھِنھ نورنَن نٔ ومگلےگٔنی قھرَن ہنْھ نِ سورُن
گنو َ گَنھ منز ۄھِ گِنسگنٔ سٔنھی گزلٔ مینھ نسلی نورنٔ شنیہَن نٔ گیرکی نگمےن 
منز مُووُوھ نٔ فنکگر ۄھُ لگشۆعُورٔ کِس سۆھرَس منز غۄطٔ ھِنھ نورنَن ہنھی لگل 
#نَھلیگن نٔ ےَمے لگل
ۄھِ لفظَن منز گگہ نرگوگن َ 
وۄنی نگرْگوَو گٔسی نِمَن سےگٔسی ینہزینی نٔ سَمگٔوی ہگلنَن مینھ گَکھ نظر
ےِم مُووُوھٔ ہنھِس شۆرُوعَس منز کٔشیرِ منز مُووُوھ گٔسی طَ ےِ ۄھێ نگٔریۃی ۂقیقنھ
زِ کٔشیر ۄھێ نگقٔے مُلکٔۄ گَکھ سینھگ مرگٔنی نٔ مشہوُور رےگسَنھ َ گَمگ مۆز ےِ علگقٔۄھُ مَنھ کگلِ
موسمی نٔ وۆغرگٔفی ہگلنَو نٔ نھریو مُووُون مُلکٔ کین نێےَن ہِصَشن نِشِ کےنْژھگ نھُون
رُوھمُن َ کٔشیر ۄھێ ملکٔ کِس شُمگٔلی سرہھس مینھ وگقع نٔ گَنھ گٔنْھی گٔنْھین ۄھِ
سِلسلٔ وگر کۄہ نٔ کھےِ َ رےنوگوَن شینمژگ رٔمنٔ نٔ کرُْونَ ونْھٔ گیسنَن نِ ۄھُ 
ْ0ْ3 17ُ27ٔ

0 
﻿
1988
03-08-24
Kashmiri
<KASHUR NASRUK INTIKHAB/M.SHAFI.SAMBLI &amp; BASHAR BASHIR/ESSAYS>

0		1(12)
ڈاکٹر شمس الدّین احمد

30چاہ زمزم

دۆپُکھ : ےِ زألےُون تٔ ہرگاہ تُہی کارندہ
مۆہنوی چِھؤ ، پننین خُداےن کٔرو ےأری ۔ 
اسِ وۆن ( نارس کُن ) اے نار تُرُن
سپد تٔ ابراہےمس کےت بن رُت ۔
قران کرےم ۔ سورہ 21
آےِ 68۔69

حضرت ابراہےمس ، ےس خلےل اللّہ چِھ ونان ، اوس مول ےےمس
تارح ےا عاذر ناو اوس تٔ خُدا چُھ پانے زانن وول ۔ عاذر اوس " بابل "
شہر کس پادشاہ تمرئُود سٔندیو بڈٔ نکھٔ درباریو منزٔ اکھ دربأری ۔ کلدہ
0		2(13)

تٔ آشور مُلکن ۂنزن دٔلیلن منز آمتِس أمی بادشہن اوس لُکن منز پنُن
روب تٔ اہرہ پۄختٔ پأٹھی بێنوومُت تٔ أمس أسی " روے زمینُک
جأبر بادشاہ " کٔرتھ ونان ۔ ےِ اوس گۄڈنےُک شخص ێےمی ظُلم تٔ جبرٔچِ
حۆکُومژ ہُند دُنےاہس منز کُن دےُت ۔

مچھ ٹےچل نکِس بُتھس پیٹھ ووکھٔ تٔ وێٹھ نس تٔ ہۆچھ تٔ
پرزلنٔ رۆس گول أچھ جوراہ کٔرِتھ اوس ےِ زرٔہ زرٔہ راتٔ مۄغُل ہےُو باسان ۔
أمی سُند جبر تٔ حد رۆس ظُلم اوس اکھ پردٔ ، ےُس بابُل کین لُکن نش أمی سٔنز
ےِ ےچھ شکٔل کٔٹِتھ تھوان اوس ۔

أمی سُند بۆڈ روبٔ خانٔ ێےمکی دےوار درۄگِ مۄلٔ چین پوترین ہندی
أسی تٔ ےێمِ کِس تنتألس پیٹھ مۄلٔلی لال گاہ تراوان أسی ، اوس أمی سُند بجر تٔ
لُکن ہنز بیقےدری ہاوان ۔ ےێمِ ساعتٔ روبٔ خانٔ منزٔ نیبر اوس نےران ، 
أمس اوس سۄنٔ سُند ساز پرتھ گُرین پیھ ، رأہل گُری سوارن ہُند
جلُوسٔ سٔتی سٔتی پکان ۔ دۄن گُرین ہنزِ پننِ بگِ أسِس پیٹھٔ کنِ زٔ
وێٹھی الماس دۄن تارکن ۂندی پأٹھی نپٔ نپٔ کران تٔ ےِمن گُرین ۂندین
رۄپٔ نالن کُن وُچتھ أسی أچھن ٹکر لگان ۔ ےِمن لُکن نٔ گررؤنِ
امِ ےُپٔ نِشِ ژلنُک طاقت آسان ، تِم أسی تعظےمِ مۄکھ أچھ
بۄن کُن تراوان ، ےُتھ أمس " جأبر شکأری " سُند جلُوس نیرِتھ گژھ ۔ 
0		3(14)

أمی سُند طاقتھ اوس پریتھ چیزس غألب ۔ لُکن ۂنزِ بۆر بأدی ےا
خۄش قسمتی ہُند دارٔ مدارٔ اوس فقط أمی سٔندِس رُت ےا ناکارٔ سوچنس
پیٹھ ۔ أمی سُند ےرادٔ اوس تقدیرچ کُونز ۔ سأری أسی پننِ پننِ جاےِ
ےتھ کُوششِ منز آسان زِ امِ بدشکل جانٹِ کرنا اسِ سٔتی کتھاہ تٔ
اسِ گژھ.ہے بخ بیدار ۔ " کلدہ " تٔ " آشورچِ " ساروے کھۄتٔ شکےل کورِ
آسٔ أمی سٔندِس گہ تراوؤنس گچھ کُٹھس منز راتس عأش وعنتھا کرنٔ
مۄکھٔ أمی سٔندِ خأ۔رٔ روزان ۔

ظُلمٔ.کِس ےتھ سکینجس منز أمی لٔدی مٔتی أسی ، سُ أسی نٔ تِم بیمٔ
سٔتی پُھٹرأوی.تھٔے ہیکان تٔ ن أسٔکھ کانہ وتھاہ ےلٔ سواےِ خُداےس نِش
واتنٔچ دِنٔچ وتھ مگر ےِ وتھ تِ أس نمرُودن بظأہر تِمن بند کٔرمٔژ ۔

مشرقٔکی افسانٔ لیکھن وألی چِھ لیکھان ےێمِ ساعتٔ اسمانن پیٹھ
قبضٔ کرنُک فتُور أمی.سٔندِس دیماغس منز پأدٔ گۄو أمس او خُداےس سٔتی
جنگ کرنُک خےال ۔ دربارٔکیو بتٔ سازندرو تٔ کاؤ گاٹلیو کٔڑ أمی سُند
سمان کھسنٔ مۄکھٔ وتھ اکھ ۔ آگر پٔچھی.نِ ہند آلِ منزٔ کٔڑکھ تسٔندی ژور
بجِ تٔ رٔچکھ تِم مازس تٔ شرابس پیٹھ۔ ێےلِ تہنزٔ طاقتور تٔ کھجِ پکھٔ
حدٔ رۆس پوچھ تٔ بجِ سپزٔ ، کےنژن دۄہن تھویکھ ےِمٔ فاقے ۔ امِ پتٔ
اۆنُکھ تخ اکھ تٔ امِ کِس پریتھ أکس کُونجس کۆرُکھ آگر بٔچھنِ ہنز أکس
أکس زنگٔ سٔتی گنڈ ۔ نمرُود سٔزِ بێہن جاےِ پیٹھ کنِ ترأؤکھ کٹٔ سٔنز
ماز ران اکھ سیکھس أکس الأنز ۔ نمرُود بےُوٹھ پنُن خاص اکھ دربأری
0		4(15)

ہیتھ اتھ منز ۔ آگر پٔچھی.نین مُژرُکھ گنڈ ۔ مز کھینٔ کِ مارمتِ تُج ےِمو گۆشنٔ
جاناوارو کُنی وُپھ تٔ کۆرُکھ اسمانس کُن وُڑو تٔ کھولُکھ أمی سُند تخ ےےۆر ۔
ہےۆر ہےۆر کھسان اوس دربارُک گاٹُل وزیر سٔتی سٔتی سُ سورُے حال
بوزناوان ےُ ستس بۄن کُن وُچتھ درینٹھی ےِوان اوس ۔ دپان اوسُس وۄنی
چھم بال نژان بوزنٔ ےِوان ۔ بێےِ وزِ دۆپنس : بۆڈ سمندراہ اکھ چُھ
زمینس أندی أندی ناو ؤلِتھ تٔ ھمین چُھ لۄکچِ ناوِ ۂندی پأٹھی اتھ منز لبنٔ
ےِوان ۔ ےِم کٔتھی ےُوت ہےۆر زِ انِ گٹِ ۂندِس أکس شُنی.ےہس منز وأتی ۔
وۄنی ژاکھ بیم تٔ کھُوژی واپس پھےرنٔ مۄکھٔ وأہکھ سیکھٔ پیٹھ ران تٔ تھٔؤکھ
آگر پٔچھی.نِ پنجن تل ۔ تمرُود سُند تخ ووت بێےِ پھیرِتھ زمینس پیٹھ ۔

ےِ چُھ سُے بادشاہ ۓسندِس زمینس تٔ پریتھنس پیٹھ بےاکھ قصأہ
اکھ تٔ چُھ مشرقی ادبس منز نظرِ گژھان ۔
پروردگارن وۆن اکِ دۄہ عزرأےلس ۔
لُکن زُو کڈنٔ وِزِ کس أکس پیٹھ اوے عار ؟
عزائیلن کۆر عرض : " اکِ دۄہ دُےتتھم حُکم سمندرس منز ناو
اکھ پھٹرونس تٔ دۆپتھم ماجِ أکس تٔ تٔسندِس شرس ورأے پریٹھ کأنسِ
زوُ کڑن ۔ ناو ےِم کھٔسِتھ أسی تٔ تِم پھاٹٔ وِم سأری آبس تٔ ہۄ موج
تٔ تسُند زا شُر تھؤم پچِ أکس پٹھٔ تٔ آبٔ ملکو نی ےِم بٔٹھِس کُن ۔ آتیتھ
0		5(16)

کۆرتھم بێےِ حُکم : أمس ماجِ کڑزُو تٔ زاشُر تھوُن کُن زۆن ۔ ێےلِ مێِ ےِ
شُر ماجِ نش ژھینٔ کۆر تٔ مۄردٔ موج ترأومس برۄنٹھ کُن ، أمس شُری
سٔنز ژھرٹٔ ژھرٹ تٔ مُومژ ماجِ ببن ژٔہ دِنُک تماشِ وُچِتھ آےم وأنج
کارنٔ تٔ ےِ اوس چانیو حکمو منزٔ اکھ سیٹھاہ دردناک حُکُم ےُس مێِ با عمل
اۆن ۔ "

پروردگار دۆپُس :
" مگر ژێِ ما چھێ خبر پتٔ کےاہ سپُد تس شُرِس ۔ بوز ۔ سُ بچِ
واتنووُم سوسن ، گۄلاب تٔ ێےمبرزل پوشو بٔرِتھ چمنس أکس منز ۔ اتھ
پوشِ چمنس منز أسی میؤ کُلی تٔ مۆدرِ تٔ صاف آبٔکی ناگ أسی اتھ
وُزان ۔ ساسٔ بٔدی خۄش لحن جاناوار أسی اتھ باغس منز بول بوش کران ۔
ہی پوشن ہُند کۆرُم أمس زاشُرس وتھرُن ۔ آفتابس دۆپُم ےُتھنٔ أمِس ژھۄکھ
لگی ۔ واوس دۆپُم اپأری لۆت لۆت پکُن ۔ اۆبرس دۆپُم ےنٔ أمس رُود
تراوکھ پیٹھ ۔ ترٹِ دِتُم حُکُم ےُتھنٔ أمس آمٔ تاو دِکھ ۔ ےِتھ پأٹھی أمس
شُری سٔنز موج مُحبت تٔ شفقتھ ورتاوُن أسٔم ہێچنأومٔژ ، تِتھے پأٹھی
وۆنُم سیمنِ أکس ، ےۄسٔ تازے پرسِتھ شُری واجێنی أس سپٔزمٔژ ،
أمس دۄد دےُن تٔ ےِ ٹوٹھ زانُن ۔ أمی حےوانن کٔر أمس خدمت
تٔ کٔرنس راچھ ۔ ےِ شُر گۄو بۆڈ تٔ ترأؤن بب ۔ پٔری.ےن تھووُم
مٹِ أمس وارٔ وارٔ اکھ اکھ زٔز زٔز حرف أسس منز تراؤنی
ےۆت تام أمس زیو آےِ تٔ ہیژن کتھٔ کرنِ ۔ أمس پێوو نمرُود ناو ۔ ےِ
0		6(17)

سورُے کۆر مێِ مۄکھٔ ےُتھ ےِ مےأنی پانس پیٹھ سێز مہربأنی وُچھ تٔ کُنِ
قٔسمُک کانہ ہتھ ےا بہانٔ ےےس نٔ اتھس منز ۔ مگر اتھ ما وزٔ کےاہ شُکُر
کۆر أمی زِ مےون رُت بندٔ اکھ ترووُن نارس منز مےأنی عبادت کرنٔ کِس
جُرمس منز ۔ نخوتن تٔ کبرن کٔڈنس ےژھ ژھٹھ زِ مێِ نشِ واتنچٔ لُکن
ۂندین دِلن ۂنز وتٔ تانی کرین بند ۔ خُداے آسنُک دتُن دم تٔ اسمانن
پیٹھ قبضٔ کرنُک خام خےالاہ تِ گوس دیماغس منز پأدٔ " -

انسان سُند نفٔس چُھ ژۄپل رامٔ ہُوناہ ےس ہر ہمشِ گردنِ
منز ہانکل گژھِ روزٔنی ۔ بوزنٔچ أسنٔ کتھٔے ۔ کلدٔہ تٔ آشورٔکی لُکھ
أسی بدلٔے بدلٔے کامِ أمی سٔندِ دٔسی وُچھان ۔ اتھ وقتس منز أسی
سأری پۄتلین ۂنز عبادت کران ۔ نمرُود تِ اوس پانس خُداے زانُن
ےژھان ۔ سارِؤے برونٹھ کۆر أمی.سٔندیو بتٔ سازندرو ےِ خُداے
آسُن پانس پیٹھ قبُول ۔ ےِمن دۄہن أسی نجُومی تٔ وُچھن وألی سارِؤے
کھۄتٔ رسُوخٔ تٔ عزتٔ وألی لُکھ آسان ۔ جوان ےێلِ عاشق گژھٔ ہن ، زنانٔ
ےانی تِمن شُری بیمار پێہن ، تجارتٔ وألی ےێلِ تِمن مالس کانہ زکھ واتنُک
خطرٔ باسہے مریض ناو ۄمےد سپدن وألی ، مصیبتس منز گیر گژھن وألی ہدٔہ تٔ
بڈس مقامس واتنُک طمع تھون وألی تٔ پریتھ رنگٔکی لُکھ أسی ےہندی سٔے
گرس منز جمع سپدان تٔ پنُن پریتھ کانہ حاجت ےمنٔے منگان ۔ لُکھ
أسی ےِمن أکس نیز أنس دُنےہس کُن اکھ دأراہش زانان ۔ أکس
تِتھس دُنہس کُن ےُس ێےمِ زأنی متِ دُنےا کھۄتٔ تِمن کےُت رُت دنےا اوس ۔
0		7(18)

مُدے گٔنڈِتھ أسی ےہندین وُٹھن کُن وُچھان زِ اما کےا سنا آسِ سأنس قٔسمتس
تٔ تقدیرس لێکھِتھ ۔

عقأےدن ۂندس أتھی سمندرس منز اوس نمرُود تِ ژھانٹھا ژھانٹھا
داےان ۔ أمس اوس پنُن خاص وُچھن وولاہ اکھ ےس پنٔنی دٔچھِنی نٔر تٔ اتُھک عاصٔ
اوس زانان ۔ ےۆہے آو اکِ دۄہ بانبر ہۆت تٔ گابرےومُت ہےُو
دوان دوان نمرُودس نِش تٔ چُھس دپان : تارکن ۂنز گردش چھێِ ہاوان
زٔ جل جلٔے ےِےِ دُنےہس لٔڑکا اکھ ےُس چأنس طاقتس تٔ چأنس بجرس
چھلٔ تٔ پھلٔ کرِ ۔ امی دۄہ مأری نمرُودن سانٔ بٔدی زا شُری ۔ حُکم دِتُن
زِ مےأنس مُلکس منز ےُتھنٔ کانہ مرد پننِ زنانِ نکھٔ ےِےِ ۔ پریتھ گرس
منز تھۆوُن اکھ جوسُوس ۔ عاذرس أس پنٔنی آشێنی اوشا سیٹھاہ ٹأٹھ ۔
ےِ زنانٔ أس شکلِ تٔ أوی جارس منز زنتٔ صُبحُک پرگاس تٔ ہێندین ۂنز
امی ناوچِ دےوی ۂندی پأٹھی دِلس تھپھ دِتھ نوان ۔ امِ کٔر جوسُوسس
ژھمب تٔ رُوز راتس خاندارس پننِس سٔتی ۔ عاذر سٔنز آسێنی رُوز بێےِ
زؤ ۔ ابرأہےم پێوو تھنٔ ۔ عاذر اوس نمرُودس کھوژان ۔ تٔمی نےُو ےِ
شُر پنُن شہرٔ نیبر تٔ تھووُن گۄپھ أکس منز ژُورِ ۔ خےالسٔے منز وێژنٔ
زِ کوتاہ جل سپُد ابراہےم بالغ ۔ دپان گبِ آسٔ ےِوان تٔ أمس دۄد
دِوان ۔ ابراہےم سپُد بالغ ۔ وتِ پکُن تٔ ہێچھُن تٔ دراو ےکدم گۄپھ
منزٔ نیبر ۔ انِ گٹِ گٔےِ تٔ آےِ راتھ تارکھ ێہتِن نبس پیٹھ پرزلٔنی ۔
0		8(19)

مادانو ژھُن ےِ پتھ کُن ترأوِتھ مگر پرزلؤنی اسمانن کۆرُس استیقبال
زمینس پیٹھ وُچھن انِ گٹٔ اسمانس پیٹھ تارکن ۂندی شمع شوالان ۔
ےێنِ نِش ژۆل دُور تٔ ہُتھ نِش ووت نکھٔ ۔ تارکن ہُند شولُن وُچھِتھ
ہےۆتنس خُداےِ سٔنز عبادت کرنُک شوق دِلس سزُن ۔ خےالاہ آس
دیماغس منز زِ ےتھ کاےناتس چُھ بناون وولاہ تِ کانہ ۔ دۆپُن ، ےِم
کھێلین ۂندی کھێلی تارکھ ےِم اکھ أکس نکھ چِھ بہِتھ ، ےِمے چِھ دنےا
بناون وألی ۔ تارکس أکس کُن گٔنڈٔن مُدے تٔ وۆنُن : " ہُ کےا چُھ
مےون خُداے "

اماپۆز ےِ تارُکھ لُوس ۔ ابراہےم چُھ پأنی پانس دپان :
" نَ ، ےِ چُھنٔ سُ پروردگار ےس مێِ عبادت شُوبٔ کرٔنی "

مأری مٔنز زُون کٔھژ ۔ اۆبرٔ کیو زأوی.لیو زألی پنجرو تٔلی چھێِ
دؤہ دو کران تٔ چھێِ ےِمو زالیو مٔنزی پنُن گاش چھأنِتھ زمینس پیٹھ
تراوان ۔ " ےِ چھێِ زےادٔ شکیل ، زےادٔ شفیق تٔ زےادے پہن دِلٔ صاف
باسان " ۔ ابراہےم لۆگ سوچنِ تٔ پانس دپان : أکےا چھێِ ےہے
مےأنی خُداے ۔ ےِ چھێِ ہُہندِ کھۄتٔ بٔڈ تٔ شولٔ ؤنی ۔
زُون تِ لۆس ۔
ێمےِ وِزِ آفتابٔ کھۆت ، ابراہےم چُھ دپان :
0		9(20)

" مگر نٔ ، ےِ اکھ سارؤے کھۄتٔ بۆڈ ۔ ساِرنٔے ہُند پأدٔ کرن وول
چُھ ےۆہے ۔ "

ێےلِ آفتابٔ تِ پۆتُس پننِس تۆندرس منز وۆتھ ابراہےمس بیٹھ
پژھ ، ےُس خُداے بٔ ژھانڈان چُھسن ، سُ اوسنٔ ےِ ۔ زمین تٔ
کُنس پأدٔ کرن وألس خُداےس کُن تھوُن کل 
موج ، ےۄسٔ أمس مٔنزی مٔنزی نظر گُزر دِنِ ےِوان أس ، آےِ
اکِ دۄہ تٔ وُچُھن ےِ گۄپھ نیبر کنِ بِتھ ۔ تُلُن تٔ اۆنُن پانس سٔتی
بابل شہرس منز ۔ نمرُودس سٔتی زان کرنأوِتھ دۆپُن نمرُودس " وُچھن وألی سٔندِ 
#غأب وننٔ برِنٹھے
اوس ےِ مێ زامُت ۔ "
نمرُودن کٔرٔس پژھ ۔

نمرُودٔنی دم تٔ تسُند دبدبٔ ےِمن کُن وُچھتھ عام لُکن أچھ ٹکر أسی
لگان ، وۆتھنٔ وُجارٔ مأدانن منز پرێتھےأمٔتس ابراہمےس ہٹِ بۄنُے ۔
ابراہےم لۆگ سوچنِ زِ بێےن پۄتلین ۂندی پأٹھی ہێکِ نٔ ےِ ےچھ تٔ بدشکل
بُتھ تِ دُنےہُک پأدٔ کرن وول أسِتھ ۔ ےتھ نبس ، ےِمن آسمانن چُھ پأدٔ
کرن وولا تٔ رچھن وولا سُ ےُس سیٹھاہ طاقتٔ وول چُھ ۔ ہێچتِنی تسٔندی
تعریف کرٔنی تٔ بابس منز ےُ سہأبتھا تٔ وہمٔ نمرُودُن اوس ، سُ 
پُھٹرووُن ۔ گۄڈٔ دُژٔن مألس تٔ پتٔ لُکن ، پۄتلین عبادت نِ کرنٔچ
0		10(21)

تعلیم تٔ تُلٔ نووُن امِ کتھِ شہرس منز سخ شور ۔ وزیرو تٔ بابل کیو حأکی.مو
نےُو ےِ بادشہس نش ۔

ژکھِ ہۆت پُرژھُس نمرُودن : کُس چُھ چون خُداے ؟
ابراہےم وۆتُھس درجواب : مےون خُداے چُھ سُ ےُس زندگی
تِ چُھ دِوان تٔ موت تِ ۔
نمرُودن دۆپُس خشمٔ ہۆت : ےِم دۄشوے چیز دِنٔ
وول چُھس بٔ پانے ۔ نمرُودن کۆر شرارتٔ سان بڈِ آلو زٔ قٔدی أنےُوکھ ۔
امی وزِ أنکھ جندٔ ؤلِتھ بدقسمت نفر جوراہ ۔ 
نمرُودن دےُت حُکُم : اکھ کٔرےون قتٔل تٔ بےاکھ ترأوےُون
ےلٔ ۔ أکی سُند کلٔ پےۆو أمس برونٹھٔ کنِ تٔ بێےس ےُس عأرٔ بٔرژو چشمو
اورٔ ےور وُچھتھ ژلان اوس ، ترأوِکھ برےلٔ ۔
نمرُودن دۆپُس : وُچھتھ اے ابراہےم ؟
ابراہیمن دِتُس جواب : " وُچھُم اماپۆز مےون خُداے چُھ آفتابس
مشرقٔ کِنی کھالان ، ہرگاہ ژٔ خُداے چُھکھ ژٔ کھالتن مغربٔ کِنی " ۔ نمرُودس
کٔھژ ژکھ تٔ دِتُن حُکم زِ ابراہےم تھأوےُون قأد ۔ 
ابراہےمن ژاجِ قأدس منز شێسترو ہانکلٔ ۔
نمرُودن اۆن نٔ تاب ابراہےم سٔندین خےالن ۂنزٔ ہانکلٔ ۔ 
0		11(22)

حُکُم دتُن زِ ابراہےم ترأوےُون نارس منز ۔ زِنی انبارٔ کۆرُکھ جمع ۔ ےانی ےِ
انبارٔ زِنی ؤڈراہش گٔےِ اتھ دِتُک ژٔکھ ۔ بۄچھِ ۂتِس کُلمار سرفٔ سٔندی پأٹھی
چُھ ےِ شورےومُت نار زِنِ مٔنزی دؤہ دو کران تٔ امِ کِ وۄزٔجارٔ چِ
گاہ چھێِ لُکن ۂندین بُتھین پیٹھ پیوان ۔ ابراہمےس پھرُکھ مژھن رزِ
گنڈ تٔ ترووُکھ نارس منز ۔

لُکن ژجِ وحشتٔ.کنی کریکٔ نیرتھ نارٔ بریہو نینگلوو ابراہےم
تٔ دٔہی گٹٔ کارن ڈول لُکن ۂنزو أچھو نش ۔ ابراہےم اوس نارس
منز باگ کُن زۆن ولنٔ آمُت ۔

ےِ اوس جنتکین سۄنٔ تٔ نیلی رنگٔ جاناوارن تٔ لاجوری تٔ سبٔز
رنگٔ چین کۄلن ہُند تماشاہ وُچھان ۔

ژلٔ ؤنین نارٔ رێہن منز وُچھُن اسمانٔ وۆتھمُت ملک
اکھ ۔ ملک چُھس دپان : اے ابراہےم حاجتا ما چھؤ کانہ ؟
ابراہےم وۆتھُس : چون نٔ کنےہ ۔
ملک وۆتُھس : توتِ خُداےِ سُند توتِ ۔ 
ابراہےمن دِتُس جواب : خُداے چُھ مێِ ےتھ حالس
منز وُچھان تٔ مےانِ دلٔ.چِ کتھٔ تٔ مےانیو وُٹھو منزٔ نَ درامٔتی
ارمان پانے زانان تٔ بوزان تماشِ وُچھن وألی چِھ سخ پأٹھی اضطرابس
تٔ فکر منز ۔ مگر تأرٔے لٔج نٔ زِ بێےِ طرفٔ دراو ابراہےم نارٔ منزٔ
نیبر ۔ لُکو تُل خۄش گٔژھتھ شورِ محشر ۔
0		12(23)

پروردگارن کۆر ےِ نار ابراہیمس کےُت تُرُن تٔ نارس
دِتُن حُکم دےتمُت ےُتھنٔ ےِ زالٔ ہن فقط بٔنی زِ أمس کےُت نُور ۔

دپان امِ دۄہ سپُد دُنہےس منز پریتھ جاےِ نار تُرُن 
تٔ گۄو ژھیتٔ ۔

نمرُودس بُوےٹھ دِلس اہرٔ تٔ ابراہمن سپُدس سیٹھاہ عزت
دِلس منز پأدٔ ۔ تس سٔتی ێےژٔن نرمی ورتاؤنی ۔

ابراہےم دراو پنُن خاندان تٔ پنٔنی اُمت ہیتھ بابلٔ منزٔ تٔ
دراو شام تٔ فلسطین کُن ۔ تتِ پیٹھ ووت مصر ۔ حُسنٔکی سفےد پوشن
ساریہن ( ابراہےم سٔنزِ آشنِ ) نےُو گێشےأمی مصرےن ہُند دِل تھپِ ۔
زےادٔ گۄو اتےُک بادشاہ فرعون أمس پیٹھ مۆت ۔ ےِ انٔ نأؤن پننِس
روبٔ خانس منز ناد دِتھ ۔ أمس سٔتی چُھ کتھاہ باتھان کران ۔ اسناہ
مخولاہ تٔ شراےا چوان شرابٔ کِس نشس منز زےٹَ راو أمی پننِ اۆنگجِ
سارہ سٔندِس پرێنس سینس تٔ پستانن کُن ۔ امی وزِ گۄو أمس اتھٔ
ہۆکھتھ خاص زنی ہچِ تٔ خۄشھک أڈی.جِ ۂندی پأٹھی ۔ روبٔ خانس گوس
سخ الٔ الٔ تٔ فرعونس ژاےِ نٹھ نٹھ ۔

سارہ گٔےِ خۄش تٔ فرعونس ژاو بیم ۔ فرعونن دۆپُس ژٔ
منگ خُداےس سُ دےِ مێِ ےتھ اتھس شفا ۔ سارہ ہن کۆر دُعا ۔
0		13(24)

مگر دِلٔ.چِ بیمارِ کۆڈُس بێےِ کلٔ ۔ بێےِ زےٹھرووُن اتھٔ سارہ.ہس
کُن ۔ بێےِ سپُد سُے مُعجزٔ ۔ سارٔہ.ہس دۆپُن : بێےِ کرِ مےانِ خأطرٔ دُعا
ہرگاہ بٔ بلےوس بٔ کرتھ ژٔ آزاد ۔ سارہ.ہن تِ کۆر دُعا تٔ فرعونن تِ کۆر
وعدٔ برابر ۔ بڈٔ عزتٔ تٔ احترامٔ سان کٔرٔن آزاد تٔ اکھُتے وۆلنس
خلٔت تٔ ہاجرہ ناؤچ جوان کوراہ ہنا اکھ تِ دِژنس ۂدی.ےِ ۔ سارہ
سپز خۄش ۔ کاتےاہ تکلیف چِھ خۆشی منز ۔ کٔھٹِتھ آسان 
ابراہےم ووت واپس فلسطین ۔ شکیل زنانٔ تٔ أسٔس سیٹھاہ
آسُن تِ اوسُس تٔ گاشدار وتھاہ تِ أسٔس پانس برونٹَ کنِ ۔ مگر پریتھ کانہ
چیز أسِتھ تِ چُھ انسان تِمن چیزن پتٔ دوران تِم نٔ تس آسان
چِھ تٔ تِمے چِھ تِمن ٹأٹھی تِ آسان ۔

ابراہیمس اوس غم زِ مێِ کونٔ چُھ اولاد مگر خاندرٔکی دۄۂ اوس
سارٔہ.ہس زیو دِتھ گومُت زِ ژێِ انٔ نے نٔ زانہ تِ سۄن ۔

شێےِ شێےِ ؤہرس ابراہےم سٔنزِ أندری غمٔچ ےِ حالت وُچھتھ
اوس سارہ.ہس کےاہتام گژھان مصرٔچ کٔینز ہاجرہ دِژٔن تس
تٔ ےِ اوسُس پننِ جاےِ بہتھ زِ أمس اتھِ زێویس نٔ کہینی ۔ اماپۆز
ہاجرہ رُوز بێےِ زؤ تٔ زاو اسمٰیل ۔

ابراہےم سپدُ حدٔ رۆس خۄش تٔ ہاجرہ.ہس باسےوو
پانس منز بجر ۔ سارہ.ہس گۄو خارٔ ۔

اللّہ تعالیٰ ہن دےُت ابراہمس حکُم ےُتھنٔ سارہ.ہن دِل
0		14(25)

دِل پُھٹراوکھ ۔ ابراہےم چُھ سوچان زِ ہاجرہ تٔ اسمعیل نمٔ ہکھ سارہ.ہس
نش دُور ۔ ےِم نین عربٔ کِس مُلکس منز اسمانٔ ؤژٔھس وحی زِ فلأنی جاےِ
واتناوُکھ ۔ ابراہےم ووت ےِم ہیتھ تٔتھی جاےِ ۔

امِ جاےِ ۂندی کرہنی تٔ چأکی گٔمٔتی بال تٔ خۄشکھ زمین
وُچِتھ گۄو ابراہمےس وحشتھ ۔ اتھ جاےِ پنُن ےِ عےال تراونس منز ترہرےوو
ہےُو ۔ مگر امی ساعتٔ گوس دِلس منز پاک پروردگارس پیٹھ توکل پأدٔ ۔
دۄدٔ معصُوم اسمعیل تٔ ہاجرہ ترأؤن خزرٔ بستٔ تٔ آبٔ مشکھاہ ہیتھ
أتی.نٔے ۔ ہاجرہ.ہس کُن وۆنُن :۔
" پروردگارٔ سٔنزِ وۄمےز پیٹھ چُھستھ بٔ ژٔ تٔ چون فرزند
ےتھ جاےِ ترأوِتھ پانٔ نےران ۔ "

ہاجرن دِتُس پان پیٹھ دأرِتھ تٔ ودان ودان چھس پرژھان :
" أخٔر ژٔ کتھٔ پأٹھی نےرکھ پانس ےِ نےُک معصُوم شُر تٔ مێِ
بیکستِ ےتھ خلُوکھ جاےِ منز ترأوِتھ ؟ "
ابراہےم وۆتُھس درجواب :
" ژٔ چھکھ کُنی زٔنی ۔ ژێِ چھُے خُداے سٔتی " ۔
ےِ ؤنِتھ دراو ابراہےم ۔ ہاجرہ تٔ اسمعےل رُودی أکس
چُھنس وجارٔ مأدانس منز ۔

ہاجرن رۆٹ اسمعےل چیرٔ نالٔ.متِ ۔ ےُس نُور ابراہیم
تٔندِس دِلس منز وُزٔ نأوِتھ گۄو ۔ سُ وُچھ مۄکھٔ وچن أچھ ۔
0		15(26)

زہرٔکی پأٹھی ٹێٹھی واون تٔ نارٔکی پأٹھی دزٔ ؤنِ سێکِ ہێتی ےِمن
دۄشؤنی ماجِ پٔتھرن ۂندی بدن زالٔنی ۔ ےِمن گٔےِ زیؤ والٔ کھنجِ ہشِ ۔

ناوۄمےد گٔژھتھ ؤژھ ہاجرہ تٔ دراےِ وڈرن دۄن منز
باگچِ وتِ کُن ۔ نێچو ترووُن أتی ۔ آب ژھانڈنٔ مۄکھ کٔھژنی زیکھ بالس
پیٹھ ےتھ کوہ صفا ونان چِھ ۔ اورٔ ےور چھێِ ؤنی دِوان ۔ کھٔژنی زیکھ بالس
نَ کانہ آدٔمی ذات ۔ اتِ پیٹھ ؤژھ بۄن تٔ وأژ مروہ ناؤکس بالس
پیٹھ ۔ اتِ پیٹھ چھێِ اتھ دٔزٔہ ونس نظراہ کران ۔ کرێہنیو کنِ پلو ورأے
گوسنٔ بێِ کےنہ تِ نظرِ ۔ ستِ لٹِ چھێِ ےتھے پأٹھی ےورٔ ہور تٔ ہورٔ
ےور کران ۔ پٔتی.مِ گوس امی کۄہِ پیٹھ کنن صدا تٔ بانبر ہۆت
نےن نێچوس کُن دو ۔

ملأےکا اکھ اوس اسمعیلس نکھٔ آمُت تٔ خُداےِ سٔندِ حُکمٔ
مُوجُب اوسُن زمینس پکھٔ ٹاس کٔڑِتھ اتین آب کۆڈمُت تٔ پروردگار
چُھ پانے زانن وول ۔ دۄشِ.ؤے ماجِ پٔتھرو چھێِ ترےشاہ ۔ ہاجرن
کھأج اتھ ناگس أندی أندی مێژِ تٔ کنین ۂنز سُور ۔ 
اتھ پێوو چاہ زمزم ناو ۔ ساسٔ بدین ؤری.ےن چێےِ لُکو
تٔ وُونٹو امچ ترےش ۔ کٔژ لٹِ آو پُرونٔ تٔ رُود لُکن ۂنزن أچھن
نش کٔھٹِھ مگر أخر کڑٔ نوو ےِ پروردگارن عبدالمطلب سٔندِ دٔسی نۆن ۔
0		16(28)

بنسی نردوش

0اکھ دور ناولِ منزٔ

دۄن ہفتن لأج نگینن سارِنٔے سٔتی دبٔ دب ۔ اکِ دۄےِ
پھرِ گٔےے دارِ کِنی وۄٹھ لاےنٔ ۔ گرا کھےون تٔ گرا لوگُن نِ پونی وُٹھن ۔
امِ سٔتی رُودنٔ نگینس سُ دم تٔ طاقت ، ےُس اتھ ماحولس زےادٔ
کالس تام مُقابلٔ کرٔتِھ ہێکِ ہے ۔ تس پےۆو ےتھٔ تتھٔ ےہندین
اشارن پیٹھ پکُن ۔ تٔ تتھ زندگی منز قدم تھاوُن ، ےۄسٔ زندگی
أسِتھ تِ زندگی أسنٔ ۔ کےاہ گوم کےاہ گوم ۔ نگینٔ أس أندری
اتھٔ مُوران تٔ ژُمچِ ہیوان ۔ ےِ خےال کرٔی.تھٔے أس أمس
دٔنن گژھان زِ اکھ زنانٔ أکی.سٔے راتس منز دۄن
ژۄن مردن پانس نسِ ےنٔ ۔ امِ کھۄتٔ چُھنا مرُن جان ۔
0		17(29)

سُ بُتھ کتِ انٔ بٔ زِ وُچھ کأنسِ وۄپر پردس کُن ۔ تِمن چشمنے
گژھ مےُونژُر وسُن ۔ انِ گۆٹ مےلُن ۔

ێےلِ انسان ژۄواطرف بے بس گژھ ۔ مصیبتس
منز ہینٔ ےِےِ مۄکلٔنچ کانہ وتھ روزیس نٔ ۔ پتٔ چُھ سُ قٔسمتس
پیٹھ پان تراوان تٔ پانس تسلا دِوان ۔

" مێ اوس نصیبس ےی لێکھِتھ ۔ نتٔ کۄسٔ تپألی آےم ۔
کُنی زٔنی دراےس گرِ ۔ کأنسِ ناد دِتمنٔ " ۔ ێےمِ دۄہ شامنس
گۄڈنچِ لٹِ نگینٔ شےرنٔ تٔ سجاونٔ آےِ تس کھٔژ سأری.سٔے
بدنس تٔر ۔ گُمٔ ژھٹٔ دراےس امِ دۄہ اوس ےار بلٔ طرفُک
بےاکھ کمرٔ سجاونٔ آمُت ۔ لبن سٔتی أسی تٔکی.ےِ تھاونٔ آمٔتی ۔ فرشس
قألینِ بچھاونٔ آمٔتی ۔ نتٔ أس ےِ سأرٔے سجاوٹھ برۄنہمین کمرن
منز تۆتامتھ سپدان ، ےۆتامتھ نٔ نگینٔ آٹنٔ واٹنِ أنکھ ۔

نێبری کٔنی آسٔ رُودٔ ژادرٔ وسان ۔ زن اوس
اسمان تِ ےِ زأنتِھ زِ أکس انہرٔشِ کروِ ۂندِس عزتس سٔتی
چُھ از سودا سپدن وول تٔ سُ اوس رزو رزو اۆش
ہاران ۔ نگینس اوس ےُتھُے ہےُو کےاہ.تام باسان ۔ 
ےنٔ وول اوس اکوے زۆن ۔ بلبدر ۔ بلبدرُن ناو
بُوزتھ پےۆو نگینس دۄن گُرین ہُند ٹم ٹم ےاد ۔ طوطٔ أس
کالٔ پےٹھے ڈر دِتھ بےَمژ ۔ تس اوس ازماوُن زِ زنانِ 
0		18(30)

چھا زوراور کنٔ مردٔ ۔ طوطن اوس کٔژِ پھرِ بلبدرُن ہڈ پھڑاونٔ
خأطرٔ کےژھاہ پننِ آوازِ ہُند جود استعمال کۆرمُت تٔ کےژھاہ
سارنِ جوأنی ہُند خمار ۔ تِ کٔرتھ اوسنٔ بلبدر برمےومُت تس
اوس گیوُن پسند تٔ بس ۔

طوطس ےُس ساد گیونس بلبدرس تھی اوس سُ
اوسُس نٔ بێےِ کأنسِ تھی ےِوان ۔ مٔنزی اوس بلبدر وجدس منز ےتھ
طوطس سٔتی سٔتی گیون لہر تراوان تٔ مٔستی منز کلٔ گلٔ ناوان ۔ أکس
أکس شعرس پیٹھ واہ واہ تٔ مرحبا کران ۔ بۄکیو بۄکیو رۄپےِ
چھکان ۔ طوطٔ أس نٔ ےِمن رۄپےن چھکان تِ ۔ ےِ اوس صدیق
جوُن مۄہنےُو علی وٹان نتٔ جبینٔ تٔ مٔنزی اوس کانہ
سارن واےن وول وۄستٔ رۄپےن پانژن ہُند ےادہن
رۄپےن ہُند نوٹھ کۆٹھس تل چارٔ رٹان تٔ أکی سٔنز بێےِ سٔنز
نظر ڈألِتھ بێبس کُن نِوان ۔

طوطس اوس بلبدرُن وارےاہ لحاظٔ ۔ اؤ مۄکھٔ نٔ زِ ےِ
اوس دھنٔ دےارٔ وول ۔ أمی سٔندِ کھۄتٔ أسی اور پونسٔ وألی
ےِوان ۔ لحاظٔ اوسُس اؤ مۄکھ زِ أمس أسی پٔننی کےنہ اصُول ۔
بێےن ۂندی پأٹھی اوسنٔ ےِ مسخری کران ۔ طوطس آسٔ نٔ
أمی ننِ کتھٔ زانہونِ مژ ےمٔ تس ہرکانہ ونان اوس ۔
ےِ دٔپی.زِ تِ سارس ہش نازل تٔ نازنین زنانٔ تِ أس أمی سٔندی
0		19(31)

گیت گیوان ۔ ےِ اوس تس دپان ۔ بٔ چُھس پننِ آشنِ ہُند امانت
سورُے گۄو جان مگر بێ سٔندِس بدنس اتھٔ لاگُن تگِ نٔ مێِ ۔
طوطس أس ےِ ہے ژران ۔ سۄ أس أمی سُند ےِ ہڈ پھٹراوُن ےژھان ۔
ێےمِ دۄہ طوطن گۄڈنچِ لٹِ نگینٔ ؤچھ تس گۄو پُورٔ ےقین زِ
بلبدرس اگرے کانہ مدٔ والِ سۄ آسِ ےہے نگینٔ ۔

بلبدرس پرارنٔ برۆنہے اوس طوطن گیوُن لوگمُت ۔
أکس طرفس کُن اوس مامٔ صأب سنطُور واےان ۔ بێےس طرفس
کُن اوس طبلٔ وزان تٔ منزس أس طوطٔ جامٔ لأگتھ پننِ شوقٔ
گیوان ۔ نگینٔ أس ڈۆکھس سٔتی نوِ نۄشِ ۂندی پأٹھی کلٔ تٔ کأر
ملٔ نأوِتھ پراران زِ وۄنی کےاہ چُھ سپدان وول ۔

ےُتھُے بلبدر اندر ژاو ۔ طوطن گیوُن رُود جأری ۔
علی ےن اۆن طشتِ منز ألٔ تٔ نابد ےِ تھۆوُن بلبدرس برۄنہ
کنِ تٔ بلبدر بےُوٹھ نابد پٔھلِس ژٔہِ ژہِ دِوان طوطن گیوُن
بوزنِ ۔ از أس أمی.سٔنز آواز منز شوقٔچ گہرأےی تٔ تب وتاب ۔
ےِ أس دِلس تٔرتھ گژھٔ.ؤنی تٔ دنےا مشؤنی آواز ۔ طوطُن آواز
ہُند زےر و بم تٔ سازن ہُند حصٔ اوس تتھٔ کٔنی کُن سپُدمُت ،
اکھ أکس منز جزب گومُت زِ ےِ اوسنٔ باسان زِ آواز چھا
سازو منزٔ منزٔ ےوان کنٔ طوطٔ نِ ہٹِ چِھ نےران ۔ ےُتھ زِ صدیق
جوتام اوس أندرٔ پیٹھ نیبر درامُت تٔ أکس کُونس
0		20(32)

منز ژمےومُت ۔ شادٔ تٔ سارٔ آسِ دروازس ژھاےِ ہۆل ہے بنُگٔ
ہشِ رُوزِتھ گٔمژ ۔ مامٔ صأبس أسی أشی گنڑ بجلی ژأنگس منز چمکان
أتھی منز گٔےِ ہکین ۂنز آواز ۔ ےُتھُے طوطن دم ہےُو دےُت ۔ تمِ
بُوز کن دأرِتھ ےِ آواز ۔ نگینس أسی ہکی لٔگی مٔتی ۔ تس اوس پھیرن
دامنٔ تٔ پُوژ ہُند اکھ حصٔ ادرےومُت ۔ طوطٔ ؤژھ تھۆد تٔ تمِ
رٔٹ وچھس سٔتی ۔ سۄ ؤژٔھس ۔ " کہوزِ لج سےا بلاےِ ۔ ازتام کسُو
چُھ مول موج پُوشمُت زِ ژێِ پوشِ ہی " ۔ تس أس طوطٔ امی
ہفتٔ مألی سٔندِ مرنٔچ شێچھ ہیتھ آمٔژ تٔ ےِ کتھ أس امِ دہِ
لٹِ وُنےکتام بُوزمٔژ ۔ ےِ ونان کلر تمِ سازندرن اشارٔ نےرنُک
مامٔ صأبن تُل سنطور علی ےن تُل طبلٔ تٔ سارنِ وول تٔ
دراو بلبدرس فرشی سلام کران نیبر ۔ اورٔ ژاےِ سارٔ تٔ شادٔ ۔
سارن کۆرُس زارٔ پارٔ ۔ سۄ تِ لٔجس بلاےِ ۔ تٔمی کٔرس میٹھی تٔ
ماہ ۔ بلبدر اوسنٔ اۆتامت اور کُن سنےومُت ۔ ےِ کۄسٔ
چھێِ ۔ تٔمی اوسنٔ ےِ سُونچمُت تِ ۔ سُ اوس اندر اژان
اژانٔے سرُودس منز آمُت تٔ گیونس منز لین گومُت ۔
ێےلِ سازن پننِ پُوژٔ سٔتی ۔ اۆش وۄتھرووُس ۔ بلدبدرس پێےِ نظر ۔
تس لٔج کھۄر نیٹھٔ پیٹھٔ آےستانس تام بجلی تار ۔ پٔتی.مین دۄہن
ےێمِ کھین پلالٔ سٔتی نگینٔ کھےاونٔ أس آمٔژ ۔ تمِ سٔتی اوس امِ
ےِمنٔے دۄہن منز کاڈ کۆڈمُت ۔ بُتھی لبن اوسُس ےۆہے
0		21(33)

ابوس رنگ ہےُو چھکنٔ آمُت تٔ چشمن ہُند تأثیر اوسُس زدٔہ
کروُن تٔ زےادے زنبٔ وُن ۔ از أس ےِ طوطن پانٔ شیر مژ تٔ
سجأومژ ۔ از اوس طوطس بلبدر تپٔ والُن ۔ اتِ نس درےوو نٔ
وێشوامِترٔ ۔ بلبدرٔنی أسنٔ کتھٔے ۔ بلبدرس
بڑے ےِ بےتأبی ۔ تٔمی ہوو صےیق جوس اشار ۔ ےِ کۄسٔ صدیق
جون دُےت ننِ تالٔ پھش پھش تٔ وۆننس اشارٔ سٔتی ۔ وُچھان
گژھ تٔ زێو سٔتی وۆنُن شادس کُن ۔ تلا کتھ أوس البٔ تٔ ولنٔ ۔
ےِ بُوزتھ دراےِ تمٔ نیبر تٔ طوطن تُج نگینس کٔ پیٹھ پُوژ تھۆد
پہن ۔ بلبدرن کھێےِ وۄٹھ ہش ۔ تس اوسنٔ اندازٔ ز ےِ زنانٔ
آسِ پیژاہ خۄش سکیل ، ےیژاہ خۄش ےؤنی تٔ مأری.مٔنز ۔

طوطس آو ؤٹھن پیٹھ اسُن ہےُو ۔ تمِ لوگ اندازٔ زِ
ےُس کُل پتھر پاوُن اوس سُ چُھ مُولٔ تلے درامُت تٔ پتھر
ساونٔ آمُت ۔ بلبدرس گٔےِ عقلٔ بقل ۔ وارےاہس کالس پھُورس
نٔ زیو تِ تٔ أخرس وۆتھ بڈٔ مُشکلن تھۆد تٔ آو طوطس
برۄنہ کُن ۔
0 
EOF?
0 
﻿
M.RASHID
03-08-24
Kashmiri
<ASRI KA'SHIR SHAIRI / MZJHROOHF RASHID / LITREATURE>

0( 142 ) 1

منِ کامن چھێِ اکھ ےِژٔھے نظم ۔ ریواےتی صوفےانٔ شأعری مقابلٔ چُھنٔ اَتھ 
نظمِ منز
کُنِ خاص قسمُک نویر نظرِ گژھان ۔

ژھاراں.ژھاراں درْاےوسَے مَتِ
ہے.ہے اَڈ وتِ ما گژھِ شام 
اوسُکھ وَتِ.وَتِ اتھِ آہم کتِ
ہے.ہے اَڈ وتِ ما گژھِ شام 
عازم سٔندی غزل پٔرِتھ چُھ محسُوس سپدان زِ سُ چُھ أکِس حدس تام
مُروجِ شعری فکر تٔ اظہار نِشِ انحراف کٔرِتھ پننین ذأتی تجربن شعرُک جامٔ تَمِ 
اندازٔ
ولان زِ سُ چُھ کےنژن جان شعرن ہُند خألِق بٔنِتھ پننِ شأعرانٔ شخصےتُک باس
دِوان ۔ سُ چُھ پننین احساسن تٔ جزبن تَمِ اَنمانٔچ زبان عطا کران زِ ےِم جزبٔ
تٔ احشاس چِھ محسُوس تٔ زندٔ پےکرن ہِندِس صُورتَس منز پَرن وألِس پننِ
مأری.منزرُک احساس دِوان ۔

تِژھ تٔر ےِوان أس زِ رَتھ شِٹھہے رگن منز
اکھ پرأنی چِٹھےا چأنی ےێتین دارِ مٔرٔم راتھ

أچھ گاش ژٔہاں آےِ أچھن منز مێ بٔرٔ راتھ
سۄے پرأنی سپار أس بدل پأٹھی پٔرٔم راتھ

راتھ زُنٔ گاش وۆٹُم أدی سُ تاپس ترووُم
واے تعبےر پرْژھاں دراس تٔ خابٔے رودُن
0( 143 ) 2

عازم چُھنٔ زندگی ۂندِس حُسنس تےُوت پھلوا زِ تٔمی کےا آسِ نٔ عصری
مسلن ۂنز پےچیدگی دٔرمٔژ ۔ ےِ چُھ پَزر زِ سُ چُھ عام حالاتن منز حُسنس پَتھ 
دےوانٔ
تِ زندگی ہُند عاشق مگر باضے چِھ عصری زندگی ۂندی پُرآشوب حالات تٔمِس
تَمِ اندازٔ ویتراؤنی پیوان زِ زندگی متعلق تٔمی سُند رومأنی رٔوِےِ چُھ بدل رنگ
تٔ انہار رَٹان تٔ سُ چُھ زندگی ہِندین تارےک گوشن سننٔچ کوشش کران ۔

گےُوڑ لاراں چُھ رہ مُسافےرن
موڈ کأتےاہ چھ گاشدار وتن

اکھ دماہ دَم ہےۆتُم تٔ لَتٔ.مۄنجِ گوس
رخچِ وقتُک ژلان چھ تےز قدم

کٔہندِس شہرس زُو زیتٔ جوش
مےأنِس شہرس کۆل زۆر تاپھ

لولچِ رنگ لِر ٹنگٔ بر درامٔتی
پش پھٹی.مٔتی سوسٔ.رےمٔتی تالَو

ےِتھی شعر لیکھنُک مطلب چُھنٔ ہرگز ےِ زِ امِ قسمُک سونچ تٔ فکر
چُھ عزامنین غزلن منز ارتقأئی مٔنزِل پراوان ، بلکِ چُھ سُ خالٔے کُنِ وِز زندگی 
ۂندِس
اَتھ پاسَس سَنان تٔ اَمِ قسمٔکی شعر چِھ تخلیق سپدان ۔ کُلہم پأٹھی چُھ سُ 
رومانُک
0( 144 ) 3

شأعر تٔ تٔمی سُند رومانی اندازٔ تٔ لب ولہجِ چِھ تٔمی سٔنز صیح پرْزنتھ

پمپوش سپٔدی ژأنگی دولَس نارٔملر ؤتھی
نِچِ گاڈٔ نژن کور تٔ کراماتھ سٔرٔم راتھ

تٔھکِتھ ما آسِ پےومُت رأژ ۂندین زُلفٔ ژھاےن منز
صُبح بےدار گژھِ پننین وُٹھن کُم.جار کر ےارو

چشمن چُھ گژھان ےا مَتھ جانانٔ بُتھےک ہاوس
مۄکتس چِھ کران امبر مستانٔ دلُک ماتم

عازمن چِھ مٔنزی.مٔنزی طنزےِ فن.پارٔ تِ تخلیق کٔری.مٔتی ۔ اَتھ سِلسلس منز
چِھ تٔمی سٔنز مشہُور نظم قصےدہ بٔ شان جم ناو ہینس لاےق ۔ تٔمی سٔنز ےِ 
طنزےِ
نظم چھێِ رحمٰن.رأہی سٔنزِ نظمِ معأفی نامٔ کھۄتٔ جان نظم باسان ۔

حرفن تہندین زُو قُربان
مێے کۆشک بٔے چُھس نادان
0( 145 ) 4

غلام.نبی.خےال چُھ زِندٔ دِل تٔ حساس شأعر ۔ تٔمی سٔنز شأعرےِ منز چھێِ 
پرَن وألِس
زندگی ۂندین سنین وۄگنین تٔ دادین تٔ دگَن ۂنز ترجمأنی جاےِ.جاےِ نظرِ گژھان ۔
تٔمی سٔنزن اولین نظمن منز چھ شمع تٔ شأعر اکھ اہم نظم گٔنزراونٔ ےِوان ےَتھ 
منز
سُ زندگی ۂندِ کرےچھرٔچ تٔ تلخی ۂنزٔ برجستٔ باوَتھ کران چُھ ۔ اَنِ نظمِ ہُند 
دأخلی لہجِ چُھ
قأبل تعریف ۔ اَتھ نظمِ منز چھ زندگی ۂندین متضاد پاسن ہُند پے تٔ نےب تِ 
مےلان تٔ شأعر سُند زندگی متعلق رٔوی.ےِ تِ چُھ پرَن وألِس وےۆد سپدان

بێےِ اَستٔ اَستَے لُوس دۄہ وۄگنےاے راتَس شانٔ تے
وَنٔ کَس وُمر وأژٔم وَنان ےێمِ رأژ ہُند افسانٔ تے
ےِم کُلی تِ گٔے ہے بنگٔ ہی شۆنگی جانٔ.ور الین اندر
خلوت چھ واشا ہےُو کڑان تنہأےَو مُژرأوی بَر
کم گُلبدن خاکَس رلےاے شُنی.ےاہ بنےاے کَم خانٔ تَے
سمسارٔ کِس اَتھ گردشَس چھێےِ لٔگی سیٹھاہ جانانٔ تَے
کم ڈولِ ےێتِ ڈولاں وُچھَم کَتھ مأنزِ ڈٔٹھٔم رَب گژھان
ےێمی نُور ےۆژھ ےێمی گاش مۆنگ مندنین وُچھُم تَس شب گژھان

اَمِ نظمِ پَتٔ چھ خےال وارےاہ نظمٔ لیکھان تٔ پننین رنگارنگ تجربن ۂنز
ژےنٔ.وَن دِوان ۔

بنی آدم نظمِ منز چُھ شأعر زندگی ۂنز ماہۓژ پیٹھ غوروفکر کٔرِتھ ےتھ
نتیجس پیٹھ واتان زِ زندگی چھێِ ظلم تٔ جبر تٔ انسان چُھ بے.بس تٔ بی.کس ۔
ےِ نظم پَران.پَران چھێِ اقبالٔنی (رح) نظم روح ارضی آدم کا استقبال کرتے ہوئے 
ےاد پیوان
0( 146 ) 5

خےالٔنی نظم چَھنٔ اقبالنِ(رح) نظمِ ۂندی پأٹھی وۄمےزٔ بٔرٔژ ۔ خےالنِ اَتھ
نظمِ منز چھێِ زندگی اکھ بے.کراں سمندر ےَتھ نٔ کانہ بۆٹھ تٔ نٔ کانہ تار چُھ ۔ 
صرف
چِھ خطرات ۔ شأعر چُھ ےِم خطرات وُچھِتھ تٔ ژینُتھ راوان تٔ ہے.بُنگٔ گژھان ۔
تَس چھێِ زندگی ۂنز دٔے گژھان تٔ اَمِکی جامٔ نیبَر کڑنُک شوق چُھس گَنُن
ہیوان ۔

زندگی لوے مێ آلو تٔ بٔ سپدُس موجُود
أچھ زٔ مُژریم تٔ ژۄواپأری وُچھُم گاش
دُور تاں کُنِ بٹھِ رۆس سمندر ڈےُوٹھُم

ےور گژھنٔچ سۄ پٔتِم وِز ےێلِ واتیم أخٔر
گردِ سٔتی آسِ ےِ دامن ژھۆنمُت ہا ےِ گومُت
اَتھ اگر دِژ مێ دٔنَن نال خبر اۆر روزےا ؟
پلون وُنی.کِ پیٹھٔے پےوند ہێرِ بۄن کَھسان
کےا چُھنا جان بٔ لۆژراؤ برۆنہُے بوے پھێکین

ےِ نظم چھێِ ہاوان زِ شأعر چُھنٔ برۆنہے سرٔکھرٔ کٔری.مٔتین موضُوعن مازان 
بلکِ
چُھ زندگی ۂندِس سمندرس منز ؤسِتھ تٔ ڈنگی دِتھ پنٔنی محسُوساتھ باوان ۔

ڈاکٹر حامدی.کاشمےری چُھ خےالنین نظمن متعلق وَنان ۔
0( 147 ) 6

باسان چُھ زِ شأعر چُھنٔ مُروجِ ےا معلُوم موضوعن ےا خےالَن نظماونٔچ کُوشِش
کران بلکِ چُھ سُ شأعرانٔ موضُوع زندگی ہِندیو تجربو تٔ حأری،ثاتو منزٔ لبان ۔
ےِ چُھ نارٔ رێہ ۂندی پأٹھی تٔمِس أندری.أندری رگِ.رگِ تےلان ۔ کٔڑرِ عزابٔ پتٔ
چِھ لفظن تٔ مُرژن ۂندی جامٔ ؤلِتھ تٔمِس ہَن.ہَن مےٹھٔ.راوان تٔ پرَن والین تِ
چُھ رُوحس مےچھَر پھےران 
دۄنؤنی گُدرےو نظمِ منز چُھ پَتھ کال پَسندی سٔتی.سٔتی أزی.کِ زمانُک
حال اوحال تٔ شِدتٔ سان پَرن وألی سُند ظۄن پانس کُن پِھران ، شأعر چُھنٔ زندگی 
ۂندِس پَتھ.کألی اسلُوبس مٔتی.مٔتی گژھان بلکِ چُھ تازٔترین صُورتِ.حآلٔچ زان تٔ 
عرفان
تھٔوِتھ اَتھ سرنٔچ کُوشِش تِ کران ۔ نظمِ منز چھ مادٔپرستی ۂنزِ ترقی ،قدرن
ۂندِس زوالس ، لول تٔ محبت انسأنی دل و دماغ منزٔ نےرنَس تٔ بێےِ کٔتین
سمأجی کےو فکری مَسلن تٔ تبدےلےن دل دِنٔ آمُت ۔ ہۓژ اعتبارٔ چھێِ نظم
غزلکس انہارس منز پےش سپٔزمٔژ ،

پونسٔ کٔژتام زینی.ؤے ہێژ مٔلی محبتا گۆژھ غریب آسٔنی گٔژھی
بَس أتی چھاؤہو دۄہے ےاوُن بارستماہ چھ ےار مشراوُن
مےانِ دٔسی ژٔ تِ گےَکھ سیٹھاہ غمگےن چانِ دٔسی مێ تِ دِلَس قرارٔے روو
صُبح پٔھلتھٔے چُھ دٔہ وۄتھاں سینَس شام واتان ویوان چِھ اۆش تراوُن

تٔ آٔکرس پیٹھ چھێِ نظم ےِ اندازٔ رٹان ۔

زندگانی چُھ پاے آبس پیٹھ واؤ رنگاہ ےِیَس تٔ نےریس ژۆک
0( 148 ) 7

کٔتی دلدار درْاے زےننِ دِل مٔنزِلَس تام وَنتٔ کُس زَن پۆک

شأعرس چھ زندگی ۂندِس سونتس موج تُلنُک ہاوس گنان تکےازِ تَس
چُھ ےێمِ کَتھِ ہُند شدید احساس زِ پگاہ گژھِ ےِ سونتھ تِ ہردٔ بُزی ۔

دۄن گرین توتِ سونتٔ کال سرو وُچھزِ پگہے ےِ باغ کِتھٔ کٔنی ہۆکھ
کألی سورُے تٔمِس چُھ لُہراوُن بارٔ ستماہ چھ ےار مشراوُن

خابن ہندی سراب نظمِ منز چُھ خوف ، حأرتھ تٔ کھوژٔناون وول ماحول
تٔ فضا وۄتلان ۔ نظمِ ہُند کِردار چُھ وندٔ رأژ منز گوےٹے سُند فاوسٹ پٔرِتھ
أندی.پٔکھِس نظر تراوان تٔ ماحول چُھس ہۆندُر تٔ خَوفناک باسان ۔ تٔمِس چُھ
أتھی حالَس منز پنُن محبُوب ےاد پیوان تٔ تٔمی سٔندِس وجُودس متعلق چُھ اکِ 
بے.پژھ
رٔوی.یُک باس دِوان ۔ اَمیُک مطلب چُھنٔ ہرگز ےِ زِ تٔمی سُند محبُوب کےاہ
چُھ بے.وفا بلکِ چُھ حالاتن ۂندِس گِردابس منز لٔگِتھ خبر کتھ وَتِ لۆگمُت ےێمیُک
نٔ عاشقس علمٔے چُھ ۔

خبر کپأری چھێِ لجمٔژ سۄ مےأنی ویس پدمان

نظمِ منز چھ مافوق.الفطری عنصر تِ دأخل گژھان ےُس نظمِ ۂندِس
کنواسَس منز ےِتھ سمأجی حالاتن تٔ تبدیلےن ہُند استعارٔ چُھ بنان ۔ فوق
الفطری عنصرن ہُند ورتاو چُھنٔ پرَن وألِس ہَے.بنگٔ کران بلکِ چُھ اَمِ خأطٔر
خےال گۄڈ فضا تِ قأےِم کران ۔ وُچھتَو ےِ فضا کِتھٔ پأٹھی چُھ وۄتلان 
تھۄسیوتھۄسیَو چُھ نێبٔری کِنی پیوان گۆب.گۆب شین
ےِ خۄقتٔ راتھ ، ےِ سِ دار فضا ، ےِ دَم.پُھٹی وَق
0( 149 ) 8

خبر کپأری وُنی رأژ ۂنزٔ باہ وایَکھ

اَمِ پَتٔ چھێِ نظم ےتھ پڑاوَس کُن سفر کَران ۔

خبیث روح چھ وۄگو کِنی وساں مکانَن منز
نظر چھێِ قأد وُلین تأنی چُھ آسمانَس تھۆپ
سۄ زُون مےأنی تِ ما آسُ راہون کھێمٔژ ؟
خبیث رُوح مێ تِ پراراں چِھ عہدوپےمانَس
مگر سُ کَس چُھ کھران نحقٔ دۄن أچھَن ہُند گاش

خلا نظمِ منز چُھ شأعر أکِس تِتھِس کردار سٔنز عکأسی کران یُس پننِ 
آشنِ نِشِ
جُدا چُھ گومُت ۔ ےِ جُدائی تٔ پنُن ےادٔ وۆتُر چُھ تٔمِس دردناک عزابس منز مُبتلا
کران ۔ اَمِ قسمکیکن تجربن ۂنز باوَتھ چُھنٔ خےال کزبأتی سطحس پیٹھ کران بلکِ
چُھ سُ ےِتھین موقن پیٹھ پننین تجربن تٔ مشأہدن متعلق سونچان تٔ غوروفکر
کٔرِتھ ےِمَن زیو دِنٔچ کُوشِش کران ۔ پننین جزبن پیٹھ سونچنٔ سٔتی چُھ سُ
تِمن محسُوس خےال بناونَس منز وارےہَس حدس تام کامےاب تِ گژھان

اَز برۄنہ شێے ریتھ اکھ ژونگ ژھیو
اَکھ أنی پُھٹ ، اَکھ افتابٔ بالٔ پٔتی کِنی غاب گو
از چُھس تَوَے سونچس پےۆمُت
ےێتِ جان کےاہ ؟ ناکارٔہ کےاہ ؟
از ےاد نێےِ کۄسٔ تام چھم پِھری.پِھری پیوان
از چُھم نٔ پانَس تام کےنہ ۔

ےِم مصرٔ چھ باس دِوان زِ خےال چُھ محتاط رُوزِتھ تِ لفظ بے.واےِ پأٹھی
0( 150 ) 9

ورتاواں تٔ نظم چھێِ کمزُوری ۂنز شکار گژھان ۔ نارک سران نظمِ منز چُھنٔ
شأعر زندگی متعلق اَمی اندازٔ سونچان بلکِ چُھ تٔمی سُند رٔوی.ےِ مکمل پأٹھی بدل 
انہار
رَٹان ۔ خےال چُھ مُولٔ کِنی رُومأنی شأعر ۔ سُ چُھ زندگی گراؤ تِ کران تٔ لول تِ
بَران ۔ تَس چھێِ زندگی باضے حُسن تٔ گاہے ویکھژارٔے ویکھژرٔ نِشِ بچاوان تٔ
سُ چُھ زندگی ہُند عاشق بنان ۔

مےانِ محبُوبٔ ژٔ گٔے ناسٔ کنَن مےأنی ویداکھ
لُولی وۄنی آکھ تٔ وۄلٔ ےَتھ لۄلِ منز للٔ.ناوَتھ
چانِ باپَتھ مێ رچوو نار تٔ نارَن زأجِس
عشقٔ دأدِس مێ دِژو سینٔ تٔ سینس وێہ پےوم

شأعرس چُھ مٔنزی.مٔنزی ےِ احساس تِ گنان زِ زندگی چُھ اکھ گِندنا ،
اکھ کھےل ےۄسٔ کُنِ تِ ساعتٔ ختم ہێکِ گٔژھِتھ ۔ ےِ احساس چُھ شأعرس
بانبراوان تٔ وۄدأسی کران ۔

واے کأژا زندگےِ چیرٔ اَتھَن ژجِ نیرِتھ
اۆنگجِ زالیو مٔنزی ےتھ کٔنی چُھ ژلان ویگلوُن شین

خےال چُھ غذل تِ لیکھان تٔ زندگی متعلق تٔمی سُند مُتضاد رٔوی.ےِ چُھ تٔمی 
سٔندین
ٔزلن منز تِ ٹاکارٔ ۔ سُ چُھ پننین غزلن منز لولس ، انسان سٔندین ازلی مَسلن 
تٔ گاہے.گاہے وُہمِ صدی منز ہینٔ آمتِس تٔ قدرو لحاظٔ پھانگرٔ فردٔ
0( 151 ) 10

سٔندین تازٔ وارد تجربن رمزےِ اندازٔ پےش کرنٔچ کُوشِش کران ۔ خےال چُھ 
پرانین
خآبن شکی نظرَو وُچھان تٔ گاہے چَھس ےِمن خابَن تِلمٔ گَژھان ۔ کنِ وِزِ چُھس
زندگی ہُند حُسن ( پَتھ سُ ۆت چُھ ) مشربس لاران تٔ ےِ چَھس بے.معنِ
تٔ بے.مقصد باسان ۔

گۄلابی صُبحکِ انمانٔ وُچھ مێ خابَس منز
ےسند قدم چُھ شہُک .ناگ ےَتھ سرابَس منز

چھێ پوشٔ.مٔژ ےِ نظر مےأنی اَز تِ ژے فلوا
پھۄلاں چِھ از تِ چمن .زار أکِس گۄلابَس منز

نیسف راتس تِ ےۆدوَے چانِ رویُک برونت گۄو شوقَس
مێ باسےوو اۆبرٔ مٔنزی کھۆت آفتاب آہستٔ.آہستے

اَزتاں چھووُم چانین وعدن ہُند شێہجار
ازتا. جِگرس مِلوُم زلٔ.وُن نار متےو

پرۆن چھ پرْانان نۆو چُھ نَوان
مێ تِ کانہ موسم ےِے.ہے راس

EOF(*)

0 
﻿
AATSH
03-08-24
Kashmiri
<KA'SHIR LUKI KATHI / GH. NABI AITASH / FOLK TALE>

0( 9 ) 1

03 ناگٔ کورِ ہُنْد لَژھجِ دَب

صاحب،وۄستاد فرماوان تَلپاتالٔ اوس ناگاہ اَکھ روزان ۔ أمی سٔے أس
ژۄدأہِم زُون ہِش کورِ ہَنا ۔ ناگٔ پادشاہَن بُوز أمِس کورِ ۂنْدِ حُسنُک شۄہرٔ ۔
پَنٔنی اوألی.موألی سُوزِن کورِ مألِس ہَۆم دأڑِتھ ۔ کورِ مول ناگ گٔےوو سخ مجبُوڑ ، 
اَماپۆز
ناگٔ کورِ أس موصُوم تَمِ کۆر انکار ۔ مألی کرےْوس روبٔ.داب تِ مگر کُور رُوذ پَننِس 
فأصلَس
پیٹھ ڈٔٹِتھ ۔ کورِ مألِس اوس ناو شِشرُم ، ناگٔ رازَن ےێلِ سُ تنگ کۆر تٔمی سُونْچ
زِ غنےمَت چھ تلپاتالٔ ژَلُن نَتٔ نِےِ رازٔ أمِس کورِ جبرَن ۔ اَکِ دۄۂ لٔگی تِم مشورٔ 
کَرنِ
زِ ژلوَے تٔ ژلَو کور ؟ ناگٔ کورِ وۆن مألِس زِ دَپان بُترأژ پیٹھ چُھ نگراہ اکھ ےێتِ
منشی منش روزان چھ ۔ تِم چِھنٔ کأنْسِ اِضا واتٔ.ناوان ۔ چُھنا صلاح أسی کھسَو
بُترأژ پیٹھ تٔ روزَو ژُورِ ۔ شۄشرُم گو ےِ بُوزِتھ شاد ، کورِ وۆنُن ، ژلنٔ وَرأے
چُھنٔ چارَے مگر گۄڈ پێےِ ناگٔ پیرَس تِ پرْژھُن ۔ صُبحأے گو شِشرُم ناگٔ پیرَس
0( 10 ) 2
نِش ۔ سورُے حال بوؤنَس ۔ پیرَن دێُت دَماہ ۔ دَماہ دِتھ فرمووُن أمِس کُن ، وُچھ
سأ ژَلنٔ وَرأے چُھے نٔ چارَے ۔ وۄنی گو تُہنْدِس قٔسمتَس منْز چُھ ےی لێکھِتھ زِ
بُترأژ پیٹھ تِ واتِ.ؤ تۄہِ اِذا ۔ منشَن چُھنٔ مَن صاف آسان ۔ تِ أسِتھ تِ چھێ
کورِ ہَنِ جان مَشورٔ دێُت.مُت اَماپۆز مےأنِس ےِنَس گژھنَس تِ أسی.زیَو پرْاران ۔
بٔ چُھس پانٔ مٔنْزی.مٔنْزی بُترأژ پیٹھ کَھسان ۔

وَنَن والیو چُھ وۆنمُت زِ ناگ أشی دِہی بَدلاوان ، تِم أسی کانْہ تِ شکل
ہیکان پانَس بَنأوِتھ ، ششرم تٔ تسٔنْذ کورِ دِژ دٔننِ ہَنا ، ےِمَن بنےْاےِ سَرپھ ،
ےکدم آےِ پاتالٔ پیٹھ کٔھسِتھ تٔ اَکِ ناگٔ پۄکھرِ مٔنْزی وأٹی زٔمینِ پیٹھ ۔ دَپان ےِ 
ناگٔ
پۄکھٔر أس سمیتھَن گامَس مَنْذ ۔ ےِمَو کۆر أتی پَنُن جاےُن ۔ دۄہَس أسی اَثأری 
ےپأڑی
پھےران تھوران تٔ راتَس روزان ناگٔ پوکھرِ مَنْز ۔ ےِمَن آےِ بُتراتھ بڑٔ پَسند ۔ 
کُلی.کٔٹی ،
میَؤ ، درےا ، بال ، نیری تٔ نَےِ ، پوش تٔ مرگٔ وُچھِتھ گٔےِ تِم شاد ۔ پرْٹھ 
ؤری.ےِ ہَردٔ ےێلِ
فصل لوننَش واتان اوس ناگٔ پیر اوس حأضِر گژھان ۔ پیر سُنْد دۆپ اوسُکھ زِ
تۆتام گژھِ نٔ نۆو فصل کھےۆن ےۆتام نٔ بٔ پانٔ اَنِ مَنْزٔ کےنْژھا کھیوان آسٔ ۔ شِشرم
تٔ تسٔنْز کُور أس أتھی دٔپِس پیٹھ عمل کران ۔ اَکِ ہَردٔ اوس فصل پپےێومُت تٔ 
پیر گو
حأضِر ۔ کُلِس أکِس سٔتی دێُتُن ڈۆکھ تٔ برْۄنْہ کَنِ تھووُن کنگ دزٔوُن ۔ کنگس 
پیٹھ
لأجِن لێج تٔ لێجِ منْز ژھۆرُے آب ۔ اَمی آبٔ منزٔ اوس داماہ.داماہ چَتھ عبادت
کران ۔ ناگٔ کورِ اوس پپےْومُت فصٔل وُچھِتھ أسَس آب ےِوان مگر اَکھ دانٔ
کھینَس تِ اِسُس نٔ اِجازت ۔ بۄچھِ ۂنْدِ جیرٔ آس گاسٔ تُلی تٔ زردےْآمٔتی پَنٔ
ؤتھٔر کھیوان ۔ قدرت کارسازا ، اَپأڑی پۆک نُنْدٔبون نوجوان برْہمن.زادہ ۔
0( 11 ) 3

أمِس یُتھُے ےاوَن.واوجِ کُن نظر پێےِ ، أچھَن تھۆکُس گاش تٔ کۄٹھین رُودُس نٔ
حیس ۔ دَماہ دِتھ گو کھُوژی.کھُوژی أمِس برْۄنْہ کُن ، بَڑ عأجزی ساب وۆننَس
ژێ ہِشِ سۄندرمالِ شُوبےْآ گاسٔ کھےۆن ناگٔ کورِ تِ تَمبٔ.لےوو منُش وُچھِتھ دِل ۔
دۆثنَس ، أسی ہیکَو نٔ پیرٔ سٔنْدِ اِجازتٔ رۆس نۆو فصل کھیتھ ۔ گۄڈٔ گژھِ ےِ 
پانَس
کھےۆن اَدٔ چِھ أسی کھیَوان ۔ برْہمن.زادَن أنی کھہَ مَنْزٔ پھل پٔھلی سێمبرِتھ تٔ 
رَسٔ
پأٹھی ترْآٔوِن پیرٔ سٔنْزِ گرْکٔ.ؤنِ لێجِ مَنْز ۔ پیر گو عبادتٔ نِشِ فارغ تٔ پِھرُن 
لێجِ مَنْزٔ
آبٔ باناہ تٔ نےُون ڈکراےِ چَتھ ۔ اَتھ سٔتی گٔےِ تَس نَوِ فصٔلکی دانٔ تِ شکمس مَنْذ 
تٔ تَسُنْد
شرط پُھٹ ۔ ناگن تٔ ناگٔ کورِ ےێلِ وُچھ زِ پیرَن کھےۆو نۆف فصل تِم گٔے ۓژ شاد ۔ 
نکھٔ تَلٔ
کین کھہَن مَنْذ گٔژھِتھ ہۆمرأوِکھ پَنٔنی بۄچھِ ۔ ناگٔ کورِ اوس مَنُش مَنَس بےُوٹھمُت ۔
تَمِ کۆرُس اِشارٔ تٔ بێہنووُن پانَس نکھٔ ۔ دۆپنَس ، ناو کےْاہ چُھے ؟ ذاتھ کےْآہ چَھے
تٔ روزان کَتِ چُھکھ ۔

نَوجوانَن وۆنُس بٔ چُھس برْہمن.زادٔ ، ناو چُھم وِشِ.پنڑت ، مول چُھم حال
حالٔے سۄرگٔ.واس گۆمُت ، سُ اوس ددووانَن ہُنْد زێُٹھ ۔ مأج چَھم لۄکٔ.ٹسٔے مَظہرٔ
بُزی گأمٔژ ۔ کُنُے زۆن چُھس ژکدر شہرَس منْز پَننِ لَرِ اندر روزان ۔ شِشرُم اوس
بَڑٔ اِطمنےانٔ سان ےِ کَتھ.کَتھ بوزان ، سُ آو نکھٔ تٔ پُرْژھنَس ، گۆبراہ ےِ ژکدر 
شَہر
کَتِ چُھ ؟ برْہَمَن زادَن وۆنُس ، ےێتھی وُڈرِ چِھ ژکدر وَنان ، سیٹھاہ بارستٔ شَہر چُھ ۔
لَرِ تِ چَھس واراہ تٔ بازَر تِ سیٹھاہ ، منشٔے.مَنَش چِھ روزان تَتِ ۔ رازٔ چُھ بڑٔ 
زوراوَڑ
تٔ آسَن وول ۔ برْہمَن زادٔ سُنْد رۄہ.رۄکان وُچھِتھ تٔ تَسٔنْز کَتھٔ بُوزِتھ گو سُ 
ششرمَس
بڑٔ ٹوٹھ ۔ دۆپنَس گۆبراہ ژٔ روزَکھ نٔ وۄنی کُن زۆن بٔ گوس أزی.کِ پیٹھٔ 
چون بَب
پَنٔنی کور تٔ بخشاومَے ژێے ۔ کورِ تِ کۆر آنکار ۔
0( 12 ) 4

دَثان شِشرُم ناگ ، ناگٔ کُور تٔ وِشِ پنڑت ۔ ترْنوَے درْاے ناگٔ پۄکھٔر اَتی
ترْأوِتھ ژکدر شہرَس کُن ۔ شَہر وأتِتھ آو برْہم.زادَس تٔ ناگٔ کورِ ٹھکٔ.ٹھکٔ سان 
خاندر
کَرنٔ تٔ ےِتھٔ پأٹھی لٔگی تِم دۄہادۄہا کڑنِ ۔

ہُپأری ےێلِ ناگٔ رازَس شِشرُم ناگ تٔ تسٔنْذ کورِ ۂنْدِ ژلنٔچ شێچھ وأژ سُ
گو نارونار ۔ تمام ناگَن تٔ نأگی.نین آو حُم دِنٔ زِ ژٔجمٔژ ناگٔ کُورِ گژھِ بُود کَرنٔ 
ےِنی ۔ ناگٔ
کورِ لۆگ ژھارَو ۔ سأری.سے تلپاتالَس لۆگ رَزٔ گز ۔ نےب،نِشاناہ لۆب ہَس نٔ کُنِ ۔
رازَن سُوزی پَنٔنی کێنْہ اَہلِکار بُترأژ پیٹھ تِ ۔ ناگٔ اہلکارَو بَناوِ پانَس سَرپھ شکلٔ 
تٔ واتان،واتان وأتی تَمی سمیتھن ناگٔ پۄکھرِ کِنی بُترأژ پیٹھ ۔ اَکھ ناگ اہلکار 
ووت ژکدَر
شہرَس منْذ تِ ۔ دۄہَس اوس اورٔےور نےران پھےران تٔ شب اوس گذراوان رازٔ سٔنْدِس
باغَس منْز ۔ دۄہا اَکھ سَپُد زِ پادشاہ سٔنْدی سأَےسَن ترْوو شأۂ اصطبلٔ مَنْز پادشاہ
سُنْد خاص گُر چَکراہ کَڑنِ ۔ گُر ووت وِشِ.پنڑت نِس آنگنَشس مَنْز ۔ وِشنِ.پنڑتَن اوس
آنگنَس مَنْذ دانِ ترْوومُت تاپَس ۔ گُری ہےْۆت دانِ کھےۆن ناگٔ کورِ کرْےاےِ جِتَن زِ
گُر گۆژھ ژَلُن ےێلِ نٔ آۆَوپ تٔ کھرْےکَو سٔتی گُر ژۆل . ناگٔ کُور ، ےۄسٔ اَمِ وِزِ 
أنْدرٔ
ڈُوان أس ، درْاے لژٔھج اَتھَس منْز رٔٹِتھ گُر ژٔلراونِ ۔ اَمِ ترْوو گُرِس کمبرس اَکِ
اَنْدٔ لَژھجِ دَب ۔ گُر درْاو تٔ ووت رازٔ سٔنْدِس اصطبلَس نِش ۔ سآٔےسَن ےا گُرِس 
پَھل
ہےْۆت دێُن تٔمی وُچھ تَس کمبرس بَنِ أکِس سۄنٔ رنگ گومُت ۔ شێچھ نِیکھ 
رازس تٔ
رازَن لوگ دربار ۔ پرْژھٔ.گأر لٔج زِ ؤنِو سأ گُرِس کےْآزِ چُھ کمرَس پیٹھ سۄنٔ رنگ ؟
امیر وزیر گٔے عأجِز کےْنْہ تۆگُکھ نٔ سونْچُن ۔ کَتھ گٔےِ نیبَڑ ۔ ناگ اَہلکارَن تِ بُوز ۔ 
کالٔ
کالَے سُوذ تٔمی پادشاہَس شیچھ زِ شُوٹھ وَنِ گُرِس کےْآزِ چُھ سۄنٔ رنگ گومُت ۔ ناگ
اَہلکارَس آو رازَس سمکھنُک اِجازت دِنٔ ۔ تٔمی کۆر گُلی گٔنْڑِتھ عرض پادشاہم ۔
0( 13 ) 5

تَلپاتال دےشس اندر چھێ اکھ ذاتھاہ روزان تِمَن چِھ وَنان ناگ ، تِم چِھ سَرپھ
تِ تٔ اِنسان تِ ۔ تِم چِھ وِہی بَدلأوِتھ ہیکان ۔ تِہنْدی اَتھٔ چِھ سۄنٔے.سۄن ۔
تِم ےَتھ چیزَس اَتھٔ لاگان چِھ تَتھ چُھ سَپدان سۄن ۔ ےِ تِم ےژھن تِ بَنِ ۔ 
تہندی
جوانمرد تٔ تِہنْز کورِ چھێ تیژاہ حُسین زِ مَنشَس گژھَن اَکی نَظرِ دِل نِتھ مێ
چُھ باسان زِ تُہنْدِس گُرِس چُھ کأنْسِ ناگ کورِ ےا ناگ لٔڑکٔ سُنْد اَتھٔ لۆگمُت ۔
تۆہی ترْأوی.تون پَگاہ گُر بێےِ ےَلٔ تٔ سأسٔ تھأوی.تون کَوَس ۔ ےِ ؤنِتھ درْاو
ناگ اہلکار واپَس ۔ پگاہ آو گُر بێےِ ےَلٔ ترْاونٔ ۔ أمِس اوس رَس لۆگمُت
سےْۆدُے دورےوو وِشِ.پنْڑتنِس آنگنَس کُن ۔ تِمَو اوس بێےِ ترْوومُت
دانِ تاپَس ۔ گُری ہےْۆت دانِ کھےۆن ، ناگٔ کُور أس اَز تِ اَنِ وِزِ أنْڈرٔ ڈُوان ۔
لَژھٔج اَتھَس منْز ہیتھ آےِ سۄ گُر ژٔلراونِ ۔ گُری ےێلِ نٔ نےرُن مون ناگٔ کورِ
دێُتُس بێےِ لَژھجِ دَب ۔ أمِس گَوو دێےمِ اَنْدٔ تِ کمر سۄنٔ سُنْد ۔ رازٔ سأسٔ
اوس وُچھان تٔ جل.جل واتٔ.نأؤن خبَر ۔ رازَن دۆپُکھ راتُک جوان أنےُون 
دَربارَس مَنْز ۔ ناگ اہلکار سَپُد حأضِر ۔ خبَر بُوزِتھ کۆر ناگ اہلکارَن عرض
حضور ےێمی سُنْد تۆہی فرماوان چِھؤ ، سۄ چھێ ناگٔ کُور ۔ سأنِس ناگٔ رازٔ سٔنْز
معشوق ۔ ےِ آےِ نٔ تَس آنْٹِ.وانْٹِ ، أخٔر گٔےِ تلپاتالٔ غأب ۔ بٔ چُھس ناگٔ رازٔ
سُنْد غلام أمی سُنْدُے پَے.پتاہ کڑنٔ مۄکھٔ ےپأڑی حال.حأران مێ چھێ
أمی سٔنْز شێچھ پَنٔنِس رازَس واتٔ.ناؤنی ۔ ناگ اَہلکار درْاو رخصت ہیتھ
تلپاتال کُن ۔

ژکدرٔ کی رازَناَنٔ،نوو وِشِ،پنڑِتھ گرفتار کرنأوِتھ حکم دێُ نَس
زِ ےۄسٔ وۄپَر زَنانٔ ژێ ژُورِ أنی.مٔژ چَھتَن فورَن کَرُن سۄ دربارَس
0( 14 ) 6

منْز پےش ۔ برْہمن زادگَن وۆنُس وَدان.وَدان ،حضور مێ چَھنٔ سۄ ژُورِ
أنی.مٔژ بلکِ چَھم سۄ آسێنی ۔ تَس چُھ مول تِ سٔتی ۔ اَسِ چُھ رواجِ مُطأبِق 
خاندر
کۆرمُت ۔ ےِ جواب بُوزِتھ وۄزلےْاےِ رازَس کَن ، سُ گرْێزےوو زِ ژٔ چُھکھ
زَنانٔ ژُوڑ ۔ فورَن کَرُن زَنانٔ پےش ۔ نَتٔ ےِےِ سۄ جبرَن مےْأنِس محل.خانَس منْز
واتناونٔ ۔ تَس چُھ پَنٔ.نِس مُلکَس مَنْذ ژھانڑو لۆگمُت ، اَکھ قأصِد اوس اَمی
غَرضٔ ےور آمُت ۔ دَپان ےِ رازٔ اوس حٔسین زَنانَن پتَے روزان ۔ حلحال تٔ
حرام اوس کُنے چیزا مانان اَوَے اوس ےژھان ناگٔ کُور تِ پَنٔنی رأنی بناؤنی
وِشِ،پٔنْڑِتَس ےێلِ فِکرِ تۆر زِ رازٔ کرِ ناگٔ کورِ سٔتی زَبردٔستی ، کۆرُن عرض ۔ 
بادشاہ سلامت ، مێ دِےِو مہلت ، بٔ کرَن پَنٔنی آشێنی وُنی حأضِر ۔ اکھتُے انَن
تسُنْد مول تِ ژھأرِتھ . یُس أدی.أدی گرِ درْآمُت چُھ ۔ پادشاہَنب دێُت وِشِ.پنڑِتَس
اجازت ۔ بِچارٔ درْآو پِھٹی.متیو کۄٹھیو گرٔ کُن ۔ گرٔ وأٹِتھ وۆنُن
ہێہرَس تٔ آشنِ سورُے حال ۔ تِمَو دۆپُس کھۄژ مٔ ۔ اَنێُک چارٔ چُھ اَسِ
نِش ۔ شِشرُن ناگن وۆن وشِ.پنْڑتَس ےێمِ نگرٔ گٔژھِتھ ، دُور کۄہ تےنتالَێن
کُن ترْآو قدم تٔ تَھوو کانْہ مأڑی.مٔنْز تٔ محفُوظ جاےا وُچھِتھ ۔ پنڑت
درْاو تھٔج وأری کِنی پہلگام کُن تٔ شِشرُم ناگَن پھو پَنٔنی کور نگرٔ نیبَر کتھ تال 
خلوکھ
جاےِ ۔

صاحب.وۄستاد فرماوان زِ ششرُم ناگَن بَدلوو ونْپُوہ برْنْزین مَنْز
کھۆت نَبَس اۆبُر ۔ رُوڈ شرْانِ واجِن ، ڈوٹھ وولُن ، شےلٔ تٔ پَل ؤتھی
اَسمانٔ کَنِ کھمبِر وَژھٔ ۔ سورُے ژکدر شَہر گو فنا ۔ لَرین گے سُور ۔ مَنَشن
پُھٹی کَنْز تام ۔ اَتِ رُود نٔ کێنْہ ، رازَس گو سۄرمٔ محل.خانٔ گَو نابُود ۔
0( 15 ) 7
ُ
وَنَن والین ہُنْد وَنُن چُھ زِ ناگَن اوس اۆبُر ، رُود تٔ شین تأبین ۔ فقط رُودی
شوشرُم ناگ تٔ تَسٔنْز کُور ۔ ےیتِس کالَس ووت پنڑت واپَس اَتِ وُچھُن سأری
سٔے شہرَس سَم.سۆتُر گومُت ۔ ہێہرَن پرْژھُس ، وُچھ تھا جاےِ رژھا کُنِ ؟ پنْڑتَن
وۆنُس ، بابٔ.صأب ژێ کِژھ چھێ تٔ مێ کِژھ چَھنٔ کێنْہ ۔ ہێہرَن وۆنُس ۔
اَدٔسأ تٔ نیرِو وۄنی چھنٔ ےَتھ وأڑانَس منْز روزن جان ۔ ژێ کِژھ تٔ بێٹِ
جاے ۔ واتان.واتان وأتی تِم پہلگام ، اَتِ پیٹھٔ تٔری پش بالَس ۔ واوجنِ نِش
أس مہاگُنسِ بالَس تَل اَکھ خَوش ےِؤنی جاےِ ہَناہ ۔ گۄڈٔ بےُْوٹھ شِشرُم ناگ تس
کھۄرَن تَل وِشِ.پنْڑِت تٔ تَس نکھے ناگٔ کُور وِشِ.پنڑٹٔنی آشێنی ۔ أمی سٔنْدی
لَژھجِ دَبَن کرنوو ژکدر شہر ، کُلی.کٹی ، چاروأے تٔ اِنسان ہیتھ فنا ۔ ہُپأری ےێلِ
ناگٔ رادزَس شێچھ وأچ زِ ناگٔ کُور چھێ فلأنی جاےِ تٔمی سُوز فوج کڈونٔ نبُترأژ پیٹھ
کَھسنٔ خأطٔر یُتھ شِشرُم ناگٔنی کُور واپَس نِنٔ ےِےِ.ہے ، ےِتھُے سَرْپھ لأگِتھ تِم 
سمیتھَن
ناگٔ پۄکھرِ نِش وأٹی . أس ےِ ناگِ پۄکھٔرے ہۄچھمٔژ ۔ تِمَن تۆر پانَے فِکرِ زِ
شِشرُم ناگ چُھ خبَر کور ژۆلمُت ۔ تِم کٔھتی بدل ناگٔ پۄکھرےو کِنی بُترأژ پیٹھ
اَتِ وُچھُکھ ژکدر شہرس سۆم.سۆتُر گومُت ۔ شِشرُم تٔ تَسٔنْز کورِ ہُنْد آکھ نٔ
نےب.نِشانَے ۔ ناُمےد گٔژھِتھ ؤتھی تلپاتال ۔ دَثان ناگٔ کورِ ۂنْدِ دادِ گو رازَس
دِق تٔ مُود ۔

وَنَن والین ہُنْد وَنُن چُھ زِ سمیتھنِ چُھ زِ سمیتھنِ کِس اَتھ ناگَس یُس وۄنی خشک
گٔژھِتھ کانےۆمُت چُھ تِ چُھ شِشرُم ناگ وَنان تٔ امرناتھ گژھَن واجنِ وَتِ
واجَن نِش ےِم ترْێ ناگ چِھ تِمَن مَنْز چِھ بٔڑِس أکِس ششرُم ناگ تٔ دێےمِس
أکِس زامتٔری ناگ وَنان ۔ کێنْہ چِھ اَتھ تِ شِشرُم ناگ وَنان ےێمِ مَنْز لِدِر

0( 16 ) 
دٔری.ےاو نےران چُھ ۔ زانَن والین ہُنْد وَنُن چِھ سِ سنسکٔرتَس منْز چِھ اَتھ
ونان سُسرم ناگ ، ےێمێُک مانِ چُھ ہێہرٔ سُنْد ناگ ۔ 
0( 17 ) 8

03کاہ.کاہ پَل

دَثان وێجِ.بےْآرِ اوس اَکھ بۆڈ مندر اَتھ اوس سۄن تٔ رۄپھ جٔرِتھ ، مندرس
مَنْذ آسٔ سونٔ سٔنْزٔ تٔ رۄپٔ سٔنْزٔ مُورتی تَھونٔ آنٔژ ۔ بادشاہ اوس اَتھ مندرس
پَزنٔ پأٹھی واتان ، أمی اوس امێُک ٹُوپ ےِ دٔپی زِ تِ آسمانَس تام کھارٔنوؤمُت
بێےِ لاگناوِنَس کاہ گنٹاےِ ۔ پرْٹھ گنٹاےِ اوسُن ودےنٔ خأٔر اَلگ.الگ اَکھ برہمن
تھوؤمُت ۔ سارِؤے کھۄتٔ بۆڈ تٔ مۄلٔج گنٹا أس مندرس سێ.منْذس اَوےزان ۔
اَمِ خأطٔر اوس نیلٔ.پنڑت مقرر ۔ سُ اوس باقٔے گنٹاےِ واےَن والین ۂنْزِ بٔستی
منْذٔے روزان ۔ ےِ بٔستی أس نکھے وُڈٔر پیٹھ بساونٔ آمٔژ ۔ نیلٔںپنڑت اوس 
پادشاہَس
گۄر اَوَے أسی أمِس سأری عزت تٔ قدر کران ۔ ےۄہَے اوس صبحَس سُلِ ؤتھِتھ 
گۄڈنیتھ
بٔڑ گنٹا واےان ۔ اشدٔ آسٔ باقٔے گنٹاےِ واےنٔ ےِوان ۔ اَنِ برۆنْہ اوس نٔ ہیکان کانْہ
شخص کانْہ تِ گنٹا اَتِ وأےِتھ ۔
0( 17 ) 9

اَکِ دۄۂ ےێلِ صُبحأے نیلٔ.پنڑت مندر وَسان اوس وێتھِ بٔٹھسِ پیٹھ وأتِتھ
وُچھِن اَکھ خوبصُورت زَنانٔ مادرزاد ننگے سرْآن کران ۔ ےِ گو أتی رُوزِتف ۔ زَنأ لٔج 
پلَو
لأگِتھ گرٔ کُنم نےرنِ ۔ نیلٔ.پنڑت لۆگُس پَتٔ.پَتٔ پَکنِ ۔ زَنانٔ ژاےِ پَنُن گرٔ ، 
نیلٔںپنڑت
تِ ژاو اُوری ۔ یُتھُے اَمِ سِےاہ سرِ راج.گرُو وُچھ ، ےِ گپٔےِ ہَے.بُنگٔ ۔ تأجلی سان
کۆرنَس سٔجدٔ ۔ پُرْژھنَس تۄہِ کِتھٔ پأٹھی اۆنؤ مےْون گرٔ تشریف ۔ نیلٔ.پنڑتَ 
وۆنُس
شوٹھس آو چون شٔریر پسنْد بٔ چُھس ےژھان اَنێُک حظ تُلُن ۔ زَنانٔ أس حسین
تِ تٔ چالاک تِ ۔ فورَن کۆرنَس آنکار ۔ تۄہِ مَہاراج چُھ مےۆن شریر کےْاہ آتما
تام آیُت ۔ تۄہِ کٔرِو مہربانی تشرےف اۆنؤ ےُوری ۔ تُہنْدِس حکمَس پیٹھ ےِمٔ ہا بٔ 
پانَے
تۄہِ نِش ۔ نیلٔ.پنْڑتَس لۆگ ےِمَو کھتَو سٔتی رَس ۔ أمِس گٔےِ مندرٔچ گنٹا 
مشرَپھٔے
زَنانٔ أس سونْچان زِ أمِس گۆژھ تێُتھ سَزا مےلُن یُتھ نٔ کأنْسِ بُتھِ دِنَس لاےَق
روزہے ۔ سٔتی آس خےال ۔ گۄرَس دۆپُن بٔ کَڑٔ وُنی چأنی خأہِش پُورٔ ، بٔ 
چُھس
جامَن تَنِ مٔژرِتھ مگر أکِس شَرطَس پیٹھ ۔ وَن.وَن . کےْاہ چُھ چون شرط ؟ 
نیلٔ.پنڑتن وۆنُس ۔
مێے چھێ مندرٔچ بڑ گنٹا سیٹھا خۄش کران ، تَتھ پیٹھ چُھ چون اختےار ۔
مێ گژھِ سُے مگر وُنی کینسٔے ۔ چالاک زَنانِ وۆنُس ۔ نیلٔ.پنڑتس أس گۄنہَو وُنٔ
وأجمٔژ ۔ سُ گو تٔ ےکدم أنِن بٔڑ گنٹا ژُورِ ےِ کٔرٔن أمِس زَنانِ حَوالٔ تٔ لۆگ 
أمِس
سٔتی نَساےِ ژَٹنِ ۔ أکِس وۄپر زَنانِ سٔتی دامنٔ مێُل کٔرِتھ کٔر أمی پَنٔنی سأرٔے
عبادَت . پَنُن علم تٔ پَنُ وقار ضاےِ ۔

ہُپأری ےێلِ دۄہ ووت دُپہَر مندرَس مَنْز وأے نٔ کأنسی گنٹا ۔ پُزأڑی
تٔ عام لُوکھ گٔے پرےشان ۔ پادشاہَن سُوز کُٹٔ.وال مندرس نَظرِ زِ اَز کےْآزِ آے نٔ
0( 19 ) 10

کانْہ گنٹا واےِ نٔ ۔ کُٹٔ.والَن وُچھِ داہ برہَنن پرْآرانم ۔ وَچھ ژٹان ، ماتَم کران ، 
تِکےازِ تِمَن
اوس نٔ اجازت گنٹا واےنَس ےۆتام نٔ زێُٹھ برْہمَن گۄڈٔ گنٹا واےِ.ہے ۔ از اوس
راج.گرُو تِ غأب تٔ بٔڑ گنٹا تِ ۔ کٹ.ولَن واتنأو خَبر پادشاہَن ۔ پادشاہ گو ےِ بُوزِتھ
نارونار ۔ حکم سَپُد زِ فورَن أمےێون نیلٔںپنڑت ژھأڑِتھ ۔ دَپان ےِتھٔ.تِتھٔ لۆبُکھ
نیلٔںپنْڑت وَننِ گَرِ اَکِ کُوٹھرِ مَنْذٔ تٔ کۆرُکھ رازٔ دربارَس مَنْذ حأضِر ۔ پادشاہَن 
وۆنُس
گرُو مہاراج اَز آےِ نٔ سأنِس مندرَس منْذ کانہ گنٹا واےِنٔ ۔ سأری.سٔے شہرَس أےِ 
وُدٔ
ژھیوَے ۔ اَتھ کےْاہ وَجِ چُھ ؟ نیلٔ.پنْڑتَن کۆر عرض زِ شوٹھ آےاو پَننِس وَقتَس
پیٹھ اَماپۆز مندرَس أس نٔ گنْٹا موجُود مێ ہےۆکنٔ ےِ صَدمٔ برداشت کٔرِتھ ۔
اَوے رُودُس گرَس منْز ژُورِ ۔ راجگرُو سُنْد جواب بُوزِتھ دێُت حکم پادشاہَن ۔
سأری.سٔے شہرَس مَنْز ژھأڑےُون ژُوڑ ۔ ژھارنٔ پَتٔ تِ آو نٔ ژُورٔ سُنْد پَے،پتاہ ۔
پادشاہ گو سیٹھاہ پرےشان ، دۆپُن خبَر چھا کےنْہ وۄگتٔ ما چُھ ےِنٔ وول ۔ ژُوڑ گژھِ
ضرُور نۆن نےرُن ۔ اَنےرَن ؤزیرَن سٔتی مَشوَرٔ کٔرِتھ دےْاؤنأو پادشاہَن پارَے
زِ ےێمی شخصَن مندرٔچ بٔڑ گنٹا ژُورِ نِمٔژ آسِ سُ ہرگاہ گنٹا واپَس کَرِ ، پادشاہ چُھ
وَعدٔ کران زِ تَس دِمَو معأفی ۔ اَکھتُے دِموس انعامٔ تِ أکِس ریتَس رُود پارےِ
وول پارَے دِوان ۔ کانْہ آو نٔ گنٹا ہیتھ ۔ پُورٔ ریٹھ گٔژھِتھ گٔےِ اَکھ زَناناہ
دَربارَس مَنْذ حآٔضِر ۔ پادشاہَس وۆنُن زِ گنْٹآ چَێ مێ نِش بٔ چَھس ژُور ۔ وۄنی گو 
اَکھ جلسٔ گژھِ بُلاونٔ یُن ، ےێتِ راج.گرو ، باقٔے گرُو ، رازٔ تٔ رازٔباے ، امےر تٔ
ؤزیر سأری موجُود آسَن ۔ أتی کَرٔ بٔ گنٹا تِ حأضِر تٔ انعامٔ تِ منگٔ ۔ پادشاہَن
مون ےِ شرط ط جلسُک دۄہ گو مقرر ۔ پارَے آےِ دِنٔ زِ باہ ؤری کھۄتٔ زےْادٔ
وأنْسِ ۂنْدی تمام زَنانٔ مرد گژِھو جمع ۔ لُوکھ گٔے جمع ۔ پادشاہ ، دربأری تٔ 
راج.گرُو
0( 20 ) 11
بےترِ أسی حأضِر ۔ سۄ زَنانٔ آےِ تٔ تھأؤن گنٹا پادشہَس برۆنْٹھ کَنِ ۔ پادشاہَن
پُرژھنَس ۔ ژێ کےْآزِ أسٔتھ ےِ گنٹا ژُورِ نیمٔژ ۔ رازَن زَنانِ وۆن عأجزی
سان ، گنٹا نِےِ نٔ مێ ژُورِ ، ےِ أنی راج.گرۄ.جِین مێ نِش ۔ پادشاہ گو حآٔران
دۆپنَس صاف.صاف وَن زِ دلیل کےْآہ چھێ ْ تَمِ کۆر عرض ۔ راجگرۄجِےَن
کٔرٔس بٔ مجبُور پانَس سٔتی زناجأَےِز کَرنٔ خأطٔر ، بٔ أسٔس نٔ ےژھان پاپ کرُن ۔
سُ رُود مێ پتَے ۔ مێ سونْچ زِ أمِس گژھِ تێُتھ سَزا مێلُک یُتھ سُ ہَرہمےشِ
ےاد تھاونٔ ےِِ ۔ تَوے مٔنْج.مَس مندرٔچ بٔڑ گنٹا ۔ مێ اوس ےقین زِ یُتھ شرط
بُوزِتھ پھےرِ سُ گۄناہَ نِش ثَتھ ۔ مگر سُ اوس شہوتَن اۆن بنوومُت ۔ أمی أنی
گنٹا ژُورِ تٔ کٔرنم حَوالٔ ۔ تۆہی دِےِو مێ سزا بٔ چَھس پاپی ۔ ےِ وَنان.وَنان آےِ سۄ
پتھر لاےنٔ ۔ جلسَس منْذ گٔے کھل.بٔلی . سأری لُوکھ گٔے نارونار ۔ نیلٔ.پنڑتس
گو مأنْتھُن ۔ أچھَن سورےْوس گاش تام ۔ اَنِ پَتٔ وۆتھ پادشاہ تٔ لۆگ لُوکَن وَننِ ۔
بٔ چُھس زبردست شَرمنْدٔ زِ مےْأنِس نگرش انْڈر سَثُد یُتھ پاپ ۔ مێ أس
راج.گرۄ.جِےَس پیٹھ زبردست پَژھ ۔ سُ چُھ عألِم تِ تٔ عأبِد تِ مگر انسانَس چھێ
باضَے پَننِ خأہِشِ زور گژھان ۔ تی گو نیلٔ.پنڑتَس تِ ، تَس گژھِ زَبردست
سَزا مےلُن اَماپۆز تٔمِس سَزا دێُن چصُھنٔ مۓنِس اختےارَس مَنْذ ، بٔ ہیکٔ نٔ أہنْدِ
خأطٔر سَزا تجویز کٔرِتھ ۔ اَنِ پَتٔ دێُت پادشاہَن حکم زِ نیلٔںپنْڑت واتٔ نأےوُن 
شوےدپنڑتنِس آشرمَس مَنْذ ۔ سُے ہێکِ أمِس سَزا دِتھ ۔ دَپان شوےدپنڑتن
آشرم اوس نکھے جنگلس منْذ ترٔ واتٔ.نووُکھ نیلں.پنڑت أتھی آشرَمَس مَنْز ۔
شوےدپنڑتن دێُت نیلٔ.پنڑتس شاپھ ۔ أمِس بنےْاےِ اَکھ کٔنی ۔ پنڑتَس
پُرژھُکھ زِ وۄنی کےْاہ کرَو ےَتھ کَنِ ؟ تٔمی وۆنُکھ ، ےِ واتٔ.ناوےُْون منْدرَس

0( 21 )

مَنْذ تٔ تھأوێُون مندرٔ کِس برْاندَس لأگِتھ یُتھ لُوکھ أمِس لَتٔ.مۆنْڑ کران روزن ۔
تٔ ہمےشِ روزیکھ ےاد زِ پاپَن ہُنْد انجام چُھ ناکارٔ ۔ لُوکَو ہێژ کنٹ تلٔنی اَماپۆز ےِ
ؤژھ نٔ اکھ سُوت تِ ۔ شوےدپنڑتَن لۆن . ےِ اوس دَہَن برہمنَن ہُنْد تِ زێُٹھ
تٔ راج.گرُو تِ ۔ أمِس گژھَن کاہ انسان اَکھ.اکھ اۆنگٔج لاگٔنی تِمنٔے کاہَن اۆنگجَن
پیٹھ وۄتھِ ےِ ۔ دَپان گنٹاےِ واےَن والیو ہو برْہمنَو تٔ وزےرَن لأج اَتھ کَنِ اَکھ.اَکھ
اۆنگٔج تٔ واتٔ،نأؤکھ مندرٔ کِس برْاندَس نِش ۔ أتھی چِھ کاہ.کاہ.پَۆ وَنان ۔ وُنِ
تِ چُھ ےِ پَۆ وێجِ.برْآرِ أکِس منْدرٔ کِس آنْنس انْدر شاپھ بُوگان ۔

EOF()

0 
﻿
CHAMAN
03-08-24
Kashmiri
ْ0		1ُ238ٔ

ْ0یگکنر مرغُون نگنہگلی

ْ0ُ1ٔ ْ0مےگنِ ۃےگلٔ ۄُھ کگٔشرِ زنگٔنی ہُنھ مُسنقنل نگننگک نٔ روشن َ
ےِ ۄھێ نےگکھ کنھ زِ صٔھی وگھن منھ کھورِہ نرگونٔ گیمٔژ سۃن وگن
کگٔشِر زنگن ۄھنٔ نمِ نےز رفنگٔری سگن قھم نرۄننھ کُن مکنگوگن
ێےمُک زن وقٔن نقگضٔ ۄُھ کرگن َ گمِ سُسن رفنگٔری کِنی ۄھێ
کگٔشِر زنگن گکِ نو زگئےھہ ژٔنھرٔکی مگٔنھی گنٔ مۄھ مۄکلنٔ نگووُوھ
گٔکِس وقنی وُنلِ نل یِکسٔ ہِشِ کرگن نگسگن َ گنھ وُنلِ ۄِھ زٔہ نہ
نِم زٔہ نہ ہیکوکھ گٔسی ھۄن نگون نہن نشگنِ ہی منز گٔنِنھ : مننین
عگم نولن وگلین ہنھِ طرفٔ سرھمہی نٔ کم نووہی َ 2 مننین نگۃنےگر
ہگٔکمن ہنھ طرفٔ ذہنی گننشگرُک نٔ ژرہ مصلہن مسنھی ہُنھ
مظگٔہرٔہ َ ذہنی گننشگر ژٔلرگونٔ ۃگٔطرہ کشیرِ ہصِ گیمنین ھۄن گٔےینن
ہنھین زنگنن مُنلق ھفعگنن گنھر ہشر نٔ مطگنقن مگٔھٔہ کرنٔۄ کگنہ
کگروگٔےی عملِ منز گنٔنی ضروری ی نکےگزِ گٔےین ہنھِس گنھر ۄُھ سُلِ گرِ
کگٔشرِ زنگٔنی ہُنھ گمنےگٔزی مہلو نسلیم کٔرِنھ گنھ ژۄھہن علگقگٔےی
زنگنن منز ےێمِ رےگسنٔۄ علگقگٔےی زنگن گیسنُک ھروِ ھِنٔ گیمُن َ مگر
ےێنِ کِس گٔیےنس منز ۄُھ گنھ کےنژن نولین سٔنی ھروِ ھِنٔ گیمُن َ
ْ0		2ُ239ٔ

ےێمِ کِنی ہگٔکمن گٔکس مصلہنس نٔ مونوری نہن کگٔشرِۄِ نرقی ہنز کنھ
کرنٔ نرونہنھ یوگری نٔ لھگٔۃی نلکِ مہگٔیی نٔ گُوری ہشن نولین ہنز
ہمۄو قسم نرقی ہنز کنھ ۄھێ کرٔنی میوگن َ ننٔ کُس گیسنٔ ےِ کنھ
زگنگن زِ ہنھُسنگنۄِ مرینھ رےگسٔژ منز ۄھێ ننِ ۄِ گٔکس نٔ فقط گٔکس
علگقگٔےی زنگٔنی ھرسی نظگمس منز گکھ گمنےگزی وگے ھنٔ گیمٔژ َ نٔ
ےِ کرگن ۄھی ھرگصٔل نۄن ہنزہ نٔ زنگٔنی ہنز نرقی نیسنن گکھ
نُنےگٔھی ضرُورن مُورٔہ کرنٔ گیمٔژ َ

نہرہگل گمِ قٔسمٔکی مۃنلف مُشکلگن نُنھ گیسنٔ نگووُوھ
ۄُھنٔ سُ وقٔن نےُونگہ ھُوڑ نگسگن ی ےێکِ کٔشِر زنگٔنی ہھن مسقنلُک
ےۆہے شِکسٔ کرن وول ژٔنھرٔ مرینھ ونلِ نھۆر نٔ گۆنرٔ زگل ژٔنِنھ
گکھ مھل ژنھرٔ نٔننِھ مرزلِ َ

ْ0ُ2ْٔ0 گژھنٔ گۆژھ نھریسی نقگضو مُووُون کگٔشُر مرنگونُک گننظگم
سکُول سطہس مینھ سُلِ گرہ شروع گومُن گیسُن َ نلکِ گیَےوو زِنھٔہ قومی
شعُورس نہن ےِ مقصھ نگعمل گننٔ ۃگٔطرٔ 1947ئ ےس منز رونٔ گو َ گمگ مۆز سکُولن
منز کگٔشُر مرنگونُک گننظگم گلنوگہس منز منینٔ سننٔ کگلون نٔ ےونےورسنی منز
کگٔشُر مرنگوُن مُلنوی کرنگوُن گےوو گن زنگٔنی سٔنی گسفنھ ےگرُن مگٔز
ننگونُک ہےُو سلُوک کرُن َ کےنژو گگنلیو وزیرو کرےِےِ نس گؤ مۄکھٔ
ْ0		3ُ240ٔ

مکھٔ زٔ ژننٔۄ نووےز مےش زِ وۄنی ۄونکِ ۄھێ گٔمس نمٔ ھۄشوے زنگٔ
ژھێنمژٔ ی ےِمو سٔنی ےِ مگھشگہ صگٔننس ھٔۄھنس گنھس مینھ نہگن
گوس َ نێےِ ۄونکِ ہێنٔ ےِمن زنگن کُنِ مگٔنھی وۄنی سےۆھ وگنھ لٔگینھٔے
لێزگ ۄُھ نینر زِ مگھشگہ صگٔننِ ذی ہنِ منزٔ گٔمی سُنھ نونھ نصوُّر ۃنم کرنٔ
ۃگٔطرٔ نمو گٔمس مگٔزس مکھٔ زٔ نِ ژٔنِنھ َ گو ےگ سکُولن منز کگٔشُر
نِ گیسنٔ سننٔ گگر ےونےورسنی منز نِ کگٔشرےُک شعنٔ قگٔےِم سمھہے نٔ نێلِ
گونسٔ گسِ گزنگم کگٔشرِۄ سنھ گننٔ ۃگٔطرٔ لُوکھ منےگلِ نٔ مےسورُے ےون
سوزٔنی ی لگکِ ہگٔکمن ےِ وننُک موقٔ نِ ھےُن زِ 1 کنِ ۄُھ کگلون نٔ سکُولن
منز کگٔشُر مرنگؤ ۃگٔطرٔ کگلےفگےی سنگف ێ 2 کنِ ۄھؤ نژھ ھرسی
کنگنٔ ےِمٔ کگٔشرےُک نھرےسی نقگضٔ مُورٔ ہیکن کٔرِنھ ێ

ْ0ُ3ْٔ0 کگٔشرِ گھنٔۄ مووُوھہ صورن ہگل ۄھێ میقھگرٔہ ہسگنٔ
سینھگ گُمےھ گفزگ ی گمگمۆز مےعےگرٔ ہسگنٔ ۄھێ مِۄ گرزنھ مگےُوس کُن
نِ زن گو منگ نٔ مزےرگٔےی نِ گیسنٔ مگووُوھ ۄھێ کگلٔ مگہ وگرےگہ کنگنٔ
کگٔشرِس منز ۄھگم سمھگن ی ےۄسٔ گکھ وگن کنھ ۄھێ ی مگر ۄھمن
وگونین کنگنن ہُنھ گھنی مےعگر کونگہ ۄُھ نروننھمِ ھسنےگن گھنٔ کھۄنٔ
نھھگن ےگ ےِ کونگہ ۄُھ نێےن زنگنن ہنھین ہم صنف گھن مگرن نھوُن
لگےق نِ ۄُھنٔ کگٔنسِ نِشِ ژُورہ َ

ْ0ُ4ْٔ0 سوگلُک ھۆےُم ہصِ ۄُھ صٔہی نگسگن َ نِ زن گو کگٔشرِس کُن
ْ0		4ُ241ٔ

ےُس نووِ سنویھگی سگن سمُھن گۆژھ ۃگص کٔرِنھ ےُس نووِ نِمن ہنھ
طرفٔ گنھ کُن سمھُن گۆژھ ی ےِمن گرنگن گۃنےگر وننٔ ۄُھ ےوگن نٔ ےہُنھ
نوز شوژ گنھ منُن مقگم ھِنھ ہێکِ ہے نِم ۄِھنٔ سۄ ھِلٔ گنھ مگزگٔنی نِمن
ۄھێ ےِ کٔژن نگم قلمکگر منین ہنز زنگن نگسگن ننٔ ۄھ ممکن زِ گٔکس
علگقگٔےی زنگٔنی ہُنھ گھن وُۄھِنھ لگِ گز کگٔنسِ ومُوھُک نگس َ
گگر گنھ مُنگٔسن سہُولٔژ نہم کرنٔ ےِن َ ےگ کم گز کم کگٔشُر ہێۄھن
ےگ ہێۄھنگون وگٔلس گگر سگلگنٔ صرف ھہن رۄمےن ہنز گنکریمنن
گیےنن نھونٔ ےِےِ نِ ۄھگ موگل زِ مرینھ کگنہ کرنٔ رگنورگن کگٔشُر
ہێۄھنٔۄ نٔ نۄن ہێۄھنگونٔۄ کُوشِش َ نہرہگل گصٔل کنھ ۄھێ
عھم نووہی ےگ ھگٔنسنٔ گۆش ھےُن ی ےنھ کُن مرنوسنگنُک ےِ مصر گشگرٔہ
ۄُھ کرگن 
ْ0ُ5ْٔ0 مووُوھٔہ کگٔشریو شگٔعرو نٔ گٔھینو منزٔ ۄھێ کےنژن منز نورۄِ َ
زٔژٔ نظرِ گژھگن ی مگر ےِمٔ زٔژٔ ۄھنٔ گلگو ےگ گیفنگن نٔنِنھ ہیکگن َ مںگلِ
مگٔنھی ۄِھ گٔزِکی کٔنی گھین نٔ شگٔعر نرُوننھیمیو نییو شگٔعرو کھۄنٔ نہنر
ننقیھی شعُور ی علمی صلگٔہےن ی فنی زگنکگٔری نٔ زنگن ھگٔنی ہنھی
وۄسنگھ ی مگر غےر شگٔعرگنٔ روہگنن منز ےیرہ وسٔ ؤنِس سمگوس
منز ۄِھ نِم نِ ےیرہ وسگن نگسگن َ
ْ0		5ُ242ٔ

لێہگزگ ےێمِ فنی نورۄ ہم گیہنگی فنی نورس ہقیقی نور نگسنگوہے سۄ
ہم گیہنگی ۄھێ ےِمن منز مفقُوھ َ مینھ ۄِھ ھرمےش ہگلگنو کِنی نِم گکژ ھُورنن
منز مننین گھن مگرن کُن مطلُونٔ رےگضن نۆرُن نووِ نٔ ھےگنن ھگرگنِ
ویوہگر کرنس منز کےنہ کونگٔہی نِ ورنگوگن َ

ْ0ُ6ْٔ0 نرقی مسنھ نہریکِ وگننوو نٔ کگٔشرس گھنس نےُون ھھگرٔہ
ےُون فگٔےھٔہ وگننوونس َ

ْ0ُ7ْٔ0 نرقی مسنھ نہریکِ ننوونٔ کگٔشُر گھن مہض نعرہ نگٔزی ےگ یُم یُم
وگٔلی سُنھ نگگرٔہ َ وۄں گو گریسنِس نٔ مزُورس لولٔ رٔسی نگلٔ مٔنی کرن
وگٔلی کےنہ گھےن نمگ نگنی نرقی مسنھ کگروگنس منز شگٔمل گژھنٔ سٔنی
روو گمِ نظرےِ کین نمگےنھٔہ گٔھینن نِ گعننگر َ

ْ0ُ8ْٔ0 گگر کگڑ کڑنگونُک مطلن نھزر لننگوُن ۄُھ نِ کۆر نٔ نرقی مسنھ
نہریکِ سگٔنِس گھنس نیسنن َ گلننِ ھُےن گمِ نہریکِ ہنھیو نمگےنھٔہ
گٔھینو نٔ شگٔعرو کگٔشر گھنٔ کین گظہگرن وسعن َ کینہ نوِ شعرٔ ذگٔژ
کریکھ مزنٔ مگٔنھی رگٔےو نلکِ کۆرُکھ نگؤژ نلس نِ نمگےگں موۄھر عطگ َ

ْ0ُ9ْٔ0 نٔ ۄُھس نٔ گنھ سٔنی مُنفق ےُس ےِمن لفظن منز ۄُھ
ھگٔےرن گیمُن زِ " نرقی مسنھ نہریکِ ھِنی کگٔشرِس گھنس نےک وقن
نٔیی نٔیی گھین نٔ شگٔعر َ " گلننِ ۄھێ ےِ کنھ وننس گنھ گنیزِ کگٔشرِ
زنگٔنی ہنھی کےنہ وگن شگٔعر نٔ گھین ۄِھ کےنژس کگلس نرقی مسنھ نہریکِ
ْ0		6ُ243ٔ

سٔنی وگنسنِ رُوھیمٔنی َ

ْ0ُ10ْٔ0 ےِ سوگل مٔرِنھ میومێ گکھ وگقٔ ےگھ َ کگٔمل صگٔنُن رسگلٔ " نےن " گوس
وُنِ ۄلگن َ ےێلِ گقنگل فہیمن مێ نِش گکھ گھنی رسگلٔ " مھےش " نگوس
نہن وگٔری کرنُک ۃےگل نوو َ مێ کٔرمس ۃلُوصٔ سگن گمِ نگوۄن قنگہژن
ہنز نشگنھہی َ منٔ ےێلِ وگرٔہ کگرٔہ نسُنھ گھنی رسگلٔ " وگھ " نگوس
نہن ۄھمےوو ی گٔنی نگسےوو مێ زِ گقنگل فہےم ہوس نفرس نِ ۄُھنٔ ھرگصٔل
گننہگ مسنھ نٔنِنھ کُلہُم گھن مگرن مھےش ھنُک مژرگو سمُن َ گمگمۆز ےِ
سوگل ۄھُم گکِ مھےش ھِنٔ وگلِ مژرُک گٔےینٔ ھگر نگسگن َ نِ کےگ گو ھےنگنگنھ
نگٔھمٔنی شگٔعری گٔےِ نٔ شگٔعری ےگ نٔمی ھےُن نٔ کگٔشرس گھنس کنہی َ نگٔھمنِ
شگٔعری کۆر کگٔشرس گھنس منز نرین نوین صنفن ہنھ گضگفٔ َ نمی سٔنھی
لفظٔنی کٔری کگٔشرِ زنگٔنی ہنھی نٔوی گمکگن ھٔریےگف َ

ْ0ُ11ْٔ0 نگٔھمن کۆر نٔ کگٔشرس گھنس ژٔکی مھےُر َ گلننِ گۆن نٔمی منُن گکھ
نھُون گسلُون نٔ شوکن گلفگظ وول گسلُون نگرسس َ کگٔشرِ شگٔعری
ہنھی ژور مگنژھ نھۆنگی ؤننھ کےگ ۄُھ نُہُنھ مطلن َ نِ ۄُھمنٔ نوزُن
نگگن َ وۄں گو مےگنِ ۃےگلٔ ۄُھ نگٔھم صگٔن کےنژن گہم نٔ عہھ سگز
شگٔعرن سٔنی گنز ہےۆن لگےق َ

ْ0ُ12ْٔ0 کگٔشرِس گھنس منز ۄُھ نرقی مسنھی ہنھہ ژھۄکنُک ھۆےُم
نگو وھےھےنُک نھنٔ مےۆن َ نِ کےگزِ ےِمو شگٔعرو نرقی مسنھ گظہگرُک نٔ
ْ0		7ُ244ٔ

نگسر ہقیقن نگگٔری ہُنھ نگسُر سگرِوے فنی نزگکژ وسگن مہسُوس
کۆر ی نِمؤے نُل وھیھےنس ھس َ ےُس نظگٔہر گٔزیۄِ زنھگی نٔ گٔزیکِس
گنسگنٔ سٔنز نے گطمینگٔنی نٔ ننہگٔےی ہُنھ وگٔرگگِ لھگ گظہگر ننگٔونھ مےش
ہےۆنُن سمھُن َ نےز رفنگر زنھگی ہصِ گیمنین کھُریھگر ھۄلگنن ہُنھ ےِ
گظہگر میۄیھٔہ نٔ مُنہم گیسُن نِ گیو گمےُک لگٔزمی نقگضٔ مگننٔ َ مگر ھۆےِمس
ھٔہلس منز قھم نھوگٔنی نرگٔوی وھےھےنٔکی رُوہگنن ێےنِ مرگن نٔ ےِ 
گظہگر میۄیھٔہ نٔ مُنہم گیسُن نِ گیو گمےُک لگٔزمی نقگضٔ مگننٔ َ مگر ھۆمس
ھٔہلس منز قھم نھوگٔنی نرگٔوی وھیھےنٔکی رُوہگنن نێےنِ مرگن نٔ ےِ ہےَونُن
نگس لگُن زِ وھیھےن وگٔلی ۄِھ ھرگصٔل ژھۄژےمٔنی نٔ ژھۄکےمٔنی ےِمن
ۄُھنٔ ونُن کےُن کہنی نٔ وۄنی ۄُھ زنھٔہ گیسنُک نگس ھِنٔ ۃگٔطرٔہ ےُورمی
شگٔعرن نقگل نٔنِنھ مننین ہمکگلن نُلف کرنٔۄ نٔ یۄکُر یۄکُر ھِنٔۄ
کُوشِش کرگن َ

ْ0ُ13ْٔ0 وھےھےنن وگننوو وگسطٔ کگٔشرِس گھنس ےِ فگٔےھٔہ نرقی
مسنھی ہنھین نگسرین گظہگرن ہنز کفگرن گھگ کرنٔۄ کُوشِش
نگرسس گٔنِنھ نگسنوو گٔمی منُن گظہگر نِ گنہگم نرگے گنہگمۄِ شکلِ منز
نے معنِ نٔ کگٔشر شعرِ مِزگزٔ ۃگٔطرٔ نے رنط َ

ْ0ُ14ْٔ0 گنھ مُنلق ہیکن نٔ زٔ رگےِ گٔسینھٔے َ

ْ0ُ15ْٔ0 کگٔشرُ گفسگنٔ ۄُھ نگضنگٔنط مگٔنھی زِنھہ وۄں گو ۄھگم ۄِھ
سینھگ کم گفسگنٔ سمھگن َ گگر مگنژن نمگےنھٔ گفسگنٔ نگگرن ہنزِ
نشگنھہی ۃگٔطرٔ مٔنیمین ھۄن ؤریےن ھورگن مگنژھ مگنژھ گفسگنٔ
ْ0		8ُ245ٔ

لےکھنٔۄ قگٔھ گیسِ ہے نٔ نھونٔ گیمٔژ نٔ ہیکٔ ہگ صرف مننِس شعنس ےعنے
کگٔشرِس شعنس سٔنی وگنسنٔ مگژن ووگن سگل گفسگنٔ نگگرن ہُنھ نگو
ہینھ َ نہرہگل مێ ۄُھ ےقین زِ گزکل نِ ۄِھ وگرےگہ وگن نٔ نۆو زوزینٔ
نھون وگٔلی نلکِ عصری گیگہی نگٔگرن وگٔلی گفسگنٔ لےکھنٔ ےِوگن َ

ْ0ُ16ْٔ0 مےگنِ نطرِ منز ۄِھ نِنھی گفسگنٔ گکھ ھرون کھۄنٔ زےگھٔہ ےِمو
سٔنی ےِ ںگٔن ہێکِ سمھِنھ زِ کگٔشُر گفسگنٔ ۄُھ معےگرٔہ لێہگظٔ
وگرےگہ نرۄنہ َ ےِنھین گفسگنن منز ۄِھ گۃنر مہی گلھےن ی گمین کگٔمل
نٔ گونگر کرشن رہنر سٔنھی زٔ زٔ ی نێےِ سومنگنھ زنشی ی ہرھے کول
نھگرنی ی نگو نےگم رےنزو ی ہری کرشن کول ی نشیر گۃنر ی فگروق مسعوھی ی
نٔ کگٔشرس شعنس سٔنی وگنسٔ ھۄن کورین نٔ گٔکس لٔڑکٔ سنُھ
گکھ گکھ گفسگنٔ نِ شگٔمل َ

ْ0ُ17ْٔ0 علی مہمھ لون گُزرنٔ منٔ ۄُھ کگٔشرُ یرگمگ گھنی سۆنھرِس
مینھ مونی لگل کیمو ی نٔ عوگٔمی مگٔنھرٔکِس سۆنھرِس مینھ مہمھ سُنہگن
نھگنس نگم مہھُوھ گومُن نگسگن َ

ْ0ُ18ْٔ0 ھرےں ۄِ شک َ ےِ کنھ ۄھێ رۄمےِ منزٔ مگنژٔ ہگٔنھ مونسٔ 
ہق نٔ مۆز َ

ْ0ُ19ْٔ0 مێ ۄُھنٔ نگسگن زِ سگہنےِ گکےیےمی گیوگری ننٔ وگلیو گکںر
کگٔشری گھینو کےگ ۄُھ لےکھنُے نروومُن َ نِ ۄُھس نٔ گنھ کنھِ سٔنی گنفگق
ْ0		9ُ246ٔ

کرگن زِ نِمن ہُنھ مقصھ ۄُھ صرف ےِ گیوگی ہگٔصل کرُن گوسمُن َ
ذگٔنی طور ۄھ مێ نِش ژور مگنژھ مُسوھٔہ شگےع سمھنس مرگرگن مگر مگٔلی
نۄژھ نِ نگسنٔ کِنی ۄُھس نٔ وۄزمس مینھ کنگنٔ ۄھمنِ ےژھگن َ ےۆنگم نٔ
ےِمٔ کنگنٔ منظرعگمس مینھ ےِن نۆنگم ۄھێ ھوسنن ہنز نھگمگٔنی نوگ
نِ زگٔنِنھ نِ نرھگشن کرٔنی َ

ْ0ُ20ْٔ0 کلۄرل گکےیمی ےِم ےنگمٔ نہنرین کنگنن نٔ یرگمگ مسوھن ھوگن
ۄھێ مێ ۄُھنٔ نِمن ہنھس طریق کگرس نیسنن کگنہ شکگےن َ مێ ۄھێ
گنھ معگملس منز گکےیےمی ہنھِس غےر وگٔننھگر نٔ ھےگنن ھگر گیسنس مینھ
مژھ َ

ْ0ُ21ْٔ0 مگس مےیےگ ۃگص کٔرِنھ ھُور ھرشن نٔ رےیےو کننرےکنن قنُول نٔ
قھر کرن وگٔلی گھین ےگ شگٔعر ۄِھ کننرےکنو ورگٔے نِ قلم نُلگن نٔ گھن
نۃلیق کرگن َ وۄں گو نِمو منزٔہ ۄِھنٔ گکںر نگزٔہ کنگنٔ منظر عگمس مینھ گٔنِنھ
ہیکگن َ شگےھ ۄُھ نِمن گمِ کنھِ ہُنھ نہنر نورُنٔ ہگٔصل زِ گنھ مگلس
ۄُھنٔ نگزرر نےُون مگزٔوُن ےُون گنہری گرمگنٔ وگلین نگسگن ۄُھ َ کےنژن ۄِھ
نگقٔے گیوریر نِ رُکگون ننگن نٔ ےِ ونگنوگن 
ْ0		10ُ247ٔ

ْ0ُ22ْٔ0 ووُوھ ہگنو منزٔہ ۄُھ نۆی ہےُوہ ووِ کھٔشُر صگہگفن نِ مھننُک ےِ
زِ گکِ طرفِ ۄِھنٔ کگٔشرِس مرن وگٔلی ی ۃگص کٔرنھ نِنھی ےِم کگٔشُر گۃنگر مٔلی
ہینھ مرن َ ھۆےم ننِھی گھین ےِم گھنٔ علگؤہ صہگفنٔکی نقگضٔ نِ مُورٔہ
مگٔنھی زگنگننٔ مُورٔہ کٔرِنھ گیسن ہیکگن َ

ْ0ُ23ْٔ0 ےِ کنھ ۄھێ ھوھرشن کین مقگٔمی مرویےوسرن نٔ رےیےو
کشمےر کین مرویےوسرن ہنز نگکگرٔہ فرق ظگٔہر کرگن َ ھُورھرشن کیو مرویےوسرو
ۄُھنٔ ھرگصٔل کگٔشرِ زنگٔنی ہُنھ نٔ گھنُک سُ گمکگن ونِ ھٔرےگفن کٔرِنھ
ہێوکمُن ی ےُس نِمن کگٔشرِ مزگزُک نرومگن ننگوہے َ

ْ0ُ24ْٔ0 ےِ ھعوگ ۄُھ صٔہی َ وُہم صٔھی ہێۄھنٔ مہمُوھ گگٔم ی سۄ ۄھ
کرگل رسُول میر ی مقنُول شگہ کرگلٔ وگٔری ی رہمگن یگر ی نعمِ صگٔن ی
شمس فقیر ی مرمگننھ ی عنھلگہھ نگھم ی نٔ کرشن وورگزھگن ہویو
شگٔعرو کھۄنٔ نہنر نٔ گہم نر شگٔعر مگٔھٔہ کٔرِنھ َ
ْ0		11ُ248ٔ

ْ0ُ1ْٔ0 کگٔشرِ زنگٔنی ۂنھِ مُسنقنٔلۄ نُلنٔ وِزِ ۄِھ وگرےگہ نِنھی نھری
نُنھی ےِوگن ی ےِم زن عگم طور سوۄن وگلین مگےُوس ۄِھ کرگن َ مرینھ زنگٔنی
ۄِھ گۄیٔ گۄیٔ ےِنھی مُشکل ھرمےش رُوھیمٔنی َ کُنِ زنگٔنی ہنھِ مسنقنٔلۄ
نگننگٔکی ۄھێ گمےُک زوزینٔ َ گمِکی ھگٔنشور ی گمےُک گھن نٔ نولن
وگلین ہنھِس شعُورس مینھ منہصر گیسگن َ ےۆنگم کگٔشرِ زنگٔنی ہنھِ
زو زینُک نٔ وُنےُکنگم مگٔھٔ سمھےِمنِ گھنُک سوگل ۄُھ ی نِ ہیکٔ ےِ
وںُوقِ سگن ؤنِنھ کِ رےگسن ۄن نگقٔے زنگنو نٔ وگرےگہو مُلکی زنگنو کھۄنِ
ۄُھ کگٔشِر زنگٔنی وگن نٔ زوھگر گھن مگٔھٔ کۆرمُن َ گیےنھٔ نِ ۄُھ گمِ
کھۄنٔ وگن نٔ زوُھگر گھن مگٔھٔ سمھنٔۄ گُنوگٔےش َ گلننٔ نھقسمنی
سننٔ ۄِھ سگٔنی سےگسنھگن ھۄہے گھٔ ھگٔنسنٔ ےگ نگنھگٔنسنِ طور گنھ
زنگٔنی سٔنی نے رُۃی ورنگونگ رُوھیمٔنی َ ێےنِ کیو لُکو نِ ۄُھ گنھ مگملس
منز مننِ غےر ذمِھگٔری ہُنھ ںنُون ھےنُمُن َ ێمےِ زنگٔنی ےێنِ ۄِ نہریک
گیزگٔھی منز گکھ گہم رول گھگ کۆرمُن ی سۄے گیےِ مۆنُس مٔشرگونٔ َ 
گیزگٔھی ہنھیو ےینیو ورٔیےو منٔ نِ گیےِ نٔ ےِ زنگن ێےنِکین سکُولن منز
لُوکن ہنھِ وگوےلگ نگووُوھ ذرےعِ نعلیم ننگونٔ َ شگےھ ۄُھن سگنین نعلیمی
ْ0		12ُ249ٔ

مگٔہرن گمِ کنھِ ہُنھ گہسگس کِ مگوِ زیو ذرےعِ نعلےم ننگؤنی کونگہ ضرُوری
ۄُھ َ ےێمِ کِنی نٔ سگٔنی شُری زےگھٔ ذہین ۄِھ ہیکگن نٔنِنھ َ ےِنھ کٔنی گٔےِ زنگن
مۃنلف رنگو وگرےگہن سگٔزشن ہنز شکگر َ ےِ ۄھێ گکھ نوگٔریۃی ہقیقن زِ
ےنھ قومس ےگ زنگٔنی سٔنی زےگھنی ورنگونٔ گیےِ َ گٔۃرس گو سُ قوم ےگ نِم نولن
وگٔلی منُن ہق زنرھسنی ہگٔصل کرنس منز کگمےگن کگٔشرِ زنگٔنی نِ ۄِھ نِم سگٔری
ہق ہگٔصل ےِم زن گیےن ہنھس منز نگقٔے زنگٔنٔن ہگٔصل ۄِھ َ نٔ گسِ نِ
ۄُھ گنھ وۄنھٔ نو ھِنُک نٔ گمےُک مسنقنل نگننگک ننگوُنک ہق ہگٔصل َ
سگٔنی زنگن ۄھێ گکھ زنھٔ زنگن َ گمےُک گھن ۄُھ زو ھگر نٔ گمِکی گھین نٔ
ھگٔنشور ۄِھ ہسگس َ گنشگئ گللّہ کگٔشرِ زنگٔنی ہُنھ مسنقنل ۄُھنٔ نگٔریک
نلکِ نگننگک َ مگر گنھ سلسلس منز ۄھێ گمِ کین لِکھگرین نٔ ھگٔنشورن سۄ ھلِ
وھووہھ وگٔری نھؤنی َ

ْ0ُ2ْٔ0 نٔ ھُہرگؤ ےێنین ےِ کنھ نێےِ زِ کگٔشرِ زنگن ےێنِکین سکُولن
منز رگٔےو کرٔنی ۄھێ وقنٔۄ گکھ گہم ضرُورن ےُس زن سگنین نۄن ہنھِ
مسنقنل ۃگٔطرٔ ضروری ۄُھ َ ےِ ۄھێ نھقسمنی ہنز کنھ زِ سگنین نۄن ۄُھ
مگوِ زیو مٔشرگٔوِنھ نگقٔے وۄمر زنگنن ہُنھ وۄلٔ نور موصُم شگنن مینھ نھونٔ
ےوگن َ کگٔشُر ذرےعِ نعلےم نِ ننگونٔ ۃگٔطرٔ ۄِھ مۃلنف کھۆکھی نٔ گمِ ۃگٔطرٔ 
نصگنٔۄ نہگنٔ نگٔزی ۄھێ گکِ نوِ نگ سموی ہُنھ مظگٔہرٔ َ گمِ قسمٔکی رٔنی
ہیکِہن گیسگٔنی سگن مومُولی میہننِ سٔنی ھُور سمھِنھ َ
ْ0		13ُ250ٔ

گنھ نرعکس ےونےورسنی منز کگٔشرےُک گکھ شعنِ قگٔےم کرون گوس
ێےنِکین لُوکن گٔس نھۆم ھِنس نٔ کےنژن لُوکن نوکری ہُنھ نۆنھنس
کرنُک سنز نٔ نگقٔے زنگنن ہنھ ۃگٔطرٔ ےژھٔے ونھ کینُک گکھ ذرےعِ َ گمِ
شعنُک معنِ مطلن نٔ فگٔےھٔہ نےرِ ہگ نێلی َ ےێلِ ےِ زنگن نۄنٔ مینھے رگٔےو
کرنُک نۆنھنس ےِےِ ہے کرنٔ َ ےِ ۄھێ ہگٔرگنگی نز کنھ زِ ےونےورسنی منز
گو مےُک گکھ شعنِ کھولنٔ مگر ےێلِ ےِ زنگن سکولن منز رگٔےو کرنٔۄ کنھ
ۄِھ وۄنھگن ی نِم وِزِ ۄِھ کلرکگنٔ ذہنےنکٔی کےنہ سگٔزشی نےروکرےن ےِ ؤننِھ
گمِۄ مۃگلفن کرگن کِ ےِ ۄھنٔ کگنہ زنگنٔے َ ےِم زن مننین شُرین ۄھرگ
مگٔرےُم ۄِھ ےژھگن ننگوُن َ نٔ کگٔشر لےکھُن ےگ نولُن ۄُھکھ گر ےگ گرِ نینر
گگل نگسگن َ ےِنھ کٔنی ۄِھ گٔسی ھۄہے مننی سگٔزشِ ہنھی گکںر شکگر
رُوھیمٔنی َ ےِ صورن ہگل ۄُھ مہض گہسگس کمنری ہُنھ مُظگٔہرہ َ کگٔشرس
شعنس منز ۄِھ عمُومن نِمے ھگٔۃلِ نوگن ی ےِم زن نگقٔے مسنھیھہ شعنن
منز ھگٔۃلٔ نِ مےلنٔ کِنی منٔنی نے کگٔری ھُور ۄِھ ےژھگن کرنی َ ےُس نٔ گکھ
نعمےری نظرےِ ۄُھ َ نٔ ےنھین ھگٔۃلٔ ننٔ وگلین ۄِھ گنھ زنگٔنی سٔنی زگن
نِ گیسنٔ سننٔ میوگن سینھگ مُشکلگن نُلٔنی َ گمِ کِنی ۄُھنٔ ےونےورسنی
منز گمےُک شعنِ گیسُن کگنہ مطلن نھگوگن َ ےۆنگم نٔ ےِ زنگن سکولن
منز نۄنٔ مینھٔ رگٔےو ےِےِ کرنٔ َ نێلی ۄُھ گمِ شعنُک گیسُن ضروری نٔ
فگٔےھہ منھ َ
ْ0		14ُ251ٔ

ْ0ُ3ْٔ0 ےۆنگم کگٔشرِ گھنٔکِ مووُوھٔہ صورن ہگلُک نعلُق ۄُھ َ ےِ ۄُھ
کُنِ ہھس نگم مگےُوس کُن َ کےگزِ کگٔشرِ گھنٔکین مۃنلف شعنن منز ۄِھنِ کےنژِ
کگلِ مینھٔ عگم طور وگن نٔ زوھگر نۃلیقٔ نھنٔ میوگن َ مرگٔنی لکھگٔری ۄِھ
نھکمٔنی نگسگن نٔ نٔوی لکھگٔری ۄِھنٔ سنوےھگی سگن لےکھگن نٔ نگہقٔ ۄِ
مگن مگٔنی منز زےگھٔ مہن وۄمر گھنٔکی روگھگر َ ےِ کنھ نِ ۄھێ ےێنِ نس ونٔنی
ضروری زِ سگنین نوین سنویھٔہ لکھگرین گیےِ نٔ وقنس مینھ گھنِکین کۄی سگۃنِ
ۃھگےن ہنھ طرفٔ کگنہ نِ ہوصلٔ گفزگٔےی کرنٔ َ ےنُھ زن گھنی کگروگن نروننھ
مکِہے َ گمِ صورن ہگلٔۄ ذمِھگٔری ۄھێ نِمن ۃۄھسگۃنِ سکگلرن مینھ نِ َ ےِمو
زن گٔکس سگٔزی شِ نہن کےژن نُنھی ھگرِ لکھگرین ورگٔے نگقےن لنون
زگنہ نِ گیسنُک نگس ھےُن نٔ َ نٔ گنھ نھےلِ رُوز ہسن ریوگےن مرینھ کگٔنسِ
صرف ژۄن مگنژنٔے نگم گرینھ َ ےنھ کٔنی رُوز گمِ گھنی نے گےمگٔنی ہنز ھورٔ ھور
وگٔری َ ےنِ ۄُھ گمےُک نۆی ووِ َ گنھ سلسلس منز ۄُھ گسِ گکِ نو سوۄُک
گےمگن ھگر نٔ ننقےھُک گننظگم کرُن َ ےُنھ گوگرہ ھگٔری سگنِ گھنٔ ۃگٔطرٔ
نھۆر روزِنٔ َ گمِ کنھِ ہُنھ گہسگس ۄُھن سگنین کےژن سوۄن وگلین ہےۆنمُن
سمھُن َ

ْ0ُ4ْٔ0 کگٔشرِ گھنٔۄ مرگٔنی نےز رفنگٔری مھِ نظر نھٔوِنھ ۄھێ گٔزِۄ رفنگر
گسِ ومُوھٔۄ نگس ھِوگن َ نِ ۄھێ لکھگرین ہنز کٔمی نٔ نِ لےکھن موصُوعن
ہنز َ گگر کمی ۄھێ سۄ ۄھێ گھنی سرگرمےن ہنز َ گھنی نقرینن ہنز عوگٔمی
ْ0		15ُ252ٔ

سطہس مینھ مشگٔعرن ہزن سۄ گہمگگہمی ۄھنٔ لننٔ ےِوگن َ ےێمِ ۃگٔطرٔ
سگٔنی گھنی ہیس نِ نھگون وگٔلی ہگٔکم ی گھنی گنومنٔ نٔ سون مگہول ذِمِوگر
ۄُھ َ گکھ وقن گوس ےێلِ زن گھنی نقرینن نٔ مشگٔعرن منز ێےنکی سگسٔ نٔھی
وژھ وگٔنوِ ہِصِ گٔسی نوگن َ مگر گزکل ۄُھ ےژھن نقرینن منز ۃھگےس
ہوگلٔ َ صرف مرن وگٔلی ےگٔنی گیسگن َ سوگل ۄُھ وۄنلگن زِ لُوکن گؤ
شوق کم َ کِنٔ نہُنھ شوق گیو مۆنی کرنٔ َ گھ مگملس مینھ ۄھێ سنویھگی
سگن غور کرنٔۄ ضرورن َ ےێمِ سٔنی ےِ ومُوھ ۃنم گژھہے َ ننٔ ۄُھ ومُوھ مرنُک
ھۆےُم نگو َ ےِ ومُوھ رگوں ھوگں ننگونٔ ۃگٔطرٔ ۄھێ ێےنِ کین گھینن ی ھگٔنشورن
گھنی گنومنن نٔ گکےیےمی مینھ ۃگص ذمِھگٔری عگٔےھ سمھگن َ وۄمےھ ۄھم
نۆہی نِ کرو گنھ منز منُن ہصِ گھگ َ کےگزِ نہنھ گھگرٔ ۄُھ ےِ شِشُر مھُنرگونٔ
ۃگٔطرٔ گکھ گہم ذرٔےعِ َ

ْ0ُ5ْٔ0 رُوھ سوگل گیےگ سگنین مووُوھٔ شگٔعرن نٔ گھینن منز ۄھگ نورٔۄ
کگنہ زٔژ لننٔ ےوگن َ ےِ لفظٔ " نور " کنھ معنے ےس منز ۄھؤ نۄہِ نےُومُن ێ
نٔ گنھ سٔنی لفظٔ " زٔژ " ۄُھ مےگٔنی کِنی گہسگس کمنری ہُنھ شکگر َ مےگٔنی
ذگٔنی رگے ۄھێ زِ سگنین مووُوھٔ کےنژن شگٔعرن نٔ گٔھینن مینَ ہیکو گٔسی
سگٔنی گھین نٔ سگٔعر نِ ۄِھ مننِ رنگٔ نور نھگوگن نٔ ےِم منز نِ ۄھێ نِمٔ
زٔژٔ نظرِ گژھگن َ ےِمٔ مگہکِ مھۄلؤنِ صُنہُک مے ۄھێ ھِوگن َ مگر ھسنگر
ْ0		16ُ253ٔ

وگلٔنۄِ مگن مگٔنی نٔ ھھڑٔہ ننھی ہنزٔ ژۄمِ گژھنٔ گیسنٔ َ ےمٔ ۄھێ گنھ
مشکگونٔ نھلٔ کٔنیی رُوِنھ قھرن ھھگرٔ وگننگوگن َ

ْ0ُ6ْٔ0 نرقی مسنھ نہریکِ وگننوو نٔ کگٔشرِس گھنس کگنہ نِ ھھگرٔ َ نلکِ
گمِ نہریکِ نرکنِ لۆن کگٔشرِ گھنن گکھ نۆو مےُونھ نٔ لُونٔ وُن گنہگر َ نٔو ہےن
نٔوی موضوع ی ۃےگلُک نھزر َ لفظِ ژگٔر نٔ مےُونھ رنگی گیےِ نگرسس َ ےێۆِ سٔنی
گکھ نۆو ھور گسِ نرۄنہ کُن گیو َ ےُس زن روگں ھوگں زنھگی ہنھ نگس
ۄُھ ھوگن َ ےُس گھن نٔ مگورگٔےی ۃگنن نٔ ذگٔنی مہسُوسگنن سٔنی سٔنی منُن
گۆنھ مۆکھ نٔ زنھگی ہنھین نلۃ نٔ مےنھین مسلن مگنس لرِ لۆر مکٔ نگوِ ی نمےُک
کےگ فگٔےھٔہ ۄُھ َےِ ۄھێ گکھ ۃۄش قسمنی ہنز کنھ زِ نِمِ وقنٔ ۄُھ ہگلگنن
لرِ مھےُر ھِنس منز گمِ نہریکِ گکھ زورھگر ہصِ گھگ کۆرمُن َ لُکھ نےھگر
کرنس نٔ نِمن نُنےگٔھی ہقُوقن ہُنھ نگس ھنھ نٔ نہنھی گٔنھرم ھگٔری
ویژھنگونٔ ۃگٔطرٔ میو گنھ کُنِ ہھس نگم ۃطینگنٔ نٔ نعرٔہ نگٔزی ہُنھ نِ
رول گھگ کرُن َ نکےگزِ ےِ گوس ےِمن ہگلگنن منز ضرُوری َ گگر گنھ گںرس نل
کےنہ نے زوُنگسٔری شگر نِ ونٔنی مێے مگر وگرےگہ وگن ھگر گھن نِ میو
نھنٔ ی ےُس نٔ مٔشرنٔ ہێکِ َ مہوُور صگٔنٔنی کگنہ ذگٔنی کمزُوری ہێکنٔ
گمِ نہریکِ ہُنھ ۃرگن گیسُن ںگٔنن کٔرِنھ َ شعر ۄِھ ہگلگنن نٔ ذگٔنی ھِلۄسمےن
ہُنھ نقگضٔ َ نِ کِ ںنُون َ 
ْ0ُ7ْٔ0ےِ ونُن ۄُھ مہض نگگنصگٔفی کِ نرقی مسنھ نہریکِ ننوو کگٔشُر گھن
ْ0		17ُ254ٔ

یُم یُم وگٔلی سُنھ نگگرٔ َ گکھ وگن نہریک ی ێےمِ سۄ ھِلٔ ێےنی ۄِ زنھگی نٔوی 
رنگ نٔرِنھ کلین زۃمن زیو ھِژ نٔ نوِ نگشِ کرنگٔو ہێکی نٔ گؤ کِنی غلط
گٔسِنھ زِ گنھ نہیرکِ سٔنی وگنسنٔ نفر نٔ نظرےِ گوس گکِ ۃگص سےگسنٔۄ
نمگےنھگی کرگن َ ےِمن لُوکن گمِ نظرِےۄ رٔش گٔس ی نِمو نُل گنھ ۃلگف
زےگھٔ شور نٔ نٔوی نٔوی شوشِ کرٔنِھ کھڑگ َ مگر گمِ نگووُوھ رُوز ےِ نہریک مننِ
وقنٔ نرۄنہ مکگن نٔ ہےۆکھمُن زمین سےرگن کرگن َ مرینھ ھورس ۄُھ
منُن سوۄ نٔوی گنمگن زمگنٔکین ہگلگنن مطگٔنق مھرنُک ہق َ ےُس زن نگزٔہ
زنھگی ہُنھ نےن ھِےِ َ ےُس زن ێےنی ۄِ ریوگےنی شگٔعری نٔ موضوعی گعننگرٔ
سرھےومُن گوس َ گمِ نہریکِ ہنھس گنھ وگنھگر کگرنگمس ہیکو نٔ گٔسی
مہض یُم یُم وگٔلی سنھ نگگرٔ ؤننھ َ نلکِ گکھ گعلگن َ ێےمےُک ھےُن سگٔنی
نگمگور گھین نٔ شگعر ۄِھ َ

ْ0ُ8ْٔ0 ےِ ۄُھ مزر زِ گمِ نہریکِ کینوو کگٔشُر گھن کگی َ نٔ نٔوی رنگ
نۃشن ی ےِنھ کٔنی وون گھن زنھگی سینھگنکھٔ َ ننٔ گوس کگٔشُر گھن
للٔ وگکھن شےۃٔ شُرکین ی کےژن مںنویےن نٔ ونگ نگمن ی وژنن نٔ نُکھنٔے
نگم مہھُوھ َ مگر َ گمِ نہریکِ نرگٔو نگضگٔنط نوِ کگٔشرِ غزلِ ہنز نُنےگھ َ گیزگھ نظم ی
سگنین نٔ گومےرگ گیے لےکھنٔ َ کگٔشُر گفسگنٔ نٔ یرگمگ گیو نگرسس َ نوِ ۂےژ
نٔ موضوع گیے لفظن نٔوی معنِ نۃشگن نٔ نںری گھنن لۆن موۄھر َ ےێمِ
سٔنی کگٔشری گھنن گکھ نۆو وہگر لۆن َ ےێمِۄِ لنگ لنوِ گسِ وُنیکین شیوگر
ْ0		18ُ255ٔ

ھِنھ مشکگوگن ۄھێ َ 
ْ0ُ9ْٔ0 ےِ ۄُھ مۆز زِ نرقی مسنھ نہریکِ ھِنی کگٔشرِس گھنس نےک وقن
نٔیی نٔیی گھین نٔ شگٔعر َ ێےمِ سٔنی ےِ نگگِ نۆرُن ننیو َ ێےمِ کِ نرکنٔ سگٔنس
گھنی گیسمگنس نٔوی نٔوی گفنگنٔ نٔ زُون نگرکھ نٔنی ھرگے َ ےُس زن ونےُکنگم
گسِ نھیکُن لگےق سرمگےِ ۄُھ َ مںلن گیزگھ ی مہوور ی نگٔھم ی رگہی ی کگٔمل ی فرگق
گۃنر ی مرھےسی ی روشن ی علی مہمھ لون ی ننسی نرھوش ی گونگر کرشن رہنر ی
عگٔزم ی ۃےگل ی گٔنِھ ی ۄمن نٔ نگنگ نےنرِ َ

ْ0ُ10ْٔ0 ےِ ونُن ۄُھ غلط َ نٔ نمی گھنی نے گےمگٔنی ہُنھ گکھ مۃولٔ زِ ھےنگ
نگنھ نگٔھم صگٔنٔنی شگٔعری گٔےِ نٔ شگٔعری نٔ ےِ ۄھێ گھنی نگعگقنن گنھےشی کِ
نٔمی ھےُن نٔ کگٔشرِس گھنس کہینی َ ھےنگنگنھ نگٔھم صگٔن گٔسی نرقی مسنھ
نہریکِ ہنھین روہ روگنن منز گکھ َ مۆز ۄُھ ےِی زِ نٔمی ھےُن کگٔشرِس گھنس
ۃگصکر شگٔعری وگرےگہ کےنہ َ ےُس نٔ زگنہنِ مٔشرگونٔ ےِےِ َ ھرنگٔری نٔ ریوگےنی
ھےوگں ۃگنھگٔری منزٔ کٔڑِنھ وگننگٔو گٔمی کگٔشر شگٔعری عگم لُوکن ہنھِس
ھروگزس نگم َ ےێمِ سٔنی ێےنِ کِس ہسگس سوۄن وگٔلس نٔ مہنن کش
طنقس مننِ مننِ وگےِ گکھ نۆوُے سرُوھ نگگِ گیو َ صگٔھروگر لفظن نٔوی
لہوِ ھنھ مٔرن نوین گسلُونن وگمٔ َ ےێمِ سٔنی سگنِ زنگٔنی گکھ مگٔری مۆنھ
گنہگر لۆن َ نہنزِ شگٔعری ۄھێ گکِ ہسگنٔ سگنِ نوِ صنہُک مگٔغگم َ کنھ کرٔنی
زۃم ننے ےِ شعر َ ےِمن ۄھرگ کگٔشر مگہولٔۄ ۄھگم ۄھی نٔ لے سینھگ مۆھُر َ
ْ0		19ُ256ٔ

نگٔھم صگٔنٔنی شگٔعری ۄھ کشیر ہنھین مرگنین گُلگلٔ مشن ہنھ سُلِ مھۄلٔ وُن
وۄزوگر َ نٔ مرھہ ھگٔری ہنھین ھۄہن نگزٔری نلِ ہنھی مگٔنھی شگمن ویسن نٔ
سٔھرن ۂنھی مگنھ َ زمگنِ ی مگہول نٔ گھنٔۄِ مۃنلف نرگےِ مھِ نظر نھگٔوِنھ گگر نٔ
ےِ سگٔرٔے شگٔعری ۄھی ی نێلِ کےگ ۄُھ شگٔعری ہنھِس نعریفس منز ےِوگن َ

ْ0ُ11ْٔ0 گکِ ہسگنٔ کۆر نگٔھم صگٔنٔنی نٔوی لہون سگنِ ریوگےنی نٔہوِ ژکی مھےُر َ
گکھ نۆو لہوِ ی گسلُون ی لفظٔ ژگٔر َ گظہگرٔۄ لولٔ نٔرژ گرمی َ مہنن کش
سٔنز گہمےن َ منُن گۆنھ مۆکھ مشکگٔوِنھ ھےُن نٔمی گیھٔمی ۃُونۄِ گرمی ہُنھ نگس َ
ےێمِ سٔنی ێےنےُک گکھ عگم روزن وول گنھ گٔنگرگےِ مننِ ھِلُک ھُن ھُن
مگنٔ نس مینھ نےگر سمُھ َ ےہنھیو شعرو نۃُش ێےنِ کِس مہنن کشس
صُنہے کگمِ مےرنُک گرگھٔہ َ نٔ شگم گٔژھِنھ کملس مننِ کھگۂ مینھ وگمس
ےِنھ َ ھُۂۄ نھکگون ھُور کرنُک ہوصلٔ َ ےہنھی شعر ۄِھ وژھ وگٔنیوِ مننِ
لولٔۄ شہلنھ ہینھ عگٔرقٔ ہنین مہنن کشن گیرگم نۃشگن َ ریوگےنی مِلٔ ژگرٔۄ
گکھ وھیھ زیو َ کگٔشرِ زنگٔنی ہنھِس ھگمنس سگنین ی گیزگھ نظم نِ گومےرگ ہشِ
نوِ صِفِ وونُک سیہرٔہ ۄُھ نگٔھم صگٔنسٔے َ گگر گٔسی ذگٔنی گغرگضو رٔنگی مٔنی گٔنکھ
نھۆھ نُلِنھ وُۄھو ی نێلِ ہیکون گٔسی نگٔھم صگٔن نمن نلٔ نھنگین منز
گیسگٔنی سگن وُۄھن ی ےِمو وھیھ ھورس منز کگٔشر شگٔعری گکھ ۃگص نٔ
لُونٔ وُن مقگم ھےُن َ عگم کنرِ کھنون ہێکنِ کہؤن نٔنِنھ َ گمِ ۃگٔطرٔ ۄھێ گکھ
ۃگص کٔنی ضرُورن َ 
ْ0 
E 0 
﻿
Taing.
03-08-24
Kashmiri
ْ0		1ُ179ٔ

ْ3ْ0رگزٔ مہَلْ3ُمنْز کگلۄِ کشیرِ ہُنْھ ٔ

ۃنر رگزٔ گنننَس ُ 1064َ1029ئ ٔ نگم کَنھ وگےِ
ۄُھ سرےنگرس منْز مہلٔ ۃگنٔ گوسمُن َ ےیژہَن ۄھێ ےقینی
زِ نرۆنْہ ۄُھ رگزٔ مَہَل وێنھِ ۂنْھِ ھٔۄھنِ نَنھِ مرْگنِ
مرور مورِکس علگقَس مَنز گوسمُن َ کلہَن ۄُھنٔ مرگنِ مہلٔ
ۃگنٔکِس مہل وقوہَس مُنلق کُنِ رنْگٔ کگنْہ نفصیل ھِوگن َ
گَلننٔ ۄُھ ےێمِ کَنھِ ہُنْھ ہوگلٔ مُووُوھ زِ مرگنِ رگزٔ مہلٔۄِ
مُرنِ مینھ گوس مَنٔ مَنھ نگٔمیر گیمُن کَرنٔ َ

نێۄوی سٔنْھِ مَرنٔ مَنٔ نرْوو رگزٔ گنننَن مرْون
مَہل نٔ نۆل مہل کۆرُن سھگشِو منھرٔۄِ ہمسگےِ گٔری
مَنْز نگٔمیر َ ےِنھٔ مگٔنھی نۆر گۄینۄِ مھرِ رگزٔ مہَل وێنھِ
ۂنْھِ ھٔۄھنِ نَنھِ مینھٔ کھوورِس نٔنھس سھگشِو نیرنھ
ۄُھ وێنھِ ۂنْھِ کھوورِ ننھِ نٔنھی وگےِ گوسمُن ےێنین گٔزےْک
مۄرشِ ےگر ۄُھ َ مۄرشِ ےگر مینھٔ ملک ےگر نگم سورُے
علگقٔ ۄُھ ۃگص نگٔمیرو سٔنی نرۆمرِنھ گوسمُن َ ملک ےگرٔ
ۄُھ گکھ شگرھگ کننٔ وینھٔ نٔنھس سٔنی گوسمُن مگر وۄنی
ۄُھنٔ مے لگگن زِ گنھ کۄسٔ ونَن گٔےِ َ ملک ےگرۄِ مٔشیھِ
لگگنٔ گیمٔژ کنِ ۄھێ مکِ نگم مرگنِ نگٔمیرُک ہِصٔ گیسنٔۄ
سێھِ سێوھ نگوَنھ کَرگن َ 
رگزٔ گنننَن ےُس مہَل ۃگنٔ نگٔمیر گوس کۆرمُن
سُ مہل رُوھ وگرےگہَس کگلَس نَس مَنٔ نِ زےرِ گسنےمگل َ

رگزٔ مَہل ۄُھ کٔنٔ کۄلِ نگم مٔھہلِنھ گوسمُن َ رگو
نرنگنی ۄھێ وَنگن زِ مہَل ۃگنَس نکھے گٔس کِشمنکگ وسگن
نٔ ےہے کِشمنکگ ۄھێ گٔزِۄ کٔنٔ کۄل َ کگشنھیل ےگنے
گٔزےْک کگٔنھےُل ۄُھ رگزٔ مہَلس نکھٔ گوسمُن نٔ گٔنھی سێھٔ
گوس ھٔۄھنِ ننھِ سمھرٔ منھ ےگنے سٔھرٔ مر َ کگٔنھےُل ُ علگقٔ ٔ
گوس مرگنِ شےر گیِ مینھٔ ہنِکھٔل نگم مٔھہلِنھ َ گو زِ
نَمِ وقنُک مہلٔ ۃگنٔ ۄُھ نگشوگن شِلٔ کِس زوی ۄگلِ
علگقٔس مَنْز گوسمُن َ مہلٔ ۃگنس نُنھِ ۄُھ نگؤ کٔھلٔ نِ
گوسمُن َ نلہَن ۄُھ لیکھگن زِ مہَلٔ ۃگنٔ گوس سینھگ
نھۆھ ی گمِ نلٔ ۄُھ گنْھگزٔ لگگن زِ گَمِکِس نگٔمیرس
مَنْز گیسِہے نِنھے کٔنی لٔکرِ ہُنْھ گسنےمگل کَرنٔ گیمُن
ےِنھٔ کٔنی نیشہن ُ 70َ1420 ٔ رگزٔ ھگٔنی نگٔمیر
کَرنَس مَنْز لٔکر ہُنْھ گسنےمگل کرےۆو َ لٔکرِ نگٔمیر گیسنٔ
مۄکھٔ ہےۆنُن مہلٔ ۃگنَس نَمِ سگنٔ گلگو نٔ ولگو ےێلِ
ْ0		2ُ180ٔ

گُۄلَن ُ 1111َ1101ئ ٔ سِرےنگرس گےرٔ کۆر نٔ گَنھ ھےنُن
نگر َ لٔکرِ ہُنْھ گیسنٔ مۄکھے ۄِھنٔ مَہلٔ ۃگنٔک گیںگر نِ منھ کُن
رُوھیمٔنی َ لڑگےِ ہُنْھ ذِکر کَرگن ۄُھ کلہن لیکھگن زِ
مہلٔ ۃگنٔ مینھٔ گوس ھٔۄھنِ نَنھِ نٔ کٔھلَس مینھ سمھگن
لڑگےِ ہُنْھ سورُے منظر نوزنٔ ےوگن َ مہلٔ ۃگنَس ۄُھ وێنھِ
کُن نُنھ گوسمُن نٔ نگؤ کٔھٔل ۄُھ گٔزیکِس ہنٔ کٔھلَس
نکھے مۄرشِ ےگر گگنھٔ ہێور نٔنھی وگےِ ےێنن گٔزےْک
ہنٔ کٔھل ۄُھ َ

ْ3ْ0رگزٔ وےر

رگزٔ وےر ۄُھ رگو مُری ےگنے رگووری ہُنْھ
کگٔشُر نگو َ ےِ ۄُھ رننٔ میر نگٔلی علگقس مَنْز گَکھ نۆی قصنٔ
ےُس وۄنی ضِلُک صھٔر مقگم نِ ۄُھ َ ےِ قضنٔ ۄُھ سینھگ
مَنھ کگلٔ مینھٔ نُنٔ وَنِ کِنی کٔشیرِ نٔ منوگنَس ھرمےگن
گَکھ گہنم مڑگو گوسمُن َ ہیوَن سگنگنِ ُ 33َ631 ٔ
وِزِ ۄھێ رگووری کٔشیرِ مگنہن گٔسمٔژ نٔ رگو نرنگنی
مَنْز ۄُھ گمےُک ذِکِر رگو کَرگن ےم مگنَس
سٔنی مگل لقن نِ لیکھگن گٔسی َ گِسلگم قۆنُول
کَرنٔ مَنٔ نِ گٔسی ےم منٔنِس نگوَس سٔنی رگو لفظ لیکھگن 
نٔ ےِ سِلسلٔ سمُھ مہگرگوِ گلگن سنگھ ُ 1846ئ ٔ سٔنْز
ہۆکُومنھ قگٔےم سمھنس سٔنی ۃنٔم َ

نرۆنْہ کگلِ ۄِھ رگزٔ وےرِ مَنْز وگرےگہ شُونِھگر
نگٔمیر گٔسیمٔنی ےِمَن مَنْز مَہلٔ ۃگنٔ ی سرگےِ مۄغَل نگغ ی مُسگٔفِر
ۃگنٔ ی مٔشیھٔ نٔ مَنْھَر نےنرِ شگٔمِل ۄِھ َ گنِ ۄُھنٔ وۄنی کێنْہ
نِ مَنھ کُن رُوھمُن َ

رگزٔ وےرِ مَنْزٔ ۄُھ سُ مشہُور قٔلٔ نِ گوسمُن
ےێمےْک ذِکر رگوگر نگؤ سمُھمُن ۄُھ نٔ ےێمِۄِ مگےھگٔری
ہُنْھ ذِکِر گلنےرونی ےن نِ کۆرمُن ۄُھ َ گیمِ قٔلُک ۄُھنٔ
وۄنی نےن نِشگنٔ نِ مُووُوھ مگر سَر رِۄرینمملَن ۄُھ
1859ئ منْز کٔشیرِ نرٔوُن قصنَس نکھے گکِ مرگنِ قلٔکین
گیںگرَن ہُنْھ ذکرِ کۆرمن َ سینھگ ممکن ۄُھ زِ ےم گیسٔہَن
" رگو گرِی " قٔلکی گیںگر َ 
وُنیکین نِ ۄُھ قصنَس ھٔۄھنِ طَرفٔ گٔکِس نگلٔ
نےنگرِ مینھ گنِ گَکھ قٔلٔ مُووُوھ ےنھ وُنِ کگنْہ نۄقصگن
ۄُھنٔ گومُن َ قٔلٔ ۄُھ ژُکُونوَل ےنھ کُونَن مینھ نگوَر ۄِھ
کھگٔرِنھ َ گمےْک طَرزِ نگٔمیر ۄُھ عگم مۄغَل قٔلَن ہےُوہ َ
ھےوگرو مٔنْزی ۄِھ وُلی ےُنھ ھُشمنس مینھ ہیفگظنٔ سگن
گولِ ۄلگونٔ ےِن َ ےنھ وگےِ قلٔ نگٔمیر سمُھمُن ۄُھ ی ونگی
گعننگرٔ ۄھێ ننھ زنرھس گہمےنھ َ ھُشمنٔ سٔنْھِ ۃگٔطرٔ
قٔلس نگم سێھِ سێوھ وگنُن ۄُھنٔ سہل َ نھزرَس مینھ
ْ0		3ُ181ٔ

گیسنٔکِنی ۄھێ قلٔ مینھٔ نِمن مگنژٔؤنی ونَن مینھ نَظَر ےمٔ
نوشہر ی کگلگکون ی کٔشیر ی مرُونژھ نٔ رگزٔ وےر منھ علگقٔ
مینھٔ قلٔ کِس ھگمنَس نل ۄھێ رلگن َ قلٔۄ فُووی گہمےنھ
ۄھنٔ وُنِ نِ ۃنٔم گگٔمٔژ َ ۄنگنۄِ گز نِ ۄھێ قلٔس مَنْز
سرہھی مُلسٔۄ ۄُوکی قگٔےم َ کےنژن لُوکَن ہُنْھ ونُن ۄُھ
ےِ زِ مُووُوھ قلٔ ۄُھ مہگرگوِ گلگن سنگھُن نگٔمیر َ

ےێےین روزِ ےنھ کنھِ مھےُر ھےُن مُنگٔسن زِ یُوگرو
گوس رگووری رگممور نگو نھۆومُن َ ےُس سرکگٔری رِکگویس
نگمٔے مۆہھُوھ رُوھ عگم لُوکن کھۆن نٔ زێو مینھ َ ۄنگنْۄِ
یُوگرٔ ھورس مَنْز نِ رُوھ ےِ قصنٔ رگووری نٔ رگٔز وےر نگوَے
مشہُور َ 
نےرن ہےوگل سُنْھ نےگن ۄُھ زِ سِکھ ھورس مَنْز
گوس رگزٔ وےرِ نھزرس مینھ گکھ قلٔ ےێمےک نگو گعظم گیھ
گوس َ سُ ۄُھ لےکھگن زِ ےِ گوس سینھگ مصنُوط قلٔ َ ےنِ
ۄُھ مُمکن زِ رگٔز وےرِ ۂنْھِیو مُسلمگن روومگ گیسِہے
مۄغَل ھورس منْز مُووُوھ قلٔۄِ وگےِ کُون نگٔمیر کۆرمُن َ
ےُس منٔ گلگن سنگھن نوِ سرٔ نگٔمیر کۆر َ

ْ3ْ0رگمنگغ

رگمنگغ ۄُھ شےرگَیِ سێھِسێوھ وێنھِ ۂنْھِ
ھٔۄھنِ ننھِ گزکل کِس نولی گرس مٔنیکِنی گوسمُن ےێنِ
وُنِ نِ مرْون گگنھ مُووُوھ ۄُھ َ 
ےِ نگغ گوس سِکھ گورنر ھےوگن کرِ مگرگمن
ننوومُن َ ےُس 1825ئ مینھٔ 1830ئ نگم کٔشیرِ ہُنْھ
گورنر گوس َ نگغَس نٔ گگنھس ھرمےگن گٔس نٔمی گَکھ
نگلگھٔر نگٔمیر کٔرمٔژ ےۆن سُ رینٔ کگلِ عگٔش کَرنٔ َ
گوس گژھگن َ نگلگھَرِ ۂنْھِس گینگنَس ۄھێ مگٔنرِ گیسمٔژ
ونھرگٔوِنھ َ رگمنگغَس منْز گوس کرٔ مگرگمَن نےشکر
وۄمھگونُک نورُنٔ کۆرمُن َ نسُنْھ نورنٔ ےۆھوے
کگمےگن رُوھ َ گمگمۆز نٔر ژٔر گیسنٔ مۄکھٔ ھرگو نےشکرس
کھنی کم َ ےِ ھگوگ ۄُھنٔ صہی زِ کرمگرگمُن ننوومُن
ْ0		4ُ182ٔ

رگمنگغ کےْگ گوس ننھ وگےِ ےێنین گزکل یُوگرٔ مہگرگوَن
ۂنْز سمگٔز ۄھێ َ 
ےنھ رگمنگغس منْز یُوگرٔ مہگرگوَن ۂنْز سمگٔز
ۄھێ سُ ۄُھ وێنھِ ۂنْھِ کھوورِ ننھِ سِرےنگر ہوگٔےی گیس کُن
گژھن وگونِ سڑکِ مینھ َ نگغ ۄُھنٔ وۄنی مُووُوھ مگر مہگرگوِ
گلگن سنگھ ُ 57َ1846ئ ٔ نٔ مہگرگوِ رننےر سنگھنِ
ُ85َ1857ئ ٔ سمگٔز ۄھێ شےکھر طرزٔکین منھرن ۂنْھِس
صُورنس منْز ینوِ َ نگغُک نگقٔے ہگطٔ ۄُھ مکگنَن نےنرِ
نَل َ

ْ3ْ0رگمکُون

رگمکُون نگٔوی قٔلٔ گوس رگزٔ رگم ھےون ُ 76َ1273ئ ٔ
گننننگگ ضِلَس مَنْز ھٔۄھنی مُور علگقس منْز سلرٔ نگٔمیر
کۆرمُن َ ہسن ۄُھ لیکھگن زِ قلٔ ۄُھ نلگو ۄنھرُن نگٔمیر مگر
نٔہنھِس نےگنَس ۄُھنٔ نصھیق ہےۆکمُن سمھِنھ َ ےِ گَو
سُے نلگو ۄنھر ےێمی رگم ھےونِ وقنٔ نلھی مر نگمیر کۆر َ

ہسنُن ےِ لےکُھن ۄُھنٔ ھرُس زِ قلٔ گوس ُ 920ہوری
مُطگٔنق 1223ئ ٔ منْز نگٔمیر سمُھمُن َ رگم کُون ۄُھنٔ
مۄۃنٔ نگٔمیر گوسمُن َ ےێمِ مۄکھٔ ےِ ژٔرس کگلَس ھٔرِنھ
ہےۆک نٔ َ وُنیکین ۄھێ سلرس نکھے کُون نگٔوی گکھ وگےگ
ؤنِس نَل نٔ گیںگرو رٔنگی ۄُھنٔ گَنِ کگنْہ ۄیزگ مُووُوھ َ

سگٔنِس رےگسنس منْز ۄُھ ھۆےُم رگمکُون وێمی
سُونکِس وسرونِ علگقس مَنْز گنھ ۄُھ گصلی نگو منکون
گوسمُن َ قصنَس مَنْز ۄُھ مۄغَل طرزُک گَکھ نۆی قلٔ ےُس
وۄنی وگےگہن وگےن ۃرگن ۄُھ گومُن َ ےِ قلٔ گوس
مےن ۂنْز ملکےنھ ےم علگقٔکی وگٔگیرھگر گٔسی قصنٔ کِ نیسننٔ
ۄِھ گنِکی مےِ منکُونےگ مےونگؤ مشہُور َ 
ْ3ْ0رگمنگر مَہلٔ ۃگنٔ

وێمِکِس شُمگلَس منْز 64 میل ھُور رگم نگر ۄُھ
نوگٔریۃی گعننگرٔ گکھ گَہَم مقگم َ قصنَس نکھَے سٔنرےرس
ۄُھ ژکُونْول قلٔ ےنھ ژۄمگسے نُرو ۄِھ کھگٔرِنھ َ قٔلٔ نِش
کمٔے ھُور ۄُھ مَہلٔ ۃگنٔ ےُس زےگھٔ نۆی ۄُھنٔ َ مہلٔ ۃگنَس ۄِھ
ْ0		5ُ183ٔ

مۄرنٔ ۄگلِ وگےگہ نُرو گیمٔنی کھگرنٔ َ ےم گٔیی نھھی نٔ گٔیی
مَس ۄِھ َ 
رگم نگرُک ےِ مہلٔ ۄُھ سوۄےن سنگھن نگٔمیر
کۆرمُن ُ 1801ئ َ 1844ئ ٔ طرزِ نگمیرکِ گعننگر ۄھنٔ
گَنھ مَہلٔ ۃگنَس کگنْہ ۃصُوصےنھ ی گمگمۆز گمِکی مہگٔڑی
طرزٔکی مُونی ژِنھٔر ۄِھ مۄلُل سرمگےِ َ

رگمنگرٔ کیو ہۄنَرمنْھ مُصورَو ۄِھ رگھھگےِ نٔ
کرْشنٔ سٔنْھِ لولٔۄ ھگسنگن سینھگ نفگسنٔ نٔ نزگکنٔ
سگن ژِنھرن منْز مےش کٔرمٔژ َ رگم ژٔنْھرُن نَن نگس
ہێون نٔ نرنری ہری سُنْھ رگٔزسٔے لَنھ ھِنھ سٔنیےگٔسی
ننُن نِ ۄُھ شُونِھگر مگٔنھی ژِنھرن مَنْز مےش گیمُن
کَرنٔ َ نژَن وگونین ۂنْزٔ شُنِھگر صُورٔژ للَن مینھ
وُۄھنھ ۄُھ مَن وۄلسنَس ےوگن َ مَہلٔۃگنٔکین نرین نیین
روقن ۄِھ مُونی ژِنھٔر ےِمَن منْز کرْشنٔ سٔنْزِ زِنھگی ۂنْھی
وگقگنھ نفصیلٔ سگن رنگن ۂنْزِ زێو نےگن گیمٔنی ۄِھ
کَرنٔ َ گنھ روقس منْز ۄُھ سگرِنٔے سرس سُ مُونی ژِنھٔر
ےنھ منْز کھمنی نۄگونٔ نگمنھ کرشنَس نٔ شیشو مگلَس
ھرمےگن مُقگنلٔ ۄُھ گیمُن ہگونٔ َ نٔیِس روقس منھ کُن
ۄِھ نێےِ زٔ کَمرٔ ےم گیرگم گگہ ۄِھ گٔسیمٔنی َ گنھ کمرس منْز
ۄھێ مُونی ژِنھرن مینھ نژن وگونِ نِنھٔ کٔنی گیمٔژ ہگونٔ زِ
نگسگن ۄُھ ےِمٔ ۄھێ نژگن نژگن رٔہنھ گگٔمٔژ نٔ وُنی زو
گٔژِنھ لگگن نێےِ نژُن َ نرێےمِس کمرس منْز ۄُھ ژِنھرو
سٔنی رگمٔ سُنْھ ونوگس ہێون ہگونٔ گیمُن َ ےِ منظر ۄُھ
سینھگ مرےِ وُن َ 
ْ0ْ3رننگولی وِہگر

ےِ وہگر گوس رگزٔ وکرمگ ھنٔ سٔنْھی ؤزےر گُلہنَن
مننِ گیشنِ " رننگ ولی " ۂنِھس نگوس مینھ نگٔمیر کۆرمُن َ
ےِ وہگر کنھ وگےِ گوس نمےُک مے ۄُھنٔ وُنسنگم ھرگمُن َ

ْ3ْ0رنن ھےوی وہگر

رنن ھیوی وِہگر گوس رگزٔ وے سمہگ ُ 55َ1128ئ ٔ
سٔنْزِ گیشنِ رنن مور نگٔمیر کۆرمُن َ ےِ گگم ۄُھ سِرےنگرٔ کِس
وۆنُون مغرنس مَنْز مۄہُووہَس نٔ لوورِس منْزس
گینگھ ی ۃگص شہر مینھٔ ۄُھ کِلو مینر ھُور َ ننٔوُن ۄُھ زِ
رنن مُورِس مگ گیسِ ےِ نگو گمی وہگر کِ نیسننٔ مےومُن َ

رنن ھےوی گیسٔ گگلَس منْز وِہگرٔ ہُرےمگنٔ وےکوننھ
ْ0		6ُ184ٔ

نگنھ مَنھ نٔ نێےِ وگرےگہ منْھورِ نگٔمیر کرِ مژ َ کلہن ۄُھ لیکھگن ِ
" نسُنھ رنن مورےُک مَنھ ےنھ کُنِ رنْگٔ کگنْہ
نۄقٔص گوس نٔ ی ۄھێ گکھ گہم وگے َ گنھ ۄھێ وگےگہ
یےیِ نٔ گرٔ نٔ کِنی ۄُھ ےِ منھ رگزٔ ہونزٔ سُنْھ نۆی نھےُم ہےُوہ َ "

رنن مورِ ۄھنٔ وُنیکین ےِمَن نگٔمیرن ۂنْھی کُنِ
رنْگٔ نِ گیںگر نظرِ گژھگن نَ ۄھێ گَنِ وُنسنگم کُنِ وگےِ
کُھھگٔے گیمٔژ کَرنٔ َ 1982ئ نَس مَنْز سمز رنن مُوری
ہگئی سۆکُولَس نِش ننھ وگےِ کُھھگٔے ےۄسٔ رننٔ سر نگؤ
مشہُور ۄھێ َ کھُھگےِ ھورگن ھرْگےِ گَنِ مرگنِ کنرِ نٔ سےرِ َ
گنھگزٔ نَلٔ ۄھ نٔہیمِ ۂنیلِکی نگٔمیر گکھ رننٔ سرس نکھٔ
نھزرس گٔسیمٔنی نٔ نێےِ سۆکُولٔ کِس شُمگلٔ مغرنس کُن
ننھ نھزرس ےُس وۄنی مرگزگر ۄُھ َ 
ْ3ْ0رٔہم صگٔنُن یُمنھ

رٔہم صگٔنُن یُمنھ ۄُھ صۆورِ شےر کشمیر مےییکل
گِنسنیۄےُون کِ شُمگلٔ مگسٔ گلہی نگغَس مَنْز َ
ےِ یُمنھ ۄُھ سلطگن ہُسےن شگہ سٔنْھِس ھورَس
منْز ُ 70َ1563ئ ٔ ہضرن مہنُون گلعگلم شےۃ
ہمزہ مۃھُوم کشمےری سٔنْھی مُریھ عنھگلرہےم نگو ۄو صگٔنَن
نعمیر کۆرمُن َ یُمنس منْز گٔسی نگوۄو صگٔن
گوشِ نشےنی مَنز عنگھَنھ کَرگن َ 
رٔہِم صگٔنُن یمُنھ ۄُھ طرزِ نعمیر کِنی نیشگہ
صگٔننِس یُمنس ہوُے گُننھ ۄگلِ َ ھگہ گنْھ
کٔیِنھ ےِ یُمنس ۄُھ مۄۃنٔ سےرین نٔ ھِوریکنین
ہُنْھ َ گننھ ۄُھ رگھٔ 5 فُن نٔ ہونز 12 فُنٔ َ
ژُمنس ۄِھ گٔنْھری کِنی نٔیی ژور مہرگن ےِمَن مینھ
ھٔۄھن کھووری مہرگن ۄگلِ طگقٔۄ کٔیِنھ ۄِھ َ نێنری
کِنی ۄُھس گٔنھ فُنٔ کھۆل نٔ منھگٔہِ فُنٔ نھۆھ مہرگن
ےنھ ھٔۄھنی کھووُری زٔ فُنٔ کھٔلی نٔ شێ فُنٔ زینھی
لۄکٔنی مہرگن ۄِھ َ نیشگٔہی سےرین ہُنْھ ۄگنھ نگلو
ھِنھ گنھ یُمنس ۄُھ مغرن نٔ مشرق مگسٔ گگشِ
نگمنھ ژور وۆنی نٔ گٔنْھری کِنی ۄُھس سےرین
ہُنْھ ونھرگو کٔرِنھ َ 
کێنْہ ؤری نرۆنْہ ےێلِ گنھ وگےِ کھننٔ
گیو یُمنٔ مینھٔ 20 گز مغرنٔ گنْھٔ ھرگو ہگطَس
گنْھر ھِوری کنین ہُنْھ ژکُونْوھل نلگو َ گَنھ ۄھێ
ژۄن مگسَن ژُکُونول کنِ گِسنگھٔ ےِمَن گین نےرنٔ
نگمنھ ژور زٔھی کٔرِنھ ۄِھ َ یُمنٔ کِس شُمگلس کُن
ۄُھ نےنگَس مینھ مرگزگر ےنھ منْز وگےگہَن قنرَن
میر ۄِھ لگٔگِنھ َ
ْ0		7ُ185ٔ

ْ3ْ0رنےشۄر ُ رٔنی شۄر ٔ

رنےشۄر منْھٔرکی گیںگر ۄِھ نِمَن کھنیرَن سٔنی
کِھلِ مِلِ گگٔمٔنی ےم کھنیرگن وُنِ نِ مٔھین صگٔننِ مٔشیھِ
گٔنْھی مٔکھی زٔیینلٔ نظرِ ۄِھ گژھگن َ ےِ وگے ۄھێ ویژگر
نگگٔ مینھٔ نرێ کِلو مینر وۆنُونَس کُن َ ۃگص سہرٔ مینھ
ۄھی ےِ وگے گلٔ ملٔ 7 کِلو مینر شُمگلَس کُن َ رٔنےشۄر
منْھر گوس رگزٔ رنگھِنین نگٔمیر کۆرمُن ےس نوگٔریۃس
منْ نُونن نِ وَننٔ ۄُھ گیمُن َ کلہن ۄُھ لیکھگن زِ گٔمی رگزن
کٔر نرین ہنن ؤریےن 217ئ مینھٔ 517ئ نگم ہۆکُومنھ ےِ زَن
عقلِ ویژُن لگےق ۄُھنٔ َ 
منْھرٔکِ نگؤ نَلٔ ۄُھ ظگٔہر سمھگن زِ ےِ ۄُھ شِومَنْھر
گوسمُن َ منْھرکِس گرنھس منُلق ۄِھنٔ گسِ نِش کُنِ قسمٔ
نفصےلگنھ مُووُوھ َ مگر کلہن ۄُھ گنھ نھیکُن لگےق نگٔمیر
وَنگن َ کٔہیمِ ۂنیلکِس گۄیٔ کگلَس نگم ۄُھ منْھر کم کگسٔ
ینوِ گوسمُن َ ۄنگنْۄِ گٔنھی ۂنیلِس منْز ۄُھ رگزٔ سنگرگم رگو
ُ1028َ1003ئ ٔ گکھ نگرسنٔ رقم منْھرٔۄ گصٔل صُورنھ
نہگل کرنٔ نگمنھ وقف کرگن َ 
ْ3ْ0رۄمٔ لگنْکھ

سِرےنگرکِ مشرقٔ مگسٔ لۄکنس یلس منْز گٔزِۄ
ۄگر ۄنگٔری ۄھێ نرۆنْہ کگلٔۄ رۄمٔ لگنکھ َ گَمِ زوےُک
ذکر ۄُھ شری ورن نِ کۆرمُن نٔ ہسن ۄُھ لیکھگن زِ زو
نگٔمیر کرن وول ۄُھ سلطگن ہسن شگہ ُ1486ٔ گوسمُن َ
گمِکِنی ۄُھنٔ ےِ ونُن ھرُس زِ رۄمٔ لگنکھ ۄھێ مۄغل نگٔمیر َ
زوِس مینھ کٔمی کۆر گۄینےک نگٔمیر ی ننھ مُنلق ۄِھنٔ ںیقٔ
گطلگعگن نہم سمھگن وےنی ۄُھ لیکھگن زِ ےێلِ سُ گنھ
لگنْکِ مینھ وون گنھ مینھ گوس لۄکُن ژُوکُونول منْھر
ےێمِکی نھمن سنگ مرمرکی گٔسی نٔ گصلی مش گوسُس
رۄمٔ سُنْھ مگر وۄنی ۄُھس نُرزٔ مش َ گٔنْھی گٔنْھی گٔسِس
موشِ ۄمَن َ نٔمی گوس مہگرگوِ رنوےن سِنگھنِ ہِکمٔ لگنْکِ
مینھ کرێہنِ کَنِ ہُنْھ گکھ کننٔ لوگمُن

ےِ کننٔ گوس کٔنوہیمِ ۂنیلکِس سورَن کگلَس مَنْز
لگنْکِ مینھ غگٔن گومُن
گلننٔ ۄُھ نےرن ہوگل ُ1835ئٔ لیکھگن زِ زوِس
مینھ گٔسی نٔمی سٔنْھِ وقنٔ گکِ منھورِ ۂنْھی کھنیرگن
مُووُوھ َ گمِ سگنٔ گوس کرنَل مہگن سنگھ کٔشیرِ ہُنْھ گورنر َ

سررۄری نممل ُ 1871َ1859ئ ٔ ۄُھ لیکھگن زِ زوِس
مینھ گٔس ھےوگن کرمگرگمن گَکھ نگلگھٔر نگٔمیر کٔرمٔژ مگر سۄ
گٔس نٔسنْھی وقنٔ ؤسِنھ مےمٔژ َ نہنْھِ وَقنٔ نِ ۄھێ
ْ0		8ُ186ٔ

گَنھ زوِس ژۄن کُونَن مینھ ژور نونِ گیسمٔژٔ ےمَو مَنْزٔ
زٔہۄۄھمژٔ گیسٔ نٔ زو گوس نقرینن نقرینن گینَس نل َ 
وُنیکین ۄُھ زوِس مینھ سوننٔ مینھ ہرھ نگم گَکھ ہونل ۄلگن َ
ےُس شیرِنھ سننگٔلِنھ نٔ موشو سٔنی مرِنھ گیسگن ۄُھ َ گٔنْھی
گٔنْھی ۄُھس مۄن ہُنْھ نھرٔ کینٔ گیمُن ےێمِکِنی گمِکِس
وُسعنس منْز نٔرژر ۄُھ گومُن َ رۄمٔلگنکِ سوگونُک
ےِ سَنْز سمُھ مٔنیمین ھہن منْھہَن ؤریےن مَنْز َ

ظگٔہرگ ۄُھ رۄمٔ لگنْکِ نمِ نگغٔکِ نیسننٔ ۄگر
ۄنگٔری نگو مےومُن ےُس نگغ شہزگھٔ مُرگھ نۃشن " ۄگرۄنگرِ "
نگؤ یلٔ کِس وۆنُونی نٔنھس مینھ ننوومُن گوس َ ےِ نگغ
ۄُھنٔ وۄنی مُووُوھ گمےْک نگو ۄُھ رۄمٔ لگنْکِ منِ گیمُن
مرنٔ َ 
نےرن ہوگل ےۆھوے گنھ زوِس رۄمٔ لگنکھ نگو ۄُھ
لیکھگن مگر سر رۄری نممل ۄُھ زوِس " ۄگر ۄنگٔری " ونگن َ
ےێمی نلٔ مے ۄُھ لگگن زِ ےِ نگو ۄُھ گمِ زوِ نگمنھ یُوگرٔ
ھورٔکی گۄیٔ کگلٔ مینھے مروو گوسمُن َ

ْ3ْ0روضِروم رےشی

رُوم رێش سُنْھ روضٔ ۄُھ وێنھِ ۂنْھِ
کھوورِ ننھِ ہنٔ کٔھلٔ ننھ علگقس منْز ےھ نرۆنْہ
کگلِ کگٔنھےُل ۄِھ گٔسیمٔنی وَنگن َ 
رُوم نگؤکی ۄِھ کشیرِ مَنْز زٔ رێش گٔسیمٔنی
ےِمَن مَنْز گۄینےک رُوم رێوش علمھگر کشمیر سُنْھ
مرُیھ گوس نٔ ۄرگر شریفکِس گیسنگنَس منْز
ھفَن ۄُھ َ 
ےس رُوم رێش سُنْھ روضٔ ہنٔ کھلٔ ۄُھ
سُ گوس ہضرن ہمزہ مۃھُوم سُنْھ مرُیھ نٔ ۃلیفٔ َ 
روم رێوش گوس گننھگٔےی زمگنَس منْز
وسنرٔ ونٔ ۃلون نشین َ ھمگن ننِ گیےس غگٔنی
گیوگز زِ سرےنگر وگن َ سِرےنگر وگٔنِنھ کۆرُن ہنٔکھلٔ
ننھ وگےِ قےگم ےێنین گز نہُنْھ روضٔ ۄُھ سمُھ
ہضرن شےۃ ہمزہ مۃھوم سٔنْھین مُریھن ۂنْھِس
ْ0		9ُ187ٔ

ھگٔےرس منْز شگٔمل َ 
رُوم رێش رُوھ 120 ؤری ےَن زِنھٔ نٔ گٔۃرکگر
گو 1588ئ منْز رہمن ہق نٔ گو روضس گنْھر
ھفن کرنٔ مگھٔہ نگٔریۃ ۄُھس ِ
" شےۃ گہل ھےن "
997ھ

روم رێش سُنْھ گیسنگن ۄُھ گکھ سرنگزٔ نگٔمیر
مۆز گمےُک مرْون طرزِ نعمیر ۄُھ ینْوِ گیمُن نھگونٔ َ
ےُس عگم مگٔنھی ۄگر نگم ےگ رێش طرزِ نعمیر نگؤ لُوکَن
ؤنِس نَل ۄُھ َ 
ْ3ْ0روضِ مےر شمس گلھّےن عرگقی

مےر شمس گلھین عرگٔقی سُنْھ روضٔ ۄُھ
ھُوھ گنگگےِ ۂنْھِ کھوورِ ننھِ ژوریرِ مولےش نھگنَس
نِش َ ےہُنْھ روضٔ ۄُھ سفےھی کٔرِنھ لۄکُن
مُرنع مکگنٔ ےنھ ۄگر نگم مشَس مینھ لۄکُن
یلوم نرنگ ۄُھ َ میر صگٔنٔنی قنر ۄھێ روضس گنْھر
ێےلِ زَن روضٔکِس مشرقس منْز ےمگٔری روضُک
ھروگزٔ نِ ۄُھ نێےِ کێنْہ قنرٔ ۄھێ مگر مۆز موقس مینھ
ۄُھنٔ مرون کگنْہ کننٔ ھرےننھ ےوگن َ روضَس
منھ کُن ۄُھ نۆی گمگم نگڑٔہ ےُس ہگل ہگلٔے نوِ سَرٔ
نگٔمیر ۄُھ کرنٔ گیمُن َ روضَس مینھ ۄُھ مرنھ 
ْ0		10ُ188ٔ

ؤریےِ مگٔلٔ لگگن نٔ مرںی سمھگن ےنھ گنْھر سگری
کٔشیرِ ۂنْھی گہل نشےع شِرکنھ ۄِھ کَرگن َ

ۃگنھگٔنی ریوگۓژ مُووُون نےِ ژویرِ کیو
مٔلیکو میر شمس گلھین عرگقی سٔنْز نعش مرزگ ہےھر
کگشغری سٔنْھِس وقنَس مَنْز زٔیینلٔ کِ مقنرٔ گٔنَھرٔ
ہُھٔ ھِنھ نٔ کٔرِکھ ھفَن َ 
ےێلِ 80َ1879ئ گنْھر گیغگ سےھ مہھی گیےن گللّہ
مونہھ عرگقس گنْھر 27 ؤری گُزگٔرِنھ وگمس
گیے نمِ وقنٔ کٔر نٔمی ژویر مےر شمس گلھےن عرگقی
سٔنز قنرِ ۂنْز نِشگنھہی نٔ گنھ مینھ کۆرُن
مقنر نعمیر َ گیغگ سےھ مہھی گوس وےر شمس گلھین عرگقی
سٔنْھیو گولگھو منزٔ َ مُوووھٔ روضٔ ۄُھ ونگن گیغگ
سےھ گہمھ موسوی صگٔنَن نوِ سرٔ نعمیر کۆرمُن َ 
ْ3ْ0رۄگنگنھ منْھر

وێمِکِ رۄگنگنھ منْھرُک سۄنہگٔری کلش ۄُھ ھۄھن
وگٔلِس ھُورِ مینھے مگنَس کُن کٔشِش کرگن َ ونرل نس سنےنی
ہےۆر مَہَن مُووُوھ ےِ مَنْھر ۄُھ سگٔریسٔے رےگسنس مَنْز مننِ
قٔسمُک وگٔہھ منْھر ےنھ گٔنْھی گٔنْھی ہِنْھو ھےومگلگ رۆھ
کَرگن ۄھێ نگسگن َ 
ْ0		11ُ190ٔ

رۄگنگنھ منْھر ۄُھ وێمےُک سگرؤے کھۄنٔ گہَم
مَنْھر گیسنس سٔنی سٔنی سمگٔوی نٔ مزہنی سرگرمےن ہُنْھ
گکھ گہم مرکَز َ منْھرس گٔنْھی گٔنْھی ھۆےمیو منْھرو ۄُھ
گنھ وگےِ نےنُھ گہےُل مگٔھٔ کۆرمُن ےێمِکِس سگےَس نَل
ےگنرین سۄکھ نٔ شگننی ۄھێ مےلگن َ

گمِ وِشنو منھرٔۄ نُنیےگھ ۄھێ یُوگرٔ مہگرگو
گلگن سنگھن ُ 1856ئ ٔ نھگٔومٔژ مگر منْھر سمُھ مہگرگوِ
رننےر سِنگھنیو ُ 85َ1857ئ ٔ گنھو مُکمل َ مرکزی منْھر
ۄُھ نھگوگن رگم سُنْھ نٔ گنھ منْھرس گٔنْھی گٔنْھی ۄِھ
نێےِ منھگہ منْھر ےم نگقٔے ھیوی ھِونگہَن سٔنی منسُون
ۄِھ َ موقس مینھ ۄِ ھنێےِ نِ لۄکٔنی مۄکٔنی منھر سگلگرگم
نٔ مُورنےِ َ مرکزی منْھرس نرۆنْہ کنِ ۄِھ نرێ
نٔیی ہگل َ ےِمن منْز نٔیِس نےھگھس منْز سگلگرگم نھگونٔ
ۄِھ گیمٔنی َ منھرٔکِس مُزگٔری سُنْھ ونُن ۄُھ زِ ےم سگلگرگم
ۄِھ نرنھگےِ منٔ گننٔ گیمٔنی نٔ ےِمَن ہُنْھ نےھگھ ۄُھ سگینگہ
لۄھ َ منْھرس مُلہقے ۄُھ گینگ نھون نٔ سنسکرن مہگوھےگلےِ
ےگنرین ۂنْھِ ۃگٔطرٔ ۄھێ مَنْھرس لرِ نوِ ھھرم سگلٔ َ
منْھرس گٔنْھی مٔکھی سگٔریسٔے ہگطَس ۄھێ مگٔنرِ ونھرگٔوِنھ َ
یییی ۄھس سےنھگ شُونِھگر َ مرکزی منھرٔکِس نگٔمیرس
منز ۄُھ گٔرِنھ مشوَن سنزگرٔ سگن کنین ہُنْھ گسنےمگل گیمُن
کرنٔ َ نمگم وِشنو منھرن ۂنْھی مگٔنھی ۄُھ منْھرس
مشرقس کُن نُنھ َ کشیرِ ہُنْھ رۄگھنگنھ منْھر نِ ۄُھ
مہگرگوِ رننیر سِنگنُے ےگھگگر یل ہسن ےگرٔ مُووُوھ شےکھر
طرزُک ےِ کَنِ منْھر ۄُھ رگزن رننیر سوگٔمی نگؤ 1875ئ
منْز نگٔمیر کۆرمُن َ وێمِکِس نٔ کٔشیرِ ۂنھِس رۄگھنگنھ
منْھرَس مَنْز ۄُھ نگٔمیر کگٔری ہُنْھ ہِشر َ مگر ےۄسٔ گیرگٔےش
وێۆِکِس رۄگھنگنھ منْھرس ۄھێ ی کشیرِ ۂنھِس
رۄگھنگنھ مَنْھرَس ۄَھنٔ سۄ نَظرِ گَژھگن َ 
ْ3ْ0رومُہ

رومُہ گگم ۄُھ شُمیےَن کِس شُمگلَس مَنْز 16 کِلو مےنر
ھُور سِرےنگر مکھر مُور ی سنرکِ مینھ 52ی 33 عرض نلھ
نٔ 52ی 74 طول نلھس ھرمےگن گینگھ َ گَمِ گگمُک مرون
نگو ۄُھ رگمُش ےێمےْک کگٔشُر نھل رومہ ۄُھ َ نکےگزِ
سنسکرنس مَنْز مۆنُس ےنٔوول " ش" ۄُھ کگٔشرِس
منز "ہ" ننگن َ ےِ گگم گوس رگزٔ نُون سٔنْزِ رگنِ
وگک مُشنگےِ نرہمنَن وگٔگیر کَنِ ھےُنمُن َ

مَنھ کگلےُک کگنْہ سَرِ ںونُونھ نگٔمیر ۄُھنٔ وُنیکین
گَنِ نَظرِ گژھگن َ گلنَنٔ ۄِھ وُیٔر ھگمنَس نَل گینگٔھی
ْ0		12ُ191ٔ

سٔنی نگگَس مَنْز وُنِ نِ کێنْہ گیںگر مُووُوھ ےِمَن مَنْز
کێنْہ گٔرِنھ مگٔنرِ نےنرِ نِ شگٔمِل ۄھێ َ ےێمِ نَلٔ نگس
لگگن ۄُھ زِ نگگٔ نٔنھِس مینھ ۄُھ نرْۆنْہ کگلِ کُسنگم مَزہنی
نگٔمیر گوسمُن َ رگزٔ وے سمہ ُ 55َ1128ئ ٔ ےێلِ
رِلہَن لونھکَس مقگنلٔ کَرنِ رگزَن سُوز نٔمی گُزگٔر رگنھ رومہے َ

وگرےگہ گنگرےز سےگہو ۄُھ رومہُک ذکِر منٔنین
سَفَر نگمَن مَنْز ےێمِ کَنِھ کِنی کۆرمُن زِ سَفرس ھورگن
گٔس نِمو گٔنی رگنھ گُزگٔرمٔژ َ مورکرگفن نِ ۄُھ رومُہ
رگنَس نٔھہرےومُن َ مسگٔفِرَن ۂنْزِ گیسگٔےشِ ۃگٔطرٔ ۄُھ
گَنِ نونِ نگغَس مَنْز گلگ ھُمُور نٔنْگلٔ گوسمُن ےُس
وۄنی گَنِ مُووُوھ ۄُھنٔ َ 
رگزٔ رننےر سنگھ ُ 1885َ1857ئ ٔ سٔنْھی
گٔکی ھرنگٔری گنےش کول شگسنٔریےَن ۄُھ گگمٔکِس گَنْھَس
مینھ گےشۄر نگٔوی شِو منْھر نگٔمیر کۆرمُن ےِ مَنْھر ۄُھ وُنِ
نِ مُووُوھ َ یگکنر مگرمو سُنْھ ےِ لیکھُن ۄُھنٔ صٔہی َ زِ گٔرٔونی
وُیٔر سَگٔ نگونٔ نگمَنھ ےۄسٔ کۄل نَیشہَن کٔی نمےْک
گین وون رومہَس نِ َ رومہَس نٔ گٔرؤنی ۄُھنٔ
کگنْہ وگنھ َ 
ْ3ْ0رہ نگنٔ صگٔنُن ۃگنقگہ

ےِ ۃگنقگہ ۄُھ گٔنْز کھۄیٔ سٔہ ےگرَس نکھٔ وێنھِ
کھوورِ مگسٔ َ رہ نگنٔ صگٔنُن ۃگنقگہ نٔ گٔنھی سٔنی
ہضرن عنھگلرہےم قگھری سُنْھ گَسنگن ۄُھ ہضرن سےھ
ہُسےن نےہقی ےن مہگرگوِ مرنگم سنگھنس ھورَس مَنْز
ُ 1925َ1885ئ ٔ نعمیر کۆرمُن َ نعمیرٔۄ کگٔم
سَمٔز نرین ؤریےن مکمل َ گَمِ مَنٔ گیو لگل نگزرٔ
مینھٔ ہضرن غوںگلگعظم مےر ھسنگیر سُنْھ
موے مُقھس گور مننقل کَرنٔ َ 
ۃگنقگہ ۄُھ فَن نعمیرکِ لیہگظٔ کٔشیرِ ۂنھین
رێش ۃگنقگہَن سٔنی رَلگن َ ۃگنقگہُک ہۄو نرنگ
نٔ سرنلےو نُوم گن نٔ ۄگر نگم مش نٔ وگرےگہ ھگرِ
ۄھێ گَرنٔ کِنی نِلکُل ۃگنقگہ معلی ہَس سٔنی وگنھ کھیوگن َ 
ۃگنقگہ رۄے ۄُھ 53 فُنٔ نٔ شےر ۄُھس
32 فُنٔ َ گَمِ کِس نعمیرس منْز ۄُھ ھوریکنین ی مۄۃنٔ
ْ0		13ُ192ٔ

سےرین ی سیمنُک نٔ لٔکرِ ہُنْھ گسنےمگل سَمُھمُن َ
کٔن ۄُھس ھِورٔی کنین ہُنْھ َ ۃگنقگہَس ۄھێ مغرِن
مگسٔ گٔکیمِس نٔ ھۆےمِس مورَس زٔزٔ ھگرِ ےِمَن مینھٔ
گَکھ روشَن ھگن ۄُھ َ ونُون مشرِق مگسٔ ۄِھ گَنھ
ۃگنقگہَس کُل 12 ھگرِ ےِمَن منْز شےن زگٔلی منْۄرٔ لگٔگِنھ
ۄِھ َ مرنھ ھگٔر ۄھێ سگڑ ژور فُنٔ زینھ نٔ نرێ فُنٔ
کٔھو َ وسؤنِ گفنگنٔ ۄُھ گَنِ گکوُہِ فُنٔ زےُونھ گسنگن 
ےَنھ ہضرن عنھگلرہیم قگھری سُنْھ گسنگن ونگن
ۄِھ َ گنھ گنْھر ۄُھ موے مُنگرک ہضرن سےھ عنھگلقگھر
وےلگنی نٔ نگقٔے ننرکگن نھگونٔ گیمٔنی مغرن گنْھٔ
ۄھێ گَنھ زٔ ھگرِ ےِمٔ نرێ فُنٔ کھَوِ نٔ سگڑ ژور فُنٔ
نھَزٔ ۄھێ َ ےِمَن ھگرین مَنْز نگگ ۄھێ شێ فُنٔ
کٔھو نٔ نو فُنٔ زینھ گَکھ شیشِھگٔر َ گسنگنَس ۄھێ
ونُون مَغرنٔ مگسٔ ژور فُنٔ کٔھو یَن ُ ھرشن ھگٔر ٔ
کٔیِنھ َ گَمِ مینھ ۄِھ زےگرن ہگونٔ ےوگن َ 
ْ0 
EOF?
0 
﻿
Nikolie V Gogol
03-08-24
Kashmiri
میێر ِ گگَر نے گھنی گژھِ نٔی نیلِ وَنٔ نٔ زِ نێیَن قَصنَن مَنْز ۄُھ ہگٔکِم نٔ گفسَر 
لۄکَن زیگھٔۃیگل منٔ نین مفگھَن ہُنھی مگَر نَنھ مُقگنَلٔ ۄُھ یێنََِ ۃَنر یِ مگ 
گۄھِ ۃۄھسنگٔیی ََیێنِ ۄُھ گَسِ گَکی کنھِ ہُنھ ۃَیگل روزگنَ نِ گو سگٔری 
ۄٔے وگنُنی وگن گِننظگم نَھوُنی ھێگننھگٔری وَرنگؤنی یُنھ ہُوکُومنھ شگنگش کَرِ 
لینگ کوف ِ لَنْۄ گوس نَڑٔ وگنَ مگَر مێ کھیو زێگھے مگہَنَ نۄہی ۄِھؤ ھۄہَے ینُھے 
لَنْۄ کھیوگنێ
مێیر ِ نِلکُل نَٔ گَز گوس یِ گَسِ ذی یزَن مٔژھی سٔنْھِ ۃگٔطرٔ سورُے گننظگم کۆرمُنَ
لینگ کوف ِ مێ ۄُھ وگن کھگنٔ نَڑٔ ۃۄش کرَگنَ نٔ کرٔنھ ۄَھ زِنھٔگی گمی نگمَن گیسگنی
ۃۆشی ہنھِس موشٔ نگغَس ویُور نُلُن یمَن گگین کێگ ۄھِ ونگنی یمٔ گھسِ 
کھێیِ ێ
گفسَرِ ۃیرِ عگم ِ ُ نرْونْۂ مٔکِنھ ٔ ونگنی لینَر یگن َ
لینگ کوف ِ لینَر یگنێ نَڑٔ مَزٔ ھگر گیسَٔ گَسِ کنِ کھێوو لَنْۄێ شگُیھ ہھمَنگلَٔ کِنٔ نٔێ
گفسرِ ۃیر عگم ِ ونگن نٔنی کھیو َ
لینگ کوف ِ نھیکی نھیک مێوم یگھ َ ننِ گیسٔ وگریگہ ۄگر مگیِ ۃگٔلیَ ننِ ۄھگ سگٔری 
نیمگر نَلے مٔنی َ ننِ زَن گٔسی نٔ زێگھٔ نیمگر کێنہ نِ َ 
گفسرِ ۃیر عگم ِ ننِ ۄِھ وۄنی ھَہَے نیمگر رُوھی مٔنی َ نگقٔے ۄِھ مُور مگٔڑھی نلے 
مٔنیَ گَسِ ۄُھ نَڑٔ وگن گننظگم نھۆومُن َ گَنِ ۄھِ ینَھے مگٔنھی نیمگر 
نَلگنَ ینِ مێ گنێُک ۄگٔرٔو رۆنی ننٔ ۄھِ نیمگر نَلگن ینھے مگٔنھی َ نۄہِ 
نگسِ یِ ویۆنھ مگر نِم ۄِھ نِنھَے مگٔنھی ہمیشِ نھیک گژھگنی ینھِ مگٔنھی
مۄھِ نِم ۄھ ہسمنگلَس مَۆْز لَنھ لَھگن لھگنے نلگن نِم ۄِھنٔ ھوگہَن ہِنھ 
زورٔنیُون صێہن یگن سَمھگن یُون زَن سگٔنِ ھیگٔننھگٔری ی صفگٔیی نٔ قگٔنِل
گِننظگمٔ کِنی َ
مێیر ِ نے گھنی نے گژھِم نێلِ ونٔ نٔ زِ مێیر سٔنْئز ذمٔ وگٔرِیِ ۄَھ سینھگ سَۃ َ 
مَریشگن ۄُھ گژھگن گِنسگن َ وگریگہ مسلٔ ۄِھ گیسگن َ صفگٔییی مرمنی گِننظگمَ
مۄۃصرٔ ہێکِ قگٔنِل گِنسگن نِ کُنِ وقنٔ ۃٔوِل گٔژھِنھ َ مریشگن گٔژِھنھی 
مگر ۃۄھگیِ سُنھ شکُرَ گَز نگم ۄُھ مرْنھ کگنْہ ۄیز نھیک نھگک ۄَلگن َ
نێگکھ مێیر گے گیسِ ہےی سُ سونۄِ ہے گۄیٔ مَننِ فگٔیھٔۄ کَنھ َ مگَر مۆزَے
نُوزِوی نێنْھرِ مَنْز نِ ۄُھ ژینھ مریشگن روزگن نٔ ۄھُس ھُعگ کرگن ۃۄھگیِ گگر
مێون وُۄِھنھ مێگٔنی گَفسر وگن گِننظگمٔ ۃگٔطرٔ شگنگش کرَنی مێگنِ ۃگٔطٔر 
ۄھ نییُونُے کگٔفیی نِم ینگمٔ ھِن یگ نٔ ھِن َ مێ روزِ کم گَز کم یِ نسلِی زِ 
مێ کئر وگن مگٔڑھی کگٔم َ قَصنَس مَنْز گیسِ گننظگم وگنی سڑکٔ نٔ کوۄِ 
گیسَن صگفی قٔھین ہُنھ نِننغگم گیسِ نھیکی شرگنین ہُنھ نیھگھ گژھِ کَم َ
مێ روزِ مَن شگنْن َ نێیِ ۄُھم نٔ کینْہ ضۆرُورنھ َ مێ گۆژھ کگنْہ ۃلعن
گَنڑُن َ نَنھ ۄُھم ۃۄھگیِ سٔنْز ھرْٔےی نھیک ۄِھ گمێُک طمگہ نِ ۄُھ 
گِنسگنس گژھگن َ مگر نگ سیرن گِنسگنس نِشِ گے ۃَلعن مێشرِ نَرگنَر َ نمِ
زیگھٔ نٔ کینْہ 
گفسرِ ۃیر عگم ِ ُ لونِ ٔ وُۄھ نھَرہ کێگ ۄُھ مگنَس کھگرگنی نے گیمگنَ مگر ۃۄھگین 
ۄھنَس کَنھٔ کٔنٔ نٔۄ ہۄۆر ھِژ مٔژَ 
لینگ کوف ِ نۆہی ۄِھؤ نِلکُل نھیک وَنگن َ نٔ نِ ۄُھس مٔنْزی نٔ کُنِ سگنٔ شگرؤنِنھ َ
نون ۄِنسکی ِ ُ یون ۄِنسکی یس کُن ٔ مینر گیوگنو وِۄی کونگہ سٔہی ۄِھ یم وَنگن 
کونگہ نُرْک ۄٔھ فِکرِ ۄُھ نَرگن زِ یم گژھَن نٔڑی عگٔلِم گیسٔنی 
لینگ کوف ِ مگر مێ ؤنی نَو نۄہِ ۄُھنگ کینْہ شۆعلگہ وۆعلگہ گیسگن َ نۄہِ ۄَھنگ کگنْہ 
وگیگہ یێنِ مِںگلے نگس نگزگہ نرْگوِنھ ھِل نٔہلگٔیی ہِش سمَھِ ێ 
مێیر ِ ُ لۄنِ ٔ مێ ہگ یگر نۆر فِکرِی ژٔ وَنُن کێگ ۄُھکھ یژھگنَ ُ نَڑِ ٔ ۃۄھگ رٔۄِھنی 
یێنِ زگنَن نٔ یُنھ شۆغُل ی مێ ۄُھنٔ نگسِ ورُق گنَھس کینھ نُلمُن زگنْہ َ
مێ ۄھنٔ نَگسَس کُن وُۄُھن نِ نرھگش گَژھگنَ گگَر مێ زگنْہ یگیمنڑَن ۂنھِس 
نگھشگہَس مینھ نظر مێیِی مێ ۄُھ زَن گیولُن میرگن َ گَکِ لنِ ننوو مێ شُریَن 
ہنْز ھِل نہلگٔیی ۃگیٔطٔر نگسٔ منین ہُنھ مکگنٔی مگَر رگٔنی رگنَس وُۄھم وُلنٔ 
ۃگن نٔ کھُوژُس َ ۃۄھگ نَۃشِن نِمَن یم نگس گِنھٔنَس سٔنی مَنُن مۄلُل وَکھ 
ضگیِ کَرگن ۄُھ 
سۆکول گنسکمنر ِ ُ لۄنِ ٔ گیہ نھمگشٔی گُونرَے کھینھم ہَنھ رُونَل کینْژن موگٔئننن مینھ
مێیر ِ نٔ ۄُھس یِ مۄلُل وَکھ مُلکٔ ۄِ نہنُوھی ۃگٔطٔر وَرنگوُن یژھگن َ
لینگ کوف ِ ںۃگٔر نۆہی ۄِھؤ گلٔ کُلِس نُلٔ کُل ننگوگن َ یِ ۄُھ یَنھ کنھِ مینَ مُنہصِر
زِ نۆہی کمِ نظرِ کُنِ کنھِ َ گگر مِںگلے ھگوَس لگٔگی منِ مۆنسِک نرْہے ہِصِ ہور 
منٔ رن گنھٔ مَنھی نِ گو وگن مگَر یِ ؤننِو مٔنْزی مٔنْزی نگسٔ نگز گِنھُن 
ۄھَنٔ وگن ھِل نہلگٔیی َ
گَینگ نٔ میریگ ۄَھ گَژگن ٔ
مێیر ِ مێ ۄھگ گوگزَنھی نۄہِ مَننِ فیملی سٔنی زگن مۄَھگن کَرٔنگونَس ێ یِ گٔیِ مێگنی 
گیشێنی نٔ یِ گئیِ کُور َ
لینگ کوف ِ ُ ھۄشونی کُن کلٔ نۆمرگن ٔ مگھگم مێ سَمٔز گننہگٔیی مسرن نۄہِ وُۄِھنھ َ
گَینگ ِ گیسِ گێِ نُہنھِ کھۄنٔ زێگھٔ مسرن گٔکِس نھٔھِس نٔ ذی یَزنھ گِنسگنَس 
وُۄِھنھ َ
لینگ کوف ِ ُ مگنَس نٔھر کھگٔرِنھ ٔ مێ گژھِ مگٔفی ھِنیی نُۂنھِ کھۄنٔ زێگھٔ ۃۄش 
گوس نٔ 
گَینگ ِ یِ کِنھٔ مگٔنھی سمَھِ ێ یِ ۄَھ نُہنْز ذرہ نؤزیی نشریف نٔھوُِو ملیز َ
لینگ کوف ِ نۄہِ نکھٔ وۄھنِ روزِنِ سٔنی ۄُھ ھِلُک نگغ مھۄلگنَ نہرہگل یێلِ نۆہی 
مَونُور کَرگن کَرگن ۄوھؤ نٔ نێہمٔ َ نۄہِ نکھٔ نێہنٔ سٔنی کُونگہ یَزنھ 
میُول مێ َ
گَینگ ِ مگٔفی ھِیو َ مێ ۄُھنٔ نگسگن یِ ۄھؤ نۆہی سۄھِلٔ وَنگن شہرَس مَنْز 
زنھگی ہُنھ لطُف نُلنٔ منٔ گیسِ نۄہِ یِ سفَر کرْیُونھ نگسیْومُن ێ 
لینگ کوف ِ نَڑٔ کرْیُونھ َ سوسگینی مێنْز روزُنُک عگھن ََ ۃنَر نۄہِ نۆرٔ فِکرِ ێ ََ
نٔ منٔ گۄگنک سفَرَ گنھٔ سرگیِ وگٔہِل نٔ نَھ نٔہزین لُوکھ مێ مَزِ یێمِ 
کنھِ ہُنھ یَقرگر کرُن زِ یِ ۄَھ مێگنی ۃۄش قسٔمنی َ سورُے نکلیف نُلِنھ 
سمَز مێ شگٔھمگٔنی ُ گینگیِ کُن مگنِ نٔرژَو نَظرَو وُۄھگن َ ٔ
گینگ 	ِ مٔزی مگٔنھی کونگہ کونگہ کرْیُونھ گیسِؤ نۄہِ نگسێومُن 
لینگ کوف ِنٔہرہگلی مگھگمی مۆز گگَر نُوزِو وُنی کیس ۄُھس نٔ نَڑٔ مسرُور 
گَینگ 	ِ وۄنی مٔ کَرِو مێ شرمَنھہَ نۄہی ۄِھؤ مێ نیُون یزَنھ نۃشگنی ہگلگنکِ نٔ 
ۄَھس نٔ نَنھ لگیق َ
لینگ کوف ِ کێگزِ ێ نُہنھِ کھۄنٔ وگن کێگہ ۄُھ یَنھ ھُنی یگ ہَس مَنْز ێ نۄہِ یزَنھ کَرُن 
ۄُھ نِلکُل وگٔوِن 
گَینگ		ِ مگر نٔ ۄَھس گگمَس مَنْز روزگن 
لینگ کوف ِ گگمَس نِ ۄَھ مَننِ وگن کنھٔ گیسگن ۃُونصُورنھ کۄہ نٔ نگلی وۄیِ 
مگر مینرز نَرگَس سٔنی کُس کَرِ گَنھ مُقگنلٔ ہگے مینرز نرگ کێگہ 
زنھگی ۄھَ ننِ شگیھ گیسِ نۄہِ نگسگن زِ نٔ ۄُھس مہَض گَکھ کلرکی نقٔل 
نٔویس نٔ مێ ۄِھ مَننِ مہکمٔ کِس ۄیفَس سٔنی نڑٔ ۃۄشگوگر نولقگن َ
سُ ۄُھ مێ شگنَن مینھ نَرِ نھٔونھ وَنگن مکھ سگٔ نگنھێگ یِنر کھیمو ٔکٔ 
وَنٔ نٔ ۄُھس ھفنَر گژھگن کێنْژن مِننَنی مَہض نِمَن یِ وَننِ نگمَن ینھ 
کٔرِو یِ ہُنھ کٔرِو ہُ َ گَسِ ۄُھ ننِ گَکھ کلرکی یہۆے وُژھٔ گگرُگہ 
ہیُوہ َ ھَوۄہَس گیسگن قلَم نُرسی ھِوگن َ ُ نَس نٔقل کَرگن ٔ نِم گٔسی مێ گمِ 
کھۄنٔ نھۆھ عۄہھٔ ھیُن یَژھگنی مگر مێ سُونۄی ہَنگ کێگ فگٔیِھٔ ێ نٔ گرھٔلی ۄُھ 
مێ ھَوگن گیسگن َ نُرش ہینھ َ ونگن مێ ۄھگ گوگزَنھ نٔ ۄَمکگوَن نہُنھ 
نون َ ُ یێیرس کُن ٔ مگر نۄہی کیْز ۄِھؤ وۄھنِ ێ ھوسنوی نِہو سگٔری 
مێیر 	گٔسی ۄِھنٔ نینی نھھی عویھٔ ھگرَ لہگزگ ۄُھ
گفسر ۃیر عگم ُ سگٔری یکٔ ونٔ ٔ		وۄھنِ روزنُے وگن 
سُوکُول گنسمکنر 	گَسِ مَزِ َوۄھنی روزُن 
نۆہی مٔ کرِو سون مروگے 
لینگ کوف ِ عۄہھَن ہُنھ کێگسوگلے ۄُھ ێ نٔ یێلِ نۄہِ گلنوگ کَرگن ۄھُس نیہنِ ۃگٔطٔر ُ 
ُمێیرنٔ نگقٔے ۄھِ نِہگن ٔ مێ ۄھُنٔ شوق مٔولِسَن ہُنھ َ گَنھ مُقگنلٔ ۄُھس 
نٔ مَنٔنی کِنی لۆن روزگن یُنھ مێ کُن کگنْھِ ہُنھ نوگُ گژھِ نٔ َ مگر 
گِنسگن ۄھُنٔ ہیکگن ژُورِ نھٔوِنھی ۄُھنٔ ہیکگن َ نٔ یور گژھٔ نوری نٔ 
وُۄھُس نٔ کُنِ نٔ نِم ۄھِ سگٔری یکھَم وَنگن ہُ کێگ ۄُھ لینگ کوف مَکگن 
گکِ لَنِ نگسیوس نٔ نِمَن کمگنڑر گِن ۄیف َ فُووی سمگہ نِ ھرْھیِ گگری رُومٔ 
مَنْز نٔ ھِژٔکھ سلگٔمی َ کیْنہ کگل گٔژھنھ َوۄن مێ گٔکی فُووی گَفسرَن یُس 
نٔ نھیک مگنےی زگنٔ ہَن َ نگیگ گَسِ گۆے نمِ ھۄَہِ نرْونن نٔ ژٔ نگسیُوکھ 
گَسِ کمگنڑر گِن ۄیف 
گَێنگ ِ کیْگ ۄھؤ ونگن 
لینگ کوف ِ نٔ زگَنکھ وگریگہ گیکنرسٔ مێ ۄِھ وگریگ ھِلۄسٔم ۄیز سنیوِ ۃگیطٔر لیکھی 
مٔنی َ مێ ۄُھ نَقرینَن سگرِنٔے لیکھَن وگلین سٔنی وۄنھُن نِہُنَ مُشکُن نٔ 
نٔ ۄِھ سَۃ ھوس َ ُ مٔنْزم گۆنگو ۄُھ نێیس گۆنگوِ مینھ نھوگن ٔ وگرێگہ 
لَنِ مُرژھمَس کێگ سگٔ وگرے مُشکِن صگٔنگ ێ کێگ ۄَھ ھٔلیلگہ ھَرنگرگہ ێ مگر 
سورُے گژھِ نھیک ٔ نێگلِ نَلُک گِنسگن ۄھُ مُشکِن 
گینگ ِ گۄھگی گو نۆہی ۄِھؤ لێکھگن نِ ێ مُصنف گیسُن کگٔژگہ ۃۄشی ۂنز کَنھ گیسِ 
گیسگن نُۂنھی نۃلیقگن گیسَن رِسگلَن مَنْز نِ ۄھمَگن ێ 
لینگ کوف ِ گیی رِسگلَن نٔ گَۃنگرَن مَنْز نِ َ گَمِ علگؤ ۄھِ مێ نێیۄ نِ وگریگہ ۄیز میش 
کرٔمٔنی َ قِگگرو سُنھ کھگنھرَ َ شیطگن رگنرنی نورمگ مگر َوۄنی 
ۄِھَنٔ مێ وگریگہَن ہینھی نگو نِ ژینَسَ ہَنگِ نِ مَنْگے سَمھی یم نۃلیق َ مێ 
لێکھُنک کگنْہ یرگھٔ گوس نٔی مگٔر نٔھینرَن ۂنھی منیور نُلہِن نھف َ ہے 
نگینھیگ ی یگرگی سگنِ نگمَن لێکھ سگٔ کێنْہ َ مێ سُونۄ مگنَس سٔنیِ نێہنہری 
ضُورُور لێکھٔ یُنھ نَھف وُۄنھیم گَھٔہی نمی ھۄۂی نَمی وِزَِ مێ ۄُھ 
ۃیگل شگمو شگم لیُوکھ مێ سورُے کینْہ َ یِ وُۄِھنھ گے نِم سگٔری رُوزِنھ ہیُو 
ُ رَژھگ نھٔرگو ٔ مێ ۄھِ ھیمگغَس مَنْز ۃیگلگن یَکھَم یوگن َ مگرنِنگ نیلیگرگف		ۄُھ مێگنی کِنی ھٔرِ نھَ مێگٔنی سمنھَررس مُنلِق نگول ھی فِرگین ہوم 
گٔیِ نَڑٔ مشہُوری نٔ نێیِ ۄیز یم نیرَن نرگنیُوس سٔنْھِی نگؤہ ۄھمے 
مٔنی ۄِھََ
گَینگ 	ِ مٔزیمگٔنھِ ێ گو نۆہی ۄِھؤ ھَرگصٔل مشہُور نرْگنیُوس ێ 
لینگ کوف ِ نِلکُلی نٔ گوس سُے ۃگکسگر َ سُ ۄھُنٔ کگنْہ نِ شگٔیِر یَسٔنھس کلگمَس نٔ 
ھُرِسنی ۄھُس نٔ کرَگن َ سِمروینی یُُس مُلکَس مَنْز سگرِؤے کھۄنٔ نۆی منلِشر 
ۄُھ َ سُ ۄُھ مێ گمِ نگمَن ؤری یَس ژَنوی سگس ھِوگن َ
گَینگ		ِ گو نیئلِ یُوری مِلو سلگوِسکی نِ ۄَھ نۄہی لیۄھمٔژ ێ
لینگ کوف ِ یێمی نگ ۄیزَن ۄَھ لیۄہمٔژ َ
گَینگ 	ِ مێون ۃَیگل ھرْگو یکھَم مۆز َ
میێریگ		ِ مگر ممیی ننھ ۄُھ سَڑ ورقَس لیکھِن زِ یِ ۄَھ کٔمِس نگم زگگو سِکَن سٔنْز 
نَۃلیق َ
گَینگ 	ِ نَس مێ گٔس ۃنٔرے ژٔ نُلَکھ گَنھ مینھ نِ نہَں َ
لینگ کوف ِ نِلکُلی یہنُھ وَنُن ۄُھ صہیی سۄ ۄھێ مٔزی مگٔنھی زگگو سِکن سٔنْز نَۃلیقی 
مگر نێگکھ کِنگن نِ ۄَھ یَنھ نگو ۄُھ یوری مِلو سلگوِسکی یۄسٔ مێ لیۄہھمٔژ 
ۄَھ َ 
گینگ		ِ یقینَن گیسِ سۄ نٔہنْزے کِنگن یۄسٔ مێ مٔرمٔژ ۄَھ َ نَڑٔ نَفیس ۄَھؤ 
لیۄھمٔژ َ
لینگ کوف ِ ہَقیقنَھ ۄھێ یِ زِ نٔ ۄُھس لێکھنٔ سٔنی زِنھٔی مٔنرزنَرگَس مَنْز مێون 
مکگنٔ ۄُھ سگرؤے کھۄنٔ وگن َ یِ ۄُھ نڑٔ مشہُور لُکھ ۄھِ نَنھ وَنگن 
لینگ کوف ہگؤس َ نَڑٔ روز گێہسگنمنھ گگرَ نور نِ نَشریف گٔنِو َ یِ ۄَھ 
مێگٔنی ھِلی گیرزُو َ نٔ نِ ۄُھس ننِ یگر ھوس سۆمنرِنھ یگنس مروگرگمَن ہُنھ 
گِننظگم کرگن َ
گَینگ		ِ نٔ ہێکٔ یێنی نِہنِھ گَنھگزٔ لگگٔوِنھ نم کِنھی ۃُونصُورنھ نٔ گعلگ مروگرگم 
گیسَن سَمھگن َ 
لینگکوف ِ مٔزی مگٔنھی ۄُھ نَیگن کرُن مُشکِلی مَںلَن میزَس مینھ ۄَھ سِے مَنْزَس ہینھ 
وینھ یِ سُ ۄُھ سنَن ہنَن رُونلَن گیمُن َ ننھ نینَن مَنْز شۄرنٔ سیۆھے 
وہگزَس کینھ میرس مینھ وگنگن َ ھُنی یگہَس مَنْز ۄُھنٔ کگنْہ یِ نێُنھ 
ۄیزی یَنھ گَمِۄ ہِش لطگفَن نٔ ۃۄشنُو گیسِ َ یگنس مُروگرگمَس ۄُھنٔ کُنِ ھۄہِ 
ژِھھ گژھگن َ شہرَس مَنْز ۄُھ گَسِ مَنُن نگس گِنھُنُک گَکھ ۃگص کَلنی یَنھ 
مَنْز ؤزیرِ ۃگروِی فرْگنسُک سٔفیر نٔ نٔ ۄھِ َ نیُون نَھکگن گِنھی گِنھی زِ 
ہیکنھٔے ۄھنٔ روزگن َ یێلِ گَرِ ژُوری مِس مورَس کھسَگن ۄھُس ی نۆی 
نَڑیم ۄُھس نوکرگنِ ؤننِھ ہِیکگن َ نلٔ سگٔ یِ کونھ رَنھ مگورُوشگ نٔ 
کێگ ۄُھس وَنگن َ مێ گو مٔشنھٔے زِ نٔ مگ ۄُھس گورٔ یور وَنگن نٔ نٔ مگ 
ۄُھس ھۆیمِ سٔے مورَس روزگن َ ہیرے نمِۄ لیَِ کێگہ وَنٔ نَنھ ۄُھنٔ مَولٔے 
کگنہ نٔ گگَر نۆہی صُنہے صُنہے مێگٔنِس ہگل کمرَس لۄنِ مگنھی ھِیِوی نیێلِ نگ 
نٔ شۆنگی نٔھے گیسگن ۄُھس َ نۆہی وُۄِھو زِ کَم کَم شہزگھٔ نٔ ییُوک ۄھِ 
مرْرٔ ؤنی روزگن َ نۆمنرَن ہنھی مگٔنھی گٔنگرگے کرَگن َ نۆہی نُوزِو صِرف
گٔں گٔں گٔں مٔنْزی مٔنْزی وُۄھیوکھ مِنسنر نِ گنِ گیُور کرَگن َ ُ 
ُ مێیر نٔ نگقٔے ۄِھ وۄنھ ہِش کَڑگن نٔ نھۆھ گژھگن ؤنِھنھ ٔ مێگنِ نگؤ 
ۄِنھین ۄُھ لیکھِن گیسگن َ یُوَر گیکسیلنسی َ گکِ لَنِ گوس مێ گکِ مہکمک 
کُلہُم ۄگرٔو َ عوینٔے نمگشِ سَمُھ َ یگئرکنر گوس ژۆلمُن منگہ ۄُھنٔ کۆن َ 
نٔنیوِ سَمُھ زِ نہں ہێین سَمھٔنی زِ یِ عۄہھہ کَس ھِن نٔ کِنھٔ کٔنی ھِن َ 
وگریگہَو ورنیلو یۆژھ گسی ننٔ گسی گۆژھ یِ عۄہھٔی نٔ گۆک گۆک گنوگرِ رۆنُک 
ۄگٔرِوَ مگر کێگہ َ ێ یِ کگٔم ۄَلگونی مگ گوس یگرگنٔ ی گکِ گکِ ہورُکھ نٔ گَے 
مگنَس گۄیٔ نگسے یکھ سہَل کنھگہی منٔ یێلِ سَنُن ہیۆکنُکھی کگر نگسیۆکھ 
کُھری لَھ َ زَن وۆلنکھ شیطگنَن نگل َ مۄنَس کۆرُکھ گَؤ مێ کُن رۄۃ َ سڑکٔ 
گییِ نٔرِنھ لُوکَو سٔنی یم مێ نِش ھورگن نٔ ھَوگن مَکگن گٔسی ہگلون ہنھی 
مگٔنھیی مگٔغگہے مگٔغگمی مگٔغگیہے مگٔغگم َ ژھنٔے نِ کُنِ َ ھِیوگنَن ہنھی مگٔنھی 
لگرگنی گَنھگزٔ کٔرِوی یم گٔسی 35000 لُکھ گوسنگ مگملٔ سٔنگین ێ کِنٔ نٔ ێ 
گیوگن گلیگرگنھرو وِۄی ؤلِو رٔنِوی مہکمُک ۄگرٔو مَزر ۄُھ نٔ گوس یۆہوے 
ہگٔرگن ہیُوہی نٔ ھرْگس یریسنِگ گَونَس منْز َ ھومُم کرَکھ گِنکگر 0 منٔ سُونۄُم 
گگر شہنشگہَس مێگنِ گِنکگرۄ شێئھ وگٔژ ێ نێلِێ نێیِ ۄُھ گِنسگنَس مَننِ 
سٔروِس ریکگریُک نِ سونْۄُن میوگن َ مێ ھۆمُکھ ھوسنوی گگَر نُہنْز مرضی 
ۄھێ نێلِ ۄُھ مێون یَقرگری مێ ۄُھ منظور مگر مێ ۄَھ گٔۄھ َ 
سورُے ۄُھم نَگگن نوزُنَ نٔ گگر کگٔنسِ ہُکێگہ یکێگہ کۆر گیی نمێُک گژھِ 
ۃیگل نَھوُن وۄھنِ ۄھُؤ روزُن گگَر مێگنِس مہکمَس نل ۄَھوی کگٔم 
کَرنیَ یێلِ یێلِ مێ مہکمُک ھورٔ کۆر وُنرٔ نٔنیُل وۆنھ َ کَس گکِس ژگونٔ 
گلٔ گلٔ کَس مھُن نٔ نٔر منٔ ؤنھرٔکی مگٔنھی ننے یِ ُ مێیر نٔ نگقٔے 
ۄھِ ۃوفِ سٔنی نَنگنی لینگ کوف ۄُھ نیزگن نَس ۄھَ نھٔر نھٔر ہِش ٔ نٔ 
ۄُھس نٔ مزگق کَرگنی گی گیری میری وگٔومَکھ مریوی کونسل نِ ۄُھ مێگنِ 
نٔر ہرگن َ نٔ کێگزِ نٔ ێ یِ ۄُھ گِنسگنَس نگمی یُنھ سُ سَۃ گیسِ مێ ہێکِ 
نٔ کگنْہ نِ نُنھ ینھ َ نٔ ۄُھس ہمُیشِ مرْنھ کگٔنْسِ وَنگن َ مێ ۄُھ منٔ 
نین مژَھن ہِنھ طگقنُک منگہی مێ ۄُھ منگہ مێ کێگ ۄُھ کرُن نٔ ۄھُس ھۄہَے 
مَیلَس وَگنگن َ مگگہ ۄُھ مێ فیلڑ مگرشل نَنُنی صرف ۄَھ نَش مێگنِ گِشگرٔۄ 
نگٔر ُ کُرسِ مینھ لگینٔ ہیُوہ یوگنی مگر نگقٔے سگٔری ۄِھ نَس نھف کرَگن نٔ 
یزنِ سگن نێہنگوگن ٔ
مێیر		ِ نَس کُنیوگن َ سگٔرہے مگنَس ۄَھس نَھرٔ نھرٔ َ کَنھ کَرنٔۄ کُوشِش کرَگنٔ 
مگر مگر نۆہی نۆ نۆہی 
لینگ کوف ِ ُ نیزی سگن ٔ کێگ ھٔلیل ێ 
مێیر 	ِ مگر گر نۆ نۆہی 
لینگ کوف ِ مێ ۄُھنٔ کِہنی فِکِر نَرگن َ یِ کێگ نَکوگس ۄُھ ێ 
مێیر 	ِ یُوَر لیکسی سینسیََ یُور گیکسی لینسی نۆہی کٔرِو 
نگ رَژھگ گیرگم َ یِ ۄُھ نہُنھ کَمرٔی یِ کێنْژھگ نۄہِ ضۆرورنھ گیسِی نِ ۄُھ 
گنِ َ
لینگ کوف ِ گیرگم ێ نکوگس ۃگٔری گگَر نۆہی وَنگن ۄِھؤی نێلِ کَرٔ نٔ گیرگم َ نہُنھ لنْۄ 
گوس سینھِ ۂے نئفیس َ نٔ ۄُھس نڑٔ شکُر گزگر ُ یرگمگٔیی 
گنھگزس مَنْز ٔ لینَر یگن لینَر یگن 
ُ ؤۄھی نِس کمرَس گژگن َ منٔ منٔ ۄُھس مێیر ٔ
نون ۄِنسکی ِ ُ یون ۄِنسکی یَس کُن ٔ مینر گیوگنو وِۄی وُۄھؤی یِ ۄُھ کێگ ہنگم 
مظہر وَلگل َ مَرٔھ مٔرھ مێ ۄھَنٔ وُمنرِہ یژھ کگنْہ ۂسنی وُۄھمٔژ 
ییژگہم ہسنی َ مھرْنٔ سٔنی مۄیوس نٔ َ مینر گیوگنو وِۄی ۄون کێگ ۃیگل 
ۄُھی یِ کُس گژھِ گیسُن ێ مطلَن ۄُھ گٔمی سُنھ عۄہھٔ کێگ گیسِ ێ
یون ۄِنسکی ِ مێگنِ ۃیگلِ ۄُھنٔ یِ گٔکِس ورنیلٔ سٔنھِ کھۄنٔ کَم کێنْہ َ 
نون ۄِنسکی 	ِ مگر می ۄُھ نگسگن کگنْہ ورنیل شُونِ نٔ گٔمِس نُونَس فینٔ گنڑنَس نِی 
گَگر یِ ورنیل ۄُھ نێلِ گژھِ نہری نٔ نٔری ھۄشؤنی فووَن ہُنھ ورنیل 
گیسُنی نُوزنھ نگی مریوی کونسل نِ ۄَھن گلٔ رگٔو مٔژ َ وۄلٔ مکھی وو صگٔنَس 
نِ کورو یکنِس نِ وَنو یِ ھٔلیل َ گیھگنی گَینگ گینھریفنگ 
یون ۄِنسکی ِ گیھگن مۄہنرمٔ 
ُ نون ۄِنسکی نٔ یون ۄِنسکی نیرگن ٔ
گفسرِ ۃیر عگم ِ ُ سۆکُول گنسمکنرَس کُن ٔ مگملٔ ۄُھم نگسگن ۃطرنگک مریشگٔنی ہِش 
کێگزِ نڑے یِی فِکرِ ۄھُم نٔ نَرگن َ مگَر گَمِ ۄھنیٔ ورھی نِ نگٔلی َ یۆوے یِ نێنھٔرِ 
وۄنھٔ وُنے قلم نُلِ نٔ مینرز نرگ ۃفیِ رمورن سوزِی نێلِ ێ سۆکُوۆ گنسمکنرس
سٔنی ۄُھ مریشگٔنی مَنْز ھَروگزَس کُن مَکگن َ منٔ گینگیِ کُن مھیرگن ٔ گیھگن 
مگھگم 
سۆکُول گنسکمنر ِ گیھگن مۄہنرمٔ ُ ھۄشوَے ۄھِ نیرگن ٔ
گَینگ 	ِ ہگے کێگ ۃۄنصورنَھ ۄُھ 
میریگ 	ِ ۃۄش یوُن نُنھٔ نون 
گَینگ		ِ مگَر ژێ وُۄھُنھ نٔ کێگہ نۂزین نٔ نمیھ ۄھُس یکھم ۄُھ فِکرِ نَرگن یِ 
ۄُھ سوسگینی مَنْز وۄنھن نِہَن وول َ گنھگزِ کێگ ۄِھس لُونٔ ؤنی نٔ 
شُونٔ ؤنیی ہگے مێ ۄھِ ینھی نوووگن ھِلٔ وگنٔ ۃۄش کرَگن َ گٔمی نیُو مێ 
ھِلُک قرَگر َ ۃگٔر مێ نِ کٔرمَس وگٔھی مۄنھی مێ ۄُھ یٔقین زِ گٔمِس گییَس 
نٔ مَسنھ َ مێ وُۄھ نگی یِ گوس مێ گٔۃرَس نگم مُھَے گٔنڑِنھ وُۄھگن َ
میریگ 	ِ ہگےی ممیی کێگ ۄَھکھ وَنگنی یِ گوس مێ وُۄھگن َ 
گَینگ 	ِ نَلے مَکھ ہورکُن یِ نَکوگس کَر ننھ وُۄھ کێگ نے ہُوھٔ کَنھ کٔرٔن َ 
مێیریگ 	ِ مھمیی مٔزی مگٔنھی ۄھسَے وَنگنی یِ گوس مێ وُۄھگن 
گَینگ 	ِ ہیۆنُنھ نێیِ نکرگر کَرُن نِ ننِ نٔ زگنْہی یِ گٔیِ مۄۃصَر کَنھ وَننٔ کَر 
نگٔگی وُۄھنَے ژێ ێ نَلے وَن ہیں ێ نِ کٔرِنھ ژێ کمِ نگمَن وُۄھِ ہی ێ 
میریگ 	ِ ممی مۆزہَے ۄھسَے وَنگن َ سگٔری سٔے وَکھنَس گوس یِ مێ مُھَے گٔنڑِنھ 
وُۄھگن َ ینھے گَھنس مُنلِق گٔمی کَنھ ہێژ کَرٔنیی نَمِ وزِ کٔرٔن مێ نَظری 
نٔ نَمِ منٔ یێلِ گٔمی سٔفیرَس سٔنی نگس گِنھٔنُک ذِکِر کۆری نمِ وقنٔ نِ 
کٔرنَم ھٔر نَظر َ
گَینگ 	ئ نھیک ۄُھی گٔمی گیسِ مُمکِن ۄُھ گکِ ھۄیِ لنِ ژێ کُن وُۄُھمُنی سُ گو 
ینَھےی نئہزینی مگنَس سٔنی شین وۄنمُنی وگن گو گگَر گٔمِس کُن نِ گکِ لنِ 
گٔۄھی نُلَو َ
مێیر 	ئ ُ لینگ کوف سٔنھِ کمرٔ مَنْزٔ نیرِنھ نێنڑین مینھ ُ گَژگن ٔ شیَ شی 
گَینگ		ِ کێگہ ھٔلیل ێ
مێیر 	ِ مێ ۄوویِ شرگنی مگنٔ گوس وۄنی مریشگن َ مگنَو یِ گٔمی وۆن 
نمیُک نیصفٔے گیسِ مۆز َ ُ سونۄنِ لَگگن ٔ مگر نونِ کێگہ گوی یِ سمریے 
ۄھُ مۆزی گمُز کِنھٔ مگٔنھی گیسِ ێ ھگم کھَنڑ یێلِ زیگھٔ ۄَوی نێکِ ۄُھ گَھٔ 
گِنسگن ھِل مُژرِنھ سورُے کینْہ ونَگن َ یِ ۄُھ نھیکی گٔمی کَھور مصگلہِ یِ 
رژَھ کَھنڑ کنَھنی مگر کگنْہ ۄَھگ مصگلۂ کھگرنٔ ورگٔیی کگنْہ کَنھ کَرگن ێ 
وزٔیر گعظمَن سٔنی ۄُھ نگس گِنھگن َ شگٔہی مہل نِ ۄُھ ھۄہے گژھگن َ 
مٔزی مگٔنھیی یُونگہ نٔ یمَن کنَھن مینھ سونۄنٔ نِہگن ۄُھسی نیُونگہ ۄُھم کلِ 
ھوھ وۄنلگن َ فکِرہ ۄُھم نٔ نرگن کێگز زَن ۄُھس ۄرۄ نگورَس مینھ وۄھنِ َ 
ننِ زَن ۄِھم مھہَ کھگرنَس نیگر َ
گینگ 	ِ مگَر مێ ۄھَنٔ گَکھ رَژھ نِ مَریشگٔنیی مێ نگسیوی یِ ۄُھ گَکھ مۆرمُن 
لیُوکھمُنی شگئسنٔ نٔ وگن گرُک نوووگنَ وۆں گو عۄہھہ کێگ ۄُھس مێ ۄھَنٔ 
نمِۄ مریشگٔنیی نِلکُل نٔ 
مێیر 	ِ ہگے نۄہِ زنَگنَن نِ وون نٔ کگنْہَ زنگنٔ یِ لفٔظ ۄُھ مگنَے سگرِ نٔے کنَھن 
ۂنھی گَنڑ مُژرگنَ نۄہِ زنَگنَن ۄھُ صِرف کنھٔ نکوگسگ کَرُنی نٔ نے مگنِ نٔ 
نے وؤ گَکھ گٔکی سٔنز وَنگؤنی کَرٔنیَ ژێ گگر نِکنکی نِ کرنَے نٔ نۄے یَکھی 
مگَر ۄگٔنِس رٔنی سُنھ نگؤے گیسِ نٔ کُنِ َ ژٔ ۄَھکھ گٔمِس سٔنی نێُنھ 
مگٔنێگر وَرنگوگنی زَن نِ یِ ۄُھ نێگکھ یون ۄِنسکی َ
گینگ 	ِ مێہرنگٔنی کٔرِنھ منٔ ہێی نو نۆہی گمِۄ مَریشگٔنیَ رژَھ کَھنڑ ۄُھ گَسِ 
گٔمِس مُنلِق منگہ ُ مگنِ نٔرژو نظَرَو کورِ کُن وُۄھگن َٔ
مێیر 	ِ ُ مگنَس سٔنی ٔ گۆہی ژێ سٔنی کَنھ کَرنَس ۄُھنٔ فگٔیھَے کگنْہ عوینٔے 
نمگشگ ۄُھی وُنِ ۄھَم نٔ نَھرٔ نھرٔ ژَلگنَ ُ ھروگزہ مُژرگن نٔ گیلَو ھِوگن ٔ 
مِشکگی نَلگ یم مُلسِ وگٔلی سوِسنگنوفی نٔ ھرٔزِمورھگ گَنِ ہَکھ یُوریی نِم ۄھی 
نێنرِمِس ھَروگزَس نکھَے ُ ھَروگزٔ ھِنٔ منٔ رَژھگ ژھۄمٔ کَرگن ٔ عوینٔے کَنھگ 
ۄَھ گیمٔژ گونْکھرِ مَنْز وونْکھرَ گِنسگنَس گژھِ نَگُن نظَرِ سٔنی گِنسگن 
مۄَھگنُنَ نێیِ نٔ یێلِ گَمِ مگُیُک گِنسگن گیسَِ مَگر نٔی نِ کِنھٔ مگٔنھی ننَِ 
مرْنھ کگنْہ گِنسگن ۄُھ لۄکُنی زگٔوێُلی زَن گنھَک نُوََ مَنھ کِنھ مگٔنھی ونِ 
گِنسگن کُس کێگہ ۄُھی مَگر یێلِ سُ گرَ ملَو لگگگن ۄُھ نمِ وِزِ ۄُھ نگسگنی زَن 
ۄھَ گَکھ مٔۄھگہ مکھ ژٔنِنھ مَگر یِ ۄُھ نَڑٔ ۂنیی یِ مگوِ ہُنھ گۆنُر 
رُوزے سرگیِ مَنْزَوُنی کَرِنَے ؤنھی ونھی کنھَٔ گِشگرٔ ھِنی نَےی ذَن گوس 
فۆضُول کلگمٔ َ وُمنٔر لگِ گَنھ کلگمَس ہۆن نٔ لۆن ژھگنڑنَسَ ۃگٔرَ 
ۄھیکرَس نٔ مێوس گلٔ نۆمٔرنُے نٔ کۆر نَے مَزنٔ مێنھی کنھَن ہُنھ گِظہگرَ 
گٔمِس وِۄِھُنھ ۄُھ یَکھَم فِکرِ نَرگن زِ وُنِ ۄُھ نِلکُل لۄکُنَ
ُ گوسِم ۄُھ نُونَس مگلِش کَرگن کَرگن گَژگنَ سگٔری ۄھِ نَس کُن گۆنگوَو 
سٔنی گِشگرٔ کٔرِنھ نرْونْہ کُن مَکگن ٔ
گینگ 	ِ نلٔ سگٔ یُوری یِ ھوسنگ 
مێیر 	ِ شی یم ۄھگ شۆنگِھنٔے ێ
گوسِم 	ِ نٔ وُنِ نٔ ی وُنِ ۄھِ لٔرِ مِھرٔنی ھِوگن َ
گَینگ 	ِ ژێ کێگ ۄُھے نگو ێ
گوسِم 	ِ مگھگمی مێ ۄُھ نگو گوسِم َ
مێیر 	ِ ُ زنگنِ نٔ کورِ کُن ٔ گۄھگی نَس کٔرِو ژھۄمٔ ُ گوسِمَس کُن ٔ گھٔ سگٔ ھوسنگہ 
ژێ کھێونھٔ ۄێونھٔ وگن مگٔنھی ێ 
گوسِم 	ِ ونگنَ فٔسن کلگس مگٔنھیی مہرنگنی 
گَینگ 	ِ گۄھگ نٔ ۄگٔنِس گیغَس نِش گیسَن وگریگہ شہزگھٔ نٔ نَھھِ مگیکی ہگٔکِم یوگن 
کِنٔ نٔ ێ 
گوسِم 	ِ ُ مگنَس سٔنی ٔ وَنِ ہگ نٔ ۄھُم نٔ وگرَ وَنَس کێگہێ وُنیکِس کئرہم ییژ 
ۃگٔطِرَ نرْونْہ کُن وۄنھیم زێگھے ہنگ ُ نڑِ ٔ ونگنی وگریگہ نٔڑی ہگٔکِم نٔ 
شہزگھٔ ۄِھ یمَن نِش یوگن َ
مێیریگ 	ِ گوسِم یگرلِنگی ۄون گیغٔ کۆنگہ ۃُونصورن ۄُھََ کُونگہ ۃُونصورن 
گَینگ 	ِ مگر گوسِمی مێ وَننَم ۄون گیغٔ ۄھگَ
مێیر 	ِ نَلِ سگ ژھۄمٔ کٔرِوَ ملیز َ مێ ۄُھ نٔہنزوَ نےکگر کَنھو سٔنی سینھگ ہروِ 
گَژھگن َ وَن سگٔ ھوسنگ کێگ گوسُکھ ونگنێ
گَینگ 	ِ نٔ ۄگٔنِس گیغَس کێگہ عۄہھٔ ێ
مێیر 	ِ ُ گَینگیِ کُن ٔ مێگنِ ۃۄھگیِ ژٔ کم نێ مگنے سوگل ۄَھکھ مرْژھگن یِ مێ 
مرْژھنُک ضُورورنَھ ۄُھی نِ ۄِھَم نٔ مرْژھنَے ھِوگنَ ُ گوسِمَس کُنٔ گھٔ سگٔ نِ 
ھوسنگہی ۄون گیغٔ کُمِ قسٔمِک گِنسگن ۄُھ ێ سۃن ۄھگ ێ نَڑِ نُرٔ وَننُک 
ۄُھسِ عگھَن کِنٔ نٔ ێ ہیں ێ
گوسِم 	ِ گیی یمَن ہژھِ مرْنھ کگنْہ ۄیز نھیک نھگک گیسُنَ رَژھ نِ گژھِ نٔ فرق 
گَژھنی َ
مێیر 	ِ مێ ۄُھ ۄون نُنھ ۃۄش کرگنَ ژٔ گَژھکھ نََۓ نرم ھِل گیسُن َ گۄھگ نٔ 
ژٔ وَننِ مێَ
گینگ 	ِ ۄون گیغٔ کێُنھ ۄُھ ورھی لگٔگِنھ گژھگن ێ شہرَس مَنْز کێگہ مۄشگک ۄُھ 
سُ لگگگن ێ 
مێیر 	ِ نَلِ سگٔ ۄھۄمٔ کَری کَرگن ۄریُو نٔ گے ۄُھس ژضوروری مگمَلس مُنکِق کنھ 
کرگن َ ینھ مینھ زنھگی نٔ مونُک ھگرٔ مھگر ۄُھ ُ گوسِمَس کُن ٔ کێگ 
گوسُس نٔ وَنگنێ گیی مێ ۄُھکھ ژٔ ۃۄش کرگنَ یێلِ گِنسگن سفرَس مَنْز گیسِی 
نێلِ گگَر ۄگیِ گِلگسٔ کھنڑ ژێرُے مگہَن ۄینٔینگکگرٔ ۄھُنٔ َ نێیِ ۄَھ گَز کَل 
وگن نٔرِہَن َ یم گێ ۄگٔیٔ نگمن رُونل َ
گوسِم 	ِ ُ ہگرٔ رنگن ٔ شکُریِ ونگنی نٔ گوس نگنیھگر َ مێ غرینَس کۆرۄٔ نۄہِ ھِیِن 
ۃۄھگ وگنِ ننھرُسن َ
مێیر 	ِ ۃۄھگ گژھ نی نوزُن َ نٔ گوس نڑٔ ۃۄش ژێ کۆرُنھ مێون مھَھ قۆنُوۆ َ 
گَۄھگ نٔ َ
گَینگ 	ِ ۄگٔنِس گیغَسکمِ قسٔمۄِ گٔۄھ ۄھێ مَسنھی گوسِم ێ
میرَیگ 	ِ گوسِم یگرلِنگی ۄگٔنِس گیغَس کگٔژگہ لۄکٔن مۄکٔن نٔ ۃُونصُورَنھ نَس ۄھَ 
مێیر 	ِ نلٔ سگ ژھۄمٔ کٔرِوی مێ ھِیو کَنھ کَرنِ ُ گوسِمس کُن ٔ گھٔ سگٔ گوسِم لگلگ 
ۄون گیغٔ کمَن کنَھن کُن ۄُھ سگرِؤے کھۄنٔ زیْگھ ۃۄش کَرگن ێ
گوسِم 	ِ یِ گو ینھی ہگلگن گیسَن َ سگرِؤے کھۄنٔ زیگھٔ ۄُھ سُ مَسنھ کَرگنی وگن 
ۃگٔطِرھگٔری گژھیس سَمھٔنی َ نێیِ گژھیس ھِل نہلگٔیی ہُنھ وگن گوننظگم 
گیسُن َ
مێیر 	ِ ھِل نہلگٔیی ہُنھ وگن گِننظگم ێ
گوسِم 	ِ گیی وگن گننظگم ھِل نہلگٔیی ہُنھ َ نٔ مگ ۄُھس کِہنی نِ َ گَکھ مومُولی 
غۄلگمَ مێون ۄُھس ۃیلل روزگنَ نَلگ گَمِس مرْژُھ نێگ کگٔنْسِی ۃگٔطرِ سَمُھ سٔی 
ۃۄھگیَس مَنھی یێلِ گٔسی کُنِ وگیِ نٔھرگن ۄِھی گۄیٔ ۄُھ مێ مرْژھگن کێگ 
سگٔ گوسِمگ وگٔطِر ھگٔری سَمٔز وگنٔےَ مێ گگر وۆنُس یُور گیکسی لِینسی
نِژھ وگن نٔ کینْہ نورٔ ھۆمُن مێ گٔس ۃَنرٔے سون میزنگن ۄُھ 
کمینٔ َ ژھێن نظَر ۄھَسَ نێیِ وۆنُن گۄَھگی یێلِ گٔسی شہَر وگنوی ننِ 
مگٔوی زِ مێ یگھَ مێ سُونۄی ہگے ۃۄھگیِ مێگنِی نَس نِۄگٔری سُنھ کٔری زِ 
مگس نٔ ۄُھس گۄنہگگر گَکھَ 
مێیر ِ نَڑٔ وگنَ رُن َ نونِ ۄُھکھ مۄۃصَر نٔ مَطلَن ھگر کَنھ کَرگن َ مێ ھِ یُنے وۄنی 
ژێ ۄگیِ ۃگٔطٔر کێگہنگمی رٔنی نَو یِ گو نِسکُونو ۃگٔطرَ
گوسِم ِ نۆہی کێگزِ گگٔؤ مێ یُون میہرنگنی ونگنێ ُ ہگرٔ نرْگوگن ۄَنھَس ٔ یِ گو ونگن 
وعھٔ یمَن مگٔنِسَن کَرٔ نٔ نُہنْز ننھرسنی ۃگٔطٔر وگم صیہن نوش 
گَینگ گوسِم َ مَکھ یۆکُن َ نٔ ھِمَے ژێ نێیِ نِ کینْہ َ
مێیریگ ِ گوسِم یگرلِنگ َ مێگنِ طرفٔ کَرنٔ منٔ نِس گیگَس نوسٔ 
ُ لینگ کوف ۄُھ نکھٔ نلٔ کِس کمرَس مَۆْز لۄنِ ژگس کرَگن ٔ
مێیر ِ شی ُ کھور نێنڑَین مینھ وۄنھگنی نگقٔے مگٔنھر ۄُھ لۄنِ سَمھگن ٔ ۃۄھگیگ 
یمَن نۃشَن سگٔ یمٔ ۄھَ شور کرگن کٔرِو ژھۄمٔ نی گژھِو منٔ نین کمرَن 
مَنْزَ
گینگ ِ وۄلے میرَیگ وَۄلٔ نٔ وَنے مُورٔ مگٔنھی مٔژھِس مُنلِق َ یِ زَن مے وُۄھَ یِ ۄھَ 
نِژھ کَنھگہی یۄسٔ نٔ ۃۆوُکھ مگٔنھی ژێ ؤنِنھ ہیکَےَ ُ گینگ نٔ میریگ ئھَ نیرگنٔ
مێیر ِ ہگےی یمَن کگٔژگہ کنھ ژٔ ھنٔ ۃۄھگُیَن مێگنِ ۃیگلٔ گگَر گِنسگنَس ییژٔ کنھٔ 
نوز نِ مینی کنَن ھِیِ نھۆمی ُ گوسِمس کُن ٔ گَھٔ سگٔ ھوسنگہَ ُ ھرٔزِمور ھگنٔ 
سِو سنگنوگ ۄِھ گژَگن ٔ شی کولَل ہگمَن ہِوی نُونٔ نرْکھگہ نرنکھگہ لگٔگِنھ وُۄھ 
نھم نھَم کێگ ۄِھ کَرگنی زَن ۄِھ روڑٔ گگٔڑی سڑکِ مینھ لَرِ مُھرگنَ نۆہی 
کَنھ وہَنمَس گٔسؤ گٔمٔنی ێ
0 
﻿
M.Y.TAING
03-08-24
Kashmiri
ْ0ْ3 1ُ184ٔ
لیکھگن نٔ ےِنھٔ مگٔنھی کگٔشر مںنوی ہنْھ ھگمن کُشگھٔ کَرگن َ گَمگ مۆز فسگنٔ کگٔری
مُقگم نگٔسی کرھگر نگگٔری نٔ زنگن سگٔزی مےش نظر ۄھُنٔ ےِمن منْز سُ
ہسن ےُس ےِمَن منْز گیسُن گۆژھ نٔ ےُس گھن مگرَن ہنزہ ھےر مگزنھگی ہنْھ
ضگٔمِن ننگن ۄھُ نٔ نِمھن ہنھ مرننِ مُقرر کرگن ۄھُ َ 
گمیر شگہ کریری ُ1846َ1905ٔۄھُ وہگنُن ہم کگل َ گٔمی سٔنْھی
نظمی کگرنگمٔ ۄھِ ۃگور نگمٔ ی سگم نگمٔ ی گنوگر مہمھی ی معرگو گہمھی ی گعوگز
سرمھگی ی ونگ گلم عگرف نٔ منگوگن نِ لیکھی مٔنی َ رزمی ھگسنگنن منْز ۄھُ گٔمیر
شگہ زێگھٔہ نہنر گِظہگرُک مگٔلِ ننگن َ گگر ۄِ گٔمی سٔنْھِس کلگمَس منْز غگٔر ضۆرُوری
فگرسی لفظَو نِ وگے لٔن مٔژ ۄھَ َ نگہم ۄھُ گٔمی کگٔشر شگٔےری رزمی مِزگزٔ ھِنُک
منُن شوق مُورٔہ کۆرمُن نٔ گَکھ رٔژ کگٔم گنوگم ھِژ مٔژ َ گٔمیر شگہ ۄھُ سگم
نگمس منْز مگنٔ وَنگن زِ نٔ ۄھُس کگٔشر زنگٔنی طمطرگق ھێُن ےژھگن َ 
میر عزےز گللّہ ہقگٔنی ۄھُ نسےگر نؤیس گٔھین نٔ شگٔےر َ گٔمی سٔنْھی
نصگنیف یۄھِ قصَے نے نظیر ی نھرٔ منےر ی گلنن عٔشق ی مگہروی گل گنھگم ی ووہر
عشق ی ۄرگغ مہفل ی مںنوی مہنگز نے نظیر ی قٔسَے ھُشنگں ی روشِ گلشہھگ
سرگلشہگھہ ط فقےرنگمِ ی نصگن لھگۃ ی ھےوگن ہقگنی فگرسی ی لطگےف
گلہقگنی فگرسی ی فنوہ شگم فگرسی ی رھوہگنی فگرسی ی نگرےۃ عگلم نںر فگرسی
غزل ی نعن ی رنگعی ی نگٔرےۃ عگلم وغگٔر ط ہقگٔنی ۄھِ عگم طور ۃےگلگن نظمگوگن
گَمگمۆز گٔمی ۄَھ نگضَے سۄ نۃلےق کگٔری نِ کٔرمٔژ ےَوسٔ گمنےگرزُک نگٔعں نٔنِنھ
ہیکگن ۄھُ َ 
ْ0ْ3 2ُ185ٔ
عنھگلگہھ گیزگھ وفگن 1948ۄھُ گھئی مورۃ گیسنٔ علگؤ وژن نٔ
غزل نِ لےکھگن نٔ نظٔم نِ َ وژنَن نٔ غزلن منْز ۄھُ گیزگھ نَنھ نَنھ وگےِ ریوگےنی
نَنگن 4ےێنین سُ لولٔن کَنھ وَنگن ۄھُ َ عشقِ نینر ۄھُ سُ ےِمَن من ز نٔ نظمَن
منْز مننِ وقنٔۄ سےگٔسی گیوگز نَنگن نٔ غۄلگٔمی ہنز گیزگٔھی ہنزٔ نٔ گنقلگنٔۄ کَنھ
نُلگن َ گیزگھٔنی ےِ شگٔےری ۄھَنٔ نورنگٔنی نٔلی کِ موضُوعی َ ےِنھٔ مگٔنھی ۄھُ گیزگھ کگٔشر 
شگٔےری منْز گَکِ نَمِ نَوہ موضُوعُک نٔ نِژھ نٔہو ہنْھ گننھگٔ کرگن ےَنھ نرونْنھ
کُن مٔکِنھ نێےِ نِ نگقٔے گیوگزٔ سٔنی رَلگن ۄھَ َ مس ۄھُ گیزگھ مےش رو نَنگن َ
گَکِ نَوِ نٔہو ہنْھ َ 
غلگم گہمھ مہوُور ُ1888َ1956ٔۄھُ کگٔشر زٔنگٔنی ہنْھ نےگکھ گہم
شگٔےر مہوُور ۄھُنٔ ۂےژ لہگظ کگنْہ نۆو نورنٔ کَرگن َ گٔمی سٔنْھِ نےنرِ شگٔےری
ہنْھ موضُونٔ ۄھُ ریوگےنی ط گَمگ مۆز ےِ ۄھُ گَنھ ہمگٔری ےمگٔنی مٔنزی مٔنْزی نرگش
نےنرِ ہیوگن طَ گَمِ علگؤہ ۄھُ مہوُور گَنھ مننِ ۃُونصُورن گظہگرٔ ی نہنر لفظٔ
ژگٔرنٔ رنگ ھگر نۃےلٔ سٔنی نویر نۃشگن نٔ گَنھ مننِ ذرگنُک مِزگزٔ ھِوِگن َ گٔمی
سٔنْز سےگٔسی نٔ موضُوعی شگٔےری گگرۄِ کگنْہ مُقگم ہگٔصِل کٔرینھ ہےۆک نٔ
نگہم روزہ گَنھ منٔنی نوگٔریۃی گہمےن َ نێےِ ھِےِ مَھھ مہوُور رٔنی شگٔےرگنٔ شۃصےن
نہنر طور زگننس منْز نمنل ہگرُک صمھمیر ۄھُ کگٔشرین صُوفی شگٔےرَن منْز شُمگر
سمھگن َ ہےژ ہنھِ لہگظِ ۄ ھُ صمھ میر ریوگےن مسنْھ نٔ گٔمی سُنْھ گکںر کلگم ۄھُ
وژنس منْز مےش سمُھمُن َ گَمِ نگووُوھ ۄھُ صمھ میر گہم کگٔشرین شگٔےرَن
منْز شُمگر سمھگن َ گَمِ گہمےژ ہنْھ ےێنی نٔ وونُن ۄھُ شگَٔےر سُنْھ نےز وُۄھُن
ہیس ی لفظَن ہنز ورس شنگۃن نٔ یوزُون ورنگو َ نٔمی سٔنْھ شگٔےری

ْ0ْ3 3ُ186ٔ
منْز ۄھُ گَسِ نِم ۃۄنصُورن مزَر نٔ نصری مےکر نظر گژھگن ےِم گَسِ نرَونْنھ
کَنِ گٔصِنھ گۆنگم گَمِ گنْھگزٔ ھرینْنھی ےِوگن ۄھِنِ َ صمھ میرس کُونْس مگر نٔمی
سُنْھُے ہم کگل ۄھُ نےگکھ کگٔشر شگٔےر سرینگرُک گہھ زرگر َ صمھ میرٔنی
مگٔنھی ۄھُ گہھ زرگر نِ ہےژ ہنْھ لہگظٔ ریوگےن مسنْھ نٔ گٔمی سُنْھ گکںر شگرہ
ووگن شگٔےرو ےِمَن منز ھےنگنگنھ نگٔھِم ی نور مہمھ روشن ی غلگم ننی فرگق ی گمےن
کگِمِل ی رہمگن رگہی ی غلگم رسول سننوش نِ مظفر عگٔصم شگٔےِم ۄھِ َ ہےژ
منْز نوی نٔوی نورنٔ کٔری ےِمھو کۆرنٔ گوکُن کگنْہ نووِ َ گہھ زرگر ۄھُ صمھ میرس
مُقگنلِ مشگۄ زنگن گسنےمگل کَرنگ َ منُن وُۄھُن ہیس نٔ نوزَن ہیس منوگزن
ننگوگن نٔ نورنٔۄ نرسےل کگٔری کَرن وِزِ ۓمِ کَنھِ ہنْھ نگس ھِوگن زِ مێ ۄھَ
ۃنر زِ لفظن ہنز نرنین کگٔری کُس مُقگم ۄھُ شگرَس منْز َ ےِ ۄھُ گَمِ زگٔنی
ہنْھ نِ ننیوِ زِ گٔمی سٔنْز شگَٔےری منْز ۄھُ گیہنگ نٔ نرنُم وگنٔ وگٔنی رٔلِنھ میلِنھ
گَکھ کٔفےن مگٔھ کَرگن َ 
مےر غلگم رسول نگزکی ُ1909ٔ ۄھُ گننھگہس منْز گرھو زنگٔنی
مننِ گظہگرُک ذری ےِ ننگوگن طَ مۄۃنِ گی ہگٔصِل کٔرنھ نٔ ۄھُ نگزکی کگٔشرس
کُن نِ ےِوگن َ ےنِ ۄھُ ےِ مننِ گظہگرٔ نگمَن نُکھ لیکھگن ےِم گٔمی سٔنْز مۄۃنگی
ہنْھ ںنُون مگنَے نَنگن ۄِھ َ نگزکی ۄھُ ےِمَن منْز فطرن نگگٔری نِ کرگن نٔ
ہوؤکی نیر نِ لگےگن ی َنزٔۄ ژِمنی ن ِ ہیوگن نٔ ظرگفنُک گٔنٔ نِ ہگوگن 0َ 
ےِنھٔ مگٔنھی ۄھُ نگزکی گَنھ شگرٔہ ذگٔژ کگٔشرس منْز گَکھ مُقگم شےرگن َ
گٔمی سُنْھُے ہم کگل نٔ نقینن ہم وُمُر ۄھُ مرزگ غلگم ہسن نےگ عٔگرف

ْ0ْ3 4ُ187ٔ
ُ1910ٔ ےُس نُکھ ی وژن غزل ی نٔ نظٔ لےکھگن ۄھُ َ گٔمی سُنْھ نُکھ ۄھُنٔ
نگزکی سٔنْھین نُکھن ہنْھ ہسن ہگٔصِل کعرنھ ہیکگن َ گگرۄِ عگرف گَنھ شگرٔ
زگٔژ منْز نگزکی سُنْھ مےش روۄھُ َ عگرف ۄھُ کگٔشرس منْز رِسگلِ نِ کیگن َ 
نٔ گۆنومن سگٔزی نِ کَرگن َ عگرف ۄھُنٔ گٔکِس ہقیقٔژ نٔ گێہسگسس لطیف
شگرُک ہسین لنگس ؤلِنھ ہیکگن ط نگہم ۄھھ ےِ گَکھ ہقےقَن زِ ۃےگلَن 
ہنْھ وگننگویر کَرگن کرگن ۄھُ ےِ گہے نیے شُونکی مگٔنھی گَنھ مقصھس
منْز کگمےگن سمھگن َ نگٔلیم ےگفنٔ عگٔرفس ۄھُنٔ مرینھ سگنٔ سُ وگٔھی
ژَل گَنھ ےِوگن ےُس گٔمی سٔنْھِس نظم مگرس کھٔہ ھِنھ نقھیر نھلگوُہے َ

عنھگلقھوس رسگوگوھگنی ۄھُ نھھرؤہُک نسکینٔ ھَر ط ریوگےنی 
گظہگر ونےگنُک ھِلھگر نٔ قھگمن مسنْھ ط نگہم ۄھُ ےِ گٔنھی مننِس ھگٔےرس
منْز رُوزِنھ کےنْہ نِنھی غزل نۃلیق کَرگن ی ےِمن منز گکںر فنی ۃۄنی مُووُوھ ۄھَ َ
نٔ ےِمَن لطیف گنہگم نٔ نۃگطن مگنے ھگر ننگوگن ۄھُ َ 
ےێلِ عنھگلگہھ گیزگھ وفگن لَنٔ وُن نٔ مہوُور گیقنگن کوہی ننِ وُن
گیسگن ۄھُ وَوگن شگٔےرَن ہنز گََکھ نگزٔ ھم ۄھۄکھ ۄھَ کگٔشر شگٔےری ہنھِس
نگغس منْز نظر گژھگن طَ گَنھ منْز ۄھُ ھےنگنگنھ نگغٔھم ی نُور مہمھ روشن ی غلگم
ننی فگق ی رہمگن رگہی ی گمےن کگمل نٔ سٔنی غلگم رسول سننوش نٔ مظفر
عگرزِم نِ شگٔھِم گیسگن َ ےِم سگٔری شگٔےر ۄھِ ہَےَن نٔ موضُو ھۄشؤنی ہنْھِ
لہگظٔ نٔوی نورنٔ کَرنگ نٔ کگٔشرہ شگٔےری گٔکِس نٔوِس سرہھس مینھ وگننگوگن َ 
ھےنگنھ نگھِم ُ1912ٔۄھُ کگٔشر شگٔےری نَو ہۓژ ھِوگن َ سُ ۄھُ گمگننْھ
نظمِ ی سگنین ی وگکھ گویےرگنٔ مگننھ نظمو علگؤ غزل نِ لےکھگن َ نرقی مسنھ

ْ0ْ3 5ُ188ٔ 
نظرےُک نروگم نٔنِنھ ۄھُ نگھِم طمطرگَِ سگن گَنھ نظرےس مننِ شگٔےری
منْز وگے شےرگن نٔ نرقی مسنھ ۃےگلگن نظمگوگن َ گَنھ لَرِ لۆر ۄھُ نگھِم
فنی ہسن نرقرگر نھگوِنھ نٔ مننِس نۃےلس کش کٔیِنھ کٔینی ہسین غزٔل نِ
لےکھگن ےِم نگرٔ منس گۆسۆُنس ہسن نٔ گنضرگٔھِےن نۃشگن ۄھِ َ مٔنزی
مٔنزی ۄھُ نگھِم نظر ےگنۄِ رِکھِ گمور نٔرِنھ ۃۄنصُورنھ شگٔر نۃلیق کرگن َ نٔ
مننِ فسگنٔ کگٔری ہنھی ووہر ہگوگن َ مگر ےِ ۄھُ سٔنی نێےِ رٔکھ گنْھر ےِوگن
نٔ نظرےگن مسنْھی ہنْھ گِظہگر کَرگن َ نظرےگن مسنْھ گیسنٔ کِنی ےِم ۄیز گٔمی سٔنْز
نےشنر شگٔےری مرگمگنْیگ نننٔ نِش نۄگوگن ۄھِ نِمن منْز ۄھَ فسگنٔ کگٔری وُرنمنھ
گمےوری ی شگنھگ نۃےل نٔ گمیر لفظٔ ژگٔر کگص ھۃٔل نھگوگن َ 
نور مہمھ روشن ُ1919ٔ ۄھُ مننین نگقٔے نظرےگن مسنھ ہَم کگلَن
ہنٔھی مگٔنھی مننِ وصعنٔ مُووُون نرقی مسنھ نظرےِ وزنگٔنی زنگٔنی منْز نظمگوگن 
مگر ےِ ۄھُ سٔنی شگٔےری گلوھگع کٔرنھ ۃگموشی گیۃنےگر کَرگن َ

گمیک کگمِک ُ1924ٔ ۄھُ گرھو نرگٔوِنھ کگٔشر زنگٔنی مننِ گِظہگرُک
ذٔری ےِ ئنگوگن َ ےنِ ۄھُ گۄیٔہ گۄیٔہ نرقی مسنْھی ہنْھ علمنرھگر نٔنِنھ ۃےگلگن
نظمگوگن نٔ ہےژ لہگظِ نٔوی کَرنٔ گیمٔنی نورنٔ گَمنگوگن نٔ مگنٔ نِ کَرگن طَ نرقی
مسنْھی ۂنزِ وَنِ منْز وگمس مھیرنھ نٔ گٔۃرس گمگننھ نظمَن مینھ مگننْھ
شگٔےری نروےہ ھِنھ ۄھُ کگٔمِل ورن مٔنْھی سگن منٔنی نورنٔ نظمگوگن نٔ غزلگوگن َ
ہوو طنز نٔ ظرگفنس کگٔم ہینھ ی منُن گصٔل گۆسلُون سننھگلگن نٔ کگٔشِر
غزلُک نۆو گوشٔ و ووگھگن َ 
رہمگن رگٔہی ُ1925ٔ نِ ۄھُ نرقی مسنھی ہنْھ نمگےنھٔ نٔنِنھ

ْ0ْ3 6ُ189ٔ
ہۓژ نٔ موضُوع ھۄشؤے لۂ سمھی مٔنی نٔ گسمھٔی نورنٔ کَرگن ی مگننْھ
نٔ گمگننْھ نظٔم لیکھگن نٔ غزٔل نَنگوگن ط ےنِ ۄھُ نرقی مسنْھی ۂزِ کمزوری
نَھٔہ کٔیِنھ منُن مگن گَمِ گَمِ نظرےِ نِش لۆن ہےگؤنگوگن َ وھیھ ہسنِ نگمنھ
غزل نگ مُوزُون گیسنُک ھگوگ کرگن ط نہنر وگننگویر ہگٔصِل کَرنٔکِ غرضٔ زنگن
سگٔزی نِ کَرگن ط گمگ مۆز گٔمی سٔنْز شگٔےری ہنْھ زےگھٔہ ھگٔنِشورگنٔ مزگزٔ نٔ
منزی منْزی گمِۄ گفسگنؤ ننگوَنھ ۄھَ گَکِ کِس نَنھ وزنَل کرھگرس موُُوہ
کرگں ےُس شگٔےری ہنْھ روہ ۄھُ َ 
غلگم رسول سننوش ۄھُ فنکگر نِ نٔ شگَٔےرنِ َ مننین ہم عصرَن
ہنھی مگٔنھی ۄھُ ےنِ ہَےَن نٔ موضُوع ھۄشؤنی منْز نورنِ کرگن َ وگکھ غزٔل
مگننھ نٔ گمگننْھ نظمِ لےکھگن ےِمن منْز گٔمی سُنْھ نور طویل نِ شگٔمِل ۄھُ مٔنی میو
کٔنیو ؤری ےَو مینھ ۄھُ سننوش مننِ زنگٔنی منْز سنسکرن زنگٔنی ہنْھٔین
لفظَن نٔ علگومنن ہنْھ نےوگےِ گسنےمگل کرگن نٔ نَنھ لفظ ژگٔر زَنَم ھِوگن
ےۄسٔ گٔمی سٔنھین ہم عصرن نِش مۄنلِف ۄھَ نٔ نولۄگلۄ ٔ زنگٔنی نِش وگرےگہ
ھُور سمھگن ۄھَ َ ےمٔ کَنھِ ہنْھ فگغصلٔ ہێکو ےِنٔ کگلے کٔرنھ زِ سننوشُن ےِ
نورنِ ہھَس نگم ہێکِ کگمےگن رُوزِنھ ط زنگٔنی ہنھِ گرنقۂکی وگٔقف کگر
ہیکَن گی ؤنِنھ زِ سننوشُن ےِ نورنِ کرہ نٔمی سٔنھین قگٔری ہنْھ ھگٔےرٔ
سینھٔ ۂے مۆہھُوھ َ 
مظفر عگٔزم ُ1934ٔ نِ ۄھُ مٔنی میو ھۄےَو ھٔہی لینو مینھ کگٔشر
شگَٔےری منْز ۂےژ نٔ موضُوع لہگظٔ نِنھی مٔھی وَنِ مینھ مکگن ی ےۄنٔ گٔمی
سٔنھیَو ہکم کگلَو ےۃنےگر کٔرمٔژ ۄھَ َ مننین معگٔصرن نِش گںر رٔنِنھ گَکھ نٔوی نھ
قھمگھٔنِۄ وھو وہھ کَرگن گہے گۃلگٔقی قھرَن ہنھین شینِ ۃگنَن منز رُوزِنھ زنْھگی

ْ0ْ3 7ُ190ٔ
گیلَو لگےگن نٔ گگہے فطرن مسنْھ نٔنِنھ ےِمَن گۃلگٔقی قھرَن نسنٔ ژنگن َ گٔمی
سٔنْھین شگرَن منْز ےۄسٔ ہوؤ گیوگز کنن گژھگن ۄھَ ی نَنھ ۄھَنٔ ؤنِ سۄ
نیہِ نٔصین سمٔز مٔژ ےۄسٔ مںگلے کگمِل سٔنْھِس ہوؤی شگرس گَکھ گمنےگز
ھِوگن ۄھَ َ

کگٔشرین شگٔےرن ہنھِس کگروگنس منْز ۄھِ نێےِ نِ شگٔےر ےِمو کگٔشر
شگٔےری لول نورمُن ۄھُ َ گٔزی کین و0وگن شگٔےرن ہنز نےھگھ نِ ۄھِ وگن
نٔ ےِمو منزٔہ نِ ۄھِ کےنْہ گگنلی نٔ وۄنھٔ وُنی شگٔےر نظر گژھگن َ مێ
ۄھُ ےِمن ہنْھ نزکٔرہ مننِس نَنھ مضمُونس منز کۆرمن ی ےێمێک عنوگن کگٔشر
شگَٔےری گَکھ مۄۃنصر ۄھُ نٔ ےِس سینھگہ وگلھ ۄھگم سمھہ َ

ْ0ْ3 8ُ191ٔ
ْ0 نشیر گۃنر
ْ0ْ3 کگٔشر گفسگنٔ نٔ گفسگنٔ نگگر
کگٔشری مگٔنھی گفسگنٔ کیکھنٔۄ ریوگےنھ گئے عوگٔمی رگوس سٔنی شۆرُو
نٔ گَکِ ہسگنٔ ۄھَنٔ ےِ ونێُن نگم نِ مےونسمی ہۆھُوھَو نینر ھگمٔژ َ نِ ھٔمِنھ
گَو زِ سرینگر نینر ۄھُنٔ کٔشیرِ ہنھِس کُنِ نِ گگمس ےگسرےِ گنْھر نێُنھ کگنْہ
لکھگٔری ےُس ۄھَرگ گفسگنٔ لےکھ َ

ؤۄھَو ہَے نٔ شگٔےری ہنز ریوگےھنھ ۄھێ گَسِ لل ھێھِ ہنْھ مینھ ۄلگن
نٔ وگرےگہس کگلس رُوز نِ کگٔنِہَن لُوکن ۂزِ way of lifeنِ َ 
گَمگ مۆز کَنھٔ گٔری گیے نَنَے نگرسس ےنٔ ہگنم نیلٔ وونی نولز صہن سٔنھی ھٔسی
مرَن وگلین نِش مُنگٔرِف سمُھ ط ےِ گَو ےۆہَے کُوےن کشمیرُک ہےُوہ زمگنٔ َ گٔنھی
زمگنس گنْھر سمزٔ گرھو زنگٔنی منْز نرقی مسنْھ نہریک شۆرُو نٔ نٔنھی کُن وُۄھِنھ
نُل وگرےگہَو کگٔشریم قلم نٔ لیلکھِک گرھو گفسگنٔ ےِمن لِکھگرین گنْھر گو
مرےمنگنھ مرھےسی مِےش مےش َ ےِ نٔہو رُوز نۆن نگم ۄَلٔ ؤنی ی ےۆنگم یُوگٔر
مہگرگو کٔشیر نرگںِنھ ژۆ نٔ کگٔشرین گنْھر کگٔشر گنْھر کگٔشرےنُک گێہسگس نےھگر گَو َ

فروری 1950ئ کێُن مۆر سوم نگنھ زنشی صگٔنن گٔکی سٔے گھئی مہفلِ
منْز گۄینیُوک کگٔشر گفسگنٔ نٔ وُلے ط 1950عیسوی منزٔے ۄھوم ھےنگنگنھ

ْ0ْ3 9ُ192ٔ
نگٔھِمن کۄنگ موش ی رسگلس منْز گۄینیُوک کگٔشر گفسگنٔ 0َ ےَنھٔ کٔنی کۆر گَسِ
ھعسلگنٔ نٔ گَمِ مَنٔ رُوھی سگٔنی گنقلگن مسنْھ گھین وگر ےگہس کگلس
کمونزم ی مگرکس گزم ی سوشلزم ی نٔ سرمگےِ ھگٔری ہوین موضُوہَن لَلٔ کھۆل
کَرگن َ ےِمو گفسگنٔ نگگرَو گٔنْھرٔ گٔسی گکںر شگٔےر ی ۓژ مگٔنھی نظم نگگر ط گٔےوکھ
مٔنزی نٔ لےۄھےوکھ گفسگنٔ نِ َ ےنھٔ مگٔنھی مێےِ کگٔشر زنگٔنی گنْھر گفسگنٔ نگگٔری
ہنز ننی ےگھ ط نٔ وگرٔہ وگرٔہ گٔے گَنھ کگروگنس منْز کےنْہ نِنھی قلم کگر شگٔمِل
ےِمَو ےِ نرقی مسنْھ نہریکِ ہنزٔ کگژہ منز گیزگھ کۆر َ ےِمن منْز ۄھِ گۃنر مہی گلھےن 
گمین کگمِل ُےِم گۆن نگم صرف شگٔےری گٔسی کرگن ٔ علی مہمھ لون ی گمےش
کول ی صوفی غلگم مہمھ نٔ ھیمک کول ہوی نگوۃگص طور قگٔنِل ذکر ط مۆز کےنہ
کگل گُزرنٔ مَنَے ہےۆن ےِمو منزٔ کےنژَو قلم کگرَو زگنِ ۃۄھگہ کێگزِ لۆن نٔ
نگسگنن گوس زِ کگروگن ژھۄکےگو َ مگر ولھٔے نگسےوو زِ ےِ وسوگسٔ گوس 
غلط نٔ لِکھگٔرین ہنْھ گَکھ نَۆو کگروگن نِ گیھنگرسس ی ےِمَو منزٔ وُنِ نِ نےشنر
گَنھ کگروگنس گینےگٔری کَرۄن ۄھِ ی گَنھ مےِ منْز ۄھِ گونگر کرشن رہنر ی ننسی
نرھوش ی گیگکنر شنکر رےنِ ی ہرھے کول نھگرنی ی غلگم نننی شگکر ی نگو نےگم
رےنزو ی غلگم ننی نگنگ نٔ عنگس نگنش ےِوگن َ

1925ئ گنْھر ہِش گئےِ گفسگنٔ نگگرن ہنز نےگکھ ۄھۄ کھ گَنھ کگروگنس
منز شگٔمِل نٔ گمِکی مُول گئےِ زێگھٔ مضنُوۄط َ گَنھ فہرسنس منْز ےِم نگو ۃگص
طور قگٔنِل زکر ۄھِ نِم ۄھِ ہری کرشن کولی فگروق مسعوھی نٔ رنن لگل
شگنن َ 
ےِ ۄھَ گکھ عوین کَنھگ زِہ شگٔےری مُقگنلٔ ۄھُ کگغشر گفسگنٔ سینھگ
ْ0 10ُ193ٔ
لۄکُن َ مگر موضُوع نٔ ہَےژ ہنھِ گعننگرٔ ےُس نگلغل کگٔشرس گفسگنس
ہگٔصِل ۄھَ سۄ ۄھھنٔ کگٔشر شگٔےری َ گمێُک ووِ ۄھُ غگٔلنَن ےِ زِ گَنھ گغٔس نٔ
منٔنی کگنْہ ریوگےن ےگ مرم مرگن َ گَؤ مۄکھٔ روس نٔ ےِ مننِس مَنھ گلس سٔنی
گٔنیِنھ نٔ نِ گَنھ نِش ووگن ھیہِ َ 
1974ئ عےسوی منْز ۄھگٔم کلۄرل گکےیےمی ھۆےِم گفسگنٔ سۄمنرن
ےَنھ گَنھر کےنْہ نٔوی نگو منگٔرف سٔھی ط ےِمن نووگون لِھگرین منْز ۄھِ
شمس گلھےن شمےم ی عنھل گہھ ہگٔونی ی نگصر منصُور نٔ عگنھہ گہمھ ہی کےنہ
نگو ےِم مننِ مننِ ژننگےِ مُووُن گَنھ فنس گۄی نرگن ۄھ َ

ْ0 	کگٔشرین گفسگنٔ نِگگرَن ہنھ مۄۃصر نعگرُف 
ْ0گۃنر مہی گلھےن

گۃنر مہی گلھےن گۃنر مہی گلھےن ۄھِ غگٔلنن نِم وگٔہِ گفسگنٔ نگگر ےِم گفسگنوی گھنٔ کِس
سفرس سٔنی شۆرُو مینھٔ گز نگم شگٔغمِل ۄھِ َ ےمن ۄھُ شرف نِ ہگٔصِل زِ ےمو
ۄھگغم کگٔشرین گفسگنَن ہنزٔ گۄینِۄ کنگن َ گَنھ کنگنِ ۄھُ سنھ سنگر 
نگونٔ گَنھ منز ۄسِ ےِہنھٔی سھنھ گفسگنٔ شگٔمِل َ گَنھ کنگنِ منز ۄھِ ےِہنْھی
نِم گَفسگنٔ شگٔمِل َ گَنھ کنگنِ منز ۄھِ ےِہنھی نِم گفسگنِ شگغمِل ےِمنسێھ
سێۆھنَے نٔ ورگٔ نرقی مسنْھ نرقی ۂنز ۄھگمھ مُوُوھ ۄھَ ط گۃنر صگٔنس
ۄھُ گَنھ کنگنِ مینھ سگہنےِ گکگیمی ہنْھ ےنگمٔ نِ ہگغصِل سمُھمُن َ گَمِ
گفسگنٔ سۄمنرٔنی مَنٔ گزنگم کٔری گٔمی گفسگنٔ نگگٔری گنْھر وگرےگہ نورنِ َ ےُون
زہ سَنھ سنگرُک گفسگنٔ نگگر ۄصھُ نٔ ےِمن نوین گفسگنَن گنھر ھرێننھٔے ےِوگن َ 
ْ0ْ3 11ُ194ٔ
موضُوع نٔ گظہگر ھۄشؤنی گنْھر ۄھَ ہگٔرگن کُن ننھیلی گیمٔژ َ ےُس ےێمِ کَنھ ہنْھ
طلگہ کگرٔہ ںۆنُونھ ۄھُ زِ ےِم کگٔنێگہ سٔنی مگٔنھی ۄھِ مننِس گٔنْھی مٔکِس سٔنی 
وگنسنِ َ
ْ0ننسی نرھوش
سنویھٔہ گرھو مرن وگٔلِس ےِنھٔ کٔنی مرےم ۄنھُن گظہگر نےگن وےۆھ
ۄھُ ےِنھَے کٔنی ۄھُ کگٔشرس گھنس سٔنی لۄے کھۄے نھَوَن وگٔلِس ننسی
نرھوشُن طرزِ گظہگر وےۆو َ ننسی نرھوشَس ۄھُ کنھ وننک منُن گنْھگز نٔ
گٔمی سٔنْھین گفسگنَن ہنْھ ےێنی نٔ وونُن ۄھُ گعمس نکھ نلک سُ کھُرےێمێُک
مرون وول مگنٔ گَکھ ہِصٔ ۄھُ َ گَوَے ۄھُ مرَن وگٔلِس نٔسٔنھین کرھگرَن مینھ
مُورٔہ مژَ َ ےِہنْھی ۄھِ ونسنگم زٔہ گفسگنوی موموعِ شگےع سمٔھی مٔنی ی
نگل مرگٔےو نٔ گرھگن َ

ْ0	علی مہمھ لون
علی مہمھ لون کۆر گرھو گفسگنٔ نگگٔری سٔنی منُن گھنی سفر شۆررُو َ 
مگر کےنْہ گفسگنٔ لێکھی نھٔے گَو شگےھ ےِمن گێہسگس زِ مننِ زنگٔنی منْز ےےِ ۃےگلَن
ہنز ویژھنَے نٔ وَکھنے زێگھٔ وگن مگٔنھی ےِ نِ نرک نٔ وۄنی ۄھِ ےِم سگنِ زنگٔنی
ہنھی نگمور یرگمِ نگگر َ گفسگنٔ نگگٔری مینھٔ یرگمِ نگگٔری کُن ےِنَس
ہیکَن زٔہ ووِ گٔسِنھ 0َ گَکھ ےِ زِہ ےِمن نگسیو زِےِم ہیکَن گفسگنس مُقگنلِ

ْ0ْ3 12ُ195ٔ
یرگمٔہس منز منٔنی کَنھ زێگھٔ وگن مگٔنھی ویژھنگٔوِنھ َ ھۆےُم شگےھ ےِ 
ےِ زِہ یرگمِ نگگٔری نگسے ےِ ےِمَن زێگھٔ َ لون صگٔنس ۄھُ کَنھ
وننِک قرین قرین سُے گنْھگز ےُس کم و نےش گرھو گفسگنٔ نگگر کرشن ۄنھرس
گوس طَ نَوَے ۄھُ کُنِ کُنِ وگےِ نگسگن زِ کُنِ وگقس ےگ ۄیزس فلسفےگنٔ مگنے
ھِنٔ کگٔطرٔ زن ۄھُ لفظَن ہنْھ نگر نےُون گۄنگن زِ مرَن وگٔلِس ۄھُ نۆن نگم
وگنُن ممکن سمھگن ےۆن نگم گفسگنی نگگر نس وگننگوُن ےژھگن ۄھُ َ لون
صگٔننی ۄھِ سینھگ کَم گفسگنٔ ھسےگن َ گَؤ مۄکھٔ ۄھَ کگنْہ سیکٔ رگے
قگٔےِم کرُن ہنگ مُشکل َ
ْ0	گمین کگمِل 
مٔنی مِ مُےِ ہنھین گفسگنٔ نگگرَن منْز ۄھَ کگٔمِل صگٔنس گَکھ ۃگص
ہگے ہگٔصِل َ نِ کێگزِ موضُوع کہو شنگےلِ کِ گعننگرٔہ ۄھِ ےِم مننیو ہم عصرو
نِشِ نلکُل گلگ َ ےِہنْھ موضوع ۄھُ سمگوِۄ نہِ ھرنہِ کھٔنِنھ سۄرےگکگٔری
ےۄسٔ وگرےگہ نۄھَنٔ مَنٔ ھرینْنھی ۄھَ گژھگن َ نٔ کگمِل صگٔن ےێمِ کمگلٔ نٔ ہۄنر
منھی سگن سۄنٔنی ۄھِ کیگن سُ مرنھ ۄھُ صرف گَکھ نگو ذہنس منز وۄنلگن
سُ گو گو ہ ہنری کگمِل صگٔنُن گمروۄ ۄھُ ورگِ طنز ےِ نٔ زنگٔنی مینھ 
ےُ عۆنُور ےِمن ہگٔصِل ۄھُ ی سُ ۄھَُنٔ نێےِ کگٔنْسِ گفسگنٔ نگگرس منز نظر
گژھگن َ ےِہنْز گَکھ گفسگنٔ سۄنرن کَنھ منْز کَنھ ۄھَ ےژکگل نرونْنھ
ۄھگم سمٔز مٔژ نٔ نَنٔ مینھ گزنگم ھرگےِ گٔمی سٔنْھی کےنْہ گفسگنَے کُنِ کُنِ
رسگلَن منز نٔنی َ 
ْ0ْ3 13ُ196ٔ
ْ0گمےش کول
1955ئ گَنْھر ھرگو کگٔشرین گفسگنٔ نگگرَن منْز گمےش کولُن نِ
نگونٔ وُۄھگن وُۄھگن کھۆن نگرسس َ گَمگ مۆز کٔژنگم کہگٔنی لێکھی کٔری
ہنَو گفسگنٔ لیکھٔنی ننْھ َ 
شیرگزٔ کین کےنْژَن شُمگرَن گنْھر ۄھَ ےِہنزٔ کہگٔنےِ ھرگمٔژ ط ےِمن
گنْھر وگرےگہ سینھگ ھِلۄسم ۄھَ گگر ےُنھ ہےُوہ گفسگنٔ نگگر گزنگم نرگنر
لیکھگن روزٔ ہے شگےھ مگ گیسِ ہے کگٔشرس گفسگنس نےگکھ مٔنْزل ہگٔصِل
سمھمُن 0َ 
ْ0	ہرھے کول نھگرنی 
ہرھے کول نھگرنی ۄھِ نِم وگٔہِھ گفسگنٔ نگگر ےِمن وگرےگہ کگل
گفسگنٔ وون لیکھگن َ ںۆز کنگٔنی عُورٔژ منز گیونٔ وُنسنگم نِ ےِہنْھ کگنْہ
موموعِ نگزرس منْز َ ےِہنْھٔی گفسگنٔ گَنہگر ۄھُ سررےلسنکو 
نٔ نَوَے ۄھُ ےِمن منٔنی کَنھ نگونٔ ۃگٔطرٔ علگمنن ہنْھ
گسنےمگل کرن میوگن َ نٔ گَمِ ۃگٔطرٔ ۄھِ ےِم ےونگٔنی کِہو ہنھسنگٔنی ھےو مگلگےِ
ہنْھ سہگرٔ نِوگن َ گٔمی سٔنْھی نقرینَن سگٔری گفسگنٔ ۄھِ 
منکلم صےغس منْز َ شگےھ گَؤہ کِنی نِم ۄھِنٔ مگنٔ لۆن نِہِنھ مرن
وگٔلِس لگٔگِنھ کَنھ نوزنگوگن َ نٔلی کِ ذگنُک مێز گمُذ ی نسلیم کٔرنھ نس
منُن شریک ھرننگوگن َ ہگلگنکِ نِہنْھ مێز گَمُز ۄھُنٔ کگنْہ قطعی مزر نٔ نِ

ْ0ْ3 14ُ197ٔ
نَمِ زمگنٔ مَکگنٔ نِشٔ مرٔہ ژھےۆن ی ےَنھ منْز نِم نٔ نِہنْھی گفسگنٔ مرینھگن ۄھِ َ 
ْ0ہری کرشن کول 
کگٔشری مگٔنھی لےکھنٔ نرونْنھ گوس ہری کرشن کول ہنھی زنگٔنی
منز گفسگنٔ لیکھگن َ گَوَے ۄھُ گٔمی سٔنْھی کگٔشرین گفسگنَن منْز ہنھی
گھنۄِ سمگن گننر ٔ نہریکِ ہنْھ سۃ گںر َ گٔمی سُنْھ موضوع ۄھُ کگٔشرین
ننَن ہنْھ ےرمےگٔنی طنفٔ نٔ گَنھ مینھ ۄھَ ےِمن سٔنی نظر َ نٔ ےِ ۄھُ مننین
گفسگنن منز گےکس گے مشینِ ہنھی مگٔنھی گَنھ طنقس گٔنْھرێُم نینر کَرگن 0َ 
ےِ ۄھُ کٔنِ وُری کھُرہ نغگٔر نۄھ صگف گوےی سگن کَنھ وَنگن زِ گٔمی سٔنْز ورنھ
منْھی ہنھ ۄھُ مرَن وول قگٔےِل سمھگن طَ گٔمی سٔنز ۄھَ ونسنگم گَکھ گفسگنٔ 
سۄمنرن ۄھگم سمٔز مٔژ ےَنھ مَنٔ لگرگن مرنن نگو ۄھُ 
ْ0یگکنر شنکررےنِ
یگیکنر شنکر رےنِ گَو 1977ےس منْز سۄرگٔ وگس نٔ گفسگنٔ لیکھٔنی
گوس نٔمی گَمِ نرونٔہے کےنْہ کگل نرگٔوی مٔنی َ شگےھ گٔسی نسنٔھی گننگکرن 
ےژھگن زِ نسٔنْھین مرن وگلین نگژھ وۄنی نسٔنز مگلَے ژھینٔنی َ مےشِ کُنی
گوس سُ یگکنر نٔ نَوَے ۄھِ نسٔنھی نےشنر گَفسگنٔ ہسمنگلکِس مگہولس
گٔنْھی گٔنْھی گَنھ کرگن َ گٔمی سٔنْھین گفسگنن منز ۄھَ ۄیزَن ہنزٔ مگےکرگسکو مکی
وُزےرگن نگگٔری گیسگن ےظمِ کُنی مرن وگٔلِس ےِ نگسگن ۄھُ زِ زَن ۄصھُ سُ
گَکٔے کَنھ مھیری مھیری وَنگن َ گٔزےُک موضُوع گیسنٔ نگووُوھ ۄھُ گٔمی سُنْھ

ْ0ْ3 15ُ198ٔ
یکشن نێُنھ زِ گَنھ ۄھَ گگمٔ زنگٔنی ۂز سگھگی نگسگن َ گٔمی سٔنْز ۄھَ
ونسنگم گَکھ گَفسگنٔ سۄمنرن زِ نَنِ زُول شگےع سمٔز مٔژ َ 
ْ0گونگر کرشن رہنر
رہنر ۄھُ نزگٔنی گَکھ مۄہقِی نٔ نگٔریۃ ھگن َ نٔ ےِہنھین گکںر گفسگنَن
منز ۄھُ شگےھ گَوَے لفظَن ہنْھ نێُنھ نگر گیسگن ےُنھ گٔکِس نہقیقی مقگلس
منْز گیسگن ۄھُ َ گۆسلُونٔ ہسگنٔ ۄھُ ےِہنْھ گفسگنٔ مرگنِ مےِ نیسنَنھ نَوہ مےِ
زێگھٔ نزھیکھ َ شگےھ ۄھُ ےۆہَے ووِ زِ ریوگےن مرسن نقگھیۄھُنٔ گٔمِس
گَفسگنٔ نگگٔری منز مُورگٔہی ھِوگن ط نیممو نٔ زنگٔنی ہنْھ شۄزَر
ۄھُ رہنرٔہ سٔنِھس نقرینن مرینھ گفسگنس منز صگف ھرےنْنھی گژھگن
ہگلگنکِ موضوعکِ گعننگرٔہ ۄھُ ےِمن منْز کگٔفی گۄنیر گیسگن َ 
رہنرٔہ صٔنْز گَکھ گفسگنٔ سۄمنرن نۆنرکھ ۄھُ گز نرونْنھ وگرےگہ
کگل شگےع سمٔز مٔژ َ

ْ0ْ3فگروق مسعوھی
فگروق مسعوھی ۄھُ نووگن نگگرَن ہنز مُےِ ہنْھ ط گۄیٔ گۄیٔ
لێکھی گٔمی نَیٔ رفنگرٔ سگن گَفسگنٔ مگر ولھٔے گئےِ ےِ رفنگر کَم نٔ وۄنی ۄھَ
نِ گیسنس نرگنر َ

گٔمی سٔنْھین نےشنر گفسگنَن ہنْھ موضُوع ۄھُ گِنسگنٔ سُنْھ ذگٔنی کھُر
ےُس قطعی نِ گیسنٔ نگووُوھ نِ ذگنُک للٔ وُن گیسگن ۄھُ َ گَوَے ۄھُ گٔمی

ْ0ْ3 16ُ199ٔ
سٔنھین گَفسگنَنہنْھ ےێنی نٔ وونُن نےُون مورھ زِ ذگنٔ نِشِ گلگ کٔرنھ گَنھ مگنِ
ژھگنْیُن ۄھُ گٔکِس عگم مرن وگٔلی سٔنْھِ ۃگٔطرٔ سینھگ مُشکل ننگن َ گٔمی سٔنز
گکںر کہگغنےِ ۄھَ گگہے فلم مون نگو نٔ گگہے کولگو ہِشِ نگسگن َ 
گَمِ مَنٔ ےِمن نووگون گفسگنٔ نگگرَن ۂز مُے گَنھ کگروگنس
منز شگٔمل سمٔز نٔ ےِم گَنھ وُنی کینس گینےگٔری کرگن ۄھِ نِمن منز ۄھِ مےش
مِےش شمس گلھےن شمےم ی نگصر منصُور ی موےھ عگصمی ی سۄہن لگل ی گنیس
ہمھگنی نٔ عگنھہ گہمھ نےنرَِ 
ْ0ْ3 	کگٔشر نگول
کگٔشرس منز ۄھَ نگول نِ گیسنس نرگنر طَ گگر گٔسی کگٔشرس لُمٔ گھنس
کُن نِ نظر نرگوَو 0 گَنِ نِ گژھ نٔ لۄکۄِ لۄکۄو کہگٔنےَو علگؤ کُنِ نِ نوِ ھگسنگنِ
ہنھ گفشگنِ نظر سوگے گکھ ہی مگل نگٔگرگے نٔ گکِ ننْھُن َ

کگٔشر نگولِ ہنْھ ھٔسلگنٔ نِ سمھ عوین طرےقے َ نگولِ ہنْھ ھَس نُل
ہنین کگمرگن نگؤ ک کٔمی نگم گھینَن گَمگ مۆز کٔژنگم نگن لیکھی نھٔے مھُنرووُن
قلَم َ گَکنُے ےِ لےۆکھمُن گوسُن سُنِ ژُھنُن زگٔلِنھ َ 
نگول نگرسس نِ ےنُک سگےِؤے کھۄنٔ نۆی وَوہِ ہێکِ کنگنن
ہنز منگ نِ گیسٔنی گٔسِنھ طَ گفسگننِ ےگ شگٔےری نےنر ۄھِ مۃنلِف رسگلَن گَنْھر
ۄھَمگن نٔ ؤہری ھۄےِ ؤہری ۄھُ لکھگٔری ےِمَے نۃلیقِ گٔکِس وگےِ ومع کٔرنھ

ْ0ْ3 17ُ200ٔ
کنگٔنی صُورنس ۄھگمگن َ نگول ۄونکِ ہێکِ نِ رسگلَن گنْھر ۄھَمِنھ َ گسلئے
ۄھُنٔ کگنْہ نِ گھین سہَل گَنھ مگٔھگنس گنْھر زنگ نرگٔوِنھ َ منُن مگن
مھسگوُن ےژھگن طَ 
ےُون کٔرنھ کٔروگرےگ ہَو ھلھگرَو نگوَل لیکھنٔۄ کُوشِش نٔ گۆھ
ھروَن کھنْی نگولٔ کریکھ مٔنی مین نرہن ؤرَی ےَن ۄھگم َ گَمگ مۆز نےگر
کٔرنھ روزکھ مَنٔ نینٔے گرن گنْھر مۆہفُوظ َ سینھگ کَم وگژٔ مرن وگلین
نِش َ ےمٔ نگولٔ نِ کےۄھ گکںر نِمؤے ےِم گفسگنٔ کِس مگٔھگنس گنھر منٔنی ونْیٔ
گۄیے ھِنھ گگٔمٔنی گٔسی نٔ نگول مقنول نِ سمھنٔ سٔنی ہےۆکنٔ نِمھن شۄہرنس
کُنِ قسٔمُک وَنٔ لٔگِنھ ےۆھوے مگٔلی لہگظٔ سۄہگلَنھ رُوزٔکھ نٔ َ 
کنگہنن ہنھِس ےَنھ کٔہی کگسس گنْھر کگٔنْسِ ہنھ طرز نہریر ویژھنگوُن
نٔ کےنْہ ونُن ۄھُ سینھگ کرُونھ کگر َ نونِ کرٔ نٔ کگٔشرین نگولَن ہنھ
رفہرس نقٔل َ 
ُ1ٔ نگوَلی گنِ منز گگش مُصنِف گمین کگمل َ ےِ نگول ۄھَ قنگٔلی
ہملِ کِس مس منظرس مینھ لیکھنٔ گیمٔژ َ کہگٔنی ۄھَ نسِ منز شَورو گژھگن نٔ
نس کِس مُقگمس وگننٔ نرونْنھٔے ۄھ گنھ نِ وگنگن َ
ُ2ٔنگول ھوھھگ مُصنف گۃنر مہی گلھےن َ ےِ ۄھَ رُومگٔنی
نگول ےَنھ گنْھر ھۄم کر ھگرن ہنھ نٔ سمگٔوی گنْی نےنرِ
ویژھنگونٔ گیمٔنی ۄھِ َ
ُ3ٔنگولی گٔسی نِ ۄھِ گنسگن ی مصنف علی مہمھ لون 0 ےِ نگول
ۄھَ گمرنگنھ ےگنرگےِ ہنھِس منظرس منْز لےکھنٔ گیمٔژ نٔ گمێُک کرھگر سگم

ْ0ْ3 18ُ201ٔ
ۄێۄِ ۓس ےگنرین نہلی کرنٔ گژھگن ۄھُ ی ۄھُ سگنِ سمگوُک زنْھٔ وگوےھ کرھگر َ 
4َنگولی گکھ ھور مصنف ننسی نرھوش َ ےِ ۄھُ گَکِ
ھورُک ۃگکٔ نَوے ۄھَ ےِ مٔرنھ گَکھ نشنٔکی ہِش نگسگن َ ہرگگہ ےِ مکمل
نگول نٔنِنھ گیسِۂے ہےۆکمُن َ ےِ روزِ ہے کگٔشرس گھنس منز سینھگ ےگھگگر َ 
5َنگول مورم مُصنف غلگم ننی گوہر ط ےِ نگول ۄھَ گٔکِس
موصُوم زنگنِ ہنھِس کےسس مینھ مُننی َ گمێُک سنگےل ۄھُ
گشنگم فروشن ۂنزِ ہشِ زنگٔنی ہنھ َ گَمگ مۆز مصنفَن ۄھِ مٔنزی مٔنزی سینھگ
ھِلۄسم ونسی مَسلٔ نلٔژ نِ کُوشِش کٔرمٔژ َ 
6َنگول مێُل ےِ ۄھَ غلگم ننی گوہر سٔنْ ز رۆےِم نگول َ ےِ
ۄھَ ونسی موضُوعس مینھ منی عٔشقٔ ھگسنگن َ
7َنگول نرےش نٔ نرن مُصنف گمرمگلموہی َ ےِ ۄھَ گَکھ
سمگٔوی نگول َ گَنھ گنْھر ۄھِ سمگٔوی ننْھھن نٔ ظلم کھُلِ مگٔنھی ویژھنگونٔ
گیمٔنی َ 
ْ0ْ3 19ُ202ٔ
ْ0 علی مہمھ لون
ْ0ْ3 کگٔشر مُصوری

کٔشمےر وگٔھی ہِنھِس فنس ی ۃگص کٔرنھ گَمِ ۄِ مصوَری مینھ
ۄھُنٔ وُنِ نِ ننھ ہھس نگنی نہقیق سمھ مُن ی ےُنھ زن گَنھ مُنلِق کگنْہ
سیکٔ رگے فگٔےِم ےےِ ہے کرنٔ َ نونِ ےُس کم کگسٔ نہقےق منز کگلۄِ کگٔشر
مُصوری نٔ موسمِ سگٔزی منز سمُھمُن ۄھُ نَمِ نَلٔ ۄھُ ننگن زِ کشیرِ
ہنْھ فن ۄھُ گَکھ منٔنی ۃگیص گنفرگٔھےن نٔ مُقگٔمی رنگ نھوگن گوسمُن
نٔ کٔسیرِ گٔنْھی مَکھی فَنٔ ۄِ ےمٔ نٔہوِ نٔ نرگےِ گرگےِ ۄَلٔ ؤنِ ۄھِ روزمٔژ
ےۆھوے نِمو وِزِ وِزِ ےِ فن گںر گنھگز ۄھُ کۆرمُن َ مگر نو مَنِ نِ ۄھُنِ
گٔمی مننِ گنفرگٔھےنِ نٔ مُقگٔمی رنگِ نشِ گَنھٔ ۄھۆلمُن َ ےِ مزَر ۄھُنِ
منز کگلۄِ مُصوری نٔ موسمِ سگٔزی مُنلِق ۃگص کٔرنھ نگکگرٔ مگٔنھی
لننٔ ےِوگن َ

ہمگلِ مرنَنٔ کین نَھھین مسنگرن منز نگگ کشیرِ ۄھَ قۄھرنن
گَکھ ۃگص وۄغرگفےگٔئی مۄزِشَن ھِژ مٔژ َ ےێمِ کُنی ےِ ھُنی ےِہکین
کےنْژَن نگ گںَر نٔ طگقن ورنہزینَن نٔ نمھنص منز نِ منُن گَکھ ۃگص
وۆوُوھ قگٔےِم نھونس منْز کگمےگن ۄھَ رُوز مٔژ َ مگر گَمِ گلگ نھلگ نٔ

ْ0ْ3 20ُ203ٔ
نےۆن مۄِزِ شَنِ مَنٔ نِ ۄھَ کٔشیرِ وِِزِ وِزِ نےرونی ہملن نٔ ہملِ گیورن
ہنْھ لُونھ مگرٔۄ شِکگر مگرٔۄ شکگر سٔز مٔژ َ گَمِ علگؤ ۄھ کٔشیر ہنھی نوگرنی
نولُقگن وگرےہن ملکن سٔنی گٔسی مٔنی َ نٔ نێےِ ۄھِ ھُنی ےِہکین کم نےس
سگرِنٔے گہم نوھھ مرکزن سٔنی نِ گَنھ وگس رُوھمُن َ ےِمن نوگرنی نٔ
مزہنی نولُقگنن ہنھِس ننیوس منز ۄھِ کشیر ہنھِس فنس مینھ ھورھرگز
ملکن ہنھِ نمھُنک نٔ فنی نرگےن ہنْھ گںر مےومُن نٔ گَنھ لےن ھےنھ منز
ۄھُ کشیرِ ہنھی فنن نِ ےِمن ملکن مینھ منٔنی نقش نرگٔوی مٔنی َ

طگقن ور رگزٔ ۃگنھگنھن ہنھِ ھورِ ہکُومنن منز ۄھُ کشیرِ گنْھر
سنی مِ مینھٔ نٔہی مِ صٔھی عےسوی نگنی نمھُنک نٔ فنُک گَکھ سۄنِ ہگٔری
ھور رُوھ مُنھ َ گلنرونی ۄھُ کٔہی مِ صٔھی عےسوی منْز کشیرِ مُنلِق لیکھگن
زِننگرسس سٔنی سٔنی ۄھِ کشیر ہنھو علم ھفنُک گَکھ نھَوو مرکز کٔہی مِ
صھی ہنھُوے سوم ھےو ُکنھگ سرن سگگرک مصنفٔ ۄھِ منٔ نِس
ملکس کٔشیر عٔلی مُک نٔ گنسگفُک گہوگرہ ٔ ؤنِنھ گَنھ ۃرگو مےش
کرگن ط کشیرِ منْز نوھھ وہگرَن نٔ ہنھو منْھرَن ہنھی مُوُوھ نِشگنگن
نٔ کنین نٔ ھگنَن ہھٔی موسمِ وُۄھِنھ ۄھ ظگٔہر سمھگن زِ منْز کگلۄٔ کشیرِ
منز ۄھِ فن نگٔمیر نٔ نێےَن فنَن منز زنرھس سرگرمی گٔس مٔژۄلگن َ 
نھ نصینی کِمی ۄھُ گَمِ وقنُک نصوےری فن نقرینَن نگےگفن َ 
مغرنی ننن کِس گٔکِس منْھرس منْز ۄھِ کےنْہ ھےوگٔری نصویرٔہ
َ ےِمن مُنلِق مہققَن ہنْھ ونُن ۄھُ زِ ےِمٔ ۄھِ نلگ
شُنِ کگٔشریو فنکگرو ننگوِمَژ َ ہنھسنگٔنی نٔ وسط گےشےگٔےی مِصوری

ْ0ْ3 21ُ204ٔ
ہنھی مگٔہر می ی نینروی ےَن ۄھِ ھۄن نوھھ مسوھَن ہنھی ولٔھ ۄھگٔمی مٔنی 
ےِمن مینھ کگٔشریو مُصوزو نصویر کشی ۄھِ کٔرمٔژ َ نینر وی ۄھِ ےِمن نصویرن
مُنلِق وَنگن زِ ےِم نصویر ۄھِ ھٔہی مِ صھی عےسوی منز ننگونٔ گیمٔنی َ نٔ
ےِمَو نَلٔ ۄھُ ننگن زِ گَمِ وقنٔ کِس کگٔشرس قلمس مینھ ۄھِ مغرنی نٔ
مشرقی ہنھسنگن ۄین مُصوری ہنزَن نہوَن ہنْھ ملِ مِشِ گںرس سٔنی سٔنی
مُقگٔمی رنگ نٔ نرگے گرگے گنْھگر ریوگےژَن مینھ ھٔرنھ گیسٔ مَۄ
نوگٔریۃی نٔ گھنی نہریرَن ہھِس شہگھنس مینھ ۄھُ نَنگن زِ کشیرِ گنھر
ۄھُ مُصوری ہنزٔ گَکھ گژھێنی نٔ زور ھگر ریوگےَنھ مووُوھ گٔس مٔژ مشہور
نننی مورۃ نگرگنگنھ ۄھِ نوھھ نوگٔریۃس منلِق منِ نِس نہریرس منز ونگن
زِ ِ مرگٔنس وقنس منز ۄھِ کشیرِ منز نِ مھہےِ ھےش کِ قھےم مغرنی
سکولٔکی مےرو کگر ُفنکگر ٔ گٔسی مٔنی َ مَنٔ ونھ گَکھ ہسُورگوِ ےێمی زَن
مُصوری نٔ موسمِ سگٔزی ہنْھ گَکھ نَول مکنن قگٔےم کۆر َ ےنھ زَن
کگٔشر سکُول نگو میو َ 
کنھگ سرن سگگرک مصنف سوم ھےو ۄھِ منٔ کنگنِ منز کگٔشرِ
مُصوری مُنلِق نیٔہ ھِلۄسم نٔ ھلگوےز زگنکگٔری گَسِ ھِوگن ط ےِ نصنےف
ےَنھ مُنلِق عگٔلی مَن ہنھونن ۄھُ زِ ےِ ۄھھ منٔ نِ وقنُک گَکھ گٔنٔ َ ۄھِ وِزِ
وِزِ غگکن ےگ نصویرaن نٔ ھےوگٔری شنےہن ہنْھ ذکر کرگن ط گٔکِس کہگٔنی منز
ۄھُ سوم ھےو کُمگر ھنٔ نگؤ کِس مصورہ سُنْھ زکر کَرگن َ ےنھ سٔنْھ گَنھ نے مٔژ گَکھ نصویر
وُۄھنھ ۄھُ ھگزٔ مرنھو رُومس کگٔیی ۄکر کھیوگن َ

مےگنِ ووسنٔ نگٔرےفن لگےکھ ۄھُ سُ ۃگٔلِق ط ےێمی ےِ سۄنھر ننگٔونِ

ْ0ْ3 22ُ205ٔ
نٔ ژٔہ نِ ےێمی گٔمِس سۄنْھرِ ہنْھ نقٔل ننوو َ 
مسلمگن ۃگنھگنَن ہنْھ رگو گَو کشیرِ منْز ژۄھگٔہمِ صٔھی
ہنھِس منز کگلس منز قگٔےم َ گسلگم ننےوو سرکگٔری مزہن َ گَمِ سٔنی
سمٔھی کشیرِ ہنھی نولُقگن گےرگنس نٔ وسط گےشگہس سٔنی مضنُوط
نٔ سٔنی گیےِ مُصلمگنن ہنز مزہنی نٔ نمھنی ریوگےژ نِ قنُوک کرنٔ َ گٔنھی
زمگنس منز لۆگ فگرسی زنگٔنی نٔ گھنس کشیرِ منْز زنرھس ۄلے وگو َ نیشگہ
ہنھِس وقنس ُ1470َ1420ٔ منز ننے ےِ فگرسی زنگن کشیرِ ہنز
سرکگری زنگن َ نیشگہ صگٔنن ھێُن ھسنکگٔری ہنزَن ہۄنرن کُن مُوزٔ
نووِ َ گےرگنٔ نٔ وسط گےشےگ مینھ گیےِ کگٔری گر ےور نگرنٔ َ ےِنھ کٔنی زَن
گَمِ وقنِ کین مسلمگن مگھشگہن ہنْھ ریوگو گوس ط فگرسی زنگٔنی ہنھی
گھنی شہِ مگرہ گیےِ ۃۄش نوےسو ہنْھ ھٔسی نقٔل کٔرنھ نگرنٔ َ نیشگہ
سٔنْھِسوقنس منز ۄھِ نمھنی نٔ گھنی سرگرمےن زنرھس فروغ مےُولمُن َ
نٔ وَننٔ ۄھُ ےِوگن زِ نیشگٔہی ھورس منز سمُھ گَکھ ھگرگلنرومِ نٔ قگٔےِم
نٔ ۃۄش نویسی ہنھِس فنس نِ گیےِ ہمن گفزگٔئی کرنٔ َ مگر سگرِؤے
کھۄنٔ مرون مُسوھٔ َ شےۃ سعھی سُنْھ نوسنگن ےُس زَن ھٔسی ےگن
ۄھُ سممُن َ ۄھُ شرگٔہمِ صھی ےگ 911ہوری منز کشیرِ منْز نقٔل
گیمُن کرنٔ َ گَنھ مسوھس مینھ ۄھُ نونشنرےہی نصویرٔ ےِمٔ زَن گےرگٔنی
مصوری ہنھِس گنْھگزس منز ننگونٔ ۄھِ گیمٔژ نےگکھ گعکھ مسُووھ ۄھُ
نظگٔمی سُنْھ ۃمسِ ےُس زن نقول ہرمگن گؤنمر کشیرِ منزٔے نقل

ْ0ْ3 23ُ206ٔ
1589منز کٔر مغل نگھشگہ گکنرن کشیر فنہ َ نٔ ےِ گیےِ مغل سلطننس
سٔنی رلگونٔ َ کشیرِ ننے ےِ مغل نگھشگہن ہنھِ ۃگٔطرٔ عگٔےشِ گیرگمٔۄ گَکھ وگے َ 
فنہ کشمیرٔ مَنٔ ھگرےِ ےێنِکی وگرےگہ مُصورِ نٔ ۃۄش نویس مغل ھرنگرس
منز کگٔم کرنٔ نگمَنھ َ 
مغل ھرنگرس سٔنی وگنسنٔ ۃۄش نوےسی ہنھین گھگرَن منز نقٔل
کرنٔ گیمٔنی َ وگرےگہ مسوھٔہ ۄھِ ےێمِ کَنھِ ہنزٔ گوگٔہی ھِوگن زِ ےِم ۄھِ کگٔشریو
ۃۄش نویس نقل کٔری مٔنی َ گَمِ نَلٔ ۄھُ ےنِ نَنگن زِ ھسنی کنگنٔ نےگر کرنُک
فن ۄھُ کشیرِ منز مغل ھورٔ نرونْنھٔے نرقی مینھ گوسمُن َ کگٔشرین
مُصورَن نٔ ۃۄش نویسن ہنھِ مغل ھرنگرس کُن ہورن کرنٔ سٔنی وون
گَنھ فنس کشیرِ منز نۄقصگن نٔ کگٔشر مصوری ننے ےِ مغل مُصوری
ہنز گَکھ نگنع شگۃ ط گَمِ وقنٔ گوس سگٔری سٔے ہنھسنگنس منز مغل مصوری
نگقےن مُصوری ہنھین سکُولن مینھ سۆن گںر نروومُن َ مۄغل سلطنن
ےُنھُے زوگل مزےر سمٔز َ کشیرِ ننے ےِ نےرنی ہملِ گیورَن ہنھٔ لُون مگرُک
نِشگنٔ َ ےِ گٔس گرھگٔہم صھی عےسوی َ نگھر شگہن کٔر کشیر 1739ئ
منز فنہ َ 1752ئ ہس منز کٔرِ گفٔگنسگنٔکی نگھشگہ گہمھ شگہ ھُرگنی ےن
نسۃیر َ 1819ئ ہس منز ننے ےِ ےِ رنوےن سنگھ نِس وقنس منز سکھ
رگزَن نگٔنین ط 1846ئ ہھس منز کۆر گَنھ مینھ ھُوگرٔ رگزٔ گلگن سنْگُن
قنضٔ َ گَنھ وقنس نگنی گٔس کشیرِ ہنز شگل نگٔفی ی قگٔلیننگٔغفی نٔ مےمر
مگٔشی ہنزٔہ صنعژ سینھگہ نرونْنھ مۄِ مَژٔ َ نٔ گمێُک مگٔھگوگر گوس
ہنھُسنگنٔ علگؤ وسط گےشگ ی نرکی ی ےورم نٔ ۄین نگنی سوزنٔ ےِوگن َ

ْ0ْ3 24ُ207ٔ
شگل گوس ۃگص کٔرنھ سینھگ مقنُول سمھمُن َ نقول وی ی فگرسنر
ہنھسنگنٔ مٔنزی گَکھ سفر ٔ کگٔشری ۄھِ مشرقَس منز سگرٔؤے کھۄنٔ
نہنرین کگغز ننگوگن َ ےُس زَن نرونْہ کگلِ نرگیمھی نوگرنس منز کھُلٔ
مگٔنھی ےِوگن گوس َ 
کگٔشرین قگٔلینن نٔ شگلن مینھ گٔسی نِ صرف کگٔشری مو نفٔے
ےگٔنی ننگونٔ ےِوگن َ نیلی کِ گٔس ےِمن ہنزٔ نقش نگگٔری گےرگٔنی
فن مینھ منگٔںر سمھِنھ ننٔ ےِوگن َ فگرسی شگٔےری ہنھی ہےرو ی وگقگن
نٔ ہگٔھی ںگن گٔسی فگرسی شگٔےری ہینھ قگٔلینن نٔ مےمر مگٔشی ہنھِس
سگمگنس مینھ نقٔش کرنٔ ےِوگن ےِ سلسلِ ۄھُ ونِ نِ ۄلگن َ سگٔنی قگٔلینٔ
شگل نٔ مےمر مگٔشی نٔ ہۄِ کگمِ مینھ ۄھ ونی کین نِ ےِم گںر ھرینْنھی ےِوگن
وسط گےشےگ نٔ گےرگن کِ فنُک ےِ گںر ۄھُ سگنٔ ھسنکگٔری ہنھی مگٔنھی سگنِ
ےگ مۄۃنصر مُصوری مینھ نِ مزِ ن کھۄنِ
ژَۄر لننٔ ےِوگن َ نٔ ےِ ۄھُ نۆنگنی قگٔےِم روزگن َ ےۆنگنی زن فگٔرسی زنگٔنی نٔ
گھنُیک ےێنِ فروغ روزگن ۄھُ َ نٔ فگرسےُک ھور زوگل مزمر سمھ نس
سٔنی ۄھِ ۃۄش نویسی نٔ مۄۃنصر مُصوری ہنھِس فنس نِ ضگف ےِوگن َ 
0 
﻿
PANDIT
Simple written text only has been transcribed. Diagrams, pictures and tables have been omitted. Sampling begins at page 11-
RUPA BHAWANI /S.N. PANDIT/HINTORY.
03-08-24
Kashmiri
0( 11 ) 1

0 کٔشیر ہُنْد تہزیب تٔ تَمدُن

ےَنٔ سانِ برٔصغیرٔچ توأریخ تَھنٔ چھێِ رُوزمٔژ اَمِکِ تہزیب تٔ
تمدنُک آگُر ۔ ڈاکٹر اَڈِناشچندرداس چُھ ےِ کَتھ پُوڑٔ پأٹھی مانان زِ ےێمِ ساتٔ رِگوےد 
تَھنٔ چُھ پۆومُت آرےا أسی ( پنچ ند ) کشمیر ، بلح ( بہلیک ) قندہار ( گاندھار )
شمألی بِلوچستان تٔ ہِمالَے پہاڑ کین علاقن مَنز پُوڑٔ پأٹھی بسےمٔتی تٔ ےِمنٔے 
#علاقن منز أسی
آرےا گۄڈٔگۄڈٔ روزان ۔ آےزک تےلر سُنْد ونُن چُھ زِ انسانن ۂنْز ذٔری.ےاتھ ہَے پرْتھِتھ 
ہێکِ ہے تٔ صرف جنت کشمیرَس منٔے ےوت ۔ اوِناش.چندر چِھ پَننِ کتابٔ رگ.وےدٔ کی
انڑےا منز ونان زِ ےِمَن سِتارَن ہُند ذِکِر ِےدن منز چُھ آمُت تِم أسی آرےَو کٔشیرِ منزٔے
وُچھمٔتی ۔ میکڈانَل چُھ پَننِ کتانِ منز وَنان زِ اَےتیرےِ سمتہاےِ منز یُس حوالٔ اَسِ
آرےن مُتلِق پرےنٔ ہِمونتم لھظن منز مےلان چُھ چُھ اَمِ کَتھِ ہُنْڈ ٹاکارٔ ثۆبُوتھ 
#زِ آرےا
أسی کٔشیرِ منز گۄڈٔگۄڈٔ روزان ۔ ےِ کَتھ چھٔ آر۔سی.مجُوم.دارن تِ وَننِ وےدک.اےج 
چھمٔتی 
0( 12 ) 2

کتابِ منز مآنی.مٔژ ۔ ویبھر تٔ اِتسمبَر ہی گۄنماتھ تِ چِھ مانان زِ شُمألی کُرُکھےترٔک
یُس حوالٔ وےدن منز مےلان چُھ سُ علاقٔ چُھ صِرِف کٔسیر ۔ رِگوےدس تٔ نِرہکھتس 
#منز چُھ
پنجابُک سارؤے کھۄتٔ بۆڈ دٔری.ےاو وتِستاچ ماننٔ آمُت ےێمیُک آگُر کٔشیرِ منز چُھ ۔

کٔسیرِ چھێِ پرنِ وقتٔ پیٹھٔ ہێندستأنی تہزیبُک آگُر زُورزمٔژ اَمِ کتھِ ہُند حوالٔ
چُھ اَسِ نیل.مت پُرانکِ ےێمِ شۆلُوکٔ سٔتی مےلان ۔

توأریخ تَھنٔ پینٔ برۄنْہ اوس ےِ دےش اکھ بۆڈ سَر تٔ ناو اوسُس سٔتی.سر ۔
رازٔ نیل سٔنْدِس دٔپِس پیٹھ کۆڈ کشپ.رێشی اَمێُک آب ۔ کَنِ کھمبَر پُھٹرأوِتھ نیبَر 
#تٔ لێہازا
پےۆو ےَتھ دےشَس ناو کشمیر ۔

سنسکرت گرامٔر مُوجُوب تِ چِھ ےِہَے کَتھ ٹارِ کھسان ، چُونکِ ےو علاقٔ چُھ عام طور
اکھ الگ.تھلگ علاقٔ رُودمُت لێہازا چُھ ےۆہَے وجہ زِ ےێتچِ زبأنی منز چِھ وارےاہ آرےأےی
لفظ وُنِ تِ پَننِ پرانِ شکلِ منز مُوجُود ےێلِ زَن ےِم باقٔے آرےأےی زبانن منز وۄنی نظرِ چِھنٔ
گژھان ۔
0( 13 ) 3

اِپنشِد لھکھن والین رێشن چھێِ ےِ جاے سیٹھاہ پسند آمٔژ تٔ ےێتچِ خُوبصُورتی
ہُند ذِکِر کۆرمُت ۔ گلمرگ ( گوری مارگن ) تٔ ألٔ پٔتھٔر ( اَہلےا پرْستَر ) چِھ اَمِ 
#کتھِ ۂنز
باوَتھ کَران زِ ےێمِ ساتٔ اوتم.رێشی سٔنْدِ شاپٔ سٔتی اہلےا ےِ کٔنی بَنےےِ پَتٔ 
#پیودرامَس آہلےا
واپَس انسأنی صُورتَس منز اَننٔ باپَتھ ےور یُن تِکےازِ اہلےاےِ ہێکِ ہے ۔ رامٔے ےوت
اَمِ شاپٔ منزٔ مۄکلأوِتھ ۔ بڈگامٔ نکھٔ سیتاپرَن ناؤچ جاے چھێِ ےێمِ کتھِ ہُنْد
ٹاکارٔ ثۆبُوتھ زِ راونَن ےێلِ سیتا ژُورِ نِےِ رام.جٔ سُند فوج ووت اور ألِس ژھارنٔ باپَتھ ۔
اَمِ کتھِ ہُند حوالٔ چُھ اَسِ والمیکی.رامانِےس منز مےلان زِ رام.جی ےِنی فوجن ژھأر سیتا
کٔشیرِ ۂندین جنگلَن منز تِ ۔

مہابھارت دورس منز چِھ بھگوان کرْشن ےا نٔ ےور کٔسیرِ آمٔتی تٔ چھَن ےێتِ
ےشومٔتی تختس پیٹھ بێہنأومٔژ ۔ اَمِ ساتٔ چُھ بھگوان کرْشنَن ےێتِ کین برہمنَن
باندباند کۆرمُت زِ ۔

کٔشمیر ۂنْذ بُتراتھ چھێِ پٔذی پأٹھی پانٔ پارؤتی ۔ ےێتیُک رازٔ گژھِ پانٔ بھگوان
شنکر زانُن ۔ اگر ےێتیُک رازٔ ظألِم تِ آسِ توتِ پَز نٔ پانَس رُت کانچھن والین
عألی.من تس برخلاف وۄتھُن ۔ 
بودھ دورس منز اوس خٔشیرِ پَنُن اکھ خاص مُقام ۔ مہاراج اشُوک سٔنْدِ
وقتٔ وأتی کٔشیرِ ۂندی برہمن چین ، منچُورِےا تٔ منگولےا بےترِ مُلکن ےێتِ تِمَو بُدھ
مزہبُک پرچار کۆر ۔ اَنِ ساتٔ اوس تِبت بُدھ مزہبُک اکھ خاص مرکز ۔ تمی چُھ ےِ ماننٔ
0( 14 ) 4

ےِوان زِ کشیرِ ۂنْدی شاردا رسمٔ خطن چُھ تِبتی رسمٔ خط بارسَس اۆنمُت ۔ چُونکِ 
#کٔشیرِ منز
اول شاکھتٔ.مت سیٹھا عۆرُوجَس پیٹھ لێہازا لۆگ نٔ ےِمَن بُدھمتُک لُبِ.لُباب
سمجنس منز خاص کانہ وَق ۔ شاکھتٔ تٔ بُدھ.مُر رَل گژھنٔ سٔتی لۆب بُدھمتن نۆوے
زنم تٔ ووت أتھی نٔوِس حالَس منز لداخ تٔ لہسا ہِوین علاقن تام ۔ ناگ.سینَن تٔ
بُدھ سینن اوس تھےری۔گاتھا ناوُک عظیم بودھ فلسفٔ تھیر گامَس منز شۆرُوع کۆرمُت
تٔ ےۆہَے فلسفٔ پکنوو پتٔ ناگ.ارجنن برۄنہ کُن ۔ تھیر گام چُھ گُپکگر پیلسَس
نکھٔ ےێتِ ازکل اوبراے ہوٹل چُھ ۔ بۄدٔگیر چھ 1300 عیسوی ےَس تام بودھ فلسفُک
اکھ اہم مقام رُودمُت ۔ ےێتِ بُدھ مزہبٔکی أٹھ انگ تٔ شاکھٔت تٔ تنتٔر فلسفٔ
پرناونٔ أسی ےِوان ۔ وفط. اےشاہکی وارےاہ بودھ گۄنماتھ چِھ اور بُدھمتٔچ تألیم پرنٔ
باپَتھ ےِوان رُودی.مٔتی تٔ اَمِ کتھِ ہُند حوالٔ چُھ اَسِ ہےُون.سانگن پننِس سفرنامَس
منز دِیُت.مُت ۔ بُدھمزہبچِ زٔ بَجِ کانفرنسٔ چھێِ کٔسیرِ منز منعقد سپٔزمٔژ ۔ اَکھ 
سبھا چھێِ اشوک سٔنْدِ وقتٔ پاندرےٹھن ( پُران دِشتھان ) جاےِ مُنعقد سپٔزمٔژ تٔ 
#أمی ساتٔ
چُھ سری.نگرس تِ کٔن آمُت دِنٔ ۔ بادام.باغُک مندر ۔ چُھ وُنِ تِ اَمِ وقتُک حوالٔ
دِوان دێےِم سبھا سپٔز مہاراج کنشکٔ سٔنْدِس دورس منز ہأڑونٔ ( آرےت.ون )
تٔ کٔنی.پورِ ( کُنْڑِنںپٔر ) اَتھ منز آےِ بُدھ مزہبٔکی اۆصُول ترامٔ پٹین پیٹھ لیکھِتھ
سرےنگرس نزدیکھ صۆورِ ( سۄرےِ وِہار ) ویژارناگ ( وَےچارِک وہار ) تٔ گوجوأرِس
0 ( 15 ) 5

( گُنجاوِہارس ) درمےان دفن کرنٔ ۔ اَمی ساتٔ آےِ بُدھ مزہبَس زٔ حِضٔ تِ کرنٔ ۔ 
#أکِس پےۆو
ناو ہین.نےان تٔ بێےِس مہاےان ےانے لۄکُٹ دأےِرٔ تٔ بۆڈ دأےِر ۔ 
وَق بدلےوو تٔ شاکھت فلسفکس کٔنس پیٹھ لۆب شےو فلسفن زنم ۔ أمی
ہوو تس نێوُے رنگ ےَتھ منز جاندار تٔ بے جان ، انسان تٔ خُدا منشٔ ہیساگٔہی
( individual conciousness ) تٔ وحدت ہیساگٔہی ( universal
inconciousness ) نَوِ سرٔ سام آےِ ہینٔ ۔ گۄڈٔ أسی اَمِ فلسفٔکی بأنی.کار لۄتِ پأٹھی
لۆب کُن رُوزِتھ اَتھ پوچھر بخشان مگر ےێمِ ساتٔ بودھ بکھشوہن تٔ بکشھُونین ہُند
ؤطٔرٔ مٹھن تٔ بودھ مندرن منز گِریو تٔ بدکأڑی آےِ بارسَس ےِمَن فلسفٔ دانَن پےۆو منز
مارکس منز ےِتھ لُوکن ہُند وَتٔ ہاوُک بنُن ۔

ےێتِ ہێندُستأنی شےو فلسفس منز شنکرآچارےِ سٔنْدِ پَتٔ اکھ ٹھہراو تٔ سۆکُوت
چُھ نظرِ گَژھان تَتِ چُھێِ اَسِ ےِ ٹھہراو کٔشیرِ ۂنْدس شےومتَس منز کُنِ تِ جاےِ 
#نظرِ گَژھان ۔
ےێتِ باقٔے لگ.بگ سأڑی فلسفٔ دُنی،ےاہ نِشِ دُوریر ( negation ) آسنَس
پیٹھ زور أسی دِوان تَتِ اوس کأشر شےو فلسفٔ دُنی.ےاہ پانناونُک ( positive ) تأکید
کران ۔ لێہازا پاننأوی نٔ شےو فلسفن ہێندِستأنی شێِ درشتٔے ےوت بٔلی.کِ ہأؤن 
#دُنی.ےِہَس پانےارٔچ
تٔ بأے.برادٔری ۂنْز اکھ نٔو وَتھ ۔ ےَتھ منز کاےناتھ ، آدم تٔ حقیقی برہم 
#ویژھناونٔ آےِ ۔
اَتھ منز أسی نٔ ےِم اَکھ أکِس نِش دُور بٔلی کِ اکھ أکِس نکھٔ.نکھٔ ۔ شۄو اوس 
#اَتھ منز ابدی
حقیقتھ شکھتی أس أمی ھٔنز زُوزیتٔ تٔ آدم اوس شکھتی ہُند پٔھہلاو تٔ وُسجار ۔ ےِ
سأرٔے کاےِناتھ أس اکھ مۄختٔ مال تٔ شِو اوس اَمیُک پَن ۔ کٔشیرِ ہُند پرْنِ.بگےا فلسفٔ
تٔ امیُک سپدواد اوس سُ فلسفٔ ےَتھ اےٹ آےنسٹاےنن رِشتُک فلسفٔ ( Theory )
0( 16 ) 6

of relativity ناو دتیت تٔ ےِ فلسفٔ اوس آےنسٹاےنٔنِ برۄنہ کَہ شَتھ
ؤری کٔسیرِ منز مُوجُود تٔ کٔشیرِ ہُند پریتھ کانہ فلدفی اوس أتھی پیٹھ ےِمَن منز
چِھ ناو ہێنی لاےق ےِم فلسفٔ.دان :۔

آچُارےِ وسُ.گپت م آچارےِ سومانند ، بھٹ.کلٹ ، اُتپل.دےو ، ابِھنوگُپت ،
کھےم.راج ، بھاسکراچارےِ ، شِو وپْادپاے ، صاحب.کول . آچارےِ.رام ، سوامی گوووِند
گول ، سوامٔ وِدےادر ، مہامہوپادےاے ، شری مُکنْدرام.شاستری مدسودھن.شاستری
آچارےِ ہربٹ.شاستری تٔ سوامٔ لٔکھی.من جی ۔

توأریخ.دأنی من چِھ کٔسیر سأری ہێندُستانس منز سرس ےِوان ماننٔ ےێتِ
ےِ توأریخ.دان ؤعتھی تِمَو منز چِھ ےِم ناو ہێنی لاےق :۔
( 1 ) نیل.مت سُند نیل.مت پُران
( 2 ) سُورٔت سٔنْز راج کتھا ،
( 3 ) کھشےمندر سٔنْز نٔرپاؤلی ،
( 4 ) ہےل.راجِ سٔنز پارتِھواؤلی ،
( 5 ) پدمٔ.مِہر سٔنز راجِ سُوچی
( 6 ) چھولاکر سُند اشوکچرت ،
( 7 ) کلہن سٔنز راج.ترنْگنی
( 8 ) جون راجِ سٔنْز جون.راج.ترنگنی
( 9 ) شری.ورشُک تٔ پراجِ بَٹٔنی راج.ترنگنی 
اَمِ علاؤ چِھ کأشریو فارسی گۄنماتو تٔ توأریخ.دأنی منز پَنُن کمال ہوومُت 
ےِمَن ۂنْزٔ تخلیقٔ اَز تِ گاشِ تارکھ ہِوی سأنِس نبَس پیٹھ پرْزلان چِھ ۔
0( 17 ) 7

ہےندستانکِس سنسکرت ادبس منز چُھ کٔشیر ہُند دیُت تےُوتاہ زِ اگر أسی اَمیُک
کانہ تِ پہلُو کٔسیرِ ۂنْدِ دِتِ بغآٔڑ نِمو ےِ روز لۆنگ تٔ اَڑٔژۆٹ ۔ اَمِ کِنی چھێِ اَتھ
مأدانس منز تِ کٔسیرِ ہُند ناو سرِھِہرِس ےِوان ۔

پنڑت کلہن سٔندِ وقتٔ پیٹھے چُھ کٔشیرِ منز خآنٔ.جنگی تٔ سمأجی بے 
#اعتبأری نظرِ 
گژھان لێہازا پےۆو تَس وُمرِ ۂندین أخری اےامن منز سرےنگر ترأوِتھ ناران.ناگ
( نندی کھےترٔ کنگن وانگتھ سڑکِ پیٹھٔ ) گژھُن ےێتِ اَمِ وأنسِ ۂندی أخری دۄہ گُزأری 
ذأژَن ہُند ٹکراو ۔ برہمنن ۂنز ژھۆٹ نظڑ ، اکھ أکی سُند ضِد تٔ حسد ، عأش 
#پرستی ۂنْز
تٔپِش تٔ آوارٔگردی ہُند چلے.جاو اوس ژوپأری نظرِ گژھان ۔ لێہازا سپٔز ےِمن حالاتن ۂنز
شِکار کُوتٔ.رأنی تٔ ےِ آےِ قتل کرنٔ أتھی سٔتی ووت کٔشیرِ ہُند ہێندُو راج تِ اند تٔ 
#کٔشیرِ
ۂندِس تختَس پیٹھ آپر مسلمان بادشہن ہُند دور 1339 عیسوی ےس منز ۔

ژۄدأہمِ صدی ۂندِس أخرَس پیٹھ آو کٔشیرِ منز لل.دێد تٔ نُندٔرێَے سُند
اَکھ نۆو تٔ لُوبٔ.وُن فلسفی دور باگِ ۔ ہێندین تٔ مُسلمانَن درمےان ٹکراؤچ نِۂج کم 
#کرنٔ باپَتھ
تٔ ےِمن بأڑ،برادری تٔ مِلژارُک سبق ہێچھناونٔ باپَتھ کۆر ےِمو دۄشؤےِو گۄنماتو تیُتھ 
#مضبوط 
کٔن قأےِم ےَتھ پیٹھ پتٔ رحیمَن ، کبیرن ، گرونانکن بےترِ شمألی ہێندساتنکُویو 
#گۄنماتو اَکھ
عظیم مِلٔ.ژارٔچ ٔمارتھ قأےِم کٔر ۔ ےێتِ سلطان،سکندر بُت شِکن سُند دور کٔشیرِ ۂندِ
توأریخٔ باپَتھ اکھ کرُوٹھ دور اوس تَتِ آو اَمِ پَتٔ سٔتی سلطان زےن.العابدےن سُند
دور تِ ےێلِ کٔشیرِ سیٹاہ تھزرس وأژ تٔ باناسُکتھا ہِش کأشِر تخلیق پێےِ تَھنٔ ۔
أتھی سٔتی آو شُرأہمِ صٔدی منز کٔسیرِ منز وژنن ہُند کال تٔ حبٔ.خاتون ہِش گۄنماتھ
پێےِ تَھنٔ ےێمِ وژنن منز تےُوٹ عشقٔ تاو بۆر زِ اَمِکی آکھ چِھ وُنِ تِ سأنِس شأےری
0( 18 ) 8

ۂندِس سرمایَس منز نظرِ گژھان ۔ سدأہمِ صٔدی منز ےێتِ کٔسیرِ ۂنز سۄ گۄنماتھ 
تَھنٔ بێمےِس
تێتِکی لُوکھ ، رۄپٔ.دید ، لکھےشۄری رۄپٔ.بھوأنی تِ وَنان أسی ۔
0( 19 ) 9

0حالاتِ.زندگی

اَتھ تہزیبی ، تمدُنی تٔ مزہبی مِلٔ.ژارٔ کِس پَس.منظرَس منز آےِ 
رۄپٔ.بھوأنی بارسَس ۔
أمِس برۄنْہ کَنِ أسی لل.دید تٔ نُندٔرێشی سٔندی آزاد خےال تٔ مزہبی روادأری 
ہندی اۆصُول ۔
تٔ ےِمنٔے صُوفی گۄنماتن ۂندِ نُورٔ تٔ ظۆہُورٔ سٔتی أسی أمی سٔنْدی وَتٔ.پٔدی 
گاشِرأوِتھ ۔
شےو فلسفُک گاش تٔ اسلامُک مِلٔ.ژار أسی أمِسس وَتٔ.ہاوَکھ ۔ کٔشیرِ ہُند شۆد تٔ
بۆد توأریخی پس.منظر اوس أمِس وُچھنٔ باپَتھ أچھ درٔ لۆگمُت ۔ ےِمنٔے حالاتَن منز
سپد أمی سُند زنم شری.مادوجُودر سٔندِ گرِ زےٹھٔ پُنِم دۄہ 1621 عیسوی ےَس
منز تَنِ وقتکِس مشہُور صۆوُرِ تٔ چِھژٔبَلس درمےان سرےنگر شہرٔ کِس تَتھ حِصَس
منز ےَتھ تَمِ ساتٔ پردی.من پیتھ وَنان أسی دیدمر ( صفاکدل ) جاےِ ۔

شری.مادوجُودَر أسی وَننِس خاندانس منز باےَزتھ فرٔد ۔ پَننِ خۆصُوصی
زندگی منز أسی تِم رێشی تٔ دُنی.ےأوی کۆہ.لنگرس منز أسی تِم أکِس عام انسانٔ
سٔنز زندگی بسر کران ۔ ےِمَن أس لێٹ.دےوی.شارِکا بھگوتی تٔ اور أسی ےِم نیٹھ
نیصٔف رأژ شران سندےا کرنٔ پَتے واتان ۔ پربتھ واتُون أسی ےِم وارےِہس
کالَس ژٔکریشور بێہان تٔ گاش پھۄلنَس تام أسی ےِم أتی رےاض کران ۔
أشِدٔ زُونِ پچھ اۆکدو 1620 عیسوی اوس نودۄرگا پُوزاےِ ہُند
0( 20 ) 10

گۄڈنیُک دۄۂ تٔ ےِم وأتی پُورٔ نیصٔف رأژ ژٔکریشور ۔ ےا تٔ خاص کُنِ خوف ےا بێےِ کُنِ
وجہ کِنی تٔ نَتٔ نودُرگاےِ ۂنز پُوزاےِ دۄۂ آسنٔ کِنی گٔےِ اَمِ دۄۂ ےِمَن برْارِ زُون ۔ اَتِ
اوس نٔ تَمِ ساتٔ کانہ تٔ نٔ آو تۆتام کانہ ےۆتام ےِمَو پُوزا مۄکلأو کٔرِتھ ۔ ےِتھُے
پُوزا مۄکلےےِ کٔرِتھ اَتھ ژٔکریشورس منز گۄو اکھ نُور پأدٔ ۔ تٔ أتھی منز سپٔز ےِمن برۄنہ
کَنِ اکھ لۄکٔٹ خۄشکیل کور ہَنا نۆمُودار ۔ ےِ مأری.مٔنز تٔ لُوبٔ.ؤنی کُور وُچھِتھ گۄو مادودَدر
ہَے بُنگٔ تٔ حآٔران ، تَس رُود پَنُن سورُے ہوش ۔ ہِےُر ہۄکھُس تٔ أچھَو کِنی ؤژٔھس
أشی ددٔراے ۔ مادودَر اوس ژاٹٔ.کۆٹھ کٔرِتھ بِہِتھ تٔ ےِ جورِ ہَن آےِ تٔ بیٹھ أمِس
دٔچھنِس کۆتھِس پیٹھ ۔ تٔمی زون زِ ےِ چِھ پانٔ شارِکا بھگوتی کےنےاےِ ہُند رٔپھ دأرِتھ
مےأنِس کۆٹھِس پیٹھ بِہِتھ ۔ ےِتھٔ کٔنی نَودوگاےِ ۂنز پُوزا شُوبِ ہے کرٔنی أمِس 
#سۄ کٔر
أمی أمِس نَؤ ؤری.شِ کورِ تٔ أخرس کٔری،نَس کھیماپوش ( پُوزا مۄکلِتھ أخری پوش 
یُس بھگوانَس چُھ ےِوان لاگنٔ ) ارپن ۔ تۄٔ پَتٔ کھےأؤن کورِ ہندی پأٹھی نؤید تِ ۔
عأری.فٔ سُند ےِ سادٔ تٔ لولٔ بۆرُت ورتاو وُچھِتھ سپٔز بھوأنی سیٹھاہ خۄش تٔ وونُن
مادودَرس وَردان منگنٔ خأطٔر ۔ مگر ےِ بٔکھٔتی ےَس سورُے کےنہ وۄنی برۄنہ کَنِ اوس
کےاہ مَنگِ ہے ۔ تٔمی أس شارِکابھگوتی پَننِ کورِ ۂندی پأٹھی لولِ منز رٔٹمٔض تٔ بے.ساختٔ
پأٹھی وۆتھ سُ أمِس کُن ۔ ےِکھنا ژٔ ےِژھے کورِ ہنا بٔنِتھ مےأنِس گرَسس منز ۔ شارِکا
بھگوتی ۂندِ خأطٔر أس ےِ سیٹھاہ مشکل کأم عرشۄ پیٹھٔ کِس اوس فرشَس پیٹھ وَسُن
مگر چُونکِ ےِ أس بٔکھٔتی سٔنز منگ لێہازا تۆگُس نٔ کِہیں وَنُ اچھا ےی سَپدِ ؤنِتھ
سپٔز رۄخصتھ تٔ انتردان ( غأب )

اَمی ؤری.ےِ اوس ملٔ.ماس بانٔ.ماس تٔ کارتِکھ أسی زٔ گژھان لێہازا سَپدی
زےٹھٔ زُونٔ پَچھ اۆکدو دۄۂ نَو ریتھ ادَا تٔ اَمی پَچھِ پۆنِم دۄۂ زاےِ رۄپ..بھوأنی
0( 21 ) 11

وےرچکھ رأسی پیٹھ ۔ زاتکِس اوس أمِس سٔتِم ژٔندرٔمٔ نیچ دشاےِ منز اَمِ کِنی
اگر أمِس کھاندر تِ دُنی.ےأوی لۄہ.لنگرٔ مُوجُوب سپُد مگر ےِ اوس أمی سُندُے ےَژھُن زِ
أمِس سَپُد نٔ کھاندرُک سۄکھ نصیب ۔

أمی سُند لۄکچار گُزریو عأری.فانٔ خےالَن تٔ بحثن دوران تِکےازِ مادودرس
نِش أسی مختلف دیشو تٔ جاےَو پیٹھ ساد تٔ سنت واتان تٔ فأض لَبان ۔ اَمِ
سٔتی لۆگ أمی سٔندِس لۄکچارس کُن ۔ تِمَن دۄہن اوس ریواج . لُوچِ وانسِ
منز کھاندر کرنُک لێہازا کۆر ماودرن کورِ حبٔ.کدلٔ سپرین ۂندِ ۔

اَتھ وقتس منز اوس کٔسیرِ منز اکھ بۆڈبارٔ سنت روزان ۔ لُوکھ أسی أمِس 
سیدٔبُوتی تِ وَنان تٔ بھگوان وِدےادر تِ ۔ اصلی اوس ےِمَن سیدٔوِےُوتٔی ناو
تٔ ےِم أسی گنپت.ےارٔ روزان ۔ اَز تِ چِھ گنپتھ.ےار سیدٔ روزان تٔ کرْام چَھکھ وُنِ
تِ سیدٔ ۔ سیدٔدےُوتی سٔنْدی کِرشمٔ أسی تمِ ساتٔ سیٹھاہ مشہُور مگر تِم أسی 
#نٔ زانْہ پَننِ
کُٹےاےِ منز نیبَر نےران ۔ اکِ دۄۂ آو ےِمَن نِش اکھ زأہدا صُبحے تٔ دیُت.مَکھ کِھمٔر
( کھنر ترأوِتھ دۄدٔوُگرٔ ) کٹورا ۔ اتفاقن اوس ےِ سُے دۄۂ ےێمِ دۄۂ مادَودَرن
پَننِ کورِ ۂندِ باپَتھ اَنٔ.پراشُن ( شُر گۄڈنِکِ دۄۂ اَن کھےاونُک رسٔم ) مقرر اوس 
#کۆرمُت ۔
سیدوبُونی دراو گۄڈنچِ لَٹِ ےِ کِھر کٹورٔ ہیٹھ اَتھَس کیٹھ تٔ لارےوو مادَوجُوُن گر صفا
کدل ۔ پَننِ اَتھٔ رۄپٔ.بھوانِ کِھر کھےاوان وۆنُ ۔ :۔

اے ترْن بَونن تار دِنٔ واجێنی بھگوتی ، تِپُرا ، برہمن چھی
دۄدٔ سٔتی کھیتری گیؤ سٔتی وےش ماچسِ سٔتی تٔ چأنی نأٹھی بکھٔتی
چانِ بٔکھتی ۂندِ مےٹھ شرابچِ مٔستی سٔتی کرمٔ سٔتی تِ تٔ
منٔ سٔتی تِ پُوزا کران ۔ 
0( 22 ) 12

) پنجشوی چِھ اکھ پاٹٔ کتاب ےَتھ منز دیوی ۂنْز پُوزاےِ ۂندی پانژھ
شۆلُوک درٔج چِھ ۔ ےِ چُھ تِمَو منز اکِ شۆلُوکُک ترجمٔ )

بٔکھتی سٔنز بٔکھتی وُچھِتھ کھیو رۄپٔ.بَھوانِ کھرِ بڑٔ مَزٔ سان تٔ سیدبُوتی
تِ دراو باقٔے بچےمٔژ کِھر ہن ہیتھ واپَس گرٔ کُن ۔ ےِ اوس تَسٔندِ باپَتھ نؤیٔد ( تۆبرُک )
ےۆہَے سیدٔبُوتی چُھ تَمِ ساتٔ تِ مادَودرُن گرٔ واتان ےێلِ رۄپٔ بَوانِ چُھ آسان
لٔگٔن سَپدان تٔ دۄنوَے مہرازٔ تٔ مہرێنی چِھ آسان اَتھٔواس کٔرِتھ بێہناونٔ ےِ چُھ لٔگنُک
اکھ رسٔم ) کران ۔ بے.ساختٔ چِھ ےِم پنجستوی ہُند ےِ شۆلُوکھ وَنان ےێمیُک ترجمٔ
ےِ چُھ :۔

اے بھگوتی کھاندر کٔرِتھ چَھکھ ژٔ اکھ گرواجێنی بَنان ۔ تأجُب چُھ چأنی
ےِم دِہِی کَس تٔری اَز تام فِکرِ ۔

کھاندر سَپدنٔ پَتٔ رُوز نٔ رۄپٔ.بَھوانِ ۂنز وأرِوی زندگی مَزٔدار ۔ اکِ
طرفٔ اوس أمی سُند خاندار ہیرانند سپُ مُرکھ مۆنڑ تٔ دێےمِ طرفٔ أس أمی سٔنز
ہش سأنپٔ کُجی سیٹاہ ظآٔلِم طبیتھ ۔ لێہازا کَتِ اوس رۄپٔ.بَھوانِ وأری.ویُک
سُوکھ نصیبَس ۔ ہَشِ ہُند وَنُن اوس زِ نۄش چھێِ نیصٔف رأچ کۆتام
غآٔب گَژھان ۔ ےِ بُوزِتھ گۄو رُون تِ شَکس ۔ پَزَر اوس ےِ زِ نیصٔف
رأژ أس رۄپٔ.بھوأنی اَتھٔ بُتھ چھێلِتھ ژٔکری شۄر پربَتھ سٔہَس پیٹھٔ سوار
سَپدِتھ روانٔ سپدان ۔ اَکِ دۄہ کۆر رأنی أمِس لۄتٔ پأٹھی پیچھا ۔ رۄپٔ.بھوانی ےۆت تٔ
کۆرُن . خاندارس پانس نِش ےِنَس اِشارٔ ۔ چطبچور ہیرانند اوس مُڑٔ تس باسےوو
0( 23 ) 13

پانَس تٔ رۄپٔ.بَھوانِ درمےان اکھ بۆڈبارٔ سرےَتھ تٔمِس تَرُن مُشکِل باسےوو ۔ سُ آو
واپَس گرٔ موےُوس سَپدِتھ ۔

أتھی وقتس دوران چھێِ بےاکھ عجیب کتھھ سَثدان ۔ سَپرین ۂندِ گر اوس
کےاہ تام بۆڑ دۄۂ ۔ اور أسی وارےاہ پٔنڑِتھ آمٔتی تٔ أتھی منز آو ےِہُنْد برہمن تِ
اور ۔ ےِ بِچارٔ اوس صرف پَنداہ وُہُر مگر مول مرنٔ سَببٔ اوسُس پیوان ۓزمن
گرَن گژھُن ۔ کرمٔ کانڑٔچ ( گورٔگی ) ۂنز أسٔس نٔ خبراہ کےنہ ۔ سپرین ہُند
ےِتھُے ووت اَتِ کٔرنَس رۄپٔ.بَھوانِ ۂندی ہێہرن بے.ےَزتی تٔ کۆڑُن بَر دارِ ۔ ےِ
بِچور گۄو سیٹاہ پرےشان ۔ کوچَس منز وأتِتھ دِتُن تھکھ ۔ أشی بُکٔ أسٔس
ےِوان ۔ أتھی دوران آےِ رۄپٔ.بَھوأنی ےارٔبلٔ آبٔ نۆٹ ہیتھ ۔ برہمُن وُچھن تٔ زونُن
سورُے حال ۔ نظراہ کٔرنَس تٔ لٔڑکٔ سُند تقدیر بدلےوو ۔ نرِ کٔرنَس تَھپھ تٔ واتنووُن
گَرٔ ۔ بَرٔ اَژوُنُے لۆگ ےِ پَھرپَھر سَنسکرت بولنِ ۔ سأری پٔنڑِتھ ےِم بِہِتھ أسی
گٔےِ حآٔران زِ ےِ بے.وقُوف کَتِ بَنےوو کٔژن تام مِنٹَن منز ےُوت عألِم ۔

ےِتھی تٔ اَمِ َٔسمٔکی وارےاہ کرشمٔ چِھ رۄپٔ.بھوانو ہِندی مشہُور ۔ ےِتھٔ کٔنی
اپزی.چَن ہشن چِھ نۄشِ ۂندِ مالِنِ وأتی.مٔتی چیز ناپسند تٔ کم باسان تێلِ تِ
اوس ےِتھُے عالم ۔ دَپان أکِس بٔڑِس دۄہس پیٹھ سُوز مادودرن پَننِ کور اَکھ کِھرٔ
دیچِ ۔ ہَشِ ےِتھُے وُچھ تٔ گۆنڈنَس نار ۔ نۄشِ تنگ کرنٔ باپَتھ دِژنَس پام ۔ بٔ چھس
لنگ لَنجو واجێنی وۄنی کَس أشناوس سوزٔ ےِ کِھر تٔ کس سوزنٔ سوزہا سأری.نٔے
تٔ پوشِ نٔ سوزٔ اَڈنٔے تٔ گژھیکھ سُت ۔ چانِ رنگٔ وۆتھ مێِ دۄہَے ؤدرٔ دُوگ ۔ 
نۄش گٔس گرٹٔج تٔ ؤژٔھس ط ماتاجی تۄہِ ےێمِس.ےێمِ سوزُن چُھ تٔ ےُوتاہ 
زوزُن چُھ سُوزِو ۔ مگر دیگچَس تُلی زیو نٔ ڈَکنٔ تھۆد تٔ نٔ دِزےوس اَندر کُن نظر ۔ 
0( 24 ) 14

ہَشِ کٔھژ ژکھ تٔ لٔج بأگرنِ اَگنَس دۄگَن سُوزِتھ تِ چُھنٔ دیچُک کِھر اند واتان ۔
دُوردرأز أشنأون تِ مۄکلےےِ سُوزِتھ ۔ مگر کِھر دیچِ اوس باساب زَنتٔ چُھ أتی ۔
ژکھ کٔھژٔس تٔ تُلنَس ڈکھنٔ تھۆد ۔ اَندر ترأونَس نظراہ تٔ وُچھنَس ژٔکِس تَل
کِھرٔ چونچا ۔ دیچِ دِتُن چوکٔ منز نیبَر دأرِتھ تٔ ؤژھ نۄشِ کُن ۔ گژھ مانجُن ےِ
دٔچِ تٔ سُوزُن مالںیُن ، ےِ دیچِ اوس کأنس آسنٔ مُوجُوب نۄشی مانجُن مگر
ورتاؤ مُوجُوب اوس ےِ پَتٔ کأنسِ مردٔ سٔنز کأم ےِ واپس صفاکدل سوزُن رۄپٔ
بَھوأنی ؤژھ دیچِ مانجنِ ےارٔبَل ۔ دیچِ مونجُن تٔ ترووُن وتےتاےِ منز تٔ
وۆننس گژھ با مےون مول مادپدر آسی وُنی کینَس وےدٔمر بٔٹھِس پیٹھ شامٔچ سندےا
کران تٔتی ٹھہری.زیس ۔ دیچِ ووت بَروق مقامس پیٹھ تٔ ٹھہریو ۔ مادودر اوس
شامچ سندےا کران ۔ فاریغ سَپدِتھ تُلُن دیچِ اَتھَس کیتھ تٔ ووت گرٔ ۔ ےُوت
کٔرِتھ تِ رُوز ہش پَننِس ضِدس پیٹھ تٔ رُوز نۄشِ تنگ کران تٔ أمی سٔنْدِس
رأنِس کَن بَران ۔ رُون تِ اوس بِڑٔ تٔ سُ رُود ہر وَقتٔ رۄپٔ.بھوانِ تنگ کَران ۔
أخرس ژھۆن برداشتُک سۆتھ تٔ رۄپٔ.بھوانِ تروو وأرِوی گرٔ تِ تٔ مالِنی گرٔ
تِ ۔ مَس ترووُن پرےشان تٔ پےۆل أمِس ناد الےکشوری ےا الکھیشوری ۔

الک چِھ وَنان مستس تِ تٔ درےنٹھان نٔ آسنس تِ ۔ ےاتٔ 
أس ےِ کَتھ زِ اَمِ ترو مس پرےشان تٔ وۆنہس الکھےشۆری ۔ نتٔ أسی لُوکھ
مانان زِ ےِ چِھ بوزنٔ نَ ےِنواجنِ شکھتی ہُند اکھ رٔپھ تٔ أسِس تمِ مُوجُوب
الکھیشۆری وَنان ۔ خأر ےِ ناو تِ اوس تَس متلِق ماننٔ ےِوان تٔ پتٔ سپٔز
سۄ لُوکَن منز اَمٔ ناؤ پَننِس وَقتس منز مشہُور ۔ مگر چُونکِ تس اوس پانَس
رۄپٔ.بھوأنی ناو پسند تٔ ےۆہَے ناو چُھ تَمِ پَننین واکھن منز تِ ورتوومُت
0( 25 ) 15

لێہازا چِھ ےِ ازکل رۄپٔ.بھوانِ ۂندِ ناؤ لُوکن منز مشہُور ۔

گرٔ منز نےرنٔ پَتٔ رُوز ےِ کێہنس کالَس اورٔےور پھےران مگر لُوکَو
دِتی ہَس نٔ ٹێنڑی دِنٔ ۔ زأہِد أسی حآجَتھ.مند ۔ لێہازا ترأؤن بٔستی تٔ پَزر گارنٔ
باپَتھ وأژ چێشمٔ.شأہی نکھٔ زیتھی.ےأر تٔ رُوز أتی ۔ ےَتھ کتھِ منز چھنٔ کانہ شکھ
زِ سۄ أش پانٔ بھگوتی ہُند رٔپھ تٔ دتَس اوس نٔ اَمِ مُوجُوب کانہ تھۆد مقام
پراونٔ باپَتھ رِےاض کرنٔچ ضۆرُورتھ مگر دُنی.ےأوی لێہ.لنگرس سٔتی رل گژھنٔ مُوجُوب
اوس تسٔندِ باپَتھ رِےاض تِتھَے کٔنی ضۆرُوری ےِتھٔ کٔنی کانِ منز درْامُت سۄن صاف
کَرُن ضۆرُوری چِھ آسان لێہازا أس تَس دُنی.ےاہ باپَتھ اکھ مثال قأےِم کرٔنی زِ ےِ
مقام پراونٔ باپَتھ کےاہ چُھ پےوان کرُن تٔ کَمِ وَتٔ چھێِ ۔ زیٹھی.ےأر منز رُوز رۄپٔ.بھوأنی
ساڑن بہَن ؤری ےَن تٔ أتھی دوران لۆگ لُوکَن تٔ زأہدن پتاہ زِ رۄپٔ.بھوانِ چِھ
زیٹھی.ےأر روزان تٔ لٔگی اوے ےِنٔ گژھنٔ ۔ رۄپٔ.بھوأنی أس اَمِ وِزِ سۆکُون 
ےَژھان ۔ لێہازا چُھ وأدی ۂندِس شُمالَس منز بالٔ دامٔنَس تَل اَکھ گام ۔ اَتِ چُھ 
#اکھ ناگ
ےَتھ وشُن.ناگ وَنان چِھ ۔ أتھی جاےِ بَنأو رۄپٔ.بھوانِ دِودار وَنَس منزباگ لۄکٔٹ
جونپھرا تٔ لأجِن تَپسےا کَرٔنی ۔ مَنٔ.گام بٔستی منز اوس اکھ گُور روزان تٔ ےِ اوس 
پَنٔنی چاروأے ہیتھ اَتھ بالَس دۄہوے کَھسان ۔ أمِس گُورِس أسی وارےاہ گُپَنتِ 
أتھی منز وُچھ أمی زِ اکھ گاو چھێِ دِگرن بأگی اَتھ ےارِ جنگلَس کُن گژھان تٔ
تَمِ پَتٔ کےنہ کال گٔژھِتھ واپَس ےِوان ۔ تَس گۄو شکھ تٔ رُود زاگِ اکِ دۄہ ۔
درْاےِ گاو مومُولٔ مُطابِق تٔ ژاےِ اَتھ ےارِ گَہلِس اَندر ۔ گُور لارےو پتَے تٔ رُود ژُورِ پأٹھی
0( 26 ) 16

وُچھان ۔ کِٹےاےِ منزٔ داراےِ گیرٔ پلَو ( بابا.جی رنگٔ پلَو ) لأگِتھ اکھ زَنانا ےَس مَس پرےشان
اوس تٔ بُتھ نُورٔ بۆرُت اوس ۔ گأو چَھجَن بَبٔ آبٔ سٔتی تٔ تھوونَس تَھنَن تَلٔ 
#کنِ کٹورٔ ۔
گأو زنتٔ اوس شاپھ لۆگمُت تَمِ ترۆو پأنی پانَے اَتھ کٹورس منز تَھنَو منز دۄد تٔ
کٹورٔ آو بَرنٔ بابا.جی باےِ تُل ےِ کٹورٔ تھۆد تٔ گأو کۆرُن ڈیکس مےُوٹھ ۔ گأو آو ہوش
تٔ سَپٔز واپس روانٔ ۔ گُورِس بےُوٹھ ےِ وُچھِتھ شاپھ ہےُو حأران اوس زِ ےِ کےاہ
کراماتھا چھێ ۔ أکرس کےنہ کال گٔژھِتھ آس ہوش تٔ سَپُد واپَس گرٔ کُن روانٔ ۔
شامن أسٔس وۄمےد زِ گاو دِےِ نٔ دۄد کےنہ مگر تٔمی سُند ےِ قےاس تِ درْاو غلط ۔
گاو چاونِ گۄو تٔ ےِ وُچھِتھ گۄو زےادَے حآٔران زِ گأو دیُت دۄہ کھۄتٔ زےادَے
دۄد ۔ دۄہادۄہا گۄو تٔ ےِ گُور رُد ےِتھَے کَنی ژُورِ پأٹھی رۄپٔ.بھوانِ ہُند درشُن
کران ۔ اکِ دۄہ رُود نٔ تَس پانس تام تٔ ؤنِنی ےِ شێچھ گامٔکِس نمبردارس ۔ نمبردارس
اوس ناو لال.چند ۔ تٔمی وۆنُس زِ مێتِ ہاوُن سۄ بابا.جی باے ۔ گُوری نےُو پانس
سٔتی تٔ واتنووُن ژُورِ پأٹھی رۄپٔ.بھوانِ ۂنز کُٹِےاےِ نِش ۔ لال.چند اوس بٔکھٔتی
تٔ صُورتھ وُچھتھٔے تۆر تَس سورُے فِکرِ زِ ےِ چھێِ کۄسٔ تام بٔڑ دید ۔ أخٔر ووت
ےِ أمِس تام تٔ وۄنی اوس ےِ دۄہَس راتس أمی سٔے دێدِ ۂنز سیوا ( خدمت )
کران ۔ وارےاہ کالا گۄو تٔ اَخِ دۄہ وۆتھُس لال.چند زِ سأنِس گرس تٔ سَپدِہے
چون فأض حآٔصل ۔ رۄپٔ.بھوانِ مونُس نٔ کےنہ ۔ تَمِ وۆنُس بٔ تٔ باباجی باے
مێِ کےاہ کأم کأنسِ ۂندِس گرس سٔتی ۔ بٔکھتٔی تِ اوس پکٔ تٔمی تِ مۆنُس نٔ أخٔر
سپٔز رۄپٔ.بھوانِ لال.چندُن گرٔ ےِنَس پیٹھ مجبُور مگر شرط تھوونس زِ بٔ روزٔ تۆتام
چأنِس گرس منز ےۆتام ژٔ ےژھکھ مگر اگر کُنِ ساتٔ ژٔ مێِ گرٔ منز کڑکھ پَتٔ اَژنٔ
0( 27 ) 17

بٔ چون گرٔ زانہ ۔ لال.چندن مون تٔ ےوتھٔ کٔنی لٔج رۄپٔ.بھوأنی لال.چندنس گرس
منز روزنِ ۔ لال.چندُن گرٔ بنےوو لُوکن ۂندِ ےِنٔ گژھنُک مقام ۔ گرٔ آو پریتھ
رنگٔ بَرنٔ ۔ شُریو بأژَو تٔ دولتٔ رنگی سَپُد گرٔ مالامال ۔ تٔ لال.چند اوس راتس دۄہَس
بھوانِ ۂنز سیوا کران ۔ أخرس آو بھوانِ جےرٔ زِ وۄنی نےرہا ےێمِ گرٔ منز مگر وادٔ
مُوجُوب کَتِ ہێکِ ہے نیرِتھ ۔ وۄنی پێیس ژھل کرٔنی ۔ زبردس قَہَتھ وۆتھ ۔
لُوکھ سپٔدی پَھلِ.پَھلِ باپتھ مۆحتاج ۔ لال.چندُن گرٔ تِ سورےو وارٔوارٔ ۔ گامُک
گام اوس اَنٔ مێچِ باپَتھ برٔژھان ۔ رۄپٔ.بھوانِ أس خبر زِ اَمِ سٔتی بدلِ لال.چندُن
مَن تٔ ونیم زِ وۄنی نےرِ تِکےازِ وۄنی چُھنٔ پانَس سۆنب تٔ ژێِ کےاہ کروے ۔
مگر تِ سَپُدنٔ ۔ لال.چندَس آےِ نٔ کانہ فرق ۔ لُوکن ہُند اَنٔ مێچِ باپَتھ برْژھُن گۄو 
نٔ
ماجِ برداش تٔ وۆنُن لال.چندَس زِ سُ أنِنی سۄ دا. مٔٹ تٔمِس نِش ےۄسٔ وۄنی
پتَو لاکن رُوزمٔژ چھێِ ۔ لال.چندن أنی ےِ داں مٔٹ برۄنہ کُن ۔ رۄپٔ.بھوأنی
ؤژٔھس ، گژھ با بأگراو ےِ دا. مٔٹ ےێمِس ےُوتاہ خۄش کرٔ تٔ تٔمِس دِ تےُوتاہ ۔
سارِنٔے ہنز کُھ بَرُکھ ، مگر ٹھانٔ تُلِتھ دِزِ نٔ مچِ اَندر نظر ۔ لال.چند گۄو بأگران ۔
گأمی.گامن تھاوِ کُچھِ ۔ مَچِ تٔ گَرٔ دانِ سٔتی بٔرِتھ ۔ سارِنٔے ژٔج بۄچھِ تٔ 
#أخرَس تھاوِ
لال.چندَن پَننِ مَچِ تٔ کُچھِ تِ بٔرِتھ تٔ أخرَس ترأؤن مچِ انْدَر نظڑ تٔ حأران گۄو
زِ رۄپٔ.بھوأنی أس پانٔ اَنٔ.پُورنا ( رزاق ) بٔنِتھ مَچِ اَندر اَن بأگران ۔ سیٹھاہ
خۄش گۄو تٔ لۆگ بێےِ ماجِ ہنز سیوا مومولٔ مطأبق کرنِ ۔ رۄپٔ.بھوانِ اوس نٔ
وۄنی اَتِ روزنس کانہ مَزٔ ےِوان تَس اوس خلوکھ ضۆرُورتھ تٔ اَتِ اوس
لُوکن ہُند یُن گژھُن دۄتٔ پَتٔ دۄہ ہُران ۔ أخٔر بَنووُن اکِ دۄہ پننی ماےاےِ ہُند
0( 28 ) 18

نار ےَتھ منز لال.چندُن گرٔ اوس دَزان ۔ لُوکھ آےِ ژۄپأری ژٔسِتھ تٔ لٔگی نار 
#ژھێؤراونٔ ۔
مگر ےِ کَتِ گژِھہے ژھیتٔ ۔ لال.چند لۆگ پرےشان گٔژھِتھ رۄپٔ.بھوانِ وَننِ زِ پان بَچاو ۔
مگر تَس أس سأڑٔے خبر سۄ کےا بچاوِہے ۔ لُوکو کۆڈ گرُک سورُے سامانٔ لال.چند
چُھ ماجِ زارٔپارٔ کران زِ پان بچاو تٔ مگر رۄپٔ.بھوأنی چھێِ ژھۄپٔ کٔرِتھ بِہِتھ ۔
لال.چندس رُود نٔ پانَس تام تِ.کےازِ وۄنی ووت نار اَتھ کمرس تام تِ ےێتِ رۄپٔ.بھوأنی
بِہِتھ أس ۔ تٔمی تُج ےِ نکھس تٔ درْاو مکانٔ منزٔ نیبَر ۔ آنگنَس دُور پہَن
وأتِتھ تھاؤن پتجِ أکِس پیٹھ ہێہنأوِتھ ۔ گرسس کُن دِژٔن نظڑ ۔ نٔ کُنِ نارٔے
تٔ نٔ کُنِ دٔۂے ۔ سأری لُوکھ گٔےِ حآٔران ۔ رۄپٔ ؤژھ لال.چندَس وادٔ مالِ پُھٹ
ژێِ کٔڑتھَس بٔ گرٔ منز پانٔ نیبَر وۄنی ہێکِ نٔ بٔ واپَس اَتھ گرس منز أژِتھ ۔ 
لال.چند تِ اوس وادٔ مُوجُوب مجبُور ۔ وَنِ ہے تِ کےاہ ۔ أکرس ؤژٔھس رۄپھ ۔
وۄنی ہَبا آسِ مےانِ روزنٔچ جاے شاہ.کۄلِ ۂندِس بٔٹھِس پیٹھ تٔ ےِتھٔ کٔنی 
#سپٔز رۄپٔ.بھوأنی
لال.چندَس نِشِ رۄخصتھ تٔ لٔج روزنِ شاہ.کولِ ۂندِس بٔٹھِس پیٹھ ۔ اَتِ کٔر اَمِ وارےہَس
کالَس تَپسےا ( رِےاض ) مٔنزی.مٔنزی أس رۄپٔ.بھوأنی شاہ.کۄلِ منز پتج تراوان تٔ اَتھ
پیٹھ پانٔ بِہِتھ وَتٔ.لار تانی چکراہ کران تٔ پَتٔ واپس پَننِس مقامس پیٹھ ےِوان ۔ وتٔ.لارس
منز اوس تِمَن دۄہَن اکھ مُسلمان فقیر روزان تٔ ناو اوسُکھ شاہ.قلندر ےِم أسی پزی پأٹھی
قلندر ۔ ےِمَن أسی وارےاہ چےلٔ ۔ تٔ ےِمَو چےلَو وُچھ رۄپٔ.بھوأنی وارےاہِ پِزرِ شاہ.کولِ منز
پَتجِ پیٹھ وسان کَھسان تٔ کٔرٔکھ اَمِ کتھِ ۂنز باوتھ شاہ.قلندرس نِش ۔ اَکِ دۄۂ
اوس شاہ.قلندر کۄلِ بٔٹھِس پیٹھ تاپھ دِوان زِ رۄپٔ.بَھوأنی پێےِ پَتجِ پیٹھ اۆتُتھ
وأتِتھ ۔ شاہ.قلندرس تِ اوس اَمی مقصدٔ اور آمُت زِ بٔتِ وُچھَن رۄپٔ.بھوأنی ۔ 
شاہ.قلندرن ےێلِ رۄپٔ.بھوأنی دُوری وُچھ تٔ وۆتھُس :۔

EOF(*)

0 
﻿
HAJINI
03-08-24
Kashmiri
ُ3ٔ1
ۃگٔلص نہقیقی نٔ نیکنِکل مِطگلٔعۄ کل گٔزگون وول یِ موضُوع ہێکِ گَسِ یٔژکگلسَ مگننٔ 
گیمژن ھۄن ۃگص کنَھن ہُنھ مزَرَسَرٔ کرَنس منز نِ مھھ کرِنھ َ گٔکس کَنھ ہیکوَ گٔسی 
گنگنیزی مگٔنھی رگٔیو سمھُمُن مفروضٔ گیسنٔ کنی ؤننھ ێیلِ زنَھۆُمِ کَنھ نگو ہیکوَ 
ھِنھَ گییگ سر وگرو گنرگہم گریرسن سٔنز کگٔشرِس مینھ کرنٔ گیمٔژ سگٔرٔے کگٔم 
ۄھگیمنَ ھۄن کہوَۄَن مینھ مگسٔ نیرگن نِ ہگوَن گَسِ یَنھ سێمنگرس منز شمُولین کرَن 
وگٔلی مقگلٔ نگگر نێیِ مقگکنَ مینھ عگٔلمگنٔ نٔ مُہققگنٔ نہں کرَن وگٔلی ہضرگنَ

مںگلِ مگٔنھی لِنگوِسِنک سٔروے گیف گنڑیگہَس منز گریرسن سٔنھِ طرفٔ کگٔشر زنگن 
سنسکرنۄکُور زگننٔ نوگیِ سنسکرنٔۄ نێینِ زگٔمنھ ھرھ شگنۄین زنگنَن سٔنی مرْ نھیمٔژ 
زنگن گٔنزرنی نٔ ینھے مگٔنھی کگٔشرِس گرگمرس گننہگٔیی سہل قرگر ھوگن نمی سُنھ گٔکِس 
صفَہس مینھ یِ ھعوگ کرُن زَِ

ُ4ٔ2
نٔ ھوێمس صفَس مینھ یِ فنُوی صگٔھِر کرُن زِ

نٔ یھنے مگٔنھی ۄُھ وُۄُھن زِ کگٔشر گَھنۄِ زِ گننھگٔیی ھٔسیگنکنگنٔ یعنے شنی کننھٔنھی 
مہگنے مرْکگش نٔ لل ھێھ ۂنھی وگکھ نرنین ھوگن گصلی کلگم نٔ رَل گومُن کلگمٔ ژگرٔنُک 
معیگرکیگ ۄُھ نَس گوسمُن گقھگر گَسِ نمی سٔنھی یگ نرنینیگقرگر گَنھ یِنَ
یِمَن گوشَن کُن نووِ کرَگن گَگر گَسِ یِنِ نگسِ زِ زنگنَن ہُنھ نہقیقی سفر 
ۄُھ نَنٔ مینھ کَنِ کور نروننھ مۆکمُن گمگ مۆز یِ کَنھ ۄھێِ مَننِ وگیِ مسُلم زِ 
گریرسنس روزِ ہمیشِ یِ گمنیگز ہگٔصِل زِ نمی ۄُھ سرکگٔر سطۂ کَس نٔڑِس منصُونس 
سٔنی گیوُر گیسنٔ نگووُوھ نێیوَ کنیژَو گہم زنگنَو کھِنِ ژۆر نووُ کگٔشرِ زنگٔنی ہُنھ 
معومُوعی مُطگلعٔ کرنٔ ۃگٔطرے وقف کۆرمُنَ

ُ5ٔ3
ییمِ کنِی سُ گَکھ نَہلِ مگیِ زنگن ھگن نٔ مہقِق زگننٔ علگؤ گَسِ گَکھ ممنگز کشمیر نوگز 
مہُسن نِ زگنُن مَزَ نَسنزو کنیژو کونگٔہیِو سننٔ نَسنُھ مُر ۃلُوص ھیُن نێیِ نسُنھ 
گِنہمگک نظر گنھگز کرُن ۄُھنٔ گنصگف ۃگص کٔرِنھ یِ ئیز نظرِ نَل نٔھوِنھ زِ گریرسن سُنھ 
مطگلعٔ گوس نوعینک نِ زِ نوعینکَ نگہم ۄھێِ نٔمی کیہ مرْزلؤ نِ میلٔ ۄَۄِ لگٔگنھ 
زنگن شِنگٔسی ہنز گَوُن کگینِ رٔنگی سگٔنی مَنھ روشن کرُمٔژَ یِ مزَر یِ ٔێیِ نظرِ نَل 
نھوُن زِ کگنہ عگٔلم ہێکِ نٔ َٔمنِنس علمی مگٔھگنَس منز مُکمل گیسنُک ھعوی کرٔنھ 
نہقیقی کگمین سگم ہینٔ وِزِ مُقِق سُنھ ۃلُوص میش نظر نھوُن نِ نیُونے لگٔزمی ییںر 
نَسٔنزن کونگٔہین ۂنز نشگنھہی ہیڑنٔکِ وزنٔ ھرگٔے کرَنی نلکِ کونگٔہین ۂنھ گزگلٔ 
ۃگٔطرٔ عگٔلمگنٔ مشورٔ ھِنھ نہنر صُورن وۄنلگؤنی کگٔزِمی ننگن ۄھێَِ
کگٔشرِ یکشنری کگٔشرِس نلفظس نٔ کگٔشرین علگقگٔی کیو طنقگٔنی نولین ۃگص 
کرٔنھ کگٔشریُک قھیم نرین نُلٔ نرْگو رژھرن وگونین موگلی نٔ کشنوگٔری ہِشَن زنھٔ 
نولین زیرِ نہں گَنگن نِ مێیِ گَسِ گریرسن سٔنھی نظریِ رھ یگ قنُول کرَنٔ وِزِ سینھگہ 
مہنن کنَنی نِکیگزِ نٔمی سُنھ گسنھلگل ۄُھنٔ نیُونگہ کمزورَ

ُ6ٔ4

گنگلسنگنٔ کِس گییرلینڑ علگقَس منز وگقع ینلن نگوکِس ننھرگگہسَ نَکھ 7 وِنوری 
1851ٔ منز نھَنٔ ٔێمٔنی گریرسنن کۆروُہ ؤرِشِ وگٔنِ یعنے 1871ٔ منزٔے گنڑین سِول 
سٔروِسِ ہُنھ مشکل گمنہگن مگس نٔ صرف 22 ؤرِشِ یٔنے 1873ٔ منز گۄو سُ نقول 
سیننی کمگر ۄڑھی ہَنٔ نزَن لۄکۄَن نٔ نوَن زنگنَن لَل کھۆل کرَن ؤگلِس نھگرن نگؤکِس 
لسگٔنی سۄرگس عگشق نٔ گٔنھی عگشقگنٔ مژرس نہن رُوھ سُ قرینن مگنژٔ نگٔوِہنَ ؤری 
ینَ ہنھوسنگنٔ کین مۃنلف علگقَن منز لسِگٔنی سٔروے کرگنَ گۄرگسَ گنھرمۃنلف زنگنَن 
ۂنھین زگٔووگرَن نن ننہگ سگم ہیوگنَ مگر نہقیقۄٔ قھر ھگن نٔ علمٔۄ گینیگٔری کرَن 
وگوێنی فرٔنگی ہکُومن کنشِ ہێکِہے گٔمِس گنگریز نوووگن سُنھ یُنھ مُہققگنٔ وزنٔ نظر 
گنھگز کرٔنھَ ۄنگنۄِ گیوسرکگٔری سطہس مینھ 1898ٔ منز گہم ہنھوسنگٔنی زنگنَن ہنھِ 
سروے ہُک نۆی نگرٔ مروویکن گٔمی سٔے گریرسن سٔنز نرگٔہی منز ھرھس نِنٔ ی یُس 
نٔرْہَن ؤری ین ہنھِ زنرھسن مَننِ مَنٔ 1928ٔ منز ننھَے مگٔنھی مُمکل کرنٔ گیویِنھ 
مگٔنھی گیرگنکی قومی شگٔعر فرھوسین مرگنین مسُوھن مھیُر ھِنھ کُڑریو گمنہگنوَ مَنٔ 
شگہنگمِ گیرگن یِ ونگن گَنھ وگننگیوو زِ َ
نسے رنو نرُھم ھرین سگل سی 
عوم زنھہ کرھم نھین مگرسی
وُۄُھن ۄُھ یِ زِ 9یمگرۄ 1941ٔ نگم زنھٔ روزن وول کگٔشرِ زنگٔنی ہُنھ سُ نَہلِ مگیِ 
مہقق یَسٔنھ ۃگٔطرٔ یِ گَکھ مگوِ زیو گیسنٔ نرعکس گَکھ گِکنسگنی زنگن گٔسی کگٔنہَن 
کگٔشرین گَنھر ہێوک زنگن شنگٔسی

ُ7ٔ5
ہنز کل وۄنلگٔوِنھ یگنَس مَنٔ کگٔم کرَن وگلیو کنھ ہھس نگم ہێوک لِسگٔنی نشۃُص 
مرْزلگونُک نہقیق نروننھ مکنگٔوِنھ ینِنِ مگھِن یَنھ سمێنگرس منز مرَنٔ یِنٔ وگٔلی مقگلٔ 
کُنِ ہھس نگم ہگوِنھَ
ویسے ۄُھ نگسگن زِ عگلمی سطہس مینھ نہقیقٔۄ وھیھ نٔہو وُۄھنمھ مگگژھ وۄنی 
گریرسن سٔنھی مگٔنھی وگریَہن نگکین ؤہرنٔ نیۄ ۂو نرک مسَھٔنی نٔ ۃۄھ مرکُوز 
لۄکنین لۄکنین ھگٔیرن منز کگٔم کرٔنۄ نہو نگرسَس یِنیَ گَنھ سِلسلس منزۄُھ شگیھ کگمشُر 
یمگنمینن یِ نوقع نھونسَ منز ہق نوگٔنن زِێینِ ومع سَمھ نمیٔین گہم ھگٔنشورن نٔ 
نُمگینھٔ گھین ۂنھیو نہں مُنگہںو گٔنھرٔ وۄنلن نگلوگسطٔ یگ نلگوگسٔ کینہ نِنھی گلشرٔۄ 
مشور یِمن مینھ گٔسی مننین گیم فل نٔ می گیۄ یی کرَن وگلین ریسرٔۄ سکگلرن نِہنھیو 
مۃصُوص میلگنگنو یعنے گینمیۄویو مُٔگٔنق ۃگص علمی ھگٔیرن گَنھر سمیشکسن ُمگٔہرٔ 
ننگونۄ رہنری زیگھٔ موںر ننگٔونھ ہیکوََ
مۆنُس کرَ نٔ نێیِ گکِ مھِر صھر مہنُرمس ی مہمگن ۃصُوصی یَسی مقگلٔ نگگرنی 
نمگینھٔ گٔھین نٔ گھن ھوسنَن فرھگ فرھگ گسنقنگلَ ونگنسرور صگٔن ۄھنٔ کُنِ نعگرہنکی 
مۄہنگو نِم ۄِھ گُرھُو زنگٔنی ۂنھی گکھ مقنھر نقگھ گیسنٔ علگؤ سگنِ یُونیورسنی ۂنھی 
نزُرگ نرین ھۄسنگھ نَِ
ُ8ٔ6
یِنھے مگٔنھی ۄِھ ێیمِ گولگسٔکی ۃگص مٔژھی مروفیسر شمم صگٔن نِ گریرسنس 
رہنری نٔ گَنھ رۆن کرَن وگلین منڑن گیشر کول وونشی نٔ مُکنھر رگم شگسنری ہِوین 
عگٔلِمَنۂنھی وگنشین گیسنٔ علگؤ شعنٔ کشمیری کین نگٔنی کگرن منز نِ شگٔملَ 
لِہگذگ کرَٔ نٔ گۄیٔ مشُم صگٔلٔسے گزُگٔرش زِنِم کرَن صھرِ مہنُرمس 
نروننھ مننین ۃیگلگنن ہُنھ گظہگرَ

یگکنر مرغُون نگنہگلی 
صھر شعُنِ کشمیری

ُ9ٔ7

مروفیسر مُشم

ْ3گریرسن نِ کگٔشرِ لِسگٔنی 
ْ3نہقیقکی مگۃز
ُ1ٔ کگٔشر زنگٔنی مینھ لِسگٔنی سونۄ کرٔنھ لیکھنٔ وقنٔ مگۃز گریرسنس نرۄنہ کَنِ 
رُوھی مٔنی ۄِھ شێیِ قٔشمٔکی 
گکھ: کگٔشر زنگٔنی ہنھ نگوُک گنھرگو 
زٔ: کگٔشرِ زنگٔنی ہنھ لۄغن 
نرےْ: کگٔشرِ زنگٔنی ہُنھ گرگمر
ژور: کگٔشرِ زنھٔنی ہنزَن ۃصُوصیژن ہِنز ویژھنَے 
مگنْژھ: کگٔشرِ گھنٔکی نمُونٔ
شْے : شۃصی زگٔنی کگٔری
2 گکھ: کگٔشرِ زنگنی ۂنھین گنھرگونۂنھی ۄِھ یِم مگۃز گریرسَنس نرۄنہ کَنِ گٔسی 
مٔنیَ 
1 گمیر ۃُسروُن نہ سمہر یُس 1317ٔیس منز لیکھنٔ گیمُن ۄُھ نٔ گیلین سٔنھ 
ہسنری گیف گنڑیگ ُ3ٔ562ٔ کِ ہوگلٔ گریرسنس نظرِ گۄوَ گَنھ گنھر ۄُھ کشمیری نگو 
لگہوری نٔسنھھی نینرِ نگوۄن زنگنن سٔنی ہینٔ گیمُنَ
2 گنو گلفضل سٔنز گییٔن ِ گکنرٔ ێیمُک منگہ ویرن سٔنھ گنگریزی نرومٔ 3ٔ119 ٔسٔنی 
گریرسنس لۆگَ گَنھ گنھر نِ ۄُھ کشمیری نگو ھروَ

3 گیے لنگ ووہگن کرسنوف سُنھ سمرگکھیْن گُنڑ منڑگرلین ُولھ 1ٔ یُس 1886ٔیُس منز 
نرٔلنِ ھرگو نٔ ێیمِ کِس ص195 س مینھ ھرو ۄُھ زِ کگٔشرین ۂنز زنگن ۄھێِ 
سنسکرنٔۄ کُورنٔ مرگنھی یَس ہش گٔسِنھ نِ ۄھێِ سیٔنھے مشکلَ

2 زٔ: کگٔشرِ زنگٔنی ہنھی یِم لۄغن گریرسنس نظر گگٔمنٔیۄِھ نمِو منزٔ ۄھُن یِمن 
ۂنز کُوششن ہُنھ ذکر کۆرمُنَ
گیۄ ؤرٔنھ ُ1841ٔٔ ی لیۄ ُ1844ٔٔ کِنگھم ُ1855ٔٔ گیسنن ُ1866ٔٔ کیمیمنێل ُ1866ٔ 
1875ٔٔ نٔ گیشر کول ُ1916ٔ 
23 نرْے : گرگمر لیکھن وگلیو منز گٔسِس یِمَن ۂنھی نصنیف نرۄنہ کَنِ رُوھی میٔیَ

1 گنگریزی مگٔنھی : گیو ھٔرٔنھ ُ1841ٔٔ لیۄ ُ1844ٔٔ نٔویڑ ُ1888ٔٔ َ
2 گرھُو مگٔنھی :نشن نرگیَن ُ1873ٔٔ 
3 سنسکرن مگٔنھی : گیشر کول ُ1875ٔٔ 
24 ژور : کگٔشرِ زنگٔنی ۂنزن ۃصُومِیژن ۂنز ویژھنَے کرَن وگٔلی نصنیف گٔسی گیشر 
کول نِ کگشمیر شنرگ مرنم ُ1875ٔٔ علگؤ نرکھگر یٔنی نرْے مضمُون یِم ورَمن 
زنگٔنی منز کگٔشرِس فعلس ی گسمس نٔ مۆن لٔگَس مینھ ُ1887 1888 1889 ٔس کٔڑی 
َ ُہگلگنکِ مۆن لَگِ نھلٔ ۄُ ھگَنِ لگگونٔ گیمُنَ 
25 مگنژھ :گریرسنن گٔسی کگٔشرِ گھنکی یِم نمُونٔ وُۄھمنٔی 
1 کگٔشرِ گنویلٔ یِمٔ سر یرگم مور مشن کلکنِ کِ طرفٔ ُ1821 ٔنٔ 1899ٔیَس منزٔ شگیع 
سمٔز ۃگص کرٔنھ یگر مہمھ سٔنھ مھنٔ کگٔشرِس منز مھرنٔ گیمُن مرْون عہھ نگمَِ

ُ2ٔ ھگسنگن شیۃ ی شنلی گنڑین گننی کویری نمٔنی کِس 1872کِس شمگرس گنھر ھرگیَِ 
ُ3ٔمہمُوھ گگٔمی سٔنز یُوسف زلۃیگ یۄس نرکھگرین 
گنھر ُ1895 نٔ1899ٔ شگیع کرَٔ
ُ4ٔنولز سنٔز کنگنِ گنھر ھرو ُمھنی ٔ
ُ5ٔ نولز سٔنز کنگنِ گنھر ھرو مرْژٔ ُ1888َٔٔ
ُ6ٔللٔ وگکھ یِم گریرسنن نٔ گیل یی نگرننین نرومٔ نٔ شرہ سگن ُ1920ٔٔ شگیع کرٔیَ
ُ7ٔ ہگنم نِلٔ وگٔنی سٔنز ونِ مژٔ کنھٔ یِمٔ گریرسنن نٔ سنگینن نرومٔ نٔ ھینگۄِ 
سگن ُ1923ٔٔ لنھنٔ مینھٔ شگیع کرَِ
ُ8ٔ سنِو مرَنَے نگھٔ کرشن رگز ھگن سُنھ شِو لگن یُس منڑن مُکنھ رگم شگسنری سٔنھِ 
مھنٔ گریرسنَن نرومٔ سگن 1914ٔمینھ ُ1924ٔٔ نگمقسط وگر ۄھمگو نووَ
صُ9ٔ شری کرْشنگ ونگر لیلگ یۄسٔ وشفٔ کنِی صگہن کول نِ نھلٔ ھینگ نگنھنی ظگٔہر کرنٔ 
گییِ نٔ گریرسن نِ گنگریزی نرومٔ سگن گیشگنک سوسگنٔی طرفٔ شگیع سمٔز 
ُ1928ٔیَسٔ منزَ ُ13ٔ11

ُ10ٔ مرکگش رگمُن رگمگین یُس ھوگکر مرکگش نھن نِ نگؤ زگننٔ گیو نٔ 
گریرسن نِ نرؤ سگن سوسگنی طرفٔ 1930ٔ یَس منز کلکنِ مینھ ھرْگوَ
ُ11ٔمہگنے مرکگش یَنھ مینھ گریرسنن گکھ لسگنی مطگلعٔ گلگ مگٔنھی نِ لیُوکھَ 
22شْے : شۃصی زگٔنی کگٔری ہنز گریرسنس ہگٔصل سمز نمِو منزٔ رُھی وگریگہ نے نگؤے 
َہگلگنکِ گنگریزی وُملن کگٔشر گونس منز رُوھ کینژن ہُنھ سینھٔے گہم رولَ ُمیینول 
کِس میش لفظس منز ۄِھ یِمَن سُ زکگٔشُر ؤنی نھٔے کنھ کھیوگن ۄُھ ٔ 
نگہم یِموھ گٔمِس وگریگہِ رٔنگی مھَھ کۆر نِم ۄِھَ
مہگمہو مگھھیگے مُکنز رگم شگسنری یِم سنسکرنکی عگٔلم گٔسی نٔ للٔ وگکھ ی شِو مرنَےی 
شری کرشنگ ونگر لیلگی رگمِ ۄرن وِوین کگٔشرین مننن ێیمی گریرسنٔ نِ نگمنھ لفظ نِ 
لفظ سنسکرن نرومٔ نیگر کرٔی نٔ گَمِ علگؤ گیشر کول نِ کگشمیر شنھگ مرنم نگوکِ 
گرگمٔرکی زگٔوی وگر فکرِ نگٔریَ ۄنگنۄِ گَمِ غرضٔ نیُو سُ گریرسنن مننِ نگھ ھِنھَ 
منڑن گوننھ کول یَس نَوِ طرزکِ نہقیقۄٔ وگن گَنھ وَنھ گٔس نِ کیگزِ سنگمین صگہنس 
سٔنی گٔس گٔمی سینھگہ کگٔم کرٔمٔژَ

ُ14ٔ12
میینول لیکھنس کۆر گٔمی گریرسنس مھَھَ
مِسی گی وی ہل یۄسٔ ؤری نھین سرینگر مِشزی رُوز مٔژ
گٔس نٔ کگٔشُر نولنس منز طگق سمٔز مٔژ گٔسَ
نێین نێین نہقیق کگرن ہُنھ نِ نۆر گریرسنس فگٔضَ
ۃگص کرِٔنھیِمَن ہُنھَ
مییکس مُولر سُنھ ُ1854ٔمُنڑگ زنگٔنی ۂنھِ گںرُکَ
گرسِکن نیری ُ1853ٔسُنھ ہنھوسنگٔنی زنگنن ۂنز ھُشگکھَل ورگٔ نگگیِ ہُنھَ ێیمِ 
مُووُون کگٔشرِ زنگن ہِنھی ننگگلی ی گوُرگنی نینرِ سٔنٔ زگننٔ گییَِ
نیِمٔس ُ1867ٔ سُنھ ہُنھ گیریگٔیی زنگنن ۂنھ نقگنلی مطگلعُک َ
ہگرنلے ُ1880ٔ سُنھ گویی زنگنن ۂنھِ نقگنلی مطگلعُک ُۄنگنۄِ گٔمس سٔنی گَنھ وگس 
کرِنھ لیۄھی گریگسنن نہگری زنگنن ۂنز نقگنلی یکشنری نَِٔ
سنین کونوُ3َ1900ٔ سُنھ ێیمی لمشیگۄی نٔ نگشگلی مینھ ۃگص لیُوکھُمن گوس 
َُۄنگنۄِ نگشگلی مینھ لیکھی منٔس کونونِس مقگلَس مینھ لیکھی گریرسنن َ
نون یِم ُ1911ٔٔ یس منز ۄَمییَِ

ُ15ٔ13
مگۃزن ۂنز مومُوعی نشگنھہی کرنٔ مَنٔ ۄُھنگ صلہ وۄنی نرگوَو نَنھ نہقیقٔ سرمگیَس نِ 
نظرگہ یُس گریرسنن کگٔشرِ زنگٔنی منعلق وقنٔ وقنٔ گَسِ نرۄنہ کَنِ نروْو یُنھ زن یِمَن 
مگۃزن ۂنھِ گںرُک مۆن منظر نۆن گژھَِ
نگسگن ۄُھ زِ یِمَن ھُوہَن گریرسن ہِنھکِ لِسگٔنی سروے ہُک سنز کرنِ لویوھ نِمنٔے ھۄہَن 
گییِ نَس زٔگہم نصنیفٔ گَنھَِ گکھ گیشر کولُن کگشمیر شنھگ مرنم نٔ ھۆیم نرکھگری 
سٔنھی لِسگٔنی مقگلٔ یِمَن گنھر کگٔشرِ زنگٔنی ۂنھِس فعلی گسمی نٔ مۆن لٔگی نظگمس 
سگم گٔس ہینٔ گیمیژ َ یِم ھۄشوَے وُۄھنھ ہیۆن گریرسنن کگٔشرِ زنگٔنی ہنھین زگٔوی 
وگرن سنُنَ کگشمیر شنھگ مرنم گوس گیشر کولن سنسکرنَس منز ہیم ۄنھر سٔنھِ سُونرٔ 
گنھگزٔ لیُوکھمُن یَنھ گنھر مگنن سُنھ نوضیی گنہگر ہیُو وۄنلیومُن گوس نٔ نرکھگرین گوس 
لگطینی گرگمر کِس شِکنوس گنھر کنٔ ورگٔیی کگٔشرِ زنگٔنی ۂنھی کینہ مُولٔ گصُول نٔنی 
کٔڑی مٔنیَگریرسنس نگسے یِ یِم ھۄشوَے کُوششِ گیو ؤرنھ لیۄ نٔ ھییڑ سٔنھیو نمِو 
گرگمروَ کھۄنٔ زُوھگر یِمَن لگطینی گرگمرُک یگیٔ نصرف ہیُو گومُن گوسَ

ُ16ٔ14
ۄنگنۄِ گریرسنن لۆر نرکھگرینین مقگلن گنگیزی نرومٔ یِم نگؤ نمنیِ ۂنھس گنھر 
1895 مینھ 1900نگم نیرگن رُوھی نٔ مَنٔ گلگ کنگٔنی صُورژ منز نِ ۄھگم سٔمھیَ 
سٔنی لیُوکھُن 1894ٔ یَس منز کگٔشرِ زنگٔنی ۂنھِس وگولٔ نظگمس مینھ نِ مضمونگ ینھ 
گنھر گیشر کولنِ لسگٔنی طریق کگرٔۄ وضگہن کرٔنَ مگنرگ وگول ۄُھ گَمکُے ھیُن یُس وۄنی 
غگٔر ضرُوری نگسگن ۄُھَ 
گٔنھی ھورگنَس کۆرُن کگشمیر شنھگ مرنم گضگفٔ سگن ھۄن ولھن منز گێڑِن َ ُ1897 
نٔ 1898ٔ یَس منزٔ گَکھ مۄلُل گضگفٔ کۆرنَس زِ 945ہن کگٔشرین کرێِ مُولن ُ یعنِ 
ریڑکلن ٔ ہُنھ فہرس ھِنُن گٔنھی نطگٔلق نرنینَ یعنِ کھی ۄِ یزی نِ ی نِ ہِ وغگٔرَٔ
ھۆیم کۆرنَس سُونرن ہُنھ نرنین وگر فہرس نِ شگٔمِل نٔ نرێم زِ گرگمرس گنھر مشگلو 
رٔنگی گیمٔنی لفظ نٔ وملٔ کرٔن نرنین وگر میشَ
1900ٔ یس گٔنھی مٔکھی ہیُو لۆگ گریرسن ہِنھ کِ شمگُل مغرنی سرہھٔ گمگرِ 
ۄنَ زنگنَن سگم ہْینِ َ ۄنگنۄِ 1898ٔ یَس منز لیُوکھُن سُوگن ۄَن کینژَن زنگنن 
مینھُگس منز َٔ 1899ٔ یَس منز لیُوکھُن مسنگے لغمگنی نٔ ھێمگنی زنگنن مینھَ

ُ17ٔ15
نٔ ُ z d m g سمنزٔ ھرھی زنگنن ہُنھ نصور ہێو ننسَ وۄنلُن َ ۄنگنۄِ 1901ٔ یس 
منز ێیلِ مینول گیف ھھٔ کشمیرِ زنگن لیکھنِ نیُونھی کگٔشرِ زنگٔنی گٔنھی ھرھی گنہگر 
ژھگرٔنۄ کل گٔییسَ میینول لیکھنُک مُولٔ مقصھ گوسُس کٔشیرِ یِنٔ وگلین وزنرن کگٔشُری 
ہیۄھنس گَنھ ونھ گننیَ گَمگ 1911ٔ یَس منز منننول ۄھگم کرنگ ونٔ وِزِ میوس ظۄن زِ 
مسط گیشیگہَس گنھر یِم مرگٔنی ھسنگویز نِمٔنے ھۄہَن نٔنی کڑنٔ گیمنٔی گٔسی نمِن 
ہنزنزنگنن فِکر نگرٔنۄ کگنہ کنُز گمگ میلِ مشگۄی زنگنن گنھر یِموَ منز ُگریرسنٔ نِ وَننٔ ٔ 
کگٔشرٔے گٔژ گھنی زنگن ۄھێَِ
6 میینول لیکھنٔ منَے لیُوکھ گریرسنن 1913ٔ یس منز مشگۄی مشگۄ نٔ وھیھ 
مشگۄی عنوگنٔ 37ہَن صفہن ہُنھ مضمُونگ ہس منز ێیمِ کِس ننگہسَ مینھ 1915ٔ یَس 
منز کگٔشریُک لِسگٔنی ورگُن سٔرکھر کٔرِنھ ھرھی نووُن نٔ گَمی غرضٔ لیُوکھُن 1114ہَس 
منز نِ منٔنی کنِی 22 صفہن ہُنھ مضمُونگَ
ہُمگٔری گوس ویِنگ گور نینل کگنگریس ُ1886ٔ کِ قرگر ھگھ مُووُون ہنھُک لِسگٔنی سروے 
ۄلگن نٔ یمگٔری ہێژ گریرسنن گیشر کول نِس مُولٔ موگھس مینھ کگٔشِر یِکشنری نیگر 
کَرٔنی َ گَنھ لٔگی شُرگہ ؤری ُ1914 مینھ 1932 نگ م ٔ نٔ ژۄن ولھن منز سٔمز یِ 
شگیعَ

ُ18ٔ16
گٔنھی ھورگنَس منز لیُوکھ گریرسنن نُرْہی نٔ نور وگلی زنگنن مینھ نَِ ێیمِ شٔنی 
ھرھی زنگنن مینھ نِ گگش نرْووُنَ گمگمنٔ نین نہقیقی مقگلَن منز ھرھی رشنن 
ہِنھِس گِمکگسَس مینھ نرگ نر زور ھِوگن رُوزِنھ نِ ہێوک نٔ گریرسن کگٔشِر زنگٔنی 
ۂنھی نِنھی ھرھی زنگن ؤننھِ ہێکی زَِ
41 کگٔشِر زنگٔنی مینھ ھرھی گںر گیسُن گٔیِ گکھ کنھ نٔ کگٔشرِۄ نُنیگھ ھرھی مگنٔنی 
گٔیِ نیگکھٔے کنھگ یۄسٔ نٔ نَمِ موگھٔ سرٔ کھٔر سَمھنھ ہیکگن ۄھێِ یُس موگھ 
گریرسنن میینولس منز نُنیگھ ھرھی نِ کِس ھرھی زنگنن ۂنھِس وِلھس گنھر میش 
کۆنمُن ۄُھ ۄنگنۄِ گٔنھی کۂن کۂن کرگن ۄُھ سُ 1931 مینھٔ 1933ٔ نگم 18 ہنھین 
نرْین شمگرن منز ۄھمے منٔین مقگلن گنھر نِ گَمِ نھیوری ہنز ننُیگھ کھۄ کھرِے نھوگنَ 
مۆز گۄو زِ گریرسن ۄُھ مگنِ وِزِ لفظ ورنگٔوِنھ گَنھ کنھِ شکٔ کِھ ہلقٔے گنھر نگوَنھ 
کرگنی گَمِ ہلقٔ نینَر نٔ کیہَ مںلن نی نَویِم ہِوی نیگنَ

ُ19ٔ17
نِ کرِنھ مہض لفظن ہنھِس گیوگز َ ہشرس مینھ زور ھِنھ وملٔ گرنن گنھر لفظن 
ۂنین رشنٔ گنڑن ہُنھ ہِشر ھگٔی رگونٔ رۆس ہێکیگ گَمِ قسمٔۄ کگنہ ورگٔ نگوَنھ یعنے 
کلگسفیکشن کرنٔ یِنھ ۃگص کرٔنھ کرێی زنگٔنی ۂنھین ھرھی رشنن مینھ مَزنٔ مێنی 
گصرگر ۄُھ گریرسن نِ ۃۄھ گعنمگٔھی ہُنھ کوس ہیُو نگسگنَ ۃگٔر نونِ مێیِ مگنُنَ

ُ20ٔ18
زِ گریرسنُن گرگمری نظگم ۄُھ کگٔشرِ لسگنیٔۄ گکھ گہم مێلٔ کٔنی ێیمِ نرۄنہ مکنٔ رۆس 
گَنھ موضُوعس مینھ نگمقصھ قلم نُلن وۄنی مُمکٔنے ۄُنَٔ 
42ٔ نیگکھ مھہ ۄُھ گریرسنس مێونُن ێیمِ نِشِ نگۃنر روزنُک ضرُورنھ ۄُھی سُ 
گۄو کگٔشرِ ھُشگ کَھل ھَنُنَ ھَمو زِ گریرسنن کیگ ۄھێِ زگٔننھ مگٔننھ گَمِ قسٔمۄ ہرکن 
کرٔمٔژنِ نٔ َ نَسُنھ کرِھگر گوس سینھگہ نھۆھ نٔ شۆھی گمگ گَنھ کیگ کرٔی ۄ کینہ نصور 
ۄِھ ہنگٔ منگٔ گلنٔ نٔ وَلنٔ یِوگنَ سُ گۄو ہنھوسنگٔنی زنگٔنی ہُنھ ہنھی نٔ گُرھُو ھۄن 
رنگن منز ظگٔہر سمھُنَ یۆہے رنگٔ مھیُر ۄُھ گرُرسن کگٔشرِس گنھر نِ نے شُونکی مگٔنَی 
وُۄھنٔ لگگن نٔ ۃنر کیگ نرگنری ۄَھس یِوگن نِمو ھۄیَو ممرگیوَ سٔنی یِم کنھِ ہنھِ کگٔشر 
نرومکٔی نَس نرۄنہ کُن وگٔنیَ کرٔینَو یِمَن نُہی نِ نظرگ نٔ مگنَے سُونۄ نَو زِ 
یِمَن ہنھُو کشمیری نٔ مسلمگن کشمیری لینل ھنی کونگہ منگٔسِن ۄُھ کینہ وُملَے نی نو 
گۄینکی:َ 
گٔکس مہِنوِس گٔسی زٔ نێۄوِیَ گٔکِس شۃصَس گٔسیزٔ نێۄویَ
نِمو منز ھۆم کٔنْی ہِوی مگٔلِس کِ نِموَ گٔنھرٔ ھۆم لۄکنی ہِوی مگٔلِس 
ہےمگلِی مێِ ھِ ھَنَک ہصٔ یُس مێِ گٔے مگلِ مگلُک ہِصٔ یِ مێِوگنِ
وگنَِ نَؤ مَنٔ نٔمی نِہنھِ ۃگٔطر ھنٔ نگٔگروونَ نِ ھِ مێِ نٔ نٔمی ھیُن نِمن مگل 
نگٔگرنھَ

سونۄٔۄ کنھ ۄھێِ زِ کیگ شۃص ی لۄکن ی مگلی مہینُوی کُونس نٔ ھَنٔ لفظن ہُنھ ورنگو 
ۄھنُگ کگٔشرین ہُنھ مشنرکٔ ورنگوَ یِمَن کُنِ گٔکی سٔے فرقس سٔنی وگنسنِ کرُن ۄھگ 
منگٔسن یگ معقُول زیگھٔ کھۄنٔ زیگھٔ ہیکو ؤننِھ زِ یِم ۄِھ ورنگٔکی نِنھی گنھگزٔ زِ کگنہ 
گکھ مزہن یگ فرقٔ ہێکِ نٔ یِمَن مَنٔ نُے یون ؤننھَ

مۄۃصر زِ گریرسن نِ لِسگٔنی سونۄُک زوُ ھگر میرگں شیرِ لگٔگنِھ نِ مَزِ گَسِ گَمِ سونۄ 
ۄین کنیژن کمزور مَنِ ھگون ہنز نِشگنھہی ورَنی نٔ مقروضٔ کِس کٔنش مینھ کگنہ 
رنگٔ لرٔ گِسنگھ کرنٔ نوگیِ کگٔشِر زنگٔنی ہنزن مُولٔ مۄنین نوِسَرٔ سگم ہێنی َ ولھ نگز 
نہقیق کگرن وگنٔ گٔنی ؤننِھ نوگٔرلۃی عملٔ ۄین ہقیقژن نہونٔ کلٔ ھیُن نلکِ لگٔ ہگر 
موگھس مورُوضی نظر نرگٔوِنھ کگٔشِر زنگٔنی گٔنھِس نوگٔریۃی گرنقگہس مینھ نہقیقُک 
گگش نرگوُن نٔ گیَمِ زنگٔنی ہنز صہیہ منگ مرزنگوِنھ گَنھ نرۄنہ نرۄنہ مکنٔ ھِنُک مگے 
کرُنَ یۆہے گۄو گریرسنس سگرِؤے کھۄنٔ شُونِ ھگر نگوَ

ُ23ٔ20

یگکنر گیسی گینی کول

ْ3لۄغَن سگٔزی ھٔنْھی گۆصُول نٔ		ْ3گریرسن سٔنز کگٔشِر گنگیزی یِکشنری	
لِسگنِیگنُک مھعگی معنے نٔ مقصھ نظرِ نَل نٔھوِنھ ۄُھ گمیُک مگٔھگن عگم مگٔنھی یِنھٔ کٔنی 
نقسیم یِوگن کرنَٔ نوضیہی لِسگنیگن ُیسکرینیو لنگسنکسُٔ نوگٔریۃی لِسگنیگن ٔ ُنٔ 
نقگنلی لِسگنیگن ٔ مرگٔنی نگو ننیمنٔی َ وقٔن نھلنَس سٔنی سٔنی ۄُھ گَنھ منز نَویو 
مگٔھگنوَ وگش کلڑمُن نٔ وۄنھنَو لۆنمُنَ یِموَ منٔزۄِھ عملی لِسگنیگن نٔ نۃگلفی 
لِسگنیگنٔکی نگو قگٔنلِ ذِکرَ

ُ24ٔ21
نوضیہی لِسنیگن ی نقگنلی لِسنیگن نٔ نوگٔریۃی لِسنیگنَس مُنعلف ۄُھ یِ یِگن ھَننٔ زِ 
یِمَو سٔنی ۄُھ زنگٔنی ہنھین گلگ گلگ نہوَن نٔ گَمِ کیَن گصُولَن ہُنھ مطگلعٔ کگرنُگ 
موقعٔ میلگن مگر یِ مطگلعٔ ۄُھ غگٔر عملی ی نِ کیگزِ گَمِسنی ۄِھنٔ کگنہ ۃگص فگٔیھ 
وگنگنَ مگر نۃگلفی لِسگنیگن نٔ عملی لِسگنیگن ۄِھ لِسگٔنی گصُولنَ ہنز وضگہن کرَنَس 
سٔنی سٔنی زنگن ھگٔنی ہِنھِس ھَرنگھس نٔ ھۆیین کنھن مینھ زور ھِوگنَ مِشگل 
مگٔنیھ وَرنگوُک مطلن گۄو لِسگٔنی گصُولوَ سٔنی زنگن ھگٔنٔ ہُنھ سنق سہَل ی صہیہ نٔ 
موںر نَنگوُن زنگن یگ زنگن نِنھ مگٔنھی ہێۄھنگونی زِ کَم کھۄنٔ کَم رکگونٔ یِن نُنھ َ 
عملی لِسگنیگنَس منز یِم ۃگص موژُوع یوگن ۄِھ نِم گٔیِ گسلُونیگن شرن ہیینڑ نٔ نگیِمی 
لغن سگٔزی وغگٔرَٔ
گنگریزی مگٔنھی ۄُھ گَکھ لفظ ێیمُیک مُول ۄُھ گَمیُک یِکشنری معنے ۄُھ 
لفظن ۂنز ھولَنھَ زنگٔنی ۄُھ وێنھیی مگٔنھی زٔمہلُو گیسگنی گکھ گۄو گَمیک لفظن ہُنھ 
سرمگیِ نٔ ھۆیُم گَمیُک گرگْمر َ زنگن ھرَنگوس منز گَننٔ ۃگٔطرٔ ۄُھ یِ ضرُوری زِ گَسِ 
گَژِھ یِمَن ھۄشؤنی مہلُوَن مینھ گۃنیگر گیسُنَ ہرگگہ یِموَ منٔز گَسِ گکِ ۄیٔزۄ کٔمی 
گیسِ یێلِ ۄھێِ سگٔنی زنگن کھۄنھ زَھ گژھگن نٔ کَنھ نگنھ کرنٔ وِزِ گِنسگنسَ وَنٔ کُھر 
ُ25ٔ23

لگگن لُغن سگٔزی ہُنھ نعلُق ۄُھ زنگٔنی ۂنھِس گٔنھی لفظی سرمگیَس سٔنیَ وێنھی 
مگٔنھی ھَنَو زِ یِکشنری ۄھێِ لفظن ۂنز نرنین وگر سۆمنرن َ یِۂنز وضگہَنھ ۄُێِ 
گَنھ منز گلگ گلگ طریقوَ کرنٔ یِوگنَ یکشنری ہُنھ مرینھ کگنہ لفٔظ گژھِ گَکِ زنگٔنی 
ہُنھ گصلی نٔ صہیہ نٔ نھیکھ گیسُن َ ھرگصل کُنِ لفظُک معنے مطلن سموگوُن ۄُھ نٔڑَ 
مشُکل گیسگنَ مگٔنی نوَ گَسِ ۄُھ لفظ مَنگہی گَمُک معنے مفہُوم نِ ۄِھ زگنگنی مگر ێیلِ 
گَسِ گَمِ لفظٔۄ ھَکھنَے میوگن ۄھێِ کرَٔنی گَسِ ۄھێِ زنگن زَن نٔ کلَگنَ گَنھ ۄُھ 
ھَوَِ لفظن ۄُھنٔ صہیہ نھل گیسگنَ یِم نھل گیسگن نِ ۄِھس نمِنَ ۄھێِ مگنٔ وگٔنی 
کگنہ نَنٔ کگنہ فرق ضرُور گیسگنَ مِشگلِ مگٔنھی ہرگگہ کگٔنسِ مرٔژَھو زِ کِنگن کیگہ گٔنِ 
نٔ سُ وُنِ کِنگن گٔیِ سۄ یۄسٔ مرَنٔ یِیِ ہێکِنٔ کِنگنِ ہُنھ صہیہ مطلن گٔسنھَ گگر 
گٔسٔی کِنگن منٔنھ ۄِھن ہیکگنی گٔسی ۄِھ گۃنگری رِسگلٔی سگین نوری وَغگرٔ نِ ہیکگن 
مرٔنھَ نَمیُک مطلن گۄو یِم سگںری ین کنگنِ ۂنھِس زمُرس منز شُمگر کرنٔ مگر نِ 
ۄُھنٔ ممکنَھَنُنۄُھ یِ زِلفظُک معنے مطلن گژھ مُول لفظٔۄ صہیہصہیہ نرومگٔنی 
کرُنَ 
یۆہَے وَوِ ۄُھ زِ یِکشنری نَنگؤنٔۄ کگٔمۄھێِ سینھٔہے مشُکل نٔ کھُری ھگر مگننٔ یِوگنَ
ُ26ٔ24
یگکنر گیس ی وگن سَن ۄُھ وَنگن زِ یِ ۄھێِ سینھہے نے زَریر مہننٔۄ کگٔمَ گَکھ مشہُور 
نعن سگز زگُنگ ۄُھ وَنگن زِ یِکشنری ۂنز کگٔم ۄھێِ لِسگٔنی سرگرمی ۂنز سینھہے 
مشُکل کگٔمَ 
وے وے سِکے لوِر ۄُھ وَنگن زِ نھنرین مُورِمَن گژھِ نٔ مونُک یگ سۃن وسمگٔنی سَزگیُن 
ھِنٔ ی نِمَن گژھِ یِکشنری ننگونٔۄ کگٔم ہێنی نِ کیگزِ گَنھ منز ۄِھ مرینھ کُنِ قسمٔکی 
عزگن نٔ نکلیف شگٔملَ

ُ27ٔ25
سگٔنِس مُلکس منز ۄھێِ یِکشنری ننگونٔۄ نوگٔریۃ کگٔفی مرگٔنیَ سنسکرن زنگٔنی منز 
لیکھمٔنی نگھننوی ۄِھ ھُیِنۂکی سگرِؤے کھۄنٔ مرگٔنی کُوشِش یِوگن نصوُر کرنٔ َ گَنھ 
سِلسلِس منز ۄُھ گَسِ مہرش یگسک سنُھ کوسن نرِکُن ھٔسییگن سمُھمینَ یِنھ مگٔنھی 
ۄُھ نرُکن یکوشن ہُنھ سگرِؤے کھۄنٔ مرون نۆمُونَٔ مگننی سُنھ گرگمر گشنگھھیگیی 
ۄُھ یِکشنری ہُنھ گکھ نہنرین نۆمُونَٔ گمر سنگُن گمر کوش ۄُھ سنسکرن زنگٔنی ہُنھ 
مشہُر نٔ نہنرین لغُنَ یِمَن کوشن ہنز نٔڑ کمزُوری ۄھێِ یِ زِ یِمَن ۄھَنٔ گۄھرَ 
نرنینَ
لغُن سگٔزی ۂنھی گصُول ۄِھ مُکمل مگٔنھی صگف نٔ صہیہَ یِۂنز ویژھنَے ۄھێِ 
لیکسوگرگفی منز یِوگن کرنَٔ ھۆیمِ طرفٔ ۄھێِ یِکشنری ننگَؤنی گکھ ہۄنرَ گۆصُولَس نٔ 
گیرنس ہیکو گٔشی ینِھٔ مگنھی مھُن کٔیِنھَ مگٔنی نوَ گَسِ ۄھێِ ۄگے ننَگؤنی َ گَمِ 
ۃگٔطرٔ گژھِ گَسِ سِنوھی نگنٔ ی مونی ۄگری ھۄھ وغگٔرٔ گیسُنَ یِ ۄگے ننیگ ۃرگن کِنٔ 
وگن گَمُک ھگرٔ مھگر ۄُھ ۄگے ننَگوَن وگٔلی سٔنھس گیرنَس مینھَ لغُن سگٔزی نٔ 
لِسگنیگنکین گلگ گلگ ضنطن ۄُھ مگنٔ وگٔنی قرینی رِشنَٔ مشگلِ مگٔنھی نمِو فونیمیگن نٔ 
لغُن سگٔزیَفونیمیگنَس منز ۄِھ گٔسی زنگٔنی ہنھین فونیمن گلگ گلگ طریقو کنِی نظر 
نرگوگنَ فونیم کیگہ گۄُو گکھ فونیم کنِھٔ مگںنھی ھۆیمِس فونیَس نِشِ نێون نٔ نِھُون نٔ 
نمِن کونگہ صونی رِشنٔ ۄُھ ی فونیم نٔ ذیلی فونیم ُallophoneٔ کیگہ گۄو وغگٔرٔ فو 
نیمیگنَس منز ۄِھ گٔسی یِنھنٔے موضُوعَن ھَل ھِوگنَ فونیم ۄُھ زنگٔنی ہُنھ ننُیگٔھی نٔ 
نگقگٔنلِ نقسیم وُزَ گَمِ کَنھ ۂنز نرومگٔنی ۄھێِ گریرسن سٔنز کگٔشر گنگریزی 
یِکشنری وگن مگٔنھی کرَگنَ یگکنر صگٔنن ۄھێِ یِ یِکشنری ژۄن وِلھن منز نقسیم 
کرٔمژَ نمِو ۄھێِ نڑٔ مہنن کرٔنھ کگٔشرین سۄرن نٔ کگنسونننَ ُconsonantsٔ ۂنز 
صونٔیگنی زگن کرنگونٔۄ نڑٔ کُوشش کرٔمٔژَ یِ ۄُھ صہیہ زِ یگکنر گریرسن گٔسی کُنِ 
زنگٔنی ۂنز نَھِ کَڑٔنَس منز مگٔورَ نمَو نِ ۄِھ کگٔشرِ زنگٔنی ۂنھی فونیم نَھِ لڑنَس 
منز کگٔفی مہنن کرٔمٔژ نٔ مننٔی کنِنی کگٔفی گہنیگط نِ کۆرمُنَ یِ کگٔم نگعمل گَننٔ 
ۃگٔطرِ ۄُھ نمِوَ مُکنھ رگم شگسنری سُنھ یُون نِ نیُون مھَھ طلن کۆرمُن َ کگٔشرِ زنگٔنی 
ۂنھی فونیم رومَن رسم گلۃطس منز لیکھنَس منز ۄِھ نِم کگٔفی مہنگط رُوگی منٔی 
نگکِ کگٔشُر لفظ گۆژھ منِنس گصلی رٔمَس منز نروننَٔ کنِ یُنَ کَنھِ ہُنھ وگش ہێکِ 
یکشنری ۂنھیو یِمو مشگلوَ سێنی نیرِنھ لفٔظ
گیشور کول یِکشنری منز ۄُھ نِ لفظ رومنَس منز ینھٔ مگٔنھی لیکھنٔ گیمُنَ 
ُ29ٔ27
ُشٔ ُگیٔ
مہگ مہو مگھھگے 
مُکنَھ رگم شگسنریَ
نُر زۆل
گۆنی
گۄمھ
یِکشنری ۂنھس ھینگۄَس منز ۄُھ یگکنر گریرسنن صہیہ لیُوکُھمن زِ 
کگٔشرِس منز ۄُھ نٔ گھ وھ یھ ھھ نھ ہِوی فونیمَ
گَمِ کَنھ سٔنی ۄُھ ںگٔنن سَمھگن زِ کگٔشِر گنگریزی یِکشنری نَیگر کرنٔ 
وقنٔ گٔس گریرسن سٔنز فونیمی نظر وگریِہَس ہَھس نگم صہیہ َ مگر گَسِ گژھِ نٔ 
مُشنھ گژھُن زِ کگٔشِر زنگن گٔس نِہنھِ ۃگٔطرٔ گکھ نیرُونی زنگن نٔ شگیھ گیسٔہن نٔ یِم 
مگنٔ کگٔشُر نُولِنھ ہیکگنَ گَنِ کنِی ۄِھ نٔ نِم کگٔشِری گویل وگم مگٔنھی نَھِ ہێکی مٔنی 
کٔڑِنھ نٔ نمِوَ ۄھێِ یِکشنری ۂنز گۄھر نرنین نِ گنگریزی 
ُ30ٔ28
یِکشنری ۂنھِس طرزس مینھ ھژمٔژَ ُnasalٔ گیوگزن ہنز فرق نِ ۄھێِ رومن رسم 
گلۃطش منزیم نِشگنٔ ۄِھ گیمٔنی ھِنٔ نمِ سٔنی ۄھێِ مرنَس منز نَڑٔ ھُشوگٔری 
گژھگنَ
لِسگنیگنُک نیگکھ گکھ ضنٔط ۄُھ مگرفگلوویَ گَنھ منز ۄِھ گٔسی لفظن ہنز 
نَنگون وُۄھگنَ لفظُک مُول کیگہ ۄُھی گَنھ کُس مگننھ رٔم یگ مۆن لۆگ یگ نرۄنہ لۆگ 
گیونٔ گَمِ کِنی گَنھ کمہ مگرفوفونیمی ُmorphophenemicٔننھیلیِ سٔمز سمگسی سنھھی 
نٔ مگرفوفونیمی ننھیلی کیگہ فرق ۄھێِ وغگٔرَٔ یِمٔ کَنھٔ ۄھێِ مگرفگلووی منز 
ویژھنگونٔ یِوگنَ ێیلِ رُٔmorphٔورنگوَس منز یِوگن ۄُھ گَنھ سٔنی مگننھ رٔم ُbound 
morphemeٔ لگنٔ کنِی ۄھێِ گَنھ وگریگہ ننھیلی گژھگن نٔ کگفی ذیلی 
مگرفیمُallomorphٔ ننَگنَ یکشنری سگز سٔنز کگٔم ۄھێِ زنگٔنی ہِنھی مُول رٔم نَڑِ 
کَڑٔنی نٔ نَمِکی یینی ذیلی رٔم گیسن نِم نَھِ کٔڑِنھ نمَِن یکشنری منز وگے ھِنیَ 
کگٔشرِ زنگٔنی منزیِکرُن ۄُھ سینھگہ مُشِکل نِ کیگزِ مگرفونیی ننھیلیو کنِی ۄِھ گَمِکی لفظ 
رٔم نٔڑ میمیھٔ گژھگنَ مشگلِ مگٔنھی گنلؤنی کرنروُن گژھٔؤنی وغگٔرٔ 
ہِوین لفٔظٔ رٔمنَ ۂنز مرْکرنھ نَھِ کڑنَس منز ۄھێِ مُشکلٔ ھرمیش یِوگنَ یِ ۄھیِ 
نَڑٔ فۃرٔۄ کَنھ زِ گریرسنن ۄھێِ یِ کگٔم ہنی گلگمکگن ی نَڑٔ گیمگنھگٔری نٔ مہننٔ 
سگن گنوگم ھِژمٔژَ مگرفیم نَھِ کٔڑِنھ ۄُھ نِمو 
گَنھ نہَن گَمِ کین گلگ گلگ رٔمَن ہُنھ 
گ 
ُ31ٔ29
ۄُھ نمِونہَن گَمِ کین گلگ گلگ رٔمَن ہنُھ َ گنھرگو کۆرمُن َ یکشنری ہنز گکھ مںگل 
ۄھێِ یِنھٔ مگٔنھیَ
لسگنیگنُک نیگکھ گکھ ضنط ۄُھ ُsyntaxٔ
ویسے ۄِھ یِکشنری منز عگم مگٔنھی لفظنٔے وگے یِوگن ھِنٔ مگر نعضے ۄُھ یِ سمھگن زِ 
لفظُک معنے مطلن یگ مفہُوم ۄُھنٔ لفظوَ سٔنی سموگوُن مُمِکن گیسگن َ یِمَن ہگلگنَن منز 
ۄُھ وُملَس یگ وُملن مینھ نٔکیِ میوگن کُرن َ مِںگلِ مگٔنھی نمِون گکھ لفٔظ میلُن َ 
ێیلِ یِ گٔسی ھیورس منز گَنگن ۄِھن گَنھ ۄِھ گلگ گلگ نظرِ گژھگن َ یِمٔ ژھگیِ زگننٔ 
ۃگٔطرٔ ۄُھ ضرُوری زِ گٔسی کڑَو کنَھِ ۂنز مُھن یِموَ مِںگلوَسٔنیَ
ُ1ٔ مێِ میُول ھوسن وَنِ مینھ َ ُیِ گۄو گنفگقٔ سگن مسلُنٔ 
ُ2ٔنٔ گوس ھوسنسَ میلنَِ ُیِ گۄو مروگرگم ننگٔوِنھ میلُنٔ
ُ3ٔمێِ گزَ گنعگمٔ ُمیلنُک مطلن ۄُھ ہگٔصل کرُن9ٔ
ُ4ٔمێِ میُول گنعگمٔ ُمیلنُک مطلن ۄُھ ہگٔصل کرُنٔ
یِنَھے مگٔنھی ہیکون گٔسی گۆنر ہیُو لفٔظ وُۄِھنھَ
ُ32ٔ30
ُ1ٔ گسمگن ۄُھ گۆنرٔ سٔنی ؤلنھَ ُگۆنرُٔ
ُ2ٔ گسمگنُک گۆنرُ ۄُھنٔ صگف َ ُموسمٔ 
ُ3ٔ ێینِ ۄُھ گۆنرُ مَنٔ وۄلٔ َ ُمہگورٔ
یِ کَنھ وَننٔی ۄھێِ ضرُوری زِ یگکنر گریرسنن ۄَسٔ یِم وُلوَ سٔنی ویژھنگ 
ھِمژَ مگر کُوشش کرٔمٔژ زِ لفظُک معنی گۆژھ صگف صہیہ نٔ وێوھ گیسُنَ 
یِکشنری سگز سٔنز کگٔم ۄھێِ ھرگصل معنے مطلن سموگوُن گیسگن َ لفظُک 
معنے ۄُھ وقٔن نھلنَس سٔنی سٔنی وگش کڑگن یگ گنگن نَِ ۃۄوِ ضگٔف ی ہگٔکم 
ھولن ۃگنٔ ی غرین ۃگنٔ ی گگو موو لێڑر ژَھنھ نٔ یِنھی وگریگہ لفظ ۄِھ یِم نُنیگٔھی 
معنے یَس سٔنی سٔنی وگریِہنَ معنے یَن کُن گِشگرٔ کرَگن ۄُھَ یِنھے مگٔنھی ۄِھ 
کنڑکنر گرُھوگرٔ ہِوی لفظ گلگ معنے مطلن ھِوگن َ یکشنری سگزی گژھِ سٔنی سٔنی 
مگننھ رٔمَن ۂنز ۃگص مہۄگن نٔ مگٔری زگن گیسٔنی ێیمکِ مھنٔ سٔنی ۄُھ سُ 
کفظن ہُنھ مطلن وننسَ نٔ یِہنز ورگٔ نگگنے کرَنسَ منز کگمیگن سَمھگنَ یِ ۄِھ صہیہ 
زِ گریرسن سٔنھ ۃگٔطٔر گٔس کگٔشِر زنگن گَکھ زنگن نَمِ کِنی گٔس نٔ نِمنَ گَمِ 
زنگٔنی ۂنز ۃگص نمُھنی وگٔقفینَ مگر یِ کمٔی کرٔ منڑن گیشور کولنِ نٔ مُکنھ رگم 
شگسنری ہِنھِ مھنٔ سٔنی مُورَٔ 
0 
﻿
G.NABI
03-08-24
Kashmiri
ْ0		1ُ196ٔ

ےێلِ سگٔری گۆصُول ۄِھ منھنٔ ےوگن َ نگولن ہنھین کرھگرن کۄسٔ ۃگٔہش
روزِ سمگوس نٔ سےگسنس منز ننھیلی گننٔۄ َ مینھ ۄھنٔ ےِ گھنٔۄ کگٔم ےِ
وسِ سمگو سُھھگر نٔ رفگرم کرنکس سطہس مینھ َ وۄنی گگر گھن ےِ کگٔم
کرہے نِمن کرھگرن نِ گۆژھ ھنےُون طگقنھ گیسُن نٔ ےِ کگٔم کرنُو وُورنھ
گیسُن َ ےمے ۄھ نم ہگلگن ےمو ۃلیف مگر سٔنھِ نگمنھ ہگلگنھ سگزگگر ننگٔوی َ
سُے ۃلیف مگر ےُس سمگوس نروننھ ۄُھ ےِ ۂسی مٔھس نش منٔ مونمُر ۄُھ َ

نگول مگر گھینن نش ۄُھ نےگکھ مسلٔ زنگٔنی ہنھ نِ َ نم ۄِھ ھمگن زِ وھیھ
گنسگنس ۄھنٔ نورنن نٔ گێہسگسن ہنھ نرومگٔنی نگمنھ کگٔفی لفٔظ مٔنزل نظر
کرھگر ۄِھ گۄیے مےۆمُن َ سُ ۄُھ منننس وسمس نٔ ھلس ننھے مگٔنھی زٔ گلگ
گلگ مزر مگنگن ےنھٔ مگٔنھی گنسگن نٔ ۃگٔریوی ھُنیےہس منز نھوس مگٔھی ۄیز نےۆن
ۄِھ َ مگر لفظن ہنھ نۄہرگن نِ ۄُھ نگرٔ مسلٔ َ نم ۄِھ ھمگن زِ لفظو ۄُھ وگننگوِرُک
طگقنھ مھر کوومُن َ نم ۄِھ کمزور نٔ نُزھل سمھیمٔنی َ نِمن ۄُھ گٔنھرٔی ژُور
ژگمُن َ گٔنھی مزرس مےش نظر ۄُھ ےُورمکس نرونہ ھٔریےگ علمھگر مگٔنھرس
منز کرھگر منٔنی گۆنھرُونی کٔفےنھ نےگن کرنٔ نگمنھ گیوگزن کریکن ی ۃگموسی
نٔ گشگرن نِ کگٔم ہیوگن َ ےنھے مگٔنھی ۄِھ وھیھ مگٔنھر نِ گکِ نۄہرگنٔ مٔنزی گُزرگن
ےُس گنھ نویر نۃشگن ۄُھ َ

مس ۄِھ نگول مگر نگولن منز کرھگر گێہسگسن منز نِ ننھیل سمھگن َ
وقنٔکس نصورس منز نِ نٔ لفظن ہنھِس کرھگرس منز نِ َ سگرون نٔ مگئےکل
نُونر ۄھنٔ ےنِ مگنگن زِ کرھگرن ۄُھ کگنہ نفسےگٔنی سنیر گیسگن َ ھگسنگٔنی نگول
ۄھ گٔسی گولٔ مینھٔ مرگن ننٔ مگنر فکرِ نگول مگر ہیکو گٔسی گنھٔ مینھ شۆرو کرنھ َ
منزٔ مینھ مٔرنھ ی ےمن ۄھُے نٔ کہگٔنی عُنصر نٔ نسلسُل َ ےژھ نگول مگٔنی نوکھ یکشنری
ْ0		2ُ197ٔ

ےنھ مرینھ صفٔ نٔ مرینھ لفٔظ کُنِ ھگسنگٔنی رنطٔ نش گیزگھ ۄھێ َ کگٔشر
نگولِ منز ۄھنٔ وُنِ نؤ نگول نِ مگٔھٔ سمٔز مٔژ نٔ نگول مگرکھ ۄھنٔ سوگلٔے َ
گنِ ےمٔ نگولٔ لےکھنٔ گیےِ نِمن ۄھێ ریوگےنی ھگسنگنن ۂنز ۄھگم 
ْ0نںر
نںر ونو ننھ ےنٔ نظٔم گیسِ َ سۄ عنگرنھ گٔےِ نںرےنھ منز نظمِ ہنھی
مگٔنھی نہروزن ی قگٔفےِ ی رھیف وغگٔرٔ گیسن نٔ َ سۄ زنگن ےۄسٔ گٔسی عگم
طور نگول ی گفسگنٔ ی گیسے ی مضمُون ی گۃنگرٔ وغگٔرن منز ۃےگل نٔ گطلگع
لُکن نگم وگننگونٔ مۄکھٔ گسنےمگل کرگن ۄِھ َ

گھنس منز ۄھ نںر ننھ شگٔےری نِ ونگن ےۄسٔ وزنن نٔ گێہسگسن
ہُنھ وُشنےر نٔ ھۄ ۃگٔصےنھ گیسِ ےۄسٔ وگن شگٔےری منز گیسگن ۄھێ َ مںلن
گٔکس نہقیقی سگئےنسی مقگلس منز ےۄسٔ عقلی زنگن ورنگونٔ ےوگن ۄھێ ننھ
ےِےِ نںر وننٔ َ گنھ مقگنلٔ گگر نںرس منز گریز وُنِ سۆھرُک نزکرٔ وُشنِ زنگٔنی
منز سمھِ نںر گٔسِنھ نِ ےِےِ وننٔ زِ لےکھن وگٔلی ۄھێ شگٔےری کٔرمٔژ َ نکےگزِ
نہر ی قگٔفےِ ی رھیف گیسنٔ ورگٔے ۄھ گنھ منز سگٔری ۄیز گیسگن ےم شگرس
منز گیسٔنی گژھن َ ےنُھ نںر ۄُھ مرینھ عٔلیمی زنگٔنی منز منھ کگلٔ نِ لےکھنٔ
گیمُن نٔ گز کگلٔ نِ ۄُھ لےکھنٔ ےوگن َ کگٔشر زنگٔنی منز نِ ۄُھ ےنھ نںر لےکھنٔ
گیمُن َ نٔ کرٔ ےھ نںرکی کےنہ وُملِ نطور نۆمُونِ مےش ِ
" گز نِ ۄُھ ےِ کگروگں نروننھ مکگن َ وۄھس منز سوننھ ہینھ
ےِ ۄُھ صہرگوس منز گۆنرٔ ۄھل َ سێکِ لِس منز شۆھ گینٔ لنٔنھ َ مگگس منز
نُلنُل سٔنھی رٔسِل گیلو َ نگمٔ وُیرٔ مینھ ۄھول کُل ی سۆھرٔ نگرس گگشِ نگرُکھ ی
ہنھر ہمنس نگرٔ ووش ی گنس رہ مسگفےرس کگروگن ی لُوسیمٔنس مٔنزل
ْ0		3ُ198ٔ

ھرٔہل ھٔریےگوس کھٔلٔ نگر ی نرےشِ نگمنھ مھیہ مھیہ کر وُنِ زمینِ یگلٔ
ھی ھی نروننھ مکؤنی مٔژھو کۄل َ

ْ0نںری نظٔم
کگٔشر شگٔےری ہنھی لُکٔ نگٔنھ وگکھ وژن ی نھ نروننھٔ کنِ نھگٔوِنھ ہیکو
گٔسی ےِ کنھ ؤنِنھ زِ ےنھ زنگٔنی گنھر ۄُھنٔ وزن ورنگونٔکس مگٔھگنس منز سُ
ضنط ورنط رُوھمُن ےُس ۃگص کر عرنی ی فگرسی نٔ گُرھُو زنگٔنی ہنھی شگٔےر
مگنس مینھ قُونُول کرگن گیمٔنی ۄِھ َ گمُک گکھ ووِ ۄُھ زنگٔنی ہنز فطرنھ نٔ
ۃگٔصےنھ گنھ سٔنی ہیکو نٔ گٔسی علگقگٔےی گںر نظر گنھگز کٔرنھ َ کگٔشر شگٔےری
گنھر ۄھێ شگٔےرو نیم نںری مھِ نِ ؤنی مٔنی نٔ زِنی مۆزُور ہسِ نںری نظمٔ نِ نم مرںےِ
نِ ےمن نںری نظمِ سٔنی ہےژ لہگظ کگٔفی ہشر ۄُھ َ ےُس ۄیز موسیقگرس
ےمٔ نظمٔ گیونگوگن ۄُھ سُ گۄو مھن ہُنھ لفٔظ سگزُن نٔ گۄھرٔ گیہنگ گنںری
نظمِ ہُنھ کہگٔنی عُنصر ی ےِ نزکرٔ کۆر مێ گؤ مُووُون نِ زِ گز ۄُھ نںری شگرُک
ورنگو کگٔشر زنگٔنی گنھر گنھ مۆن منظرس منز نِ کرنٔ ےوگن َ گگرۄِ وھیھ نںری نظمِ
ہُنھ رۄوہگن نلےنک ؤرس نٔ گیزگھ نظمِ ہنھی مگٔنھی ےُورمِ مینھے ےور گیمُن ۄُھ َ

مۃنلف شگرٔ ذگٔژن ہنھ لہگظٔ ےم نورُنٔ مٔنیمین سنووُہن ؤریےن
گنھر کرنٔ گیے نِمن مقگنلٔ ۄھێ نںری نظٔم شگےھ 1965ئ منز رہمگن رگہی سٔنھِ
ھٔسی گٔکس ننگگٔلی نظمِ کگٔشرس منز نگرگن وۆوُوھس گیمٔژ ےنھ زنگٔنی گنھر سمُھ
وۄُھگن وُۄھگن گنھ شگرٔ ذگٔژ ہوصلٔ گفزگ گسنقنگل َ شگےھ گؤ مووُون نِ
زِ کگٔشر زنگٔنی ہنھس مزگزس گیو ےِ طریقِ نرگہ َ ۃگص کر گیو ےِ طریقِ مسنھ نِمن نوین
ذێہنن ےم نِمن نورُنن مےش کرگن رُوھی ی ےمن مگننھ شگٔےری منز ہگل نھ سمھنُک
ْ0		4ُ199ٔ

گہنگمل گوس ےمن کےنژن ؤریےن گیےِ گمِۄِ ۂےژ گنھر وگرےگہ نصُورنی
نٔ کٔنیو گرنقگٔےی مٔنزیلو گُزرِنھ لۆن گکھ مقگم َ 
نںری نظمِ ۄھێ مُرژٔ ی گسنعگرٔ نشنیہ ی گۄھٔر گیہنگ ی سطرگ نرنین
نٔ لفظُن سۄ شکٔل گێۃنےگر کرگن زِ ےِ ۄھێ مگنے ۃگٔلس نٔ شۆھ نںر نش مۃنلف
سمھگن َ کٔفےنھ مگٔھٔ کرنس منز ۄھنٔ نںری نظم مگننھ نٔ گیزگھ نظمِ مقگنلِ کُنِ
نِ لہگظٔ منھ روزگن َ ےمن سگرِنٔے ۄھێ من منٔنی شۃصےنھ ےۄسٔ ویقگر ھگر
ۄھێ َ 
گگر مگننھ شگٔےری وزن ی قگٔفےِ ی رھیف ی نہر ےکوگ سمھنھ
ہُسُن ھوگن ۄِھ نںری نظمِ ۄھ گمِۄ کمی ی نرنُم ی سگزُن ی فسگنٔ گی ی مونولگگ
یرگمگئی مونولگگ ی گنُل گسنعگری نٔ نشنیہی ورنگو مُور کرگن َ 
ْ0		5ُ200ٔ

ْ0نظمِ ہنھی ژورمگنے
گیئی ی گے ی رۄگریس ۄُھ وھیھ ننقیھ نگگرو منزٔ گیکھ گہم نٔ نہلِ
مگےُک نقگھ َ نٔمی ۄھێ ننقےھ کس مگٔھگنس منز زٔ گہم کنگنٔ لےۄھمژ گٔکس
ۄُھ گھنی ننقیھٔکی گۆصُول نگو نٔ نێےس عملی ننقیھ َ گٔنھی عمل ننقیھ
نگٔوی کنگنِ گنھر ۄُھ سُ وگننگوِ کی کُل مگنے زےر نہں گٔنِنھ ےمن ژۄن
مۃنلف مگنےن ہُنھ ذکر کرگن َ ےم ۄِھ شۆعُوری ی گێہسگس گیہنگ نٔ مقصھ َ

شۆعُورٔ نش ۄُھ سُ مطلن نوگننِ سورُے ےِ شگٔےرن گٔکس
نظم گنھر نےگن کۆرمُن گیسگن ۄُھ َ گێہسگسٔ نش ۄُھ مُرگھ سُ وزنگٔنی وطیرٔ
ےُس شگٔےر نوزن وگلین منلق مگٔنی رگوگن ۄُھ َ مقصھٔ نش ۄُھ رۄگریس
مرُگھ نوگن سُ مقصھ ےُس شگٔےرس گیسگن ۄُھ ےگ سُ ہگٔصل
کرنٔۄ کُوشش کرگن ۄُھ َ

ےێلِ کگنہ سگئےنسھگن گکھ مضمُون لےکھگن ۄُھ سُ علمی ھۆسنُورن
ھۆسنُورن ۂنز مگنٔنھی کٔرنھ منُن مُھگ صگف نٔ نگکگرٔ مگٔنھی مےش کرگن َ مس
ۄُھ سُ شۆعُوری گۄیٔ گنگن نٔ گێہسگسس ننھ مگنہنھ نھگوگن َ گنھ نرعکس
ۄُھ شگٔےر شگرس گنھر نےگنٔ ھوگن ےُس گٔمی سٔنھین گێہسگسن نٔ وطیرن ہُنھ
ذٔریےِ ننگن ۄُھ َ رۄگریس سُنھ گُف ۄُھ زِ قگٔری گژھ ےێمِ نگمنھ نےگر
ْ0		6ُ201ٔ

کرنٔ ےُن زِ سُ گنِ ےمن ژۄن مگنےن ہُنھ نگہمی رشنٔ ژھینن منز ےمن مینھ
گکِ نظمِ ہُنھ کل مگنے مووُوھ گیسگن ۄُھ َ

ْ0نزرگنٔ
ےێلِ کگنہ کنگن ی غزل ی شگر ی گفسگنٔ وغگٔرٔ کگٔنسِ عقیھ نٔ
رگن مےش کرنٔ ےن ننھ ۄِھ نزرگنٔ ونگن َ ےنِ ۄُھ ننگن زِ کُنِ نظم مگرس
منز ۄُھ کگٔنسِ نێےس وگن شگٔےر سُنھ گۆسلُون وغگٔرٔ ورنگونٔ ےوگن نٔ منٔ
نٔسی نطور نزرگنٔ مےش کرنٔ ےوگن َ نگضے ۄُھ کگٔنسِ نٔیِس شگیٔےرس سٔنی
ہمسری کرنُک شوق نِ نزرگنٔ کرنٔ سٔنی ظگٔہر سمھگن َ نزرگنٔۄ گکھ مںگل ۄُھ
ےِ شگر مےش کرگن ِ

ْ0نصیہنھ مسنھی
فنٔکس مقصھس مینھ ۄُھ گفلگطُونٔ سٔنھِ زمگنٔ مینھ گزنگم
طویل نہں سمھگن رُوھمُن َ گنھ منز ۄھ زٔ نٔیی ھٔری وۄنلےمٔنی َ گکھ
ھۆر ےِمن ہُنھ سلسلِ گفلگطُونس نگم وگنگن ۄُھ ی ۄُھ ھمگن زِ شگٔےری ۂنز
کگٔم ۄھێ ہێۄھنگوُن َ شرگفنھ ھِنی ی گۃلگق ھرُس ی گطلگع کرٔنی ی نٔ
طنقگٔنی ونگس منز ہنھی ےگر ننُن وغگٔرٔ َ گنھ گۃلگق ھُرس منز شگٔمل ۄِھ مننس
ھگوہس منز سینھگ زگٔوِلی نٔ نیہن لگےق ںۆنُون مےش کرگن َ مںلن نم ۄِھ
ھمگن زِ مرینھ فن ۄُھ گنسگنس فگٔےھٔ ھوگن لہگزگ ۄُھ فن نصیہنھ مسنھ َ ہنورس
ۄُھ ونگن زِ شگٔےرس ۄُھ ہێۄھنگوُن گیسگن ی مۆہفُوظ کرُن گیسگن ی ےگ
ھۄشوے کگمِ گنوگم ھنٔ گیسگن َ مگرکسی ۄِھ ھمگن زِ شگٔےری فن گژھ ہنھیےگر
ْ0		7ُ202ٔ

ننُن طنقگٔنی ونگس منز نٔ گٔھینس مزِ مگرنی گھن مگٔھٔ کرُن َ

نێےِ ھرےُک سلسلسِ ۄُھ گرسطُوس نگم وگنگن َ گرسطُو ۄھ ھمگن
زِ شگٔےری ۄھێ ومگلےگٔنی ولؤ ی گفلگطُون نٔ ہسےگز سٔنھی نظرےِ رھ کرگن ۄُھ
ےِ ھمگن زِ نگمۄۃنٔ ھیمگغ ۄُھ مرینھ ۄیز نصیہنٔے نظرِ سٔنی وُۄھگن َ نٔمی
کۆر ےِ نظرےِ نرک ی زِ نرےویی ہنھی کرگھگر ۄِھ نقٔل کرنس لگےق َ نرےوک
ہیرو مونُے نٔ نٔمی مُورٔ کرھگر َ نٔمی ھۆم زِ گٔمس نِ ۄِھ نگرٔ نۄقٔص گیسگن َ
گیلن مو ۄُھ ھمگن زِ گنسگنٔ سُنھ گٔۃری مٔنزیلس مینھ وگنگن َ نوھلےر
ۄُھ ونگن زِ مرینھ ۄیز ۄُھ نھ َ مرینھ زمگنس منز ۄھێ گنسگنس فنکگرن نٔ
ؤلیےن ہنز ضۆرُورنھ ےم رٔژرس کُن ونھ ہگون َ فن ۄُھ نمگم رٔژ ھوگن
گیسکر وگےلین وۆن زِ زنھگی ۄھێ فنس نقگٔلی کرنٔۄ وہھ کرگن ی گھن ۄُھ
زنھگی نگمنھ معےگر مقرر کرگن َ ےنھ صٔھی منز نِ رُوھ ےِ نہں وگٔری َ
گنگریزی نقگھ نٔ گھین وگن رسکنس ھۆم زِ فن گژھ لُکن ہنھ نگمنھ نصیہنی
گیسُن نٔ ےۆہے گژھ گمےُک نۆی مٔنزل نِ گیسُن َ فن گژھ گنسگنن ہُنھ
مزہنی وزنٔ طگقنھ ورنٔ نُہُنھ گۃلگٔقی ھُنیےگ مُکمل ننگوُن نێےِ نِمن مگٔھی
فگٔےھٔ ھےُن َ مۆہفُوظ کرُن ۄُھنٔ گمےُک مٔنزل نٔلیکِ ضمنی مگٔھگوگر َ گنھ نرعکس
وۆن وگرےگہو گیزگھ ۃےگلو زِ گھن نرگے گھنٔے ۄُھ وگن َ نِمو وۆن زِ گمِ
سٔنی ہیکو گٔسی ننگونی شرم و ہےگ نٔ موگٔلی مزگقٔ نش مۆہفُوظ رُوزنھ
نےگکھ گیوگز گیےِ زِ فن ۄُھ رُہس فرہن ھوگن َ لہگزگ ۄُھ ےِ سێھی مگٔنھی
ہێۄھنگونٔ رۆسنُے مفیھ نٔ نھۆھ نُلن وول َ مس ۄُھنٔ گز نِ ےِ فگٔصلٔ
سمھِنھ ہیکگن َ زِ فنُک نِ گھنُک کےگ کگر ۄُھ کےگ نلکِ کٔرنھ ےگ گٔمس
ْ0		8ُ203ٔ

کےگ مزِ کرُن ےگ ےِ کےگ ۄُھ کرگن َ گگر نٔ فن گکھ نرل ۄیز ۄُھ فن کگر سٔنز
کگٔم سےگسن ھگنس نٔ وگعظس نش مۃنلف ۄھێ نێلِ ۄُھ نصیہنھ مسنھی
ہُنھ عنصر غگٔر ضۆرُوری َ مگر یگننے سٔنز یوگےن کگمےیی ی ملنن سُنھ
روھمُن ونن ی گنسن نٔ نرنگری شۂنی مگٔنھٔر نٔ ےنھی ہی نێےِ نِ گھنی
کگرنگمٔ ۄِھ کم گز کم گھینن ہنز نٔئ کِنی نصیہنی َ گمگمۆز گٔسی ۄِھ ےِ مزر
مۆہسُوس کرگن زِ ےِمن کگرنگمن منز نِ ۄِھ نصےہنی عنگٔصرن مقگنلٔ ومگلےگنی
نورنس گھینس منز نِ نٔ ومگلےگٔنی لہگظٔ نِ گنھ نہںگ نہںی مےش نظر مزِ گسِ ےِ
لفٔظ کہؤن ننگونٔ ورگٔےی گێہنےگطٔ سگن گسنےمگل کرُن َ 
ْ0نعن 
نم شگر ےمن منز گسلگمٔ کس مگٔغمنر مہمھ مصطفے سٔنھی نگٔریف کرنٔ
ےن ےگ گیمنٔی گیسن َ کگٔشر شگٔےری منز ۄُھ نعنن ہُنھ وگرےگہ ذۃیرٔ مُووُوھ 
ہگلٔے گیسِ کگنہ سُ مسلمگن کگٔشُر شگٔےر ێےمی نٔ کگنہ نعن لےۆکھمُن
گیسِ َ غگٔر مسلمگن شگٔےر نِ ۄِھ نم ےمو نعن لےکھیمٔنی ۄِھ َ مںلن فگٔنی نٔ
ھےنگنگنھ نگھم ی مکھن لگل نےکس ی ۄمن لگل ۄمن وغگٔرٔ َ کگٔشر زنگٔنی ہنھ
گکھ رسُےل نٔ مۆھُر نعن کگر ۄُھ عنھگلگہھ نگھم ےێمی شگرُن رٔۄھنھ لفظٔ
ومگلےگٔنی سۆھرس منز غۄط ھی ھی مننین نعنن منز گسنےمگل کرٔیمٔنی
ۄِھ َ مںلن ِ
ْ0		9ُ204ٔ

وھیھ نعن نگگرو ۄُھ نعن لےکھنٔ وِزِ ریوگےنی گۆسلُون
نظر گنھز کٔرنھ نلےنک ھرس نٔ سفےھ شگرس منز نِ نعن کگٔری کٔرمٔژ َ

ْ0وگنٔنگویر
گھین ےگ شگٔےر ۄُھ گھن نۃلیق کرگن ی سُ ۄُھ منٔ ےمن گھن مگرن ۄھگم
کرگن ےنھ نگقٔے لُوکھ نِ مرن َ ےم کےگ ۄھِ گیسگن ی ۃےگل ےگ نورونٔ
لفظن ہُنھ لنگس ؤلِنھ َ مس ۄِھ گھین ےگ شگٔےرٔ سٔنھی ۃےگل نِ نورنٔ
مرن وگٔلس نش لفظن ہنز شکلِ منز ےوگن نٔ گٔنھی عملِ ۄِھ وگنٔنگویر
ونگن َ قۄھرنی مشکلگنھ ۄِھ مگٔھٔ سمھگن ی ےم سےھِ سےۆھ نگولُقس نٔ
رشنس منز مُھگ ۃلن کرگن ۄھِ َ لہگزگ ۄِھ گھین سٔنھِ نگمنھ عگمطور لگٔزم
سمھگن زِ سُ کرِ مرن وگٔلی سٔنھِ ۃگٔطرٔ منُن نہریر موزُون َ گنھ سلسلس منز
ۄُھ نٔمی سٔنھِ نگمنھ مرن وگٔلس سٔنی نزھیکی ہگٔصل کرٔنی ضۆرُوری ننگن َ
گکںر ۄھێ ےِ قرہنھ نٔ نزھیکی ےمن ۂنھِ نگمنھ مگنس سٔنی ژھۄژر گنگن َ
مںلن گٔھینس ۄُھ میوگن قگٔری مننس گعنمگھس منز گنُن ۃگص کر ےِ وعھٔ
ھِنھ زِ مکھ نوز ےگ مُر مگنے َ کہگٔنی ۄھێ زہر ہش ی ھلۄسم ی مزٔھگر نٔ
نوزنس ےگ مرنس لگےق َ

مس ۄھێ قۄرننھ نٔ وعھ وگننگویر نرقرگر نھگونس منز زٔ گہم
ْ0		10ُ205ٔ

طگقنھ ننگن َ لفظُک مگنے گژھ گھین سُنھ مطلن قگٔریےس نگم ےُون
ونےُون وفگھگٔری سگن وننگوُن َ ہرگگہ کُنِ قومس نٔ مُلکس منز کگنہ
ۄیز نگےگن گیسِ ننھ قومس گیسِ نٔ ننھ ۄیزس سٔنی وزنگٔنی وگنسنگی
نِ گیسٔکھ نمےُک شۆعُور َ مس ۄُھ فگٔےھٔ منھ نٔ ضۆرُوری ےِ زِ گمِ ۄیز نھل
ےِےِ نمی ۄیزُک نگو ہینٔ ےُس گنِ گیسِ نٔ گنِ کین لُکن ہنھِس شۆعُورس
منز گمُےک مرنو گیسِ َ

ےنھے مگٔنھی ےێلِ ۄھگم ورقس مینھ ھرٔو گلفگظ قگٔریےس فکرِ
نرن نٔ نھمھ کرن سُ ۄُھ نہریرس مینھ مژھ کرگن نٔ نصنیف کگرس منلق
ھوسنگنٔ ۃےگلن ہُنھ گظہگر کرگن َ ےم سگٔری شرٔط مُورٔ سمھٔنٔ سٔنی ۄُھ سێھِ
سےۆھ نٔ مُورِ مُور رگٔنطٔ گٔھینس نٔ قگٔریےس منز مگٔھٔ سمھگن َ گنھ نھل گگر
قگٔری مرگن مرگن نور سمُھ ی سونۄُن زِ ےِ گھن کگرنگمٔ ۄُھ نێ مقصھ نٔ
قگٔےل نِ کرون ےگ گگر نس گٔھین سٔنھین لفظن نٔ ۃےگلگنن منلق ھوسنگنٔ
طریقِ رُوھ نٔ ننھ ونن گی زِ وگننگویر سمُھ نگکگم َ

گھنس منز ۄُھ وگننگویرٔکس مسلس مینھ وھیھ نقگھن منز
گۃنلگف مگٔھٔ گۆمُن َ گٔیی ۄھِ ھمگن زِ ۃےگلگنھ گژھن غگٔر شگٔےرگنِ کنھ
نگنھِ ہنھ ذٔریےِ وگننگؤنی َ منھ رُوز مرگمگنی شگٔےری سۄۄھێ وزنگٔنی
ہگلگنھ وۄنلگوگن ےم سےھِ سےۆھ شگرس سٔنی رشنٔ نھگوگن ۄِھ َ ےم
ۄِھ ھگرومھگر نٔ لۄے ۃۄے نھگوگن نمن رٔویےن سٔنی ےم ومگلےگٔنی
نورونٔ نینر گیسگن ۄِھ َ 
نےگکھ رگے ۄھێ ےِ زِ گکھ کگنگمٔ ۄھ ۃےگلُک وگننگویر ی مگر
گھین ےِ کےنژھگ وگننگوُن ۄُھ ےژھگن نِ ۄُھ کگرنگمُک نورونِ گیسگن َ 
ْ0		11ُ206ٔ

گھنُک نٔ فنُک کگرنگمٔ ۄُھ نہ ھگر نٔ مہلوھگر نورونٔ گیسگن ےێمِ نش قگٔری
ۃط نُلگن ۄُھ َ نشرطےکِ گمےُک وگننگویر گیسِ معےگری نٔ مںگٔلی گنھگزس
منز سمُھمُن َ لہگزگ ۄُھ ےِ ےقین غلطی ہُنھ ننیوِ زِ نظم ۄھێ سُ زےور ےُس
گٔکس ننھ ۃےگلس ےنھ شگٔےر وگننگویر نۃشگن ۄُھ مۄشگکھ ولگن َ
ےِ ۄُھنٔ نظمِ ہُنھ ۃےگل نٔلیکِ گمِ نظمِ ہُنھ کُلہُم ومگلےگٔنی نورونٔ ےنھ قگٔری
وگنُن گژھ نکےگزِ شگٔےر ۄُھنٔ وگننگون وول َ گٔکس نظمِ گژھ نٔ مطلن
گیسُن َ گگر گٔکس نظمِ مطلن ژَگرو نێلِ کُس نگش سمھِ ننھ ہےنس
نٔ گۆسلُونس ےم رٔلِنھ میلِنھ گنھ ومگلےگٔنی نورونٔ ننگوگن ۄِھ َ ومگلےگٔنی
نورونس گنھر ۄُھ گمِ نظمِ ہُنھ مرینھ لفٔظ ی مرینھ گسنعگرٔ مرینھ َ وُملِ
ننھی ی سٔنرٔ رےۄھر نٔ ژھۄۄر ی نہروزن رھیف نےنرِ گہم نٔ نے
نھل ننگن َ نوے ۄِھ ےنھ کنھِ مینھ وھیھ نقگھ زور ھوگن زِ گٔکس
نظمِ گژھ نٔ مطلن گیسُن نٔلیکِ گژھ گکھ نظٔم گیسٔنی َ نظمِ ہنھِس
گیسنس منز ۄُھ مرینھ سُ ۄیز ےوگن ےُس گنھ نظمٔ منز گیسِ َ

ْ0وگسوۃن
نژھ نظٔم ےنھ منز عگشق مگشوقٔ سٔنھِس ھُورہینس نٔ نێ وفگ
نےرنس مینھ نس ےِ ؤنِنھ ژمۄِ ہیوگن ۄُھ زِ گگر نٔ شگرؤنی ؤنی ۄگنِ
ہُسنُک شۄہر عگم کرہگنٔ َ ژێ منز نزگکنھ شنگٔسی نٔ طرہھگٔری ہنھ شۆعُور
نےھگر کرہگنٔ ی ژٔ مننِ ہُسنٔ نش گیگگہ کرہنھ نٔ ی ژٔ کےگ لوہک نٔ ژێ
کُس مرژھہی َ
ْ0		12ُ207ٔ

سُ ۄُھ نس ےنِ ونگن زِ نٔ کرٔ کگٔنسِ مہنُونِ سُنھ نلگش
ےُس وگھہ ہسین ی وگھٔ مگٔریمۆنھ ی وگھٔ طرہھگر نٔ وگھٔ گگنُل ننگونٔ ےِےِ نٔ
ؤمھٔ نگون نٔمی سُنھ ذوق ومگل نٔ شوق ہےگن َ گٔمی سٔنھِس مہننس منز گُزگرٔ
نٔ نژھ مںگٔلی زنھگی زِ ژێ زگلی ہسھُک نگر گنھری ی وغگرٔ وغگرٔ َ

ھمگن گۄیٔ ۄُھ وگسوۃن فگرسی زنگٔنی منز لےکھنٔ گیمُن نٔ منِ
ۄُھ گُرھُو زنگٔنی منز گنھ میر نقی میرن وگے شیرمٔژ َ کگٔشر زنگٔنی منز ےُس
وگسوۃن لےکھنٔ گیمُن ۄُھ نمکی کےنہ شگر کٔری مێ ہێرِ کنِ مےش َ
ْ0وگکھ ََََْ0وگکھ ۄھێ کگٔشر زنگٔنی گنھر گکھ سۄ شگرٔ ذگنھ ےۄسٔ
ْ0		12ُ208ٔ 
لل ھێھ مننین نورنن ہنھ گظہگرٔ نگمنھ ورنگوس منز گٔنی َ ہرگگہ ےِ کنھ
نوگٔریۃی کور ھُرس ۄھێ زِ لل ھیھ ۄھێ گۄینۄ کگٔشر شگٔےر نێلِ وگکھ کگٔشر
زنگٔنی ہنز گۄینۄ شگرٔ ذگنھ َ

وگکھس منز ۄِھ کم ۃۄنٔ کم ژور شگر گیسگن نٔ وگھٔ ۃۄنٔ وگھٔ گٔنھ َ
لل ھێھ ہنھین وگکھن ہُنھ موضُو ۄُھ وگھٔ نر نصوف َ کٔنیو لہگظو ۄھێ ےِ
شگرٔ ذگنھ نُکھس نٔ شُرکس سینھگ نزھیکھ کٔنیو وھیھ شگٔےرو ننوو گکھ
نِ مننِ گظہگرُک گکھ ذٔریےِ َ 
ْ0وگن
گمِ نش ۄُھ مُرگھ کگٔنسِ ہنھِس مرنس مینھ مرںی گفسُوس نٔ وگوےلگ
کرُن َ نمِ غمُک گظہگر کرُن ےنھ زنم گیسِ ھےُن مُن کگٔنسِ نگٔنھی سٔنھی مرنن َ

کُنِ گرس منز ےێلِ کگنہ گنسگن مرِہگ نس ریوگےنی گنھگزس منز وھنٔ نگمنھ
گٔس کگنہ وگن ونن وگوێنی کگنہ غرین گرٔۄ موننر زنگنٔ گننٔ ےوگن َ سۄے
زنگنٔ گٔس گٔکس ۃگص گنھگزس منز نیہگن نٔ مۄرھس نروننھٔ کنِ وگن ونگن َ 
گنھ منز گٔسی کےنژھگ مۄرھٔ سٔنھی صفنھ مےش کرنٔ ےوگن نٔ کےژھگ نم مسلٔ
وۄنلگونٔ ےوگن ےم گٔمی سُنھ مرُن زِنھن ۂنھ نگمنھ مگٔھٔ کرگن گوس َ رشنٔ ھگرن
نٔ ےگرن ھوسنن ۂنھِ ےنٔ وزِ گٔس ےِ وگن ونن وگوێنی وگنُک لہوِ نےز کرگن َ
نٔ وھنُک گیہنگ گوس نھھگن وگن ونن وگوێنی گٔس گٔکس ۃگص ننظیمس
منز منُن وگن مےش کرگن َ ےۄسٔ زنگنٔ وگن مےش کرہگ نس گٔسی وگنٔ رێنی ی
وگنٔ گُرےگ وگن ونن وگوێنی ونگن َ وگنٔ رێنِ ۂنھِ ذٔریےِ مگنم کرنُک نٔ
وھنُک ےِ ریوگےنی طریقِ ۄُھ وۄنی قرین قڑین ۃنٔم سمھُمُن َ
ْ0		13ُ209ٔ

ْ0وہھن
فنی وہھن نصوُر کۆر گۄیٔ گفلگطُونن نٔ منٔ گرسطوون مےش ےمو
ھےُن ۃگص کر ےنھ کنھِ مینھ زور زِ عمل کرھگر نگگٔری منز گژھ وہھن
گیسٔنی َ مگر گنھ نصورس ہنگ کھور ھنھ گۆن ہور ےسن گمِ کس ھگٔےرس
منز گکھ سورُے گھنی کگرنگمِ َ نروننھ کُن مٔکنھ گیو گنھ مسلس مینھ مزیھ
کنھن ھل ھنٔ َ 
گٔکس گھنس کگرنگمس منز ۄِھ مۃنلف وُز گکھ گٔکس سٔنی ننھٔ مگٔنھی لگوِنھ
گیسگن زِ ےمن ہُنھ مےُل ۄُھ گنھ وہھن ھِنھ گکھ ننگوگن َ کلگسکی
نقگھن ہنھ وقنٔ مینھ ۄُھ وننٔ ےوگن زِ گصلی گھنی کگرنگمٔ ۄِھ مرنُوط
ےکسگن ی ۃۄھکفیل ی نٔ نژھو ھلیلو نش ۄُھ گیسگن ےمٔ گمِ کس مقصھس
غگٔر منلق گیسگن ۄھێ َ گمگمۆز وہھنکس گیگرس مینھ ۄُھنٔ نقگھن منز گنفگق
رُوھمُن َ مںلن مگٔنھٔر وہھنس مینھ ۄُھ نقگھو کگٔفی نہں کۆرمُن نٔ کٔژ
سونۄس لگےق کنھٔ مےش کرِ مٔژ َ گوش ےسی کنگنِ منز ۄھێ وگرےگہ ھگسنگنٔ ےمن
مگنٔ وگٔنی نظگٔہر کگنہ نھمھ ۄھنٔ َ گمگمۆز ےہنھ وہھنُک نگٔےں ۄُھ مرکزی
کرھگر گویےمس مگنٔ ننگن َ نکےگزِ سُ ۄُھ مرینھ ھگسنگنٔ منز ہگٔضر گیسگن َ
نگضے ۄُھ موضوعُک ےکُن کُنِ گھنی کگرنگمس وہھن ھوگن َ گکھ کنھ ۄھێ
ھرُس زِ کگنہ ننٔ کگنہ سُ من گژھ مووُوھ گیسُن ی ےُس نمگم ھگسنگنن ی
نورنن ےگ وگقگنن گنی کرِ َ غزلس منز ۄُھ مرینھ شگر مننِ وگےِ مُورٔ نِ
گیسگن نٔ گیزگھ نِ مگر سگٔریسٔے غزلس ےُس ۄیز وہھن نۃشگن ۄُھ سُ گۄو
مزگزُک ےکُن َ گگر کُنِ غزلس گنھر گکھ شگر سٔنویھٔ ی گکھ ہزلی ی نےگکھ
ظرگفنی نٔ نےگکھ نرےوک گیسِ سۄے نمِ غزلٔۄ نگکگٔمی َ
ْ0		14ُ210ٔ

ْ0وژُن
کگٔشر شگٔےری ۄُھ وگکھ لل ھیھ ی شُرکھ نور گلھین نُورگٔنی نٔ وژُن
ہنِ ۃونُون ھوگن َ وژُن ۄُھ مزگزٔ کِنی غزلس سٔنی رلگن َ مگر ہےنٔ کِنی نمِ
نش مۃنلف َ گمےُک مرینھ ننھ ۄُھ ژۄن مصرن ہُنھ گیسگن َ گۄیٔ ننھکین
ژۄن مصرن منز ۄُھ ھۆےُم نٔ ژُورےُم مصرٔ ووو گیسگن نٔ نگقٔے نمگم ننھن
منز صرف ژُورےُم مصرٔ َ گۄیٔ ننھکس مرینھ مصرس گژھ ہم قگٔفےِ لفظ
گیسُن َ نگقٔے ننھن منز ۄھێ قگٔفےِ ننھی ۂنز نرنین شگٔےرسٔے مینھ
نروگنٔ ےوگن َ نگضے ۄھێ قگٔفےِ ننھس منز گۄنکین ھۄن مصرن منز
گکھ قگٔفےِ ننھی روزگن نٔ نرےےمس وووس سٔنی ہشر ھنٔ مۄکھٔ وووکُے
ہم قگٔفِ لفٔظ نھگونٔ ےوگن َ نگضے ۄھێ ننھکین نرین مصرن گکی قٔسمٔۄ
قگٔفےِ ننھی روزگن نٔ وووس منٔنی َ نگضے ۄُھ ننھ کِ گۄیٔ مصرُک گۄینےُک
لفٔظ قگٔفےِ ننگن نٔ گمےُک ہم قگٔفےِ لفٔظ ۄُھ ھۆےمس نٔ نرےمس مصرس
منز کُنِ نِ وگےِ نھگونٔ ےوگن َ مگر ووو ۄُھ مننی شکلِ منز روزگن َ نگضے ۄُھ
کُنِ ننھ کس گٔکیمس نٔ ھۆےمس مصرس منز منٔنی قگٔفےِ ننھی ننگن َ ووو نِ
نرگنر مننی مگٔنھی مکگن مگر نرےےمِ مصرُک قگٔفےِ ۄُھ گۄی ننھکس گٔکیمِ نٔ
نرےےمِ مصرٔکس قگٔفےس ہم قگٔفےِ گیسگن َ گٔۃری ننھس منز ۄُھ شگٔےر عگم
طور منُن نۃلُص نِ مےش کرگن َ غزلٔکی مگٔنھی ۄُھ گمےُک مرینھ ننھی مگنے کِ لہگظ
گلگ نٔ گیزگھ گیسگن َ گمگمۆز غزلٔکی مگٔنھی ےُس ۄیز گنھ وہھن نۃشگن ۄُھ
سۄ گٔےِ وزنن نٔ گێہسگسن ۂنز ہم گہنگی نٔ ہم رنگی َ

وژن ذگنھ ۄھێ غزلس مقگنلِ شگٔےرس کگٔفی گیزگٔھی نہم نھگوگن َ
گنھ منز ۄُھنٔ وگرےگہ قگٔفےِ نِ نننٔ کِنی گێہسگس ےگ نورونٔ گیٔ ژۆن گژھگن
ْ0		15ُ211ٔ

ےگ نرگوُن میوگن َ ےنِ ۄُھ گکھ ووِ زِ کگٔشریو شگٔےرو ۄُھ گمِ ذگٔژ ہُنھ
نکژنھ گسنےمگل کۆرمُن َ نےگکھ ووِ ۄُھ منِ زِ مقگٔمی موسیقگر ۄھ وژُن
گیونس منز سینھگ مگٔہر نٔ ےنھس گیونس گٔس طگقنور ریوگےنھ نِ یکھس َ

کگٔشر زنگٔنی گنھر ۄُھ وژنن ہُنھ کگٔفی سرمگےِ مُووُوھ َ مرینھ شگٔےرن
ۄُھ وژُن لےۆکھمُن نٔ مرینھ وژُن ۄُھ نطور ونٔوُن رۆف ی ۄھکرٔ
صُوفےگنٔ نِ گسنےمگل سمھگن َ رۆسُل میر ی مہوُور ی گہھ زرگر ۄِھ وژن نگگٔری
سینھگ گیرگمٔ سگن کرگن َ گمگمۆز نگقٔے شگٔےر ےمن منز صمھ میر نٔ رہمگن یگر نِ
شگٔمل ۄِھ ہیکن نٔ گنھ مگٔھگنس منز نظر گنھگز سمھِنھ َ 
ْ0وُریےگں نگگٔری
سُ گھن ےنھ گنھر نگقٔے وزنگنھ نظرگ گنھگز کٔرنھ ونسی گسرگف
سطہس مینھ گننٔ گیمُن گیسِ َ ےنھ منز نگزگٔری زنگنن نٔ مرھن ہنھ
مگلگےگنے موضُو ننگونٔ گیمُن گیسِ َ ےنھ منز نگرمل ہۆھُوھو گمور نٔرنھ
ونسی زنھگی ہنھ نزکٔر کرنٔ گیمُن گیسِ َ ےنھ گنھر مُرووِ گۃلگٔقی قھرن نش
لگمروگ سمھنھ گۃلگق سوز وگقگنھ نےگن کرنِ ےن َ
ْ0		16ُ212ٔ

ْ0ووو
ووو گۄو نظمِ ہُنھ سُ شگر ےُس گولٔ مینھٔ گنھس نگم مرینھ ننھکس
گٔۃرس مینھ مُووُوھ گیسِ َ وژن شگرٔ ذگٔژ منز ۄِھ لگٔزیمن مرینھ ننھس ژور
شگر گیسگن َ مطلع کین ژۄن شگرن منز ۄِھ ھۆےُم نٔ ژُورےم شگر ووو گیسگن َ
مںگلِ نگمنھ کرٔ نٔ مطلع نٔ نێےِ گکھ ننھ مےش 
ےمن گٔنھن مصرن منز ۄُھ ھۆےُم ی ژورےُم نٔ گٔنھےُم مصرٔ ووو َ
وووُک مصٔر ہنھِس منز نگ مقصھ ننگونٔ نگمنھ ۄھێ شگٔےرس
ہوشِ سگں شگرٔ نرنین کرٔنی میوگن نکےگزِ ےِ ژُورےُم وووِ شگر گژھ رھیفکی
مگٔنھی مگنے ی وگےِ نٔ مزگزٔ کِنی نگقٔے ننھن سٔنی رلےومُن نوزنٔ ےُن َ ےۆھوے
گوسنٔ نێلِ ۄُھ ننھکس نگںُرس نٔ ہُسنس منز رۃنٔ میوگن َ نگضے ۄُھ ےِ
وووِ مصٔر سٔنویھٔ طٔنیےنھ ننھس سٔنی نێنیر نھگونٔ کِنی ظرگفنھ مگٔھٔ کرگن َ
نٔ مگٔھٔ سمھیمٔنس گٔکس ۃگص نگںُرس مگٔنسٔی کرگن َ مێنھیمس وژنس
منز ےُس منگٔسن وگنھ گٔکیمس نٔ ھۆےمس مصرس وووس سٔنی ۄُھ سٔنیمس
نٔ گٔنھیمس مصرس منز ۄھنٔ نِژھ منگسننھ نظرِ گژھگن َ گنینھ ۄُھ
وووِ مصر غگٔر ضۆرُوری نگسگن َ نٔ مہض گکھ رسمی ہگٔضیری مورٔ کرگن َ
نگضے ۄُھ ننھکین نگقٔے نرین شگرُن وووُک ژورےُم شگر مگنےۄِ علگمنی
ْ0		17ُ213ٔ

ووو ۄُھ نظمِ ےگ وژنس گنھر کٔنی مقصھ مُورٔ کرگن ی ےِ ۄُھ
نسگ گوقگنھ وژنُک عنوگن نِ ننگن َ گمِ مصرٔ سٔنی ۄُھ منظُوم ےنگرنُک
وزن نٔ گیہنگ گنیس روزگن َ گمِ علگؤ ۄُھ گیون وگلین ہنزِ ھہر
منز وووِ مصٔر گیونس منز سگرنٔے شرکنٔۄ ھگونھ ھوگن َ نٔ نظم مگرُک
نگںُر ہۆھُوھن گنھر نرۆننھ مکنگونس منز مھھ کرگن َ ووول مصٔر ۄُھ شگٔےرٔ
سٔنھِ نگمنھ مرکز ننگن نٔ مگنس گٔنھی گٔنھی مکنٔ نگمنھ مونُور کرگن َ

ْ0وۄمےھ مسنھی
ےُسنٔ قنُوطی گیسِ نس ۄِھ وۄمےھ مسنھ ونگن َ گٔمس ۄُھ ےس کنھِ
مینھ ےقین زِ ےُس وگنٔ ۃۄنٔ وگن ھُنیےگہ مگٔھٔ سمھنھ ہێکِہے سُ ۄُھ سونُے
ھُنیےگہ َ سُ ۄُھ مگنگن زِ زنمس ےُن ۄُھ ن ےنٔ ۃۄنٔ سینھگ وگن َ سُ ۄُھ
ھمگن زِ ےُس نٔ زنمس ےِےِ سُ کےگ وُۄھ َ نس کنِ ۃنر گگش کےگہ گۄو ی نگمھ نٔ شہُل
کنھ ونو ی موش نٔ میؤ کِنھی ۄِھ گیسگن َ ووگٔنی کنھ ۄِھ ونگن َ وۄمےھ مسنھ ۄُھ
ےێمِ کنھِ ہُنھ قگےل زِ گٔۃر کگر سمھِ نٔھی مینھٔ نیکی ہُنھ غلنٔ َ سُ ۄُھ ےنِ مگنگن
زِ مرینھ مگمٔلُک گنوگم رُن گیسگن َ سُ ۄُھنٔ نگوۄمےھی نروننھ مکنٔ ھوگن َ
ھمگن ےم لُوکھ ومہورےنھ مسنھ گیسگن ۄِھ نم نِ ۄِھ وۄمےھ مسنھ گیسگن ومہورےنھ
مسنھس ۄُھ ےنھ کنھِ مینھ مُورٔ ےقین زِ گنسگنٔ سٔنز فطرنھ ۄھێ رٔژ نٔ سُ
ہێکِ عگم نوزٔ شوشٔ سٔنی وگرٔ وگرٔ رُن نظگم ہےگن مگٔھٔ کرٔنھ نٔ ےِ ھُنیےگہ گکھ
ْ0		18ُ217ٔ

مںگٔلی ھُنیےگہ ننگٔوِنھ ےنھ ۄھگونس منز گنسگن لُطُف ہگٔصل کرِ َ

گھنس منز ۄُھ وۄمےھ مسنھی ہنھیو رۄوہگنو نِ سینھگ شگنھگر
گظہگر لۆنمُن َ عمر ۃےگم نٔ ہگٔفظ ۄِھ زٔ مشہُور فگٔرسی شگٔےر َ عرِ ۃےگمس
منز ۄھێ گورٔ ےور قنُوطےنھ مشمگن مگر ہگٔفظ ۄُھ کُلہُم وگےِ وگےِ وۄمےھ مسنھ
نگسگن َ مہوُور نین ےمن شگرن منز ۄھێ وۄمےھ مسنھی مشمگن َ

ْ0ویھگکھ
ےِمن شگرن منز مگشوق ےگ کگٔنسِ نگٔنھی سٔنھِ ہورُک نٔ فرگقسُک
نگںیرٔ نۆرُن گێہسگس مےش سمھِ نِمن ۄِھ ویھگکھ ونگن َ مرںےس مقگنلٔ
ۄِھ ویھگکھ ۃطگٔنی گیسگن َ نمیھٔ رۆس نٔ نگقٔے لوگٔزِمو ورگٔے َ

ْ0ہوو
سۄ نںری ےگ نظمی عنگرنھ ےنھ گنھر گنسگٔنی ی سمگٔوی ی مزہنی نٔ
سےگٔسی ۃرگٔنےن نٔ کمزُورےن ہملٔ کرنٔ ےِےِ َ سُ ےِ ہملٔ کرِ نس ۄِھ ہوو نگگر
ونگن َ نٔمی سُنھ مقصھ ۄُھ ہمےشِ گصلگہ کرُن نٔ کرنگوُن گیسگن َ ہوو ۄُھ
قھےم کلگسکی زمگنٔ مینھٔ گزنگم سمھگن رُوھمُن َ گمےُک نۆی مقصھ ۄُھ
گیسگن ی غلگٔقی ےگ ومگٔلےگنی لہگظِ گصلگہ کرُن َ ےِ ۄُھ نگقٔے گصلگہ مسنھ
ْ019ُ215ٔ

گھنٔ ذگٔژو نشِ لہگظِ مۃلنف زِ گنھ منز ۄُھ ہوو نگگر مۃنلف نیکنیک
نٔ وطیرٔ ورنگوگن َ ظرگفنھ نگگرٔ سُنھ گسُن نٔ گسنگوُن ۄُھ شۆھ گیسگن نٔ ےِ ۄُھنٔ
کگنہ مُھگ ہگٔصل کرنُک ذٔریےِ ننگن َ وگٔعظ نِ ۄُھ وگعظگنٔ لہوس منز
نگکگرگی ہنز مزمنھ کرگن َ گٔمی سٔنز کڑٔ مگٔےرِ منز ۄُھ موۄھر وگھٔ نٔ منطق
کم گیسگن َ ےمن مقگنلِ ۄُھ ہوو نگگر نۃرین مسنھ نقگھ َ مگر ےِ ۄُھ ملگمن نٔ
کیٔ مگےر کرنٔکُوی نٔوی طور طریقِ نٔ قگٔلن ھٔریےگف کرگن نٔ گێۃنےگر کرگن َ
ےِ ۄُھنٔ عقلی ھلیلن نٔ ویژھنگونس وگھٔ لور روزگن َ گٔکس قگٔنل نٔ
ونگی ۄگل نگزٔ سٔنھی مگٔنھی ۄُھ ہوو نگگر طنز نٔ زُریکین ہنھس ۃنھقس
منز ؤسِنھ ہملٔ کرگن َ گٔکس ھمُن ھلگزٔ سٔنھی مگٔنھی ۄُھ ہوو نگگر مننیو
ۃلیفو مٔنیکنی ھُشمنس مینھ ہملِ کرگن َ سورُے ہوو ۄُھنٔ گےلُن نٔ ہزٔل 
گیسگن َ گٔکس نگکگرٔ ۃےگلس ےگ کرھگرس گٔکس مںگٔلی ۃےگلس ےگ کرھگرس سٔنی
مقگنلٔ کرنھ ۄُھ ہوو نگگر منُن نگز زےنگن َ گنھ ونگس منز ۄُھ نگضے مگن
ۄُھمگوگن َ مگر نۄگو کرُن ۄُھنٔ گٔمی زنہ نِ منِ ہےۆنمُن َ ہرگگہ ےِ نۄگوس
مینھ روزِ نێلِ روزِنٔ ےِ ہوو َ گمےُک وۆوُوھ سمھِ گمی وزِ ۃنٔم َ

ہوو ۄُھ مرینھ نوِ زنگٔنی گنھر کرنٔ گیمُن َ نںری نِ نٔ نظمی نِ َ ہوو نگگر
ۄُھ نُنیےگٔھی طور قھرن ہنز سرنلنھی نٔ سۄرۃروےی کگنۄھگن َ لُکن ۂنز 
زےۆ نٔ عملِ ہُنھ نضگھ گۆصُولن ۂنز ۃرگٔنی ی رسم نٔ ریوگون ہُنھ گسرگف ی
غرُور لگلو وغگٔرٔ ےێلِ ہوو نگگرس وُنۆ ھرنلگن ۄِھ سُ ۄُھ گنھ ۃٔلگف
ونگُک گعلگم کرگن ونگس منز ۄُھ مرمینھ ہرنٔ نٔ ۂنھی ےگر گسنےمگل کرُن
وگٔےز مگئنٔ گیمُن َ مس گگر زنہ کگٔلی ہوو نگگر سۄ زنگنورنگوِ ےۄسٔ گنھ ونگس
مُول ہگلے نُلِ گسِ منز نٔ مگنےرنھ وگوےلگ کرُن َ نس ۃلگف کنھ کرنٔ نِ گلزگم
ْ0		20ُ216ٔ

نرگٔشی کرٔنی َ سُ ۄُھ لہرگوگن نٔ گسِ مزِ ےِ ہقیقنھ نروننھ کنِ نھگؤنی زِلہرگوینھٔے
ۄُھ لھگو سمھگن نٔ لۆھمُن ۄُھ نہنھِ ھٔسی لہرگونٔ ےوگن ےمن ےِ وُۄھن نگِ
زِ ےِ ۄُھ مرون سمُھمُن نم گٔے ہوو نگگر َ

کگٔشر زنگٔنی منز ۄُھ گنھ گھنٔ ذگٔژ گنھر کم قلیلگ نۃلیق سمُھمُن َ سگنین
ہوو نگگرن منز ۄِھ مقنُول نٔ مہوُور نِ شگٔمل نِ َ گلننِ گسِ
مزِ ےِ کنھ ذہنٔسے منز نھگؤنی زِ ہووی گھنُک مۄۄر ۄُھ سینھہے کم َ نٔ کرٔ کگٔشر
زنگٔنی ۂنھ نظمی ہوؤکی کےنہ نۆمُونٔ مےش َ نی نون مہوُورُن ےِ ہوو َ گنھ ۄُھ
طنز نِ سٔنی سٔنی نٔ لرِ لۆر مکگن َ
=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-==-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-

EOF?

0 
﻿
BAIDI
03-08-24
Kashmiri
ْ0ْ3 1ُ108ٔ

گۄنگ ہگگرن نوگنٔۄ ھِل نٔ وِزٔ ۄھێ ےہے 
کگٔنسِ گٔس نٔ ۃنر زِ ؤری ےِ کِس گَنھ ہصس منز کێگزِ ۄھێ کونلِ ۄِ زنگنٔ ہینر نکگن
نٔ نۄنٔ نیگن نٔ گۄنگن ێ کگنہ وَنِ ہے ےِ ۄھێ منم گرمی نٔ کگٔنسِ ےِ ۄھُ ےنٔ وگونِ 
#سروی
ہنھ گںر گمِ مَنٔ گےوکھ گسن وگن لگگُن َ گگمۄِ ےگون مٔژ گیسٔ گنھن کینھ نھگل
نٔ نھگلن کینھ ہنٔ ؤنھٔر موش نٔ سٔنھٔر ہینھ منھر گژھگن نٔ گگر مننِ وگلٔ یگلِ 
#سٔنی مسن
منز گٔکی سٔے رونکھس مینھ نگر نرگٔوِنھ روزٔہن ی گےگن ۄنھس کےسر سنگھس 
#رۆلھس نٔ
ھےوگنس گٔس وگٔلنی وِ نھمھ لگگن َ 
نہنھِ نےرنٔۄی گٔژ گٔس نگٔر گیسگن زِ نم گٔںسی ہیسٔ مھےرگن نٔ کنی کریکھ 
#لگےگن ہوے ہوے 
گز گوس نگرٔ مرکرمک ھۄہ َ ہضُور سِنگھ نٔ ونھگن نگم گٔسی نینر ھرگمٔنی مۆ ز رگنی
گٔس گری نہنھ ی ےێمِ کِنی نڑی نِ نرٔ ورمٔژ گٔس نٔ َ 
ووگن گنہرش کُور ی مینھ مرکرمٔ نگمنھ گیمٔنی سگسٔ نھی کھری مھٔ ۄۄنر َ 
#نسنھ گکھ رُم
وگل نِ مھلِ ہے نٔ گٔکس گٔکِس ۄۄنرس کنِ مینھ کےگ ہنگم و ۄزُل ۄیلز گٔشنھ
گٔس رگنی گۆنگوِ سٔنی سۄ منرنھ گٔکِس کنورس منز نھگون َ مگٔنس سٔنی گٔیرنھ 
#ۄنٔ
گنٔ منزی گٔسی مژرٔ وگنگن لٔنی ننی نٔ گولو کھنوِ نِ گیسس رلگوِنھ َ وگٔنس مینھ 
#گٔس نگٔو لگگنھ
ےنھ منز نیلٔ گۄگل نیل گرکٔ گرکھ گوس کرگن َ 
نێُنھُے مێِ ۄنوں کرےہنِ صوفک ُ مگنےۆٔ سُونھ لگٔگِنھ ی گۄلگٔنین یمنٔ ہنس 
#ؤلِنھ
گنھگ وگٔننھ َ کرےنِ قمےضِ منز گوس نٔمی سُنھ مرۆن مرۆن سٔنٔ لول نِ کینٔ ہینھ ی 
#سےگہ
نٔ سفےھ فکر نگرگن َ رگنی گینگنس منز نھمن ہِش وۄھ نِ وُۄھنھ وۆنس ۄنوےِ 
ہے ہے رٔنی کھگولی گٔزی کِ ھۄۂ نِ ۄھکھے ژٔ گری مرگن 
رگنی گلٔ وُس ےورٔ گٔنکگر گیےِ نٔلی کلٔ 
ْ0ْ3 2ُ109ٔ
ۄنوےِ وۆنس نکھٔ ےنھ َ نینرٔ ہے ۄھے سگری رٔنی ھرگو زنگنٔ ۄ گٔنِس زوس وھگن
نٔ ژٔ کێگہے ۄھہم ےێنِ نہنھ کرگن ێ

ۄنوےِ مێےِ رگنی ہنھٔس گلنر شلوگرس کُن نظر َ گَۄھگ نٔ ےِ ۄھێ ھٔلیل ێوۆن 
#نس
کلٔ گلٔ وِنھ گنھٔ لگگگن َ 
رگنی نرگٔو ۄنوےِ نِشِ نھمھ نُلنگ ونٔ مژھی مھمنِ سۄےنھ َ نرنون نھۆھ ۄنوےِ گو
رگنی ہنھِ کرنٔ مزی کےگ ہنگم گول گول سۆنر نھولٔ شکلِ ھریننھی َ نرونہ مہن مٔکِنھ
ژھننس نگلِ کنی کرنِ منزی گنھٔ نٔ سٔنی ہےۆنن نینر کٔینھ ھینُن ٔ ہے کێگ گوم ی 
#نگون ہے 
زننٔ ھزٔ ؤنس نیو نگلس سٔنی گنھٔ لۆگُس نگسگن ہنی ۄھُ منگل ۄھُ ژێ سٔنی 
#وۄنی
سێز ھَنِ مینھ گیمُن َ

رگنی کٔر ژھۄمِ َ کھو وُرگنھزٔ نون کنِ مینھٔ گٔہی مَنِ سنزٔ ۄیزٔ منزِ 
#رژہنگ
گٔسس کُن نٔ لگٔگِن زےۆنگس کٔیٔنی 0َ 
مَنٔ ھگرٔ سننھ زونن زِے گٔس کھنٔ منھٔ ژێننی َ ۄنوےِ گیےِ گٔۄھ مژرنٔ 
#ہِشٔ
نمِ نِ نو گۆنگوِ سٔنی ژێننِ رَژہنگ گٔسس کُن َ سٔ سٔ کرگن وۆنُن رگنی شگنن
ھٔنن ھوگن وَنِ ہَنَے مۆنیی 
رگنی لٔو گٔں ۂ گٔں کٔری کٔری مگنس نھمھ نُلنگونِ 
ونی مۆز ۄنوےِ مرژھس نگے ژێ ہے ۄھُے مےۆن مرن ونِ مێگنی
#ھرٔے ہے ۄھے ی ونھک نے 
ْ0ْ3 3ُ110ٔ
رگنی ہووس گورٔ ےورٔ نظرگہ ھِنھ نڑی کُن ےێمِ نلٔ صگف ننگن گوس منٔ وۆنن ۄنوےِ
کنس نل گژھنھ لۄنِ گہگنی 
ۄنوں گیےِ ےکھم وۄلسنس َ گَکھ گٔنھٔ رذنکھن ی نێگکھ کلس مینھ ی نھوِنھ 
#مگنس گٔنھی گٔنھی
نژن یگلگوِنھ ھرگےِ نینر کُن کُنی وۄنِ کرکٔ ھوگن ی نگوێےی ہی گیلو کرگن
سرُومگٔے مُورےن مێۄنگےگٔے وێھِ ےگٔے ہنے کنی مۄےِ ؤ سگری کنی ۄھؤ غگٔن 
گمٔژ 
نُون نےز نٔ وُژھٔ ۄنوں نینر ھرگےِ نےُونُے ؤلی نٔ وگھ نرَوھ منگلن نِ نرٔ گنھگ 
#قھم
ھۄشؤنے گئے مگنٔ ھگٔنی نھۄلٔ نھۄل َ ۄنوں گیےِ لنِ سٔنی نھگسنٔ َ منگل سُنھ 
#ھسنگر
گیوو ہورےگےنٔ نٔ وُویٔ نِ گیس مژرنٔ َ گنھ ہگلس منز منگل ھٔۄِنھ گیےِ ۄنوےِ 
#زیو َ کےنژھگ
گَسگن گَسگن نٔ کےنژھگ ۃفٔ گژھگن وۆننس گَنِ نوزنٔ ۄھُے نگےوگن ھھرن
#رگشنرٔ کورِ و ۃگنھگنکِ گنِ َ 
"مرۄنی نگلس ہیژگے ھسنگر نھَوھ نُلِنھ کنھٔے کرٔنی زِ ۄنوےِ کٔی ھَو َ 
ھسنگرس ھٔنن ھِنھ نٔ وُویٔ ؤلِنھ کۆر منگلس گیلو ط رگنی ِ 
رگنی گٔس نروننھ کنی نہنھ َ نمِ کٔی وۄنھ ہِش َ گز گوس منگلن گۄینۄِ
نس نگو ہینھ گیلو کۆرمن 0َ 
سُ ہێکِ ہے رگنی نِ ؤنِنھ مگر رگنی ی وننس منز گوس کێنہ ننٔ کێنہ 
#مطلن َ0 
رگنی وۄھ منگلس کُن ےس نس نروننھٔ کنِ وۄمھر ینوے نگنھ گوس ی زننٔ کگنہ
نی سرٔ کنھٔے کرٔنی گٔسس َ 
نوزِ رگنی ہھ ہے گو غضن ہے گو 
رگنی ےۄسٔ گٔنھری گٔنھی وِسگن گٔس وۆنس گۄیٔ ون ژٔے منٔ وَنے ننِ

ْ0ْ3 4ُ111ٔ

گَکھ کنھِ ہنگ َ 
کێگ سنگ ێ
گۄیوَن ژٔ ی گَھٔ 
منگلن ہیژ ووکێگ َ ہنگم وَنن زِ نڑی کُن ںێےس نظر لۄسٔ لنِ سٔنی وۄھنِ گٔس َ 
#وۄھگن
نٔ نینر کُن مۆز کن گٔسس مگٔلس مگوِ کُنُے َ منگلن وۆنس کھۄرٔ شور رگہ کٔرنھ
نٔ نینر کُن مۆز کن گٔسس مگٔلس مگوِ کنُے َ منگلن وۆنس کھَورٔ شور نظرگہ کرنھ
گژھن گۆنر گنھرگ نہن نڑی ژگےِ کٔنس گژھنھ گنھر َ منگلن لوگ ونُن ی ےگنرین
سٔنی ۄھێ گکھ لٔڑکٔ ہنگ نِ گیمٔژ َ منٔژرہِ ی شنوۂ ھُہرہ وَونمن ۄۄنر َ یسکگکِس
منوگٔری سُھن نێۆۄُو َ زٔمین ی مکگن ی ھُکگن ی نٔ وگھگھ ی سورُے ۄھس ۃھگےن سُوزمن
1

رگنی یۆل روےس رنگ ہےُوہ َ نێلِ ہے سُ 
ہنے نوزِ منگلن وۆنس َ سُ ہے ۄھُ ھمگن زِ گگر نٔ نےنھٔر کرنِ نِ کرٔ
نڑی سٔنی ھُنی ےہۄِ نےِ کگٔنسِ کورِ سٔنی نٔ 
نِ نِ رگنی نرگٔو سگٔرٔے کگٔم گٔنی نٔے نس گٔس نٔ مژھٔے ےوگن َ 
ۄگٔنی ھرٔے ہے منگلن وۆنس گز گٔس نٔمی گۄینۄِ لنِ رگنی ہزٔ ذرٔے
ہگٔومژ َ رگنی ہےژٔن مھیۆ کھٔسنی طَ گرنر کس شلوگرس منز گٔس نس زنگن ننھ 
#ژگمٔژ
ھم سنھ گٔرنھ ی ھژھس نےِ ط نمی ۄھگ نڑی ھۄھمژ ێ

ضرُور گیسین وۄھمٔژ شگےھ وُۄھمٔژ نِ مگ گٔسین نٔ
نِ وُۄھُن نِنھ کٔرنی ی ےِ کنھِ کٔنی ہێکِ سمھِنھ ێ

کلر کێگ ۄھێ َ نلی کِ گگمٔکی منۄگٔنی نِ ےی گیسن ےژھگن ژێ ہے ۃنرے
ۄھے زِ ی منۄگٔنی ۄھِ مرمےشور سُھن رُوم وگٔرنھ گیسگن َ 
ْ0ْ3 5ُ112ٔ
گٔں رگنی کۆرس گٔنکگر َ منۄگنین منزنے مرمیشر گسہےے نٔ کنِ گیسٔ ہگ گز ێ
کێگ ہنگم ژر ژگن ہےۆہ نھۆھ منگلن کلگم وگٔری ط نِم سگٔری ہے ۄھِ وَنگن زِ ۄگٔنی
کُور کرِ رگو نٔ سۄننِ رگنی مطلن ےِ زِ ژۄھکھ نٔ نژھ رگنی ی سۄ ےۄسٔ
گص لی ۄھێ گیسگن َََََ

ےِ سورُے کےنہ گوس رگنی ہنھٔ نگمنھ َ نگقگٔنل نرھگش ننگن 0َ مۆز منگل
گوس ونگن مکگن ہےۆن ھێن ۄھُنٔ کِنہی َ سُ ۄھُنٔ نِ مگنگنٔے َ مَنٔ مےوس ھٔلی 
#ؤلی کێگہ ہنگم
ۃےگل ہےۆہ نٔ وۆنن َ نمێک مطلن گون ےِ زِ نٔ ھِمٔ نٔ ی کورِکہنی نِ سٔنی َ مننِ 
#مقرُور
مُووُون ےِ مێ گیسِ نِ نھؤ مننِ کورِ گیےنن َ منھ ملِ ۄھُمگ نھویے نھوُن َ 
نٔ نھؤ گٔہنھ نگمنھ منُن مگن ننھ منگلن نھو کلگم وگٔری ێ نگقٔے نمِ 
#ۃگٔطرٔ مێی نن لے
نگنگٔ نِ کٔنن نٔ گرِ نِ ھَکٔ ھێُن غ نےنھُے میو منگلس کێگہنگم ژینس ژٔ نِ ہے 
#کێگ ہنگم وَنگن گٔسٔکھ ێ
رگنی وۆنس ھرووگن سرمگوگرِنی گنن ھُنی نگھ ھنھ َمێ ۄھێ نس سٔنی ھنکٔ مینھے 
#کنھ
کھٔر نھؤنی کٔرنھ َ 
سرمگٔھگرنی ێ منگلن مرژھس نےِ َ مَنٔ لۆگ رگنی کُن گٔۄھ وہری وہری وُۄھنِ نٔ 
#وۆن نس
مزی ێ

رگنی کۆرس گٔنکگری گیےِ کلٔ گلٔ وِنھ گَسگن گَسگن نٔ مھٔ ۄھِ مھٔ ۄھِ ےقرگر نٔ
لٔو ہور ھُور کن وُۄھنِ 0 نمی سگنٔ گیےِ ۄنوں ی مرن مےۄٔنی ی وھےگ ی وگنکی ی 
#سرھمٔ ۄھونی رگنی
زنگنن ہنزٔ نَیٔ کھێوگہ شور ژرِ مۆم کرگنَ نژگن نٔ گیوگن زگےِ کُنھس منز 
منگرنر نینر کینھ ہے نےو نھن نگویزٔ وول لڑکٔ فرےفنٔ کعرنھ ی مٔژ رگٔوِنھ
ہگرِ ہنھ یونی مۄل وُنھن لگٔگِنھ ہے گوننھ َ نگویزٔ وگٔلس ووگنس مژر َ 
ْ0ْ3 6ُ113ٔ
منگلن نُل نمٔ ژھۄمٔ کرنگونٔ مۄکھٔ گنھٔ نھۆھ ی ۄنوں یێۄنی مُورن ھٔئی ھێُون
نرونہ مہن ےنھ نس کُنُے ھَکٔ نٔ ؤژھس 0َ

گژھُو ہنو گژھُو گہم ہنگر َوۄنی ژلۆھ نھکھ کرن وول 
نٔ گوہم نێگکھ مہرگزٔ لگلٔ 0 ۄنو ےِ نِ َونس ھَکٔ وھگن َ وفگگژھُو ےێنین وژھس
وھےگ ژێ کےگ ہو زنگنٔ مگملن منز ھرسٔ ھێن ی ےزنٔ مگنس 
نُنھی نرکٔر نٔ نێ منھ ۄھِ مُورن نِ وعژھس ژێ ےۄسٔ کگٔٔم کرٔنی گٔسٔے 
#سۄگوکھ
کٔرنھ َ ۄون گۄ وۄنی گژھن نٔ نگنگٔ ہن ۄلگؤنی َ نمِ مَن مھیر رگنی کُن نٔ 
#وۆننس نێۄوُہے
گژھی زیوُن ےنے کُور زےۆی نٔ نےِ گُھرگوَکھ نٔ نگونس لگگنھ َ نگقٔے
زنگنٔ نِ ژگےِ سگری گنھر نٔ ہےۆر نکھ منگل ھَکٔ ھی ھی نینر کینھ ژھنن َ رگنی گٔس
منگلس مکھ رۄھگن ی وَھگں نِ نٔ گسگن نِ ہنے مۄنیو رٔنی کھگولو 
ہنے گوش مےون ہے نھوی وۄنُ نرگٔوےُونِ وۄنی مگرُن
ۄھوے مگٔر ےُونے ێ منگل گوس کلٔ نرین منز رٔنِنھز ےز نس نھیھ کرنھ ی ژہِ
مَنٔ ژہِ ھروزس نگم وگنننس نٔ ژلنس وَنھ ژھگنیگن نٔ نگنھ کرگن ط ۄنوں مێۄنی 
ہنے ھررس گہے ی ھرگس ہے ی ہَنے مور ووس ہے ی ےگھِ مھرہے نھوو ھُہم مگلِنھٔ
کھۄکھرٔ مکگن ھسنگر نھمھ کرنھ ھرگو سُ کٔہی کہی نگم نینر َ وۄنی گٔس وےن زنگنن 
#ہنزٔ
نمٔ گیسٔ سگری رگنیل کُن نرٔ گیلؤنی گیلٔی گیوگن نٔ نژگن 
گسِ گژھ ہلؤ گیسن مھنک ہلؤ گیسن
زنر نٔ وگن گیسن مھنک ہلؤ گیسن
مسگلٔ ھگر گیسن مھنک ہلؤ گیسن

نمن گوس مژر گمن َ نہنھ نژنٔ گیونک رفنگ گوس سۄننٔ نوگےِ نےز گنٔے َ شور گوس

ْ0ْ3 7ُ114ٔ
نێُنھ زِ زور زور کرکھ نِ گٔسی نٔ نُوزنھ ہیکگن َ نِ کرنھ نِ نےِ رگنی مُورن ھئی 
#ہوک من
نٔ وۆن نس َ مێۄنی منگرکھ ہے ۄھُے 
منگرکھ کمِ کُے وۆنس مورن ھَئی منٔنی یێنمٔژ ھُونی ۄیرٔ مہن گنیگن گنیگن َ 
نڑی ہنھ ورمےلنس مینھ ہے کنھ مینھ َ

نڑی ےۄسٔ ھر وگزس مینھ وۄھنِ گٔس وۄشلے ےِ نٔ ژگےِ کنی ھۄنِ گنھر َ زنگنٔ 
ےہنزن نظرن ہنھی گیکگش مہرگزو نٔ مہرنیو سٔنی شونٔ رگٔھنھ ۄھِ گیسگن ےہنھی کن 
#سۄرنے
نوزنس نٔ ےہنز شہوگٔنی نٔ کگٔمی گۄھ نرگٔژ وُۄھنس کرےشِ ؤنِ ۄھێ گیسگن ی منے ےِ 
#نٔ گیےِ وۄلنس
ھُنکٔ نینھے گیےِ نمن زِ ۄھِ ہنزٔ نرگنھ نوزنٔ َ گٔزی کِ نینھے گوکھ سۄ زنےِ صھگکنن 
#َ ہھ ۄھُ
ےِ زِ نمو مرژھ نٔ ےنِ زِ مہرگزٔ کس ۄھُ نٔ کنێک ۄھُ ێ کێگ ۄھُ کرگن ێ نمن 
#گوس نلٔ ھگر سہرٔ
لگٔگِنھی شےرِ گۆنھ مٔرنھ ی گنھس کینھ کرمگن ہینھ ی گگر مہرگزٔ گٔۄھن نل ےوگن نٔ 
#سٔنی
وگنورن ی ونھگرن ی سورن ہنزٔ نرگنھ ےۄسٔ نہنھ سےۆھ سگھٔ زۄن ؤلنھ ےگوُن مہنھ 
#گٔس
نوگن َ نمو لوگ گیوُن َ 
ملی ےگر نلٔ کنِ ۄھِ زٔ نێمی ُلێمنیٔ ممے مٔینی َ زێنھ ٔ ھرے ۄھُ وۄذم 
#منگگن
ہنگ ھرٔے لگلٔ نِ ۄھس وۄزم ھِوگن نٔ نِ ۄھم گٔنی نھَونٔ ۃگٔطرٔ

نێگکھ لٔو وَننٔ نگھٔمی رنگٔ ہےرٔ نگنٔ ۄگنِ نۄسِ ۄھێ مرێنُِ نٔ نێۄوی کرِ ہنی 
نِم گیسٔ منٔنی کِنی سگری ھُنےۄِ مہرێنِ مننِ ۃےگلٔ ھگٔرےَو وگننگ مَژ َ 
گمِ ھۄسِ ھرۄسِ نٔ کرکٔ نگھٔکنی ھرگے ھےوی ہنھِ ھرشنٔ نگمنھ گیمٔنی
سگٔری ےگنری منگل سُنھ گرٔ کُن َ زننٔ مگنگ ھےؤی منھرس منز نٔ گٔنی گٔس َ ننٔ 
#گوس
منھر نِ نُوری وونمن ےێنِ لُوکٔ وسرٔ گوس َ 
سرمنۄ گےگن ۄنھ ی لمنرھگر نگرسنگھ ی کےسر سنگھ ی رُۆلُھ ی ھےوگنگ ی کرمُو ی ھلٔ 
#ومگلٔ 
ْ0ْ3 8ُ115ٔ
سگٔری گیے سمٔنھ َ کونھس مینھ گٔس زنگنٔ منگھنگ گَکھ ومع گگمٔژ نٔ نۄنٔ کنِ 
#گٔسی مرٔ ھژسنھ
گیمٔنی ہمسگےِ و مسگےِ نٔ گگمٔ نینر گیمنیو لکو علگؤ گٔس سرمگوگے ُھگرِنی ٔ نِ 
#وگٔنِنھ مےمٔژ َ
سرمگ وگے ےێمِ سورے گگم ھنےگ ہس گوس گۆنمن ی گٔس وۄنی نگقےن نِ ھنےگ ہس 
#گٔنٔنی ےژھگن 0َ 
وہلمِ ہنزٔ نرنوے کورِ عگشِ عنگےنی نٔ سلگمنی نِ گیسٔ گیمٔژ َ وہلمِ ہنھس 
#نٔیس نگٔے
سنُھ لڑکٔ قول نِ گوس ہگٔضر سمھمن َ نمُو لُو ےھنھین نے نس نٔ نێ ۃۆھ
گِشگرن کُن وُۄھِنھ سلگمنی رس کسِر گٔس گژھگن نوگنٔ سٔنز گیشٔنی عگشِ ی گۄر 
#ھگسنی
گۄنٔ ؤنی سگٔری گیسٔ منم نروننھم ملگلٔ ھگٔری مشرنھ گَنرھ گٔکِس ژہس منز 
#رگومٔژ

مُورِ ھنٔ وھێگےِنےِ مٔنزی رگنی کھکھرِ کٔینھ ی ےِمن سگرِنٔے منز گوس یۆن نگو 
#ورگژھنھ
نژگن َ ےێمِس ہمس ی ےس ؤنس ی گوس مشکھ ہیوگن نٔ لٔن گلٔ وگن رگنی گٔس 
#کےنژھگ
ہر گسٔ سگن نٔ ےنژھگ نے مروگے مگٔنھی نژگن َ نمی سُنھ گلنر شلگور گوس زننٔ کگنہ 
#ہگرٔ
رنگٔ ی نےۄل نٔ ۄھنل سر ھمگےس مگنس گٔر کرگن گوس َ نٔ ور وَر ھوگن ہےۆرے ہےۆر 
#گوس
کھسگن یرگنی ےێمِ سیھ ھۄکھو نٔ مصیننو ژوممن ہسن ھنێُک نگم کگٔسی وُۄھمن
گوس نٔ ی لۆگ کرنٔ منزی گٔۄھ نگنی کرنِ نظرن ھُگوش کرنِ نٔ نکر ھِنِ ےنھ کٔنیکگنہ
رگنی شر گٔنٔ گنھس کینھ رٔنِنھ ےس ونٔس وَنِ مکونس سری ےِ زژن ہنز شیشِ مریو 
#نرگٔوِنھ
ھُگوش کرنٔ مھری نٔ مھری نظرن نھۄس گَنِ 
نژن وگونین زنگنن ہنھی کِنی گوس سورے ھنےگ کِس گیرس ےونگ موژےومن
ےنھ منز نگگ زنگنٔ ی مرھ ی لُوکی نٔیی سگٔری رٔکھے ےگژ گٔسی ےِم مَنٔ رنگٔ ۄھکٔ نٔ 
#نرگٔنی ننے ےِ 
نٔ مۆنس رُوھ گَکےُ رنگ َ سری ےِ زٔژن ہنھ زنگ ےنھ منز سگٔری رنگ
ھیمگن ۄھِ نٔ ےِم نےۆن نےۆن نھِ کینٔ نگمنھ گنسگٔنی ھیمگغس نٔ عقلِ مۄہنگو ۄھ 
ْ0ْ3 9ُ116ٔ
ےنٔنری کِنی گوس نھلٔے کرکٔ نگھگہ َ کھینون ہنزٔ کھێوِ نٔ نۄکون ہنزٔ کوِ وگژ 
#مےۆنھُس
مینھ میوگن ی گکھ گِٔس ھکٔ ھگٔلی ھوگن کونھن ینٔ یگلنن نٔ کریری نینھن مینھ َ 
#گَکھ نھلٔے
رنگگہ نھلٔے نظگرگہ گوھر یننھی ےِم گٔسی ےگ نرٔی لُوکھ ےِم کلٔ نۆمرگونھز ھےِ گۄن
گیوگن ےوگن گٔسی َ نگوِ نٔ نھگلوِ وگٔے وگٔے گٔسی ھیوی ہنھی نھون گیو نٔ ےوگن َ 
نِم گٔسیسگٔری مننین گۄنگہن ہنھ کفگرٔ کرنِ گیمٔنی َ گۄنگہ ےِم کرنٔ گٔسی گیمٔنی َ 
گۄنگہ
ےِم کرنٔ گٔسی ےوگن نٔ گۄنگہ نٔ گۄنگہ ےِم نُنھِ کرنٔ ےِن 
مگنگ ھےوی ہنھِ ھرنگرٔ ۄھُ ژگنگی زُول
ہے مگنگ نی سنؤے نین نِ ۄھؤ ھےوی ےِ
شےر ۄھو وۄزٔلی موش وُویس لگٔگِنھ
مگنگرگنی ہنھِ ھرنگرٔ ۄھُ ژگٔنگی زُول
مھٔ وۆنھ نٔ نظگرٔ نھلیو َ سگرِؤے وُۄھ ۄوھری مہرنگن ھگس نٔ نٔمی
سُنھ نوے نھنشگم ھگس گٔسی سنن سنن وررےن ہنھ قگٔھٔ کٔینھ گورٔ مکگن َ ےگ نرین
ہنھ شور نٔ نہنزِ ھۄسٔ ھرۄس ی مہرنگن ھگسُن نٔ نگھنشگم ھگسن ننگٔوِنھ َ ےِمٔ 
#ھۄشوے
کنھ گیسٔ ہسن ہگل َ ےێمِ کِنی نِم ُ ۄُوھٔری نٔ گھنشگم ٔ کلٔ نۆمنرنھ نۄن کُن 
#گٔسی ؤۄھگن 
کنرٔ گٔسِنھ زن سوھٔ کری کٔری ھۆگٔنی گگٔمٔنی نٔ کنٔ مھیژٔ گیسَکھ شرمِ سٔنی 
#گلی گلی ھۄز لےمٔژ
ہَنٔ وگھ ؤری ےن ہنزٔ عگٔوزی ی زگٔری نٔ نھگمٔژ مَنٔ گٔس نہنھین گٔسن ژۄمِ ہنزٔ
مۄہرلٔو مٔژ نٔ ےِ ژھۄمٔ گٔس ھٔلیل نٔ ھگسنگن وَنگن َ 
گنھ لُوکٔ وسرس منز گٔس گَکھ کٔنی ہگن ط منژہن شنوہن ؤری ےن ہنزٔ 
#ۄۄنرٔہنگ َ 
سۄنھر شکیل نٔ رننِ وُن ی ےُس نمِ سگنٔ نیٔ عقےھنٔ ی ےێژھ مژھ نٔ لولٔ سگن 
#ھیوی مگنگےِ
ہنھی گۄن گوس گیوگن َ نس وُۄھنھ گٔسی مُکھ رگوگن َ سگرِنٔے لوکن ہنھین وُنھن 
#مینھ گوس

ْ0ْ3 10ُ117ٔ
گکے سوگل ۄھۄرٔ ۄھۄرٔ کرگن َ نظرٔ گیسٔ گَکے کنھ زگنٔنی ےژھگن ےیژی لۄکۄِ 
#ھگٔنسِ
منز کم گۄنگہ ۄھسِ گٔمی لڑکن کٔری مٔنی ێ شگےھ شگےھ گوس نٔ نمی کگنہ گۄنگہ 
#کۆرمن
نلی کِ گوس سُے گۄنہن گۆرمن نھرمن 
نێنھُے گیو منگل لُوکٔ وسرٔ نز وَنھ کیگن ی ھَکٔ ھوگن نٔ وول کھیوگ وون رگنی 
#نِش
مھێکس مینھ نھَوونس گنھٔ نٔ ھٔنن ھِنھ ووننس لڑکٔ ہگوگن رگنی ہِ کێگ ہے ۄھُے 
#لٔڑکٔ ی ہُ
کێگ ہے ہُ نٔمی ہو وگنھٔ سٔنی نھون گیوؤنس لڑکس کُن

رگنی وُۄھ ھُوری گٔمس ۃُونصُورنھ لڑکس کُنَ نس کی ھِلن وۄنھ زِ کورِ مےلیم 
#َر
زنر وگن نِ ہگوُن لگےق ھر َ منھٔ گٔنھری نرَوننس نڑی ہنھ ہگرہنِ نٔ مگنس گیےس گمر 
#نےل
ُگمر نھر ٔ ننِنھ گَلنٔ نٔ ولنٔ َ ےُون ووگن َ ےُون ےگؤ ورکس مگوِ ہنزٔ کورِ گیسِ 
#نگگِ گیمن
لوکٔ ووشِ مٔنی مٔنی گژھنھ رٔن رگنی نرۆننھ کنِ ھۄھ نِ روزنھ ۄنوں کۄمِ نٔ ۄیر 
#نگلٔ مۆن
ۃۄھ غرضی نٔ نفسگ نفسی ہنزٔ گَمِ نرٔ نگرِےِ گٔس نسٔنز سگٔرٔے شرٔم ژُورِ نھومٔن 
#ی سگری نھنک
رنھ گوس ھررٔ کرنھ نسٔھنین رۄۃسگرن کُن گرکھ ھِنھ گیمن َ سُے رنھ گو سلگمنی 
#ہنھ
مۄکھٔ مینھ غگٔن نٔ سۄ ؤژھ مننِ نوِ نێنِ کُن گیمے وۄلَے گرہے گژھو نٔ ہے 
#مێےس
ژھێنِنھ 
رگنی گٔس ےس ؤنس منٔنی گَۄھِ ھگٔر ہگوگن وُۄھنھے میۄنی ێ نٔ نرۆو 
#نولِنھ َ 
لگوو ی وگنکی ی نٔ کملی ی سگےِنٔے کُن سوگٔلی نظرو وُۄھنھ کلٔ گلٔ وِنھ مر ژھکھ 
#رگنی کےگ ہے
ۄھُ نے ےگھٔ 
ْ0ْ3 11ُ118ٔ
نگمنھ ژھےۆن رگنی ہنزٔن نظرن من ی نمِ وُۄھ ۄنون ےِ مھیر نُنھس لےھٔر
ژھنھ َ سوننٔ رۆس سُنھی وِ مھلےِ ہنھی مگٔنھی رگنی کٔرنس کُن ھٔرنھ
نظرگہ نٔ وۆنُن ہے کێگ گوم مَنٔ ؤۄھُن نِمو نظرو لٔڑکٔ نِ ےُس وۄنی نکھٔ گوس
گیمن ی نظرن ہنھ ہلم ھگٔرِنھ کێگ نگم ۃگٔرگنھ منگگن َ رگنی نروو ےکھم زےُونھ ھۄشگہ
ہے کێگ گوم ینگون ہے مےوم زُوس َ

شگۂ کھگرنٔ نرَوننھٔے ژۆل رگنی ہنھ َِوزوگر وُۄھگن وُۄھگن مھرٔ کٔرنھ کُنی 
#وُمھِ
نِ ژنٔ سٔنھٔر رنگٔ ھرگےس ژھنھ َ 
گۄیٔ وژھس گنھس ننھ منٔ گےےس سگٔ4ری سٔے مگنس نھرٔ نھرٔ ظگٔہر َ 
#لڑکس کُن نظرگہ کٔرنھ
وَوننس سے ہے ےہے ۄھُ سُے نٔ ےێمی مےگٔنس 
رگنی گوس وُنِ گگٔےلِ ےِنٔ وولُے زِ ہنٔ وگو ؤری ےن ہنزِ وۄنھٔ منزرٔ سٔنی 
#ۄھےنومنی
کلٔ ژۆن ہضُور سِنگھ میو ۃنر کےگری نگم کِنی وگٔنِنھ نکھے وۄھنِ ونھگں نوی ہنھ مروگے
نِ کٔرنھ لِنھٔ کھۄکھرِ نٔ نۄگؤن رگنی منھٔر مینٔ نِشِ َ گَز گیسٔ نہنز گٔۄھ نلگوس 
#مینھ
سرگن کرن وگلین کونرن ہنھٔ مکھٔ ھگھٔ نھلٔ مُورٔ مگٔنھی وُیوکرنس نےگر ی گیےِ گرگےِ 
#کرگن َ
مگٔزٔ سۄ نگؤنھزرٔ گیلین کُن لمگن 
نھنھرگےِ وُنھو ھوُن نس َ کُوری ژٔ کسٔے ۄھکھ وَھگن َ مێ کُن وُۄھی ےێمی
نێۄُو ۄھمِ ھێن َ ےس ہمےشِ نےصوس زگگ رُوز نٔ گھٔ ۄھُم گَکھ َ نےۄوی غھُوھٔ 
#نصےنٔ سمھمن

رگنی ہنھ رُوہ لننٔ نگمنھ وننٔ کرگن کرگن وون ہضرُور نیٔ ۃنر کۆن َ نہنزن 
#گٔۄھن
ہنزٔ گنگگ ومنگ گٔس نسٔنھس رےش ونس منز غگٔن گژھگن َ نلوکگ سٔنھِس مرنٔ منٔ 
#گٔسی
نمی سٔنھی گمنھٔ کُس نگم گٔنھی نِ ےووُن ۄیز ی گٔنی سگرِ ژھگنی نٔ کس ننزس لٔگی 
#مٔنی
نہنھی گیلو گٔسی مٔنی گٔمٔنی نٔ گیوگز گٔسٔس ۂنِس منز رَونٔ گمٔژ َ 
ْ0ْ3 12ُ119ٔ

وو گےو منو ھِنٔ لژھ زگٔلی 
ےِم لگل گَکِ مھرِ رگٔوی نم گنھ ےنی ۄھی مہگل 
لگلٔ نھلٔ مےلٔ نے ژێ کم کم ھُرھگنِ کُس کُس مۄکھنٔ مۄلُل نٔ گۄھۆےن
مۆز ھرگھگنٔ کنِ گۄھن ہنھ گگش 
نوے نٔ گیسِ ہضُوڑ سنگھ نِ گٔۄھ ھنےگ ہکین رِشنن منز کےنِ نگم ۄھکرنٔ گیمٔژ َ 
#رگومٔژ
نٔ نظگرٔ گٔسی نہنز نے4 نسی مینھ وھگن َ وۄنی گوس سُ مگنے نظگرٔ نِ نٔ نظر نِ َ 
#نمگشِ
نےن نِ نٔ نمگشِ نِ َ کلس گوسس گےری رنگٔ ھسنگر گنینھ َ ےێمکی لگنھ مژرنِ نٔ 
#مژرنٔ گٔسی
ےوگن َ ھنکین گوس سُ مننِ گٔش کٔژ گٔۄھ نٔ مشمٔ ؤنی نس صگفٔ لونۄِ سٔنی 
#وۄنھرگن َ 
سُ گوس زننٔ کگنہ وُوگےگہ ی سنی ےگٔسےگہ ےگر منگ رگمگ نگسگن َ سُ گوس ھنےگ ہس لنھ 
#ھوگن
مگر ھنےگ گوسس منٔ لگرگن 
قنرٔ ہنھس نٔنھس وگنٔ وُن گٔس نمیشش کگل مرگٔومٔژ نٔ سُ گوس وِۄھگن زےۆن 
#مرن نٔ
منزی نۄش رگنی ےۄسٔ کھگنھرٔ کِ ھۄۂ نگنُوھٔ گٔنھرٔ نۆھ ۄھێ گژھگن نٔ گلکگری شگلٔ 
#نٔلی کلےر لگٔگِنھ ی وۄزوِ
وۄون کگٔژٔ ننگرِ نرین ی ھگش کیٔوُن شرۄنی شرۄنی ۄھظ کرگن َ ےێل سۄۃۄشنوے 
#ژھنٔ ؤنی مگٔنز گُلی زٔنگنینھ
مرھٔنلی ژرٔ نظر ھنھ مننس ہیرٔ نگنس زگٔری ۄھێ کرگن 
مےگنِ نگنٔ مێ ھنن منٔنی گَکھ نےۄوی ہن نٔ ھِمے ژێ نس نھل ھہ ہنٔ 
نسٔینزی
شکلِ نہنزی عقلِ نٔ ہیرٔ نگنٔ ۄھُس گٔنکگر کرگن ونگن کُوری گیہن نی گھٔ 
#کێگ مگر ےِ
مےوگن گٔۄھ گگش ێ مےون نێۄو ێ گمِ مَنٔ ۄھُ سُ گۆش وۄنھرگن نُنھ ہور کُن مھرگن 
رگنی ہنھ زےُونھ مس گوس ہضۄُور گوس ہضُور سنگھینن گنھن ہھِس شہلس شفقنٔ کِس 
#سہلگنس منز
نۆینھ گورٔ ےورٔ لؤ ھوگن َ گز گوس نمس مننس رگٔوی منس مگٔلس نھلٔ کُس نگم

0 
