#LyX 1.3 created this file. For more info see http://www.lyx.org/
\lyxformat 221
\textclass scrbook
\language basque
\inputencoding latin1
\fontscheme default
\graphics none
\paperfontsize default
\spacing single 
\papersize Default
\paperpackage a4
\use_geometry 0
\use_amsmath 0
\use_natbib 0
\use_numerical_citations 0
\paperorientation portrait
\secnumdepth 3
\tocdepth 2
\paragraph_separation indent
\defskip medskip
\quotes_language english
\quotes_times 2
\papercolumns 1
\papersides 2
\paperpagestyle headings

\layout Title


\noun on 
LyX Tutoretza
\layout Author

egilea: LyX taldea
\begin_inset Foot
collapsed false

\layout Standard

Fitxategi honen arduradun nagusia 
\noun on 
John Weiss
\noun default 
 da.
 Iradokizunak edo erroreei buruzko zuzenketak LyX dokumentazioko posta-zerrendar
a bidal ditzakezu: <lyx-docs@lists.lyx.org>.
\newline 
Itzulpena: Iñaki Larrañaga Murgoitio (dooteo@euskalgnu.org) eta Sara Elorza,
 2004.
\end_inset 


\layout Standard


\begin_inset LatexCommand \tableofcontents{}

\end_inset 


\layout Chapter

Sarrera
\layout Section

Ongi etorri LyX-era! 
\layout Standard

Fitxategi hau LaTeX inoiz entzun barik edo ongi ezagutzen ez duten neska
 mutilentzat egina dago.
 Lasai ordea, LyX erabiltzeko LaTeX-i buruz ezer jakin beharrik ez daukazu.
 Azken finean, LyX-en ezaugarrietako bat, LaTeX-entzat ia WYSIWYG (
\emph on 
What You See Is What You Get
\emph default 
) interfazea eskeintzean datza.
 Hori bai, LyX bere osotasunean erabiltzeko gauza batzuk ikasi beharko dituzu.
\layout Standard

Ziurrenik, bi paragrafo artean hiru lerro zuri edo puntu 
\begin_inset Quotes eld
\end_inset 

.
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

 baten ondoren bi hutsune ezartzen saiatzeagatik eskuliburu hau irakurtzen
 ari zara.
 Hainbat buruhauste eta gero, ezinezkoa dela ohartuko zinen.
 
\layout Standard

Gertatzen dena zera da, bestelako testu prozesatzaileetako zenbait trikimailuk
 LyX-en ez direla erabilgarriak.
 Hau da, erabili izan dituzun testu prozesatzaile gehienetan tabulazioak,
 zuriuneak, paragrafo-tarteak, letra-tipoak eta bestelako batzuk eskuz idatzi
 behar izatea.
 Honekin jarraituz, dokumentuetako testua idazteaz gain bere itxura eta
 konposaketa lanak ere erabiltzaile bakoitzak lantzen ditu.
 LyX-ek ordea, itxura eta konposaketa arloak lantzen ditu, gauza garrantzitsuena
 zuri utziz: dokumentuaren edukia idaztea.
\layout Standard

Beraz, zatoz gurekin eta jarraitu irakurtzen.
 Tutoretza hau irakurriz denborari etekina aterako diozu.
\layout Section

Tutoretza hau zer 
\emph on 
da
\emph default 
 eta zer 
\emph on 
ez da
\emph default 
.
\layout Standard

Atal honekin serioski hasi baino lehen, gauza bat argitzea nahiko genuke.
 
\emph on 
Tutoretza 
\emph default 
honek 
\emph on 
Sarrera
\emph default 
-n agertzen den idazkera erabiltzen du\SpecialChar \@.
 Lehenbizi eskuliburu hau irakurtzen
 ari bazara, hobe lehenago 
\emph on 
Sarrera
\emph default 
 irakurtzen baduzu.
 Bai, une honetantxe esan nahi dugu.
\layout Standard

Orain letra-tipo bakoitzaren esanahia dakizunez, 
\emph on 
Tutoretza
\emph default 
 honen helburuetaz zertxobait mintzatzea nahi dugu.
\layout Subsection

Tutoretza erabilgarria izan dadin.
\layout Standard

Tutoretza hau adibide eta ariketekin osatua dago.
 Dokumentu honi zuku handiena ateratzeko irakurtzerakoan zenbait ariketa
 idazteko esango dizugu, gauza guztiak ongi ulertu dituzula ziurtatzeko.
 Berdin digu errezak badira ere (lehengusiñari ez esan zure ordez idazteko,
 horrek ez baitu balio eta...) gauza bakoitza ulertu arte ariketa guzti guztiak
 idatzi.
 Zure erosotasunerako (bai jatorrak garela!) PostScript® formatuan txosten
 hau inprima dezakezu.
\layout Standard

LaTeX ezagutzen baduzu, 
\emph on 
Tutoretza
\emph default 
 hau azkarrago irakur dezakezu, LyX-eko burutazio ugari LaTeX-ekoak baitira.
 Nola nahi ere, Lyx-ek ikasi beharreko halako jokaerak
\begin_inset Foot
collapsed true

\layout Standard

edo, gauza era dotoreago batean,"ezaugarriak"
\end_inset 

 ditu.
 Baldin eta 
\emph on 
Tutoretza
\emph default 
 osoa irakurtzeko asmorik ez baduzu, 
\begin_inset LatexCommand \ref{atal:latexerabiltzaileak}

\end_inset 

 atala begiratzea aholkatzen dizugu, LaTeX-eko adituei zuzendua baitago.
\layout Subsection

Aurkituko 
\emph on 
ez
\emph default 
 duzuna:
\layout Itemize

LyX-en ezaugarri guztien azalpen zehatzak.
\begin_deeper 
\layout Standard

Zer? 
\emph on 
Erabiltzailearen Gida
\emph default 
 birritan nahi duzu?
\layout Standard

Serioski mintzatuz, zu ernatu eta tresna honekin idazten jartzea nahi dugu,
 
\emph on 
Erabiltzailearen Gida
\emph default 
 bakarrik behar izango duzularik.
 LyX-en ezaugarri guztiak hemen sartuz gero 
\emph on 
Tutoretza
\emph default 
 luzegia izateaz gain informazio errepikatua eduki eta beti ere zaharkitua
 izango litzateke.
\layout Standard

Alferrikako lan errepikakor eta aspergarria izango litzateke 
\emph on 
Erabiltzailearen Gida
\emph default 
 bikoiztea, eta gainera zaharkitua geldituko litzateke (eta erabat luzea).
 Gauzen sarrera egitea bakarrik nahi dugu; pentsatu atal bakoitzaren amaieran
 "
\emph on 
Erabiltzailearen Gida
\emph default 
 ikusi" bezalako esaldia agertuko dela.
\end_deeper 
\layout Itemize

LaTeX-en azalpen zehatza.
\begin_deeper 
\layout Standard

Premiagabekoak.
 LaTeX-ekin egin daitezkeen trikimailu batzuk ikasteko gogoa edukiz gero,
 berorri buruzko liburu bat lor dezakezu.
 Gai honi buruz idatzita hainbat liburu on daude merkatuan (bai, alboko
 kaleko frutategian adibidez).
 Azken finean, zertarako gurpila berriz asmatu\SpecialChar \ldots{}

\end_deeper 
\layout Standard

Beraz, gora bihotz ausartak, aurrera jarraitzeko ordua iritsi zaigu eta.
 Zure lehenbiziko dokumentua egiteko unea da\SpecialChar \ldots{}

\layout Chapter

LyX-ekin hastea
\layout Section

Lehenbiziko LyX dokumentua
\layout Standard


\begin_inset LatexCommand \label{atal:lyxlehenidazkia}

\end_inset 

 Oso ondo.
 Idazten hasteko prest zaude.
 Hasi aurretik ordea, 
\emph on 
Tutoretza 
\emph default 
hau hezigarri, erabilgarri eta atseginagoa gertatuko zaizulakoan, gauza
 batzuk esan beharrean gaude.
\layout Standard

Dagoen informazio asko hemen azalduko ez dugunez, laguntzako beste fitxategi
 batzuk bilatu beharrean egongo zara.
 Zorionez, erraza da.
 LyX abiatu.
 
\family sans 
\bar under 
L
\bar default 
aguntza
\family default 
 menuan 
\emph on 
Erabiltzailearen Gida
\emph default 
 aukeratu.
 Horrela baderitzozu, 
\emph on 
Tutoretza
\emph default 
 ere kargatu (une honetan pantailan irakurtzen ari ez bazara bederen).
 Horrela, zure fitxategia
\begin_inset Foot
collapsed true

\layout Standard

LyX-en ezaugarrien erabilera gisa adibide onak izango dira.
\end_inset 

 idazten ari zaren bitartean irakur baititzakezu.
 Dokumentu bat baino gehiago irekita badituzu, 
\family sans 
Dokumentuak
\family default 
 menua erabili hauen artean mugitzeko.
 
\emph on 
Tutoretza
\emph default 
 honek ez ditu zehatz-mehatz azalduko beste LyX eskuliburuetan agertzen
 diren gaiak .
 Hasera batean nahiz eta zuretzako zailagoa izan, 
\emph on 
Tutoretza
\emph default 
 motzagoa izatea lortzen du.
 Beste gidak erabiltzera bultzatuko zaitu, epe luzera denbora asko aurreztuz.
\layout Standard


\emph on 
Tutoretza
\emph default 
-n ondorengo programak instalatuta dauzkazula onartuko dugu: ongi baino
 hobekiago darabilen LyX-eko bertsio bat, LaTeX, 
\family typewriter 
xdvi
\family default 
 edo dvi fitxategi-ikustailea eta 
\family typewriter 
dvips
\family default 
 tresna (
\family typewriter 
dvi
\family default 
 formatutik PostScript®-era bihurtzen duen beste programaren bat) eta (nola
 ez) inprimagailu bat.
 Agian gehiegi suposatzea izango da, baina aurreko programatariko bat falta
 bada zuk (edo sistemako administratzaileak) instalatu beharko duzu.
 Beste eskuliburuetan instalazio lanak nola egin aurkitu ahal izango dituzu.
\layout Standard

Azkenik, zure trebezia lantzeko asmoz LyX-en fitxategi bat prestatu dugu.
 Bere izena 
\family typewriter 
eu_adibide_gordina.lyx
\family default 
 da.
 LyX-eko ezaugarri dotoreak ezagutzen ez dituen batek idatzi duela pentsatu.
 Funtzio berriak ikasten ari zaren heinean 
\family typewriter 
eu_adibide_gordina.lyx
\family default 
 fitxategiko zati batzuk zuzentzeko eskatuko dizugu.
 Gauzak zuzentzeko trikimailu politak dauzka
\begin_inset Foot
collapsed true

\layout Standard

Trikimailuak horia koloredun 
\begin_inset Quotes eld
\end_inset 

oharretan
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

 agertzen dira .
 Hauen gainean saguarekin klikatuz irakur ditzakezu.
\end_inset 

.
 Tranpa egitea nahi baduzu (edo egindakoa aztertzeko asmoz), 
\family typewriter 
eu_adibide_lyx-atua.lyx
\family default 
 fitxategia daukazu, non LyX-en aditua den norbaitek idatzitako testu berdina
 daukan.
\layout Standard

Adibide-fitxategiak 
\family typewriter 
examples
\family default 
/ direktoriopean aurki daiteke, 
\family sans 
\bar under 
F
\bar default 
itxategia\SpecialChar \menuseparator
I
\bar under 
r
\bar default 
eki
\family default 
 menua hautatu eta 
\family sans 
Adibideak
\family default 
 botoian klikatuz lor ditzakezu.
 Landugabeko dokumentua ireki, 
\family typewriter 
eu_adibide_gordina.lyx
\family default 
, eta honen gain idazteko
\family sans 
\bar under 
 F
\bar default 
itxategia\SpecialChar \menuseparator
Gorde\SpecialChar ~
honela...

\family default 
\series bold 
 
\series default 
aukera erabiliz zure 
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

etxeko
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

 direktorioan kopia bat gorde.
 Dokumentua zuzentzen zoazen heinean, aldaketak dvi irteeran nola eragiten
 duten ikus dezakezu.
\layout Standard

Gainera,
\family typewriter 
 examples/
\family default 
 direktorioan dauden beste adibide-fitxategiek LyX-ekin landuago dauden
 gauza politak burutzen erakutsiko dizkizute.
 Eskuliburuetan (bere luzera edo beste arrazoiengatik) agertzen ez diren
 beste gauza erabilgarriak erakusten dira.
 
\emph on 
Tutoretza
\emph default 
 hau irakurri ondoren, edo LyX-ekin gauza dotoreagoak egiterako orduan zalantzar
ik edukiz gero, fitxategi hauek begira ditzakezu.
\layout Subsection

Idaztea, ikustea eta inprimatzea
\layout Itemize

Ireki fitxategi berria
\family sans 
\bar under 
 F
\bar default 
itxategia\SpecialChar \menuseparator

\bar under 
B
\bar default 
erria...
 erabiliz.
\layout Itemize

Idatzi honelako esaldi bat
\family typewriter 
:Nere LyX lehen idazkia!.
\layout Itemize

Gorde dokumentua (
\family sans 
\bar under 
F
\bar default 
itxategia\SpecialChar \menuseparator
Gorde\SpecialChar ~
honela...
\family default 
)
\layout Itemize

Exekutatu LaTeX
\family typewriter 
 dvi
\family default 
 fitxategia sortzeko
\family sans 
\bar under 
 I
\bar default 
kusi\SpecialChar \menuseparator

\bar under 
D
\bar default 
VI
\family default 
\SpecialChar \@.
 Leiho nagusian unean lantzen ari diren komandoak ikus ahal izango dituzu.
 LaTeX-eko mezuak dira, oraingoz ezikusi ditzakezu.
 LyX-ek 
\family typewriter 
xdvi
\family default 
 programa (edo bestelako 
\family typewriter 
dvi
\family default 
 ikustaria) abiatuko du, zeinek beste leiho berri bat sortuz, berton zure
 dokumentua inprimatua nola geldituko den erakutsiko dizun.
\begin_inset Foot
collapsed false

\layout Standard


\family typewriter 
xdvi
\family default 
 atzeko planoan exekutatzen utziz denbora aurrez dezakezu.
 Ondoren, 
\family sans 
\bar under 
I
\bar default 
kusi\SpecialChar \menuseparator

\bar under 
E
\bar default 
guneratu\SpecialChar \menuseparator

\bar under 
D
\bar default 
VI
\family default 
 erabili eta LaTeX-en ekitaldia amaitzean 
\family typewriter 
xdvi
\family default 
-ko lehioan klikatu .
\end_inset 


\layout Itemize

Inprimatzeko
\family sans 
\bar under 
 F
\bar default 
itxategia\SpecialChar \menuseparator
In
\bar under 
p
\bar default 
rimatu...

\family default 
 menua hautatu eta 
\family sans 
Inprimatu
\family default 
 botoian klikatu.
\layout Standard

Zorionak! Zure lehenbiziko LyX dokumentua idatzi eta inprimatu duzu.
 Beste guztia huskeriak bakarrik dira, 
\emph on 
Tutoretza
\emph default 
 , 
\emph on 
Erabiltzailearen Gida
\emph default 
 eta 
\emph on 
Ezaugarri hedatuak 
\emph default 
eskuliburuetan zehar azalduko direnak.
\layout Subsection

Eragiketa bakunak
\layout Standard

LyX-ek testu prozesatzaile batekin egin ditzakezun gauza gehienak egin ditzake.
 Automatikoki hitzak banandu eta paragrafoak koska ditzake.
 Ondoren, ekintza sinple batzuen azalpen laburrak dauzkazu.
\layout Description

Desegin LyX-ek hainbat desegite-maila ditu, uneko dokumentua editatzen hasi
 eta orain arteko guztiak desegin ditzakezu 
\family sans 
\bar under 
E
\bar default 
ditatu\SpecialChar \menuseparator

\bar under 
D
\bar default 
esegin
\family default 
 hautatuz behin eta berriz.
 Gehiegi desegiten baduzu, aldaketak berreskuratzeko 
\family sans 
\bar under 
E
\bar default 
ditatu\SpecialChar \menuseparator

\bar under 
B
\bar default 
erregin
\family default 
 hautatu.
 
\begin_deeper 
\layout Standard

Gaur egun, desegin komandoa 100 urratsetara mugatua dago.
 Gauza guztientzako ez da erabilgarria (adibidez, dokumentuaren diseinuaren
 aldaketan).
 Hauetariko bakoitza LyX errorea bezala onartuta dago.
\end_deeper 
\layout Description

Ebaki/Itsatsi/Kopiatu Erabili
\series bold 
\bar under 
 
\family sans 
\series default 
E
\bar default 
ditatu\SpecialChar \menuseparator

\bar under 
E
\bar default 
baki
\family default 
, 
\family sans 
\bar under 
E
\bar default 
ditatu\SpecialChar \menuseparator

\bar under 
I
\bar default 
tsatsi
\family default 
 eta 
\family sans 
\bar under 
E
\bar default 
ditatu\SpecialChar \menuseparator

\bar under 
K
\bar default 
opiatu
\family default 
\series bold 
 
\series default 
testua ebaki, itsatsi eta kopiatzeko.
 Edo itsatsi automatikoki hautatutako testua (beste zenbait programetako
 hautapenak ere bai) 
\emph on 
saguaren
\emph default 
 
\emph on 
erdiko botoia
\emph default 
rekin.
\layout Description

Bilatu/Ordeztu Erabili
\family sans 
\bar under 
 E
\bar default 
ditatu\SpecialChar \menuseparator
Bilatu\SpecialChar ~
eta\SpecialChar ~
ordeztu
\family default 
 esaldi edo hitzak bilatzeko.
 Elkarrizketa-koadroan, 
\family sans 
Bilatu\SpecialChar ~

\bar under 
h
\bar default 
urrengoa
\family default 
 botoiarekin bilatu, eta 
\family sans 
\bar under 
O
\bar default 
rdeztu
\family default 
 aurkitu den hitza ordezteko erabil
\family sans 
 ezazu
\begin_inset Foot
collapsed true

\layout Standard

Amaitzean lehiotxoa itxi.
 Edo irekita utzi lagungarriagoa dela baderitzozu.
 LyX-eko elkarrizketa-koadro gehienak (
\series bold 
Bilatu eta ordeztu
\series default 
, 
\series bold 
Gaien aurkibidea
\series default 
, 
\series bold 
Diseinua
\series default 
 edota matematikako hainbat bezala) modu honetan erabil ditzakezu.
 Elkarrizketa-koadro gutxi batzuk, 
\series bold 
\bar under 
F
\bar default 
itxategia\SpecialChar \menuseparator

\bar under 
I
\bar default 
reki...

\series default 
 bezalakoak itxi arte lehio nagusian ezer egiten ez dizute utziko.
 Lehio nagusian fokoa daukazula, edo elkarrizketa-koadro batean komando
 bat idazten ari zarela ziurtatu.
\end_inset 


\family default 
.
 Bilaketetan maiuskula eta minuskulak bereiz ditzan edo hitz osoak soilik
 bilatzeko aukera eskaintzen zaizu.
 Dokumentuan gorantz ere bilatu dezakezu.
\layout Description

Karaktereak\SpecialChar ~
formateatzea Testua 
\emph on 
enfasiarekin
\emph default 
 (karaktere etzanak), 
\series bold 
lodia
\series default 
, edo 
\noun on 
Izen estiloa
\noun default 
 (normalean maiuskula txikiak izaten dira, pertsonen izenentzako) eran ezartzeko
 
\family sans 
\bar under 
D
\bar default 
iseinua\SpecialChar \menuseparator

\bar under 
K
\bar default 
arakterea
\family default 
 menua erabili.
\layout Description

Tresna-barra Ekintza erabilgarrienak lantzeko botoiak dauzka (menuen azpian
 dago), adibidez 
\family sans 
Itsatsi
\family default 
 edo 
\family sans 
Inprimatu
\family default 
 botoiak.
\layout Standard

Noski, oraindik ez duzu nahikoa idatzi funtzio hauen erabilgarritasuna aztertzek
o.
 Gehiago idaztean desegin, itsatsi, kopiatu e.a.
 erabiltzen saia zaitez.
\layout Subsection

WYSIWYM: zuriuneak LyX-en
\layout Standard


\begin_inset LatexCommand \label{atal:zuriuneak}

\end_inset 

Gauza zailenetariko bat (erabiltzaile berrientzako) LyX-ek zuriuneak erabiltzeko
 modura ohitzea izaten da.
 Nahiz eta mila bider 
\family sans 
lerro\SpecialChar ~
itzulera
\family default 
 (
\family sans 
Enter
\family default 
 edo
\series bold 
 
\family sans 
\series default 
Return
\family default 
) sakatu, lerro zuri bakarra lortuko duzu.
 Nahiz eta tua sutu arte 
\family sans 
zuriune
\family default 
 (
\family sans 
Spacebar
\family default 
 izeneko 'luuuze' hori) astindu, zuriune bakar bat besterik ez duzu lortuko.
 LyX-ek ez dizu lerro huts batean zuriune bat sartzen utziko.
 
\family sans 
Tabulatzaile
\family default 
 k ez du testua koskatuko, gainera tabulaziorik ez 
\emph on 
dago
\emph default 
! Orrialdearen gainean marjinak edo tabulazioak ezartzeko erregelarik ere
 ez dago.
\layout Standard

Testu prozesatzaile komertzial asko WYSIWYG izakeran oinarritzen dira: 
\begin_inset Quotes eld
\end_inset 

ikusten duzuna lortzen duzu
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

.
 LyX-ek ordea, 
\begin_inset Quotes eld
\end_inset 

Ikusten duzuna 
\emph on 
esanahi
\emph default 
 duzu
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

 izakeran oinarritzen da.
 Idatzi nahi duzuna eta beste dena, konposaketa lanak, LyX-en eskuetan utzi
 ezazu, lantxo hori txukun-txukun eta polit-polita uzten bera arduratuko
 baita.
 
\family sans 
Lerro\SpecialChar ~
itzulera
\family default 
 batek paragrafoak gramatikalki bereizten ditu, 
\family sans 
zuriune
\family default 
 batek bi hitz bereizten dituen bezalaxe, eta gauzak horrela izanda, lerro
 itzulera gehiago sartu beharrik ez dago; bestalde, 
\family sans 
Tabulatzaile
\family default 
 batek gramatika ikuspegitik zereginik ez dauka, beraz LyX-ek ez du onartzen.
 Azken finean, LyX erabiliz denborarik gehien dokumentuaren 
\emph on 
edukian
\emph default 
 burubelarri idazten igaroko duzu, eta gutxiengoa 
\emph on 
itxuran
\emph default 
.
 WYSIWYM-en esanahia hobekiago ulertzeko ikus 
\emph on 
Sarrera
\emph default 
.
\layout Standard

LyX-ek dokumentuaren egitura fintzeko lantzeko aukera (asko) eskaintzen
 dizkizu.
 Agian esan nahi zenuena,
\emph on 
 behar zuen
\emph default 
 bezala ez du inprimatuko.
 
\emph on 
Erabiltzailearen Gida
\emph default 
-k honi buruzkoak argitzen dizu.
 Horizontal eta bertikal betegarriei buruzko azalpenak ditu, hainbat zuriune
 edo lerro hutsak baino gaitasun handiagoa daukate.
 Paragrafo, lerrokatze, letra-tipo, letra-tamaina eta bestelakoak eskuz
 alda ditzakezu.
 Benetako ideia da, zu zeu dokumentuaren edukian murgiltzea, eta amaitzean
 soilik arduratzeko gauzak fintzeaz.
 Egungo testu prozesatzaile estandarrekin, idazten zabiltzan unean dokumentuaren
 itxurak arreta galarazten zaitu.
\layout Section

Inguruneak
\layout Standard

Dokumentu bateko zati ezberdinek xede ezberdinak dituzte: zati hauei 
\emph on 
inguruneak
\emph default 
 deritzogu.
 Dokumentu bateko gehiengoa testu arrunta izan ohi da.
 Ataleko (kapituluak, azpiatalak, e.a.) izenburuek azalduko den gai edo azpigai
 berriak hastera doazela jakinarazten diote irakurleari.
 Dokumentu mota batzuk ingurune berezi batzuk dauzkate.
 Egunkari bateko artikulu batek titulu eta laburpen bat edukiko du.
 Gutun batek berriz, horietarikorik ez du edukiko, bidaltzailearen helbidea
 edukitzeko ingurune apropos bat edukiko du ziurrenik.
\layout Standard

Inguruneak LyX-en oinarrizko 
\begin_inset Quotes eld
\end_inset 

Ikusten duzuna esanahi duzu
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

 filosofiaren zati nagusiak dira.
 Ingurune zehatz batek letra-tipo, letra-tamaina, koskatze, lerro tarte
 eta beste berezitasun batzuk eska ditzake.
 Arazoa areagotzen da ingurune zehatz bat aldatzerakoan: egunkari batek
 bere tituluentzako letra-lodia, 18 tamainakoa eta pararagrafo zentratuak
 erabil ditzaken bitartean beste batzuk 15 tamainako letra-etzana eta ezker
 lerrokatutakoa erabil dezakete; hizkuntza ezberdinek koska-estandar ezberdinak
 eska ditzakete; eta bibliografietako egiturak asko alda daiteke.
 LyX-ek formatu-estilo ezberdin guztiak ikastea sahiestuko dizu.
\layout Standard


\family sans 
Ingurunea
\family default 
 menua tresna-barraren ezkerrean kokatua dago (
\family sans 
\bar under 
F
\bar default 
itxategia
\family default 
 menuaren azpian, hain zuzen ere).
 Une bakoitzean zein ingurunean idazten ari zaren erakusten du.
 Zure lehen dokumentua idazten ari zinen bitartean 
\begin_inset Quotes eld
\end_inset 

Estandarra
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

 azaltzen zuen, testuen ingurune lehenetsia delarik.
 Nola dabiltzan ikusteko, dokumentu berrian gune ezberdinak jar ditzakezu.
 
\family sans 
Ingurunea
\family default 
 menua saguarekin klikatuz ireki eta bertako edozein elementu hautatu.
\layout Subsection

Atalak eta azpiatalak
\layout Standard

Zure LyX-eko fitxategiko lehen lerroan 
\family typewriter 
Sarrera
\family default 
 idatzi, eta
\family sans 
 Ingurunea
\family default 
 menuan
\begin_inset Foot
collapsed true

\layout Standard

Ez daukazu lerro osoa hautatu beharrik.
 Ezer ez baduzu hautatzen, LyX-ek unean zauden paragrafoa hautatutako ingurunera
 aldatuko du.
 Bestalde, hainbat paragrafo ingurune batera aldatzeko lehenbizi paragrafoak
 hautatu eta ondoren zehaztu inugurunea.
\end_inset 

 
\family sans 
Atala
\family default 
 hautatu.
 Ziurtatu zaitez 
\family sans 
Atala
\family default 
 hautatzen duzula eta ez 
\family sans 
Atala*
\family default 
, beherago azalduko da zergatia.
 LyX-ek atala 
\begin_inset Quotes eld
\end_inset 

1
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

 bezala zenbatzen du eta atalaren izenburua letra-tamaina handiagoz ezartzen
 du.
 Orain 
\family sans 
lerro\SpecialChar ~
itzulera
\family default 
 sakatu\SpecialChar \@.
 Ikus dezakezuna 
\family sans 
Ingurunea
\family default 
 menuan 
\begin_inset Quotes eld
\end_inset 

Atala
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

-tik 
\begin_inset Quotes eld
\end_inset 

Estandarra
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

egoerara igarotzen da.
 Ataleko izenburuak, ingurune asko bezala, 
\family sans 
lerro\SpecialChar ~
itzulera
\family default 
 zapaltzerakoan amaitzen direla onartzen da.
 Dokumentuaren sarrera idatzi:
\layout LyX-Code

Hau nere LyX-eko lehen doklumentuaren sarrera bat da.
\layout LyX-Code

\layout Standard


\family sans 
Lerro\SpecialChar ~
itzulera
\family default 
 berriz sakatu, eta 
\family sans 
Ingurunea
\family default 
 menuan 
\family sans 
Atala
\family default 
 hautatu.
 LyX-ek 
\begin_inset Quotes eld
\end_inset 

2
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

 idatzi eta izenburu bat idatzi zai dago.
 
\family typewriter 
Gauza gehiago
\family default 
 idatzi, eta ikusiko duzu ataleko izenburu bezala ezarriko duela.
\layout Standard

Gauzak hobetuz doaz.
 Joan 1.
 atalaren amaierara (
\begin_inset Quotes eld
\end_inset 

nere LyX-eko lehen
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

 paragrafoaren atzera), sakatu 
\family sans 
lerro\SpecialChar ~
itzulera
\family default 
, eta 
\family sans 
Ingurunea
\family default 
 menuan 
\family sans 
Atala
\family default 
 hautatu.
 Berriro LyX-ek 
\begin_inset Quotes eld
\end_inset 

2
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

 idatzi eta ataleko izenburuaren zai egongo da.
 Idatzi
\family typewriter 
 Dokumentu honi buruz
\family default 
.
 
\begin_inset Quotes eld
\end_inset 

Gauza gehiago
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

 atala, lehenxeago 2.
 atala zena, automatikoki 3.
 atal bezala berzenbatua izan da! WYSIWYM egiazko eran, dokumentuko testuak
 atalen izenburu bezala identifikatu behar dituzu, LyX arduratuko baita
 zenbatze eta konposatze lanetaz.
\layout Standard


\family sans 
Lerro\SpecialChar ~
itzulera
\family default 
 sakatu, 
\family sans 
Estandarra
\family default 
 ingurunera itzultzeko, eta datozen bost lerroak idatzi:
\layout LyX-Code

Atalak eta azpiatalak beherago azaltzen dira.
\layout LyX-Code

Atalaren azalpena
\layout LyX-Code

Atalak azpiatalen baino handiagoak dira.
\layout LyX-Code

Azpiatalaren azalpena
\layout LyX-Code

Azpiatalak atalak baino txikiagoak dira.
\layout Standard

Bigarren lerroan kurtsorea kokatu eta 
\family sans 
Ingurunea
\family default 
 menuan 
\family sans 
Azpiatala
\family default 
 hautatu.
 LyX-ek azpiatala 
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

2.1
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

 bezala zenbatuko du, eta letra-tamaina testu arruntarena baino handiagoa
 eta atalen izenburuena baino txikiagoa ezarriko dio.
 Laugarren lerroa 
\family sans 
Azpiatala 
\family default 
ingurunera aldatu baita ere.
 Pentsatzen zenuen bezala, LyX-ek azpiatala 
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

2.2
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

 bezala zenbatzen du.
 Beste atal bat sartzen baduzu 2.aren aurretik, 2.\SpecialChar ~
atala 3.\SpecialChar ~
atalera berzenbatua
 izango da, bere azpiatalak berriz 
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

3.1
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

 eta 
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

3.2
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

-ra.
\layout Standard

Zatitzeko maila sakonagoak 
\family sans 
Azpiazpiatala
\family default 
, 
\family sans 
Paragrafo
\family default 
 eta 
\family sans 
Azpiparagrafoak
\family default 
 dira.
 Beraiekin zure kasa jolasten utziko dizugu.
 Paragrafo eta azpiparagrafoen izenburuek jatorriz zenbatugabe eta azpiparagrafo
ak koskatuta daudela ohartuko zara; hau aldatzeko 
\emph on 
Erabiltzailearen Gida
\emph default 
 irakurri.
 Zatitze maila altuena 
\family sans 
Kapitulua
\family default 
 goiburuak dira, 
\family sans 
Atala
\family default 
 gainetik, baina LyX dokumentuetako testu-klase batzuetan bakarrik erabil
 ditzakezu (
\begin_inset LatexCommand \ref{atal:testuklaseak}

\end_inset 

 atala ikusi).
\layout Standard

Azkenik, baliteke zenbatu gabeko atal eta azpiatalak nahi izatea.
 Horretarako ere badaude beste gune batzuk.
 Atalen izenburuak 
\family sans 
Atala*
\family default 
 ingurunera (agian
\family sans 
 Ingurunea
\family default 
 menuan beherantz mugitu beharko zara) aldatzen badituzu, LyX-ek atal normaletak
o letra-tamaina berdina erabiliko du, baina ez ditu zenbatuko.
 Badaude 
\begin_inset Quotes eld
\end_inset 

izardun
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

 izenburuak 
\family sans 
Azpiatala
\family default 
 eta 
\family sans 
Azpiazpiatala 
\family default 
inguruneentzako.
 Atal eta azpiatal bat edo beste izardun ingurunetara bihurtzea saiatu eta
 ohartuko zara nola beste zenbakiak eguneratuak izaten diren.
\layout Standard


\series bold 
Ariketa
\series default 
: Konpondu 
\family typewriter 
eu_adibide_gordina.lyx
\family default 
 fitxategiko atal eta azpiataleko izenburuak.
\layout Subsection

Zerrendak eta azpizerrendak
\layout Standard

LyX-ek zerrendak osatzeko zenbait ingurune ditu.
 Zerrenden hainbat ingurunek eskema bat idaztean 
\family sans 
Tabulatzailea
\family default 
 ri mila bider sakatzea edo zerrenda baten erdian puntu berri bat idaztean
 beste denak berzenbatzea sahiestuko dizu.
 Honela, zerrendaren edukiaz arduratuko zara soilik
\begin_inset Foot
collapsed true

\layout Standard

Bai, badakigu hau 
\emph on 
Tutoretza
\emph default 
 honetan behin eta berriz azalpen honi enfasia jartzen diogula.
 LyX-en filosofia nagusia 
\emph on 
da
\emph default 
 ordea, beraz barka iezaiguzu.
\end_inset 

.
 Dokumentu mota ezberdinek, noski, zerrenda ingurune ezberdinak behar dituzte:
\layout Itemize

Diapositiben aurkezpeneko punto ezberdinak deskribatzeko 
\family sans 
Elementua
\family default 
 inguruneko pinportatxo-zerrenda erabili beharko luke.
\layout Itemize

Eskema batek 
\family sans 
Zenbatuta 
\family default 
inguruneko zenbatutako zerrenda (eta hizkiz osatutako azpizerrendak) erabil
 lezake.
\layout Itemize

Hainbat softwareko paketeak azaltzen dituen dokumentu batek 
\family sans 
Azalpena
\family default 
 ingurunea erabil dezake, non zerrendako elementu bakoitza letra-lodia duen
 hitz batekin hasiko den.
 
\layout Itemize


\family sans 
Zerrenda 
\family default 
ingurunea (LaTeX-en ez da aurkitzen)
\family sans 
 Azalpena
\family default 
 ingurunearekin konparatuz apur bat ezberdina da.
\layout Standard

LyX beste testu prozesatzaileen baino hobeago izatearen arrazoiei buruzko
 zerrenda bat idatziko dugu.
 Zure dokumentuaren leku batean zera idatzi:
\layout Standard


\family typewriter 
LyX beste testu prozesatzaileen baino hobeagoa da zeren eta:
\layout Standard

eta sakatu 
\family sans 
lerro\SpecialChar ~
itzulera
\family default 
.
 Orain 
\family sans 
Ingurune
\family default 
 menuan 
\family sans 
Elementua
\family default 
 hautatu.
 LyX-ek lerro hasieran pinportatxo bat idazten du (berez 
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

izartxo
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

 bat, baina irteerako emaitzean borobil batean bihurtzen da).
 Zure zergatiak idatzi:
\layout LyX-Code

Konposaketa lana zure ordez egiten du.
\layout LyX-Code

Matematikak WYSIWYG dira.
\layout LyX-Code

Oso erraza da zerrendak sortzea!
\layout Standard

Zerrenda motako inguruneak, goiburuen ez bezala, 
\family sans 
lerro\SpecialChar ~
itzulera
\family default 
 sakatzerakoan ez dira amaitzen.
 Horren ordez, LyX-ek zerrendako hurrengo elementuarekin jarraituko duzulakoan
 dago.
 Aurreko adibidea hiru elementuz osatutako zerrenda bat da.
 Zerrendako elementu batean paragrafo bat baino gehiago edukitzeko 
\family sans 
jauzi\SpecialChar ~
babestua
\family default 
\series bold 
 
\series default 
erabili, 
\family sans 
K-Lerro\SpecialChar ~
itzulera
\family default 
 sakatuz.
 Zerrenda ingurunetik irtetzeko 
\family sans 
Estandarra
\family default 
 ingurunea hautatu (edo 
\family sans 
M-p\SpecialChar ~
s
\family default 
 -elkartea erabili).
\layout Standard

Zerrenda polit bat lortu duzu.
 Inprimatzean zein itxura edukiko duen ikusteko exekutatu LaTeX.
 Baina, zer gertatzen da arrazoiak zenbatuta edukitzea nahi badituzu? Hautatu
 zerrenda osoa
\begin_inset Foot
collapsed true

\layout Standard

LyX-ek lehenbiziko pinportatxoa aukeratzen ez dizu utziko, zerrendaren 
\emph on 
aurreko
\emph default 
 parrafoa ez baduzu aukeratzen, bederen, eta ziurrenik ez duzu nahiko hori
 egiterik.
 Era berean, atalen izenburuen zenbaki ez du hautatzen utziko.
 Ez zaitez kezkatu.
\end_inset 

 eta 
\family sans 
Ingurune
\family default 
 menuan 
\family sans 
Zenbatuta
\family default 
 aukeratu.
 Zinestezina, eh?! Esan genizun bezala, zerrendan elementu bat sartzean
 edo ezabatzean LyX-ek zenbaketa guztia berregiten du.
\layout Standard

Zerrenda hautatuta dagoen bitartean, beste bi zerrenda ingurunetara alda
 dezakezu, 
\family sans 
Azalpena
\family default 
 eta 
\family sans 
Zerrenda,
\family default 
 nolako itxura duten ikusteko.
 Bi kasuetan, zerrendako elementu bakoitzak 
\begin_inset Quotes eld
\end_inset 

termino
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

 eta definizio bat dauka, non definizioa paragrafoaan gelditzen den beste
 guztia den (
\family sans 
lerro\SpecialChar ~
itzulera
\family default 
 sakatu arte).
 
\layout Standard

Lehen terminoa letra-lodiz (
\family sans 
Azalpena
\family default 
) edo paragrafotik 
\begin_inset Quotes eld
\end_inset 

Tabulatzaile
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 


\begin_inset Foot
collapsed true

\layout Standard

Konposaketako tabulatzailea da ordea, zerrendako 
\begin_inset Quotes eld
\end_inset 

termino
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

 handienaren neurrira moldatzeko aldatuko da, idazmakina bateko tabulatzaile
 lehor, goibel eta aldakaitz bat ez bezala.
\end_inset 

 (
\family sans 
Zerrenda
\family default 
) batekin bereiztua dago.
 Zenbait hitzekko terminoa lortzeko hitzak 
\family sans 
zuriune\SpecialChar ~
babestuaz
\family default 
 bereizi.
 
\family sans 
K-Zuriunea
\family default 
 (
\family sans 
K-Spacebar
\family default 
) sakatzerakoan sortzen da.
\layout Standard


\series bold 
Ariketa
\series default 
: Zuzendu 
\family typewriter 
eu_adibide_gordina.lyx
\family default 
 fitxategiko zerrenda.
\layout Standard

Itxura erakargarriak osatuz, zerrenda batzuk beste batzuen barnean sar ditzakezu.
 Adibide gisa, eskemak.
 Zerrenda sinplea eta zenbatuak azpizerrendetan pinportatxo eta zenbatze-mota
 ezberdinak eduki ditzakete.
 Zerrenda mota ezberdinen azalpenak eta habia-mailari (adbz.
 azpizerrenda beste baten barruan, eta azken hau beste baten barnean) buruko
 xehetasunak 
\emph on 
Erabiltzailearen Gida
\emph default 
-n aurkituko duzu.
\layout Subsection

Beste inguruneak: Bertsoak, zitazioa eta beste batzuk
\layout Standard

Zitak ezartzeko bi ingurune daude: 
\family sans 
Zita
\family default 
 aipamen motzentzat eta 
\family sans 
Zitazioa
\family default 
 luzeentzat.
 
\family sans 
LyX\SpecialChar ~
kodea
\family default 
 (
\emph on 
Tutoretza
\emph default 
 honetako adibide luzeetan erabilita) 
\family typewriter 
idazmakinaren
\family default 
 letra-tipoarekin idazten du; kodea koskatzeko nahi adin zuriune jarraian
 idazteko baimena eskaintzen dizun LyX-eko ingurune bakarra da.
 Olerkiak idatz ditzakezu 
\family sans 
Bertsoa
\family default 
 ingurunea erabiliz, estrofak bereizteko 
\family sans 
lerro\SpecialChar ~
itzulerak
\family default 
 eta estrofa baten barruan lerroak banatzeko 
\family sans 
K-Lerro\SpecialChar ~
itzulerak
\family default 
 erabiliz.
 LyX-ek eskaintzen dizkizun inguruneen xehetasunak ezagutzeko ikus 
\emph on 
Erabiltzailearen Gida
\emph default 
.
\layout Standard


\series bold 
Ariketa
\series default 
: behar den lekuan 
\family sans 
Zita, LyX-kodea
\family default 
 eta 
\family sans 
Bertso
\family default 
 inguruneak ondorengo fitxategian erabili.
\layout Chapter

Dokumentuak idaztea
\layout Standard

Aurreko kapitulua LyX-ekin idazteko ohiturak hartzen lagunduko zizulakoan
 gaude.
 Oinarrizko editatze eragiketaz gain inguruneen ahalmenekin idaztea ere
 erakutsi dizugu.
 LyX erabiltzen duen gehiengo batek dokumentuak idaztea dauka helburutzat:
 egunkariak, artikuluak, liburuak, gutunak edo eskuliburuak.
 Oraingo kapituluak testu bakun batetik dokumentu oso bat LyX-ekin idaztera
 eramango zaitu.
 Testu-klaseak aurkeztuko dizkizu, hainbat dokumentu mota ezberdin idazteko.
 Testu bat dokumentu batera bihurtzeko behar dituzun ezaugarri asko azalduko
 dizkizu: adibide gisa tituluak, oin-oharrak, erreferentzi-gurutzatuak,
 bibliografi eta gaien aurkibideak.
\layout Section

Testu-klaseak
\layout Standard


\begin_inset LatexCommand \label{atal:testuklaseak}

\end_inset 

Dokumentu mota bakoitza era ezberdin batean konposatzen da.
 Adibidez, liburuak bi aldetatik inprimatu ohi diren bitartean, artikuluak
 orrialde bakarrekoak izaten dira.
 Gainera, dokumentu askok ingurune bereziak edukitzen dituzte: gutunak edukitzen
 duten zenbait ingurune (bidaltzailearen helbidea eta sinadura bezala) liburu
 edo artikulu batean ez daukate zentzurik.
 LyX-eko 
\emph on 
testu\SpecialChar ~
klasea
\emph default 

\begin_inset Foot
collapsed true

\layout Standard

LaTeX-eko erabiltzaileentzat: hau LaTeX-eko dokumentu-klasearen (documentclass)
 antzekoa da.
\end_inset 


\emph on 
 
\emph default 
hauen arteko ezberdintasunetaz arduratzen dira.
 
\emph on 
Tutoretza
\emph default 
 hau, adibidez, 
\family sans 
liburua
\family default 
 (
\family sans 
Book
\family default 
) testu-klasearekin idatzi da.
 Testu-klaseak WYSIWYM filosofiaren zatirik garrantzitsuenetarikoak dira;
 beraiek esaten baitiote LyX-i dokumentu bat nola konposatu, ondorioz hau
 nola egiten den buruzkorik ez daukazu zer jakin beharrik.
\layout Standard

Litekeena da zure dokumentua 
\family sans 
Artikulua (Article
\family default 
) testu-klasearekin
\begin_inset Foot
collapsed true

\layout Standard

Testu-klase lehenetsia izan ohi da.
\end_inset 

 idaztea.
 Saia zaitez beste testu-klase batera aldatzen (
\family sans 
\bar under 
D
\bar default 
iseinua\SpecialChar \menuseparator
Dokumentua...

\family default 
 menua erabili), beraien konposaketa ezberdinak ikusteko.
 Zure dokumentua 
\family sans 
Book
\family default 
 testu-klasera aldatu eta 
\family sans 
Ingurunea
\family default 
 menuan begiratzen baduzu dauden ingurune gehienak berdinak izango dira.
 Orain ordea, 
\family sans 
Kapitulua
\family default 
 ingurunea erabil dezakezu.
 Testu-klase batek zein ingurune eskaintzen dituen jakiteko 
\family sans 
Ingurunea
\family default 
 menua aztertzearekin nahikoa duzu.
\layout Standard

Egunkari bakoitzak konposaketa mota propioa eduki ohi dute: letra-tamainak,
 zutabe bateko (edo biko) inprimaketa, edo orriaren izenburuak bezala.
 Digital garaia hazten doan heinean, hauek artikulu elektronikoak onartzen
 hasi dira, LaTeX estiloko fitxategiak sortu eta idazleak beraien artikuluak
 ongi konposatuta bidal dezaten.
 Honetarako ere LyX prestatuta dago.
 Adibidez, LyX-ek 
\family sans 
Article\SpecialChar ~
(AMS)
\family default 
 testu-klasearen bidez Amerikar Matematika Elkarteko egunkarientzat (eta
 antzeko beste batzuentzat ere) konposaketa euskarria eskaintzen du.
\layout Standard

Jarraian zenbait testu-motei buruzko erreferentzia labur bat azaltzen da.
 Xehetasun gehiagorako ikus 
\emph on 
Ezaugarri hedatuak
\emph default 
 eskuliburuko 
\emph on 
Dokumentu klase bereziak
\emph default 
 atala.
\layout Standard
\align center 

\begin_inset  Tabular
<lyxtabular version="3" rows="7" columns="2">
<features>
<column alignment="center" valignment="top" leftline="true" width="0pt">
<column alignment="center" valignment="top" leftline="true" rightline="true" width="0pt">
<row topline="true" bottomline="true">
<cell alignment="center" valignment="top" topline="true" leftline="true" usebox="none">
\begin_inset Text

\layout Standard

Izena
\end_inset 
</cell>
<cell alignment="center" valignment="top" topline="true" leftline="true" rightline="true" usebox="none">
\begin_inset Text

\layout Standard

Azalpena
\end_inset 
</cell>
</row>
<row topline="true">
<cell alignment="center" valignment="top" topline="true" leftline="true" usebox="none">
\begin_inset Text

\layout Standard

article
\end_inset 
</cell>
<cell alignment="center" valignment="top" topline="true" leftline="true" rightline="true" usebox="none">
\begin_inset Text

\layout Standard

orrialde bakarrekoa, kapitulurik gabe
\end_inset 
</cell>
</row>
<row topline="true">
<cell alignment="center" valignment="top" topline="true" leftline="true" usebox="none">
\begin_inset Text

\layout Standard

article (AMS)
\end_inset 
</cell>
<cell alignment="center" valignment="top" topline="true" leftline="true" rightline="true" usebox="none">
\begin_inset Text

\layout Standard

Amerikar Matematika Elkarteko diseinu eta inguruneak
\end_inset 
</cell>
</row>
<row topline="true">
<cell alignment="center" valignment="top" topline="true" leftline="true" usebox="none">
\begin_inset Text

\layout Standard

report
\end_inset 
</cell>
<cell alignment="center" valignment="top" topline="true" leftline="true" rightline="true" usebox="none">
\begin_inset Text

\layout Standard

artikulua baino luzeagoa, bi orrialdetatik
\end_inset 
</cell>
</row>
<row topline="true" bottomline="true">
<cell alignment="center" valignment="top" topline="true" leftline="true" usebox="none">
\begin_inset Text

\layout Standard

book
\end_inset 
</cell>
<cell alignment="center" valignment="top" topline="true" leftline="true" rightline="true" usebox="none">
\begin_inset Text

\layout Standard

txostena + azala + kontrazala
\end_inset 
</cell>
</row>
<row bottomline="true">
<cell alignment="center" valignment="top" topline="true" leftline="true" usebox="none">
\begin_inset Text

\layout Standard

slides
\end_inset 
</cell>
<cell alignment="center" valignment="top" topline="true" leftline="true" rightline="true" usebox="none">
\begin_inset Text

\layout Standard

gardenkiak (FoilTeX dauka)
\end_inset 
</cell>
</row>
<row bottomline="true">
<cell alignment="center" valignment="top" topline="true" leftline="true" usebox="none">
\begin_inset Text

\layout Standard

letter
\end_inset 
</cell>
<cell alignment="center" valignment="top" topline="true" leftline="true" rightline="true" usebox="none">
\begin_inset Text

\layout Standard

helbide, sinadura eta bestelako inguruneak dauzka
\end_inset 
</cell>
</row>
</lyxtabular>

\end_inset 


\layout Section

Txantiloiak: eskutitza idaztea
\layout Standard

Testu-klase ospetsuena
\family sans 
 Letter (gutuna)
\family default 
 da.
 Gutun bat idazterako orduan fitxategi berria ireki eta
\family sans 
\bar under 
 D
\bar default 
iseinua\SpecialChar \menuseparator

\bar under 
D
\bar default 
okumentua
\family default 
 elkarrizketa-koadroko 
\family sans 
Dokumentu\SpecialChar ~
klasea
\family default 
 eremuan 
\family sans 
Letter
\family default 
 hautatu.
 Eskutitza idazteko biderik errazena izan arren lan gehiago eskatzea dirudi.
 Negozio-gutun bakoitza idazterakoan jasotzailearen eta zure helbideak,
 gorputza, sinadura e.a.
 edukitzea nahi dituzu.
 Beraz, LyX-ek gutunentzat txantiloi bat dauka, gutun-adibidea edukiz; behin
 txantiloi bat eskuartean daukazula, gutun berri bat idazten duzun bakoitzean
 zatiren bat edo beste aldatzen duzu soilik.
\layout Standard

Ireki fitxategi berri bat
\family sans 
\bar under 
 F
\bar default 
itxategia\SpecialChar \menuseparator
Berria\SpecialChar ~
(txantiloitik)
\family default 
 menua aukeratuz.
 Hautatu 
\family typewriter 
letter.lyx
\family default 
 txantiloi gisa.

\family typewriter 
 
\family default 
Gorde eta inprima ezazu zenbait ingurune nola konposatzen diren aztertzeko.
\layout Standard


\family sans 
Ingurunea
\family default 
 menuan begiratzen duzunean beste testu-klasetan ageri ez diren hainbat
 ingurune ikusiko dituzu, adibidez 
\family sans 
Nire\SpecialChar ~
Helbidea
\family default 
.
 
\family sans 
Zita
\family default 
 eta 
\family sans 
Azalpena
\family default 
 bezalako beste batzuk ezagunak egingo zaizkizu.
 Ingurne hauek nola erabiltzen diren ikusteko berauekin jolasten ibil zaitezke.
 Ohartuko zara, adibidez, 
\family sans 
Sinadura
\family default 
 inguruneak gorri koloredun 
\begin_inset Quotes eld
\end_inset 

signature:
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

 hitza testu aurretik agertzen duela.
 Fitxategia inprimatzen baduzu ohartuko zara hitz hau ez dela erakusten.
 Sinaduraren kokapena jakiteko erabiltzen da.
 Baita ere, jakin ezazu berdin dela 
\family sans 
Signature
\family default 
 lerroa non kokatzen den.
 Gogoratu LyX programa WYSIWYM dela; nahi duzun lekuan 
\family sans 
Signature
\family default 
 ingurunea kokatu, LyX-ek badaki inprimatzerakoan sinadura gutunaren amaieran
 egon behar duela eta.
\layout Standard

Txantiloi bat LyX fitxategi arrunt bat besterik ez da.
 Hots, zure helbide eta sinadurekin bete eta txantiloi berri bat bezala
 gorde dezakezu.
 Hemendik aurrera, gutun bat idaztea nahi duzun bakoitzean sortu berri duzun
 txantiloian oinarrituz denbora aurreztuko duzu.
 Egiazko 
\begin_inset Quotes eld
\end_inset 

ariketa
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

 bat egitea ongi baino hobekiago etorriko zaizula esan beharrik ez daukagu,
 idatz iezaiozu gutun bat lagun bati
\begin_inset Foot
collapsed true

\layout Standard

Abisu bat, txantiloitik idazten duzun kasurako.
 Ingurune bateko testua ezabatuz (zure helbidea sartzeko 
\family sans 
Nire\SpecialChar ~
helbidea
\family default 
 eremua erabat ezabatzen baduzu) eta ondoren ezer idatzi gabe kurtsorea
 beste nonbaitera mugituz gero, gune hori desagertuko da.
 Ingurune gehienek testurik gabe ezin baitute bizi.
 Itzultzeko hautatu berriro 
\family sans 
Ingurunea
\family default 
 menuko elementua.
\end_inset 

!
\layout Standard

Txantiloiek denbora asko aurrera dezaketenez, ahal duzun guztietan erabiltzea
 aholkatzen dizugu.
 Gainera, testu-klase dotore batzuk nola erabilzen diren erakusten dute.
 Azkenik, LyX ordenagailuekin heziketa gutxi daukaten erabiltzaileentzat
 konfiguratzen duen pertsonari lagungarri etor diezaioke.
 LyX-ekin lanean hasten direnean, adibidez, zure enpresari egokitutako gutun-txa
ntiloi bat erabiltzen badute errazagoa izateaz gain, beldur gutxiago emango
 die.
\layout Section

Dokumentuen tituluak
\layout Standard

LyX-ek (LaTeX-ek bezala) titulua --- uneko izenburua, egilea, data eta laburpena
 ere barne eduki ditzakelarik --- dokumentutik bereizitako zatia bezala
 hartzen du.
\layout Standard

Itzul zaitez zure
\family typewriter 
 fitxategiberria.lyx
\family default 
 dokumentura eta ziurtatu 
\family sans 
Article
\begin_inset Foot
collapsed true

\layout Standard

Gutun mota ez erabili, 
\family sans 
Letter
\family default 
 testu-klaseak titulurik ez baitu erabiltzen.
\end_inset 

 
\family default 
testu-klasea erabiltzen ari dela.
 Lehenbiziko lerroan titulua idatzi eta lerroa 
\family sans 
Titulua
\family default 
 ingurunearekin ezarri.
 Ondorengo lerroan zure izen-abizenak idatzi eta 
\family sans 
Egilea
\family default 
 ingurunera aldatu.
 Hirugarrengo lerroan 
\family sans 
Data
\family default 
 ingurunea erabiliz data idatzi.
 Hori egin ondoren, bizpahiru paragrafotan (edo bakar batean) dokumentuaren
 edukia laburtu eta 
\family sans 
Laburpena
\family default 
 ingurune bezala ezarri.
 Orain, emaitza nola inprimatuko den ikusi.
\layout Standard


\family sans 
\series bold 
Ariketa
\family default 
\series default 
: Zuzendu titulu, egile eta data 
\family typewriter 
eu_adibide_gordina.lyx
\family default 
 fitxategian.
\layout Section

Etiketa eta erreferentzi-gurutzatuak
\layout Standard


\begin_inset LatexCommand \label{atal:etiketak}

\end_inset 

Dokumentuko atal bati (edo azpiatala, edo edozein testu-zati bat) etiketa
 jar dezaiokezu.
 Etiketa bat jarritakoan, dokumentuko beste edozein lekutan atal honi buruzko
 aipamenak sartzeko erreferentzi-gurutzatuak erabil ditzakezu.
 Atalaren zenbakira edo kokatuta dagoen orrialdeari erreferentzia dezakezu.
 Atal eta oin-oharrekin gertatzen den bezala, erreferentzi-gurutzatuetaz
 LyX arduratuko da.
 Etiketa eta erreferentzi-gurutzatuak automatikoki kudeatzeko gaitasuna
 LyX eta LaTeX programen abaintailarik onenetariko bat da, beste testu prozesatz
aileekin konparatuz.
\layout Subsection*

Zure aurreneko etiketa
\layout Standard

Gure bigarren atala, 
\begin_inset Quotes eld
\end_inset 

Dokumentu honi buruz
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

 izenburua duena, markatuko dugu.
 Klikatu izenburu lerroaren amaieran eta 
\family sans 
\bar under 
T
\bar default 
xertatu
\bar under 
\SpecialChar \menuseparator

\bar default 
Etiketa\SpecialChar \ldots{}

\family default 
 menua hautatu.
 Elkarrizketa-koadro batek etiketaren izena eskatuko dizu, eta berak iradokitzen
 zaitu.
 
\family sans 
Ados
\family default 
 klikatutakoan etiketaren izena kutxa batean ataleko izenburutik gertu ezarriko
 du.
\layout Standard

Ahaztu baino lehenago, etiketa ataleko edozein lekutan koka dezakezu; ataleko
 erreferentziak etiketaren aurretik dagoen azken atal edo azpiataleko goiburura
 zuzendua dago.
 Nola nahi ere, ataleko izenburuaren lerroan ezartzeak (edo agian ataleko
 aurreneko testu-lerroaren hasieran) atalaren hasierara zuzentzen du.
\layout Standard

Orain arte ez dugu gauza askorik egin (
\family typewriter 
dvi
\family default 
 fitxategiak itxura bera dauka, inprimatutako dokumentuan etiketarik ez
 bait da agertzen).
 Hala ere, etiketa gehitu duzunez, honi buruz dokumentuan erreferentzi-gurutzatu
ak erabil ditzakezu.
 Oraintxe egingo dugu.
\layout Subsection*

Zure lehen erreferentzi-gurutzatua
\layout Standard

Kurtsorea zure dokumentuko 2.
 ataleko lekuren batean kokatu.
 Idatzi hau
\layout LyX-Code

Dokumentu honi buruz gehiago jakiteko asmoz, 
\newline 
ikus atala , orrialdean aurki dezakezu .
\layout Standard

Orain, kurtsorea 
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

atala
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

 hitzaren aurrean kokatu eta 
\family sans 
\bar under 
T
\bar default 
xertatu
\family default 
 menuko
\family sans 
 Erreferentzi-gurutzatua 
\family default 
elementua hautatu
\family sans 
.

\family default 
 
\family sans 
Erreferentzi-gurutzatua 
\family default 
izeneko leihoa bistaratuko da.
 Aipatu ditzakezun etiketa-zerrenda bat dauka.
 Oraingoz dagoena 
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

sec:dokumburuz
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

 bakarrik da.
 Hautatu hori (jatorriz aukeratuta egongo da) eta klikatu 
\family sans 
Ados
\family default 
 botoia.
 Orain kurtsorea 
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

orrialdean
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

 hitzaren aurretik jarri eta elkarrizketa-koadroan erreferentzi mota orrialde
 zenbakira aldatu eta klikatu 
\family sans 
Ados
\family default 
.
 Erabat zuzenak izateko, erreferentzia eta 
\begin_inset Quotes eld
\end_inset 

atala
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

 hitzaren artean 
\family sans 
zuriune\SpecialChar ~
babestu
\family default 
 bat sartu beharko zenuke.
 Gauza bera orrialdearen erreferentziarekin.
\layout Standard

LyX-ek erreferentzia kutxa batean jartzen du, kurtsorea dagoen lekuan.
 Inprimatutako dokumentuan erreferentzia markatzen duen kutxa hau orrialde
 edo atal zenbakiagatik (
\family sans 
Erreferentzi-gurutzatua 
\family default 
elkarrizketa-koadroan hautatutakoaren arabera) ordezten da.
 
\family sans 
\bar under 
I
\bar default 
kusi\SpecialChar \menuseparator

\bar under 
E
\bar default 
guneratu\SpecialChar \menuseparator

\bar under 
D
\bar default 
vi
\family default 
 erabili, eta ikusiko duzu azken orrialdean 
\begin_inset Quotes eld
\end_inset 

2 atala
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

 eta 
\begin_inset Quotes eld
\end_inset 

1 orrialdea
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

-ri (edo 2.
 atala kokatzen den orrialdea) erreferentzia egiten diogula.
\layout Standard

Era probetxugarri batean, LyX-ekin dokumentua editatzen duzunean, gurutzatutako
 erreferentzia bat hiperesteka gisa dihardu; honen gainean klikatuz 
\family sans 
Erreferentzi-gurutzatua
\family default 
 elkarrizketa-koadroa agertuko zaizu, eta kurtsorea aipatzen den etiketara
 mugitzeko 
\family sans 
Joan
\family default 
 botoia klikatu.
\layout Subsection*

Etiketekin jolastea
\layout Standard

Esan dizugu erreferentzi-gurutzatuak zenbatzeaz LyX arduratzen dela; egiaztatzek
o unea heldu zaizu.
 Gehitu atal berri bat 2.
 atalaren aurretik, jar ezaiozu izenburu panpox bat (
\begin_inset Quotes eld
\end_inset 

Neguko lore gardenak
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

 adibidez).
 Orain LaTeX berriro exekutatu eta --- 'Voilà!'--- atalaren erreferentzi-gurutza
tua 
\begin_inset Quotes eld
\end_inset 

3
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

 izatera aldatu da, sinezkaitza eh? Aldatu 
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

Dokumentu honi buruz
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

 azpiatal batera, eta erreferentzi-gurutzatua 3\SpecialChar ~
atalaren ordez 2.1\SpecialChar ~
azpiatala
 bezala aipatuko du.
 Hori bai, orrialdearen erreferentzia aldatzeko etiketaren aurretik testu
 asko daukan orrialde berri bat idatzi beharko duzu.
 
\layout Standard

Etiketekin aritzeko sartu etiketa berri bat lehenbiziko erreferentzi-gurutzatua
 zegoen lekuan, eta aipatu ezaiozu dokumentuko edozein lekutik.
 Erreferentzi-gurutzatu ugari txertatzen ibiltzen bazara (egunkarirako artikulua
 idaztean, adibidez), 
\family sans 
Erreferentzi-gurutzatua
\family default 
 elkarrizketa-koadroa irekia edukitzea komeniko zaizu.
\layout Standard

Erreferentzi-gurutzatuak dokumentu handietan ere ongi dabiltzala ziurtatzea
 nahi baduzu, 
\emph on 
Erabiltzailearen Gida
\emph default 
-ko orrialde batzuk 
\family sans 
\bar under 
K
\bar default 
opiatu
\family default 
 eta zure dokumentuan 
\family sans 
I
\bar under 
t
\bar default 
satsi
\family default 

\begin_inset Foot
collapsed true

\layout Standard

Gauza bat, kapitulu baten izenburua kopiatzeak errore bat sor dezake, zeren
 eta artikulu testu-klaseak kapitulurik ez baitu onartzen.
 Hau gertatzen bada, kapituluaren izenburua ezabatu.
 Xehetasun gehiago 
\begin_inset LatexCommand \ref{atal:testuklaseak}

\end_inset 

 atalean.
\end_inset 

.
\layout Standard


\series bold 
Ariketa
\series default 
: Zuzendu erreferentziak 
\family typewriter 
eu_adibide_gordina.lyx
\family default 
 fitxategian.
\layout Section

Oin eta alboko oharrak
\layout Standard

Oin-oharrak gehitzeko tresna-barrako 
\family sans 
Txertatu\SpecialChar ~
oin-oharra
\family default 
 botoia
\begin_inset Foot
collapsed true

\layout Standard

Botoiak beltz koloredun testuaren azpian dagoen testu gorri batera zuzendutako
 gezia irudikatzen du.
\end_inset 

 edo 
\family sans 
\bar under 
T
\bar default 
xertatu\SpecialChar \menuseparator
Oin-oharra
\family default 
 menua erabil dezakezu.
 Jarri kurtsorea dokumentuko 
\begin_inset Quotes eld
\end_inset 

LyX
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

 hitzaren atzean eta 
\family sans 
Txertatu\SpecialChar ~
oin-oharra
\family default 
 botoian klikatu.
 Oin-orriari dagokion kutxa bat agertuko zaizu, bertan oineko oharrari dagokion
 testua idatzi.
 LyX-ek kurtsorea oin-ohar kutxaren hasieran kokatuko du.
 Idatzi
\layout LyX-Code

LyX konposaketarako testu prozesatzaile bat da.
\layout Standard

Orain 
\begin_inset Quotes eld
\end_inset 

oina
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

 etiketadun botoia klikatu.
 Oin-oharraren kutxa desagertuko da, oin-oharraren marka inprimatuko den
 testuaren kokalekua erakusteko botoia utziko du.
 Ekintza honi oin-oharra 
\begin_inset Quotes eld
\end_inset 

tolestatzea
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

 deitzen zaio.
 Oin-oharra destolestatzea nahi duzunean klikatu 
\begin_inset Quotes eld
\end_inset 

oina
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

 botoia, , horrela bere testua editatzeko aukera daukazu.
\layout Standard

Oin-oharraren izendatzailea zenbaki bat izan beharrean hitz bat izatearen
 zergatia galdetzen baduzu, erantzuna zera da: inprimatuko den testuan oin-orrie
n zenbaketa egiteaz LyX arduratzen dela.
 Zure kabuz egiazta dezakezu 
\family typewriter 
dvi
\family default 
 fitxategian (edo inprimatutako orrialdeetan) begiratuz.
 Oin-oharrak gehitzen badiozu, LyX-ek birzenbatuko ditu.
 Beraz, oin-oharren zenbaketa egiteaz LyX (LaTeX azken finean) arduratzen
 denez, LyX fitxategietan zenbakirik jarri beharrik ez dago.
\layout Standard

Oin-oharrak testu arrunt bezala ebaki eta itsats daiteke.
 Beldurrik gabe, saia zaitez! Hautatu oin-ohar botoi bat
\begin_inset Foot
collapsed true

\layout Standard

tuaren bitartez errazago hautatuko duzu.
 Saguarekin saiatzean oin-oharraren kutxa irekitzeko arriskua baitaukazu.
\end_inset 

, 
\family sans 
Ebaki
\family default 
 eta 
\family sans 
Itsatsi
\family default 
.
 Horretaz gain, testu arrunta oin-ohar batera alda dezakezu: hautatu testua
 eta 
\family sans 
Txertatu\SpecialChar ~
oin-oharra
\family default 
 botoia klikatu.
 Oin-oharra testu arruntera bihurtzeko kurtsorea oin-oharrean kokatuta dagoela
 klikatu 
\family sans 
Txertatu\SpecialChar ~
oin-oharra
\family default 
 botoia.
\layout Standard

Albo-oharrak gehitzeko 
\family sans 
Txertatu\SpecialChar ~
albo-oharra
\family default 
 botoia edo 
\family sans 
\bar under 
T
\bar default 
xertatu\SpecialChar \menuseparator
Albo-oharra
\family default 
 menua erabili.
 Oin-oharrak bezala dihardute, ondorengoak ezik:
\layout Itemize

pantailan kutxak 
\begin_inset Quotes eld
\end_inset 

oina
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

 eduki beharrean 
\begin_inset Quotes eld
\end_inset 

albo
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

 daukate.
\layout Itemize

oharrak alboetan kokatzen dira, testuaren behealdean ordez.
\layout Itemize

ez dira zenbatzen.
\layout Standard

Aldatu LyX-eko oin-ohar bat testu arrunt egoerara, ondoren testu hori hautatu
 eta bihurtu ezazu albo-oharrera.
 Albo-oharra nola inprimatzen diren ikusteko exekutatu LaTeX.
\layout Standard


\series bold 
Ariketa
\series default 
: Zuzendu oin-oharrak 
\family typewriter 
eu_adibide_gordina.lyx
\family default 
 fitxategian.
\layout Section

Bibliografiak
\layout Standard


\begin_inset LatexCommand \label{atal:bibliografiak}

\end_inset 

Bibliografiak erreferentzi-gurutzatuak bezalakoak dira.
 Bibliografiak erreferentzien zerrenda bat edukitzen du dokumentu amaieran,
 eta dokumentuaren zehar elementu hauek aipa daiteke.
 Ataletako izenburuekin gertatzen den bezala, LyX eta LaTeX-ek zure lana
 errazten dute automatikoki bibliografi-elementuak zenbatuz eta zitazioak
 aldatuz elementuen zenbakia aldatzen diren bakoitzean.
\layout Standard

Dokumentu amaierara joan eta 
\family sans 
Bibliografia
\family default 
 ingurunera aldatu.
 Orain, idazten duzun paragrafo bakoitza erreferentzi bat izango da.
 Idatzi 
\family typewriter 
LyX Tutoretza, LyX-eko dokumentazio taldea
\family default 
 zure lehen bibliografi-erreferentzi gisa.
 Ohartuko zarenez, LyX-ek automatikoki erreferentzia bakoitzaren aurretik
 zenbaki bat daukan kutxa jartzen du.
 Zuk lehen eremua erabiliko duzu, Giltza, erreferentzi honi LyX dokumentuan
 zehar aipamenak egiteko.
 Zenbaki bat izaten da lehenetsi gisa.
 Errazago oroitzeko, 
\family sans 
Gakoa
\family default 
 eremukoa 
\begin_inset Quotes eld
\end_inset 

lyxtutoretza
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

-ra alda ezazu.
\layout Standard

Orain kurtsorea dokumentuko leku batean kokatu, erreferentzia txertatzea
 nahi duzun kokalekua hain zuzen.
 
\family sans 
\bar under 
T
\bar default 
xertatu\SpecialChar \menuseparator
Zitazio\SpecialChar ~
erreferentzia
\family default 
 hautatu.
 
\family sans 
Zitazioa
\family default 
 elkarrizketa-koadroa agertuko da.
 Elkarrizketa-koadro honen eskuineko panelean bibliografi-sarrera guztiak
 zerrendatzen dira, eta eremu honek aipatu nahi duzun bibliografi-elementua
 aukeratzea eskaintzen dizu.
 Hautatu 
\begin_inset Quotes eld
\end_inset 

lyxtutoretza
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

 (oraintxe bertan, dagoen bibliografi-elementu bakarra baita), ondoren erdian
 dagoen ezker-gezia erabili txertatzeko.
 Kokapen berean nahi haina zitazio eduki ditzakezu honen bidez hainbat gako
 transferituz.
 Orain LaTeX exekutatu, eta ikusiko duzu zitazioak testuan giltzen artean
 agertzen direla, dokumentu amaierako bibliografiari erreferentziatuz.
\layout Standard

Nola erabiltzen dira beste eremuak? Zitazioa elkarrizketa-koadroko 
\family sans 
Testua\SpecialChar ~
ondoren
\family default 
 eremuak erreferentziaren ondoren, baina giltza artean, testua sartuko du
 (erreferentziatzen den liburu edo artikulu bateko orrialde edo kapitulua
 zehazteko, adibidez).
 Inprimatzerakoan erreferentziek zenbakien ordez etiketak edukitzea nahi
 baduzu (adib.
 egunkari batzuk Zorozabal andreak 1992an idatzitako dokumentu bat aipatzeko
 
\begin_inset Quotes eld
\end_inset 

[Zor92]
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

 idaztiko lukete) 
\family sans 
Bibliografi-elementua
\family default 
 elkarrizketa-koadroko 
\family sans 
Etiketa
\family default 
 eremua erabili.
 Xehetasun gehiagorako 
\emph on 
Erabiltzailearen Gida
\emph default 
 irakurri.
\layout Standard


\series bold 
Ariketa
\series default 
: Zuzendu bibliografi eta zitazioak
\family typewriter 
 eu_adibide_gordina.lyx
\family default 
 fitxategian.
\layout Section

Gaien aurkibidea
\layout Standard

Dokumentu hasieran gaien aurkibidea jartzeko burutazioa izango zenuen, ez?
 LyX-ekin erraz egingo duzu.
 Dokumentuko tituluaren ondoren eta testuaren aurretik 
\family sans 
lerro\SpecialChar ~
itzulera
\family default 
 sakatu ostean 
\family sans 
\bar under 
T
\bar default 
xertatu\SpecialChar \menuseparator

\family default 
Zerrendak\SpecialChar ~
eta\SpecialChar ~

\family sans 
Aurk.

\family default 
 menua
\family sans 
n Gaien\SpecialChar ~
aurkibidea
\family default 
 elementua aukeratu.
 dokumentuko aurreneko lerroan 
\begin_inset Quotes eld
\end_inset 

Gaien aurkibidea
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

 esaldia duen botoi bat agertuko da.
\layout Standard

Ez dirudi oso erabilkorra denik.
 Hala ere, 
\family typewriter 
dvi
\family default 
 fitxategian begiratzen baduzu dokumentuko atal eta azpiatalak zerrendatzen
 dituen gaien aurkibidea ikusiko duzu.
 Ohitura den bezala, atalak birrantolatzean edo berriak sortzean, aldaketa
 hauek 
\family typewriter 
dvi
\family default 
 fitxategi eguneratuan ikusiko dituzu.
\layout Standard

Dokumentua pantailan editatzerakoan, ez da gaien aurkibidea testu gisa azaltzen
 ezinezkoa baita editatzea.
 Gaien aurkibideari dagokion botoian, edo 
\family sans 
\bar under 
I
\bar default 
kusi\SpecialChar \menuseparator
Gaien\SpecialChar ~
aurkibidea
\family default 
 menuan, klikatuz banandutako leiho batean zerrendatzen da.
 Nahiz eta dokumentuan 
\begin_inset Quotes eld
\end_inset 

gaien aurkibidea
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

 ez egon txertatuta, menuaren komandoak funtzionatuko du.
 Hau tresna eraginkorra da.
 Dokumentuan zehar mugitzeko 
\family sans 
Gaien\SpecialChar ~
aurkibidea
\family default 
 leihoa erabil dezakezu: (azpi)atal baten izenburuan klikatuz bat elementuaren
 lerroa nabarmendu eta kurtsorea (LyX editatzen den leihoan) dokumentuko
 zati horretan kokatuko du.
 tuko geziak ere erabil ditzakezu gaien aurkibidean gora eta behera mugitzeko.
 Agian komenigarria izango duzu editatzen ari zarenean leiho hau irekita
 uztea.
 Antzeko gaitasuna Arakatu menutik lor dezakezu, non gaien aurkibidea automatiko
ki agertzen den.
\layout Standard

Aurkibidea kentzeko dagokion botoia, beste edozein testu bezala, ezabatzearekin
 nahikoa da.
\layout Standard


\series bold 
Ariketa
\series default 
: Jarri gaien aurkibidea
\family typewriter 
 eu_adibide_gordina.lyx
\family default 
 fitxategian.
\layout Chapter

Matematika erabiltzea
\layout Standard

Zientzilari askok LaTeX erabiltzen dute zeren eta ekuazioak era dotorre
 batean kaleratzen baititu, testu prozesatzaileek eta beraien ekuazio editoreak
 erabiltzen duten kontrol karaktereak sahietsiz.
 Zientzilari askok goibelduak sentitzen dira, LaTeX-ekin ekuazioak idatzi
 baino programaketa lan bat gehiago delako.
 Zorionez, LyX-ek ekuazioentzako WYSIWYM izaera dauka.
 LaTeX erabiltzen baduzu, LaTeX-eko matematika komandoak bide normal batean
 idatz daitekela ikusiko duzu, hauek WYSIWYM eran erakutsiko direlarik.
 Bestalde, LaTeX inoiz ez baduzu erabili, orduan 
\family sans 
Matematika\SpecialChar ~
panela
\family default 
rekin bide azkar eta erosoan profesional itxurako adierazpen matematikoak
 idazteko aukera izango duzu
\begin_inset Foot
collapsed true

\layout Standard

LyX-ek ezin du egiaztatu idazten dituzun ekuazioak zuzenak al diren edo
 ez.
 Sentitzen da.
\end_inset 

.
\layout Section

Matematika era
\layout Standard

Dokumentuko lekuren batean ondorengoa idatzi:
\layout LyX-Code

Gogoko dut Einstein-ek esandakoa, E=mc^2, hain bakuna da.
\layout Standard

Ekuazioak, 
\family typewriter 
dvi
\family default 
 fitxategian ere, ez dauka itxura onik; hizkien eta berdintasun ikurraren
 artean ez dago zuriunerik, eta 
\begin_inset Quotes eld
\end_inset 

2
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

 benetako goi-indize bezala egotea nahiko zenuke.
 Konposatze okerra gertatu da, LyX-i matematikako ekuazio bat idazten ari
 garela ez baitiogu esan, eta ekuazioa testu normala bezala konposatu du.
\layout Standard

Horren ordez, egokiro konposatua izan dadin formula bat sortu dugu.
 Ekuazio bat sortzeko, tresna-barrako urdin koloreko 
\begin_inset Formula $\frac{a+b}{c}$
\end_inset 

 botoia klikatu.
 LyX-ek laukitxo urdin bat txertatuko du, matematika ekuazio hutsa izango
 delarik, eta kurtsorea bertan kokatuko duenez idatzi 
\family typewriter 
E=mc^2
\family default 
 berriro.
 Adierazpen matematikoa urdinez dago, eta laukitxo urdina ekuazioa hutsa
 izateari uzten dion unean desagertuko da.
 Sakatu 
\family sans 
Ihes
\family default 
 (
\family sans 
Esc
\family default 
) ekuaziotik ateratzeko.
 Markatzaile arrosa desagertuko da, kurtsorea adierazpenaren eskuinean kokatuz,
 eta orain zerbait idazten baduzu testu arrunta izango da.
\layout Standard

Exekutatu LaTeX eta begiratu 
\family typewriter 
dvi
\family default 
 fitxategian.
 Konturatuko zarenez, adierazpen matematikoa era dotore batean konposatu
 da, hizki eta berdintasun ikurraren artean zuriunea edukiz gain 
\begin_inset Quotes eld
\end_inset 

2
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

 goi-indize bezala dauka.
 Matematika eran hizkiak aldagai gisa hartzen dira, letra-etzanarekin azalduz.
 Zenbakiak zenbaki izaten jarraitzen dute.
\layout Standard

Matematika editatzeko era berri hau WYSIWYM filosofiaren beste adibide bat
 da.
 LaTeX-en, matematika espresioak testua eta 
\family typewriter 

\backslash 
sqrt
\family default 
 bezalako komandoen bitartez idazten dira; LaTeX exekutatu arte ezin izango
 duzu nola inprimatuko diren ikusi, eta falta den parentesi edo bestelako
 zerbaiten bila denbora asko gal daiteke, edozein pertsona haserreraziz.
 LyX-ek ordea adierazpen matematikoa WYSIWYG eran ez azaldu arren, inprimatzean
 edukiko duen itxura ia berdina bistaratzen du.
 Ondoren, LaTeX konposaketa profesionala lantzeaz arduratuko da.
 Denboraren %99-an LaTeX-ek kaleratzen duenaren letra-tipo edo tarterik
 ez duzu aldatzerik nahi izango.
 Honela (barkatu hainbeste errepikatzeagatik) adierazpen matematikoetan
 arduratuko zara, eta ez beraien egituran.
\layout Section

Ekuazioetan murgildu
\layout Standard

Orain 
\begin_inset Formula $E=mc^{2}$
\end_inset 

aldatu 
\begin_inset Formula $E=1+mc^{2}$
\end_inset 

 ekuaziora.
 Adierazpen barruan mugitzeko tuko geziak erabili.
 Sartzerakoan matematika eran zaudela argitzeko markatzaile arrosa azaltzen
 dela ohartu.
 Kurtsurea berdintasun ikurra mailan mugitzeko 
\family sans 
Ezker
\family default 
 eta 
\family sans 
Eskubi
\family default 
 geziak erabili, eta 
\begin_inset Quotes eld
\end_inset 

1+
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

 idatzi.
 Ekuaziotik irtetzeko geziak erabili edo 
\family sans 
Ihes
\family default 
 sakatu\SpecialChar \@.
 Ezker, eskuin, gora eta behera geziak diren arren saguarekin klikatuz
 ekuazioko edozein lekutan kurtsorea koka dezakezu.
\layout Standard

Aurrerago azalduko dizkizugun bereziak kenduta, era matematikoan idaztea
 testu normal bat editatzea bezala da.
 Ezabatzeko erabili 
\family sans 
Ezabatu (Supr)
\family default 
 edo 
\family sans 
Atzera- (Backspace
\family default 
).
 Testua hautatzeko bai tuko geziak bai sagua erabil ditzakezu.
 
\family sans 
\bar under 
E
\bar default 
ditatu\SpecialChar \menuseparator

\bar under 
D
\bar default 
esegin
\family default 
 menua matematika eran berdin erabiltzen da, gauza bera ebaki eta itsasteko.
 Kontuz ibili gauza batekin: ekuazioaren eskuinaldean eta kanpoan kurtsorea
 balego eta 
\family sans 
Ezabatu
\family default 
 edo 
\family sans 
Atzera-
\family default 
 sakatzerakoan ekuazio osoa ezabatuko luke.
 Eskerrak adierazpen matematikoa berreskuratzeko 
\family sans 
Desegin
\family default 
 daukazun.
\layout Standard

Eta 
\begin_inset Formula $E=mc^{2}$
\end_inset 

 ordez 
\begin_inset Formula $E=mc^{2.5}+1$
\end_inset 

 ekuariora aldatzea nahi baduzu? Beste behin, saguarekin kokaleku egokian
 klikatu.
 Nahi izanez gero, tuko geziak erabili.
 Kurtsorea 
\begin_inset Quotes eld
\end_inset 

c
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

 hizkiaren ondoren baina 
\begin_inset Quotes eld
\end_inset 

2
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

-ren aurrean kokatuta balego 
\family sans 
Gora
\family default 
 gezia sakatu goi-indizera igotzeko, 
\begin_inset Quotes eld
\end_inset 

2
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

-ren aurretik kokatuko da.
 Gehitu 
\begin_inset Quotes eld
\end_inset 

.5
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

 balioa.
 Orain 
\family sans 
Behera
\family default 
 gezia sakatu kurtsorea maila arruntera itzultzeko.
 Ekuazioko goi-indizean bazaude eta 
\family sans 
Zuriunea
\family default 
 sakatzen baduzu maila arruntera jeitsi eta goi-indize ondoren kurtsorea
 kokatuko du, horrela 
\begin_inset Quotes eld
\end_inset 

+1
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

 idaztea bakarrik faltako zaizu.
\layout Section

Berretzaile eta indizeak
\layout Standard

Berretzaile bat 
\family sans 
Matematika\SpecialChar ~
panela
\family default 
 erabailiz sar daitekeen arren (ikus ondogo atala), askoz ere azkarragoa
 da 
\begin_inset Quotes eld
\end_inset 

^
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

 erabiltzea.
 LyX-ek goi-indizean beste laukitxo urdin bat jarriko du, ondoren idaten
 duzuna goi-indizea izango da (letra-tamaina txikiagoa edukiko du).
 
\family sans 
Zuriunea
\family default 
 edo 
\family sans 
Ihes
\family default 
 sakatu bitartean idazten duzun guztia goi-indizean agertuko da.
\layout Standard

Azpi-indizea (indizea) idazteko bidea ere erraza da: 
\family sans 
Azpimarra
\family default 
 (
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

_
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

) zapaldu.
 Dagoenekoz, ikasi duzu ondoren agertzen den ekuazioko goi- eta azpi-indizeak
 idazten: 
\begin_inset Formula $A_{a_{0}+b^{2}}+C^{a_{0}+b^{2}}$
\end_inset 

.
 
\layout Standard


\series bold 
Ariketa
\series default 
: Ipini 
\family typewriter 
eu_adibide_gordina.lyx
\family default 
 fitxategiko 1.
 ekuazioa matematika eran.
\layout Section

Matematika panela
\layout Standard

Matematikako ikur eta funtzio osatuagoak sarteko
\family sans 
 Matematika\SpecialChar ~
panela
\family default 
 erabiltzea komenigarria izaten da.
 Funtzio hauetariko asko tuarekin,
\family sans 
\bar under 
 E
\bar default 
ditatu\SpecialChar \menuseparator
Matematika 
\family default 
edo
\family sans 
 
\bar under 
T
\bar default 
xertatu\SpecialChar \menuseparator

\bar under 
M
\bar default 
atematika
\family default 
 menuen bidez sor daiteke.
 
\family sans 
Matematika\SpecialChar ~
panela
\family default 
 erabiltzen irakatsiko dizugu; beste eskuliburuak irakurriz lastebideak
 erabiltzen ikasiko duzu.
 Ireki ezazu 
\family sans 
\bar under 
T
\bar default 
xertatu\SpecialChar \menuseparator

\bar under 
M
\bar default 
atematika\SpecialChar \menuseparator
Matematika\SpecialChar ~
panela
\family default 
 eta atal hau irakurtzen ari zaren bitartean irekita utzi.
\layout Subsection

Grekera eta ikurrak
\layout Standard


\family sans 
Matematika\SpecialChar ~
panela
\family default 
-ak matematikako ikur multzo handia aukeratzen uzten dizu: hainbat gezi,
 erlazio, eragile, batura eta integralak.
 Jakin ezazu goi- eta azpi-indizeek batura eta integralen limitea jartzea
 eskaintzen dizutela.
\layout Standard


\begin_inset Quotes eld
\end_inset 

 Ez dago egin ezin dezakezunik\SpecialChar \ldots{}
 behar duzun guztia 
\begin_inset Formula $\heartsuit$
\end_inset 

 da.
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 


\layout Subsection

Erroketa, tilet eta mugatzaileak
\layout Standard

Erroketa bat idazteko, erroketa-ikurra daukan botoia klikatu.
 Erro ikurra agertuko da, eta kurtsorea bere barnean kokatuko da.
 Orain idatzi aldagaiak, zenbakiak, beste erroketak, zatiketak edota nahi
 duzun guztia.
 LyX-ek erroketaren tamaina automatikoki egokituko du edukieraren arabera.
\layout Standard

Karaktere (
\begin_inset Formula $\overrightarrow{v}$
\end_inset 

) edo karaktere taldean (
\begin_inset Formula $\overrightarrow{a+b}$
\end_inset 

) tilet ikurra ezartzeko bide berdina lantzen da.

\family sans 
 Apaingarri
\family default 
 motak panelean eskuragarri daude.
 Apaingarri batean klikatu, eta LyX-ek apaingarri hori txertatuko du txertatze-g
une
\begin_inset Foot
collapsed true

\layout Standard

Itzultzailearen oharra: Txertatze-gunea matematikako ekuazioa idazten den
 laukitxo urdinari deitzen zaio.
\end_inset 

 baten azpian (edo gainean).
 Txertatze-gunean idatzi gogokoen duzun ekuazioa.
 Bi apaingarri multzo daude: idazten duzun testuarekin bat tamainaz aldatzen
 direnak, eta beraien tamaina finkatuta daukatenak hizki soilentzako egokiagoak
 direlarik.
\layout Standard

Parentesiak, giltzak edota kortxeteak bezalako mugatzaileak antzera erabili
 arren pitin bat zailagotxoak dira erabiltzen.
 Sakatu 
\family sans 
Mugatzailea
\family default 
 botoia (kortxete artean laukitxo urdina dauka) eta 
\family sans 
Mugatzaileak
\family default 
 elkarrizketa-koadroa agertuko da.
 Unean hautatutako mugatzailea leiho erdialdean agertuko da.
 Parentesi bikotea egonten da lehenetsi gisa, zuk nahi dituzun kortxete
 bikote, kortxete eta parentesti, edo botoi hutsa hautatu 
\begin_inset Quotes eld
\end_inset 


\begin_inset Formula $a=\left\langle 7\right.$
\end_inset 


\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

 bezalako zerbait idazteko (huts-mugatzailea tartekako marra bertikala bezala
 bistaratzen da LyX-en, inprimatzerakoan ordea ez da azaltzen).
\layout Standard

Alferra bazara, matematika eran oraingo parentesiak idatz ditzakezu 
\family sans 
Mugatzailea
\family default 
 leihoaren ordez.
 Hala ere, parentesi horiek testu arruntaren letra-tamaina berdina izango
 dute, parentesi barruan zatiketa edo matrize bat idazten baduzu oso itsusi
 geldituko dira.
 Mugatzailea leihoa erabiltzeak mugatzaileen tamaina edukiaren arabera egokituko
 dela ziurtatzen da.
\layout Standard

Existitzen den testu batean mugatzaileak, erroketak edo apaingarriak txerta
 ditzakezu.
 Egokitzea nahi duzun ekuazioa hautatu, ondoren 
\family sans 
Matematika\SpecialChar ~
panela 
\family default 
leihoko nahi duzun botoia klikatu.
 Saia zaitez 
\noun on 
Newton
\noun default 
-en bigarren legea eskalar eratik (
\begin_inset Formula $f=ma$
\end_inset 

) bektore erara (
\begin_inset Formula $\overrightarrow{f}=\overrightarrow{ma}$
\end_inset 

) bihurtzen.
 Matrizei buruz ikasitakoan parentesi edo kortxeteak modu honetan jar ditzakezu.
\layout Subsection

Zatikiak
\layout Standard

Matematika eran zatikiak idaztea oso erraza da.
 Klikatu 
\family sans 
Matematika\SpecialChar ~
panela
\family default 
 leihoko 
\family sans 
Zatikia
\family default 
 botoia (zenbatzaile eta zatitzailean lauki urdinak ditu).
 LyX-ek bi txertatze-gune jarriko ditu.
 Uste zenuen bezala, zatiki batean zehar kurtsorea mugitzeko tuko geziak
 erabil ditzakezu.
 Klikatu zenbatzaileari dagokion txertatze-gunean eta idatzi 
\begin_inset Quotes eld
\end_inset 

1
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

 zenbakia.
 Orain 
\family sans 
Behera
\family default 
 gezia sakatu eta 
\begin_inset Quotes eld
\end_inset 

2
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

 zenbakia idatzi.
 Lortu duzu zatiki bat! Jakingo duzunez, bi txertatze-gunetan nahi duzuna
 idazteko aukera daukazu: berretzaileak dituzten aldagaiak, erro karratuak,
 beste zatiki batzuk, integralak edo bururatzen zaizun beste edozer.
\layout Standard


\series bold 
Ariketa
\series default 
: Jarri 
\family typewriter 
eu_adibide_gordina.lyx
\family default 
 fitxategiko 2.
 ekuazioa matematika eran.
\layout Subsection

TeX era: limiteak, log, sinu eta bestelakoak
\layout Standard

Matematika eran hizkiak aldagaitzat hartzen direnez, matematika eran 
\begin_inset Quotes eld
\end_inset 

sin
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

 idazten baduzu LyX-ek hiru aldagaien arteko biderkaketa (
\begin_inset Formula $s$
\end_inset 

, 
\begin_inset Formula $i$
\end_inset 

 eta 
\begin_inset Formula $n$
\end_inset 

) idazten ari zarela usteko du.
 Hirurak letra-etzanarekin bistaratuko dira, baina 
\begin_inset Quotes eld
\end_inset 

sin
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

 hitza letra erromatarrarekin idaztea nahiko zenuen.
 Gainera, LyX-ek ez du tarterik sartuko 
\begin_inset Quotes eld
\end_inset 

sin
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

 eta 
\begin_inset Quotes eld
\end_inset 

x
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

 hitzen artean (
\family sans 
zuriunea
\family default 
 sakatuz matematika eratik aterako zaitu).
 Nola lor dezakezu 
\begin_inset Quotes eld
\end_inset 


\begin_inset Formula $\sin x$
\end_inset 


\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

 ekuazioa 
\begin_inset Quotes eld
\end_inset 


\begin_inset Formula $sinx$
\end_inset 


\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

-en ordez?
\layout Standard

Klik bikoitzarekin
\family sans 
 Matematika\SpecialChar ~
panela 
\family default 
leihoko 
\family sans 
Funtzioak
\family default 
 zerrendan 
\begin_inset Quotes eld
\end_inset 

sin
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

 hautatu.
 
\begin_inset Quotes eld
\end_inset 

sin
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

 hitza letra beltz eta erromatarrez idatziko da.
 Hitz osoa sinbolo soil baten gisa kudeatuko denez, 
\family sans 
Atzera-
\family default 
 sakatuz hitz osoa ezabatuko da.
 Idatzi orain 
\begin_inset Quotes eld
\end_inset 

x
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

, letra-etzan urdinez idatziko da, matematika eran espero zenuen bezala.
 
\family typewriter 
dvi
\family default 
 fitxategian adierazpen matematikoa egokiro konposatuko da.
 Saia zaitez.
\layout Standard

TeX eran idazteko behar dituzun komando gehiago 
\family sans 
Funtzioak
\family default 
 zerrendan aurkituko dituzu: trigonometri funtzioak eta beraien alderantzizkoak,
 hiperbole funtzioak, logaritmoak, limiteak eta bestelako gutxi batzuk.
 Funtzio hauek goi-indize eta azpi-indizeak onartzen dituzte, 
\begin_inset Quotes eld
\end_inset 


\begin_inset Formula $\cos^{2}\theta$
\end_inset 


\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

 edo 
\begin_inset Quotes eld
\end_inset 


\begin_inset Formula $\lim_{n\rightarrow\infty}$
\end_inset 


\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

 bezalakoak idazteko garrantzitsuak izanik.
\layout Standard


\series bold 
Ariketa
\series default 
: Jarri 
\family typewriter 
eu_adibide_gordina.lyx
\family default 
 fitxategiko 3.
 ekuazioa matematika eran.
\layout Subsection

Matrizeak
\layout Standard


\begin_inset LatexCommand \label{atal:matrizeak}

\end_inset 

Klikatu
\family sans 
 Matematika\SpecialChar ~
panela 
\family default 
leihoko 
\family sans 
Matrizea
\family default 
 botoia.
 Izen bereko elkarrizketa-koadroa agertuko da, bi barra higikorrez osatua
 dago, matrizeko errenkada eta zutabe kopuruak zehazteko aukera eskainiz.
 Aukeratu 2 errenkada eta 3 zutabe, eta klikatu 
\family sans 
Aplikatu
\family default 
 edo 
\family sans 
Ados
\family default 
.
 LyX-ek 
\begin_inset Formula $2\times3$
\end_inset 

-ko matrize batean 6 txertatze-gune jarriko ditu.
 Ohitura denez, txertatze-gune bakoitzean edozein adierazpen matematiko
 sar dezakezu: erroketa bat, beste azpimatrizea, eta abar.
 Beraietariko bakoitzean matematika ekuazio mota ezberdinak ezarri diezazkiokezu.
 Nahi izanez gero, txertatze-gune bat edo beste hutsik utz dezakezu.
\layout Standard

Matrize bateko zutabeetan zehar mugitzeko 
\family sans 
Tabulatzailea
\family default 
 erabil daiteke.
 Beste aukera tuko geziak erabiltzean datza: gune amaieran 
\family sans 
Eskubira
\family default 
 sakatuz kurtsorea hurrengora bidaliko du, 
\family sans 
Behera
\family default 
 geziarekin azpiko errenkadara, eta abar.
\layout Standard

Bapatean errenkada edo zutabe gehiago behar badituzu, 
\family sans 
\bar under 
E
\bar default 
ditatu\SpecialChar \menuseparator

\bar under 
M
\bar default 
atematika
\family default 
 menuan
\family sans 
 Gehitu\SpecialChar ~
errenkada
\family default 
 eta 
\family sans 
Gehitu\SpecialChar ~
zutabea 
\family default 
erabili.
 Uneko kokapenaren ondoren gehituko ditu.
 Gehiegi direla? Erabili menu berdineko 
\family sans 
Ezabatu\SpecialChar ~
errenkada
\family default 
 eta 
\family sans 
Ezabatu\SpecialChar ~
zutabea 
\family default 
aukerak.
\layout Standard

Ikus 
\emph on 
Erabiltzailearen Gida
\emph default 
 zutabe bakoitza lerrokatzen edo matrize osoaren kokapen bertikala nola
 aldatzen den ikasteko.
 Jabetu zaitez zeregin bakoitzarentzat tresna bat dagoela; testua daukan
 taula bat idazteko LyX-en taula-euskarri harrigarria erabili, taulak idazteko
 ez da komeni matrizeak erabiltzea.
\layout Subsection

Adierazpen era
\layout Standard

Orainarte idatzi ditugun ekuazioak, inguratzen zituzten testuaren lerro
 berdinean zeuden, lerroko edo barneko ekuazioak bezala ere ezagutzen dira.
 Ekuazio labur eta soilentzat ongi doa, baina gauza handiagoentzat, edo
 testutik urruntzea nahi badituzu, adierazpen eran idatzi beharko dira.
 Gainera, adierazpen erako ekuazioak etiketatu eta zenbatuak izan daiteke
 , eta lerro anitzetako ekuazioak adierazpen eran egon behar dute (ikus
 
\emph on 
Erabiltzailearen Gida
\emph default 
).
\layout Standard

Klikatu
\family sans 
 Matematika\SpecialChar ~
panela 
\family default 
leihoko 
\family sans 
Adierazpen\SpecialChar ~
era
\family default 
 botoia, laukitxo urdin bat gainetik eta azpitik inguratzen duten testu
 lerro bikotea irudia daukana hain zuzen.
 LyX-ek lerro berri batean, eta erdialdean zentratuta, txertatze-gune bat
 jartzen du.
 Orain idatzi ekuazio bat eta exekutatu LaTeX bere itxura ikusteko.
 
\family sans 
Adierazpen\SpecialChar ~
era 
\family default 
botoiak era batetik bestera txadakatzeko erabiltzen da: adierazpen eratik
 barneko erara aldatzeko, edo aldarantziz.
 Adierazpen era barneko eratik bereizten dituen zenbait ezaugarri ditu:
\layout Itemize

Letra-tamaina lehenetsia handiagoa da, 
\begin_inset Formula $\sum$
\end_inset 

 eta 
\begin_inset Formula $\int$
\end_inset 

 bezalako ikur gutxi batzuentzako.
\layout Itemize

Batura eta limiteetan (integraletan ez) goi- eta azpi-indizeak ikurren azpira
 gehiago hurbiltzen dira alboetara baino.
\layout Itemize

Testua zentratuta dago.
\layout Standard

Ezberdintasun hauek alde batera utziz, barneko eta adierazpen erako ekuazioak
 oso antzekoak dira.
\layout Standard

Azken ohar bat adierazpen era konposatzeari buruz: argi ibili ekuazioa paragrafo
 berri batean edo ez idazten duzunean.
 Ekuazioa sententzi edo paragrafo baten erdian idazten baduzu, ez sakatu
 
\family sans 
lerro\SpecialChar ~
itzulera
\family default 
.
 Hau eginez gero, ekuazio 
\emph on 
ondorengo
\emph default 
 testua paragrafo berri batean hasiko baita.
 Ondorioz, testu hau koskatuko da, eta litekeena da hori nahi ez izatea.
\layout Standard


\series bold 
Ariketa
\series default 
: Jarri 
\family typewriter 
eu_adibide_gordina.lyx
\family default 
 fitxategiko ekuazio batzuk adierazpen eran, eta ikusi bestelako konposaketa
 lantzen zailea.
\layout Standard


\series bold 
Ariketa
\series default 
: Atal honetan ikasitako zenbait tresnekin, ondoren dagoen bezalako ekuazio
 bat idazteko gai izan beharko zenuke
\begin_inset Foot
collapsed true

\layout Standard

Bide zailenetik aritu ondoren, zergatik ez zara 
\family sans 
\bar under 
T
\bar default 
xertatu\SpecialChar \menuseparator
Matematika\SpecialChar \menuseparator

\bar under 
K
\bar default 
asu\SpecialChar ~
ingurunea 
\family default 
menuarekin saiatzen?
\end_inset 

: 
\begin_inset Formula \[
f(x)=\left\{ \begin{array}{cc}
\log_{8}x & x>0\\
0 & x=0\\
\sum_{i=1}^{5}\alpha_{i}+\sqrt{-\frac{1}{x}} & x<0\end{array}\right.\]

\end_inset 


\layout Section

Matematikari buruzko gauza gehiago
\layout Standard

Matematika eran gauza gehiago egin daiteke.
 Oraindaino oinarrizkoa bakarrik ezagutu duzu, 
\emph on 
Erabiltzailearen Gida
\emph default 
 irakurri ondorengo trikimailuak nola egiten diren jakiteko:
\layout Itemize

Ekuazioak etiketatu eta zenbatzea.
\layout Itemize

Lerro anitzetako ekuazioak.
\layout Itemize

Letra-tipoak aldatzea, adibidez, adierazpen bat letra-lodiz idaztea.
\layout Itemize

Ekuazio bateko letra-tipo eta barruko tartea zehaztea.
 (Ez zaitez honelakoengatik amaierako ziriborro arte kezkatu).
\layout Itemize

Makroak idatzi.
 Oso baliagarriak dira, dokumentu baten hasieran definitu eta dokumentuaren
 zehar erabil ahal izango duzu.
 Makro baten definizioa aldatuz, dokumentuko markoari dagokion erreferentzia
 guztiak eguneratuko dira.
 Makroek argumentuak jaso ditzakete.
\layout Itemize

Denboraz larri gabiltzanez, 
\emph on 
Tutoretza
\emph default 
 honetan azaldu ezin dizkizugun beste gauza pila bat.
\layout Chapter

Hainbat
\layout Section

Beste LyX-en ezaugarri garrantzitsuak
\layout Standard

Ez ditugu aipatu LyX-ekin erabil daiteken komando guztiak, eta ez daukagu
 asmorik.
 Informazio gehiagorako irakur ezazu 
\emph on 
Erabiltzailearen Gida
\emph default 
.
 LyX-ek egin ditzakeen zenbait gauza garrantzitsu bakarrik aipatuko ditugu\SpecialChar \ldots{}

\layout Itemize

LyX-ek taulentzako WYSIWYG euskarria dauka.
 Taula bat lortzeko 
\family sans 
\bar under 
T
\bar default 
xertatu\SpecialChar \menuseparator

\bar under 
T
\bar default 
aula
\family default 
 menua erabili.
 Klikatu taulan saguaren 
\emph on 
eskuineko
\emph default 
 
\emph on 
botoiarekin
\emph default 
 eta
\family sans 
 Editatu\SpecialChar ~
taula
\family default 
 elkarrizketa-koadroa irekiko da, taula editatzeko aukera izango duzularik.
 
\layout Itemize

LyX-ek hainbat formatudun irudiak (JPEG eta bestelako bitmap formatuak,
 PostScript® eta LaTeX gordina bezalakoak barne) txertatzeko euskarria dauka.
 Asmatu duzu: 
\family sans 
\bar under 
T
\bar default 
xertatu\SpecialChar \menuseparator

\bar under 
I
\bar default 
rudia
\family default 
\SpecialChar \@.
 Ondoren, txertatzea, biratzea edo eskalatzea nahi duzun irudi-fitxategia
 aukeratu.
 Bai taulek bai irudiek epigrafeak eduki ditzakete, eta LyX-ek automatikoki
 irudi edota taulen zerrenda sortuko du.
\layout Itemize

Bertsio-kontrolaren euskarria dauka, RCS erabiliz (exekutatu 
\family typewriter 
man rcsintro
\family default 
 komandoa xehetasun gehiagorako).
\layout Itemize

LyX oso konfigurakorra da.
 Gauza guztiak, LyX leihoen itxuratik hasita inprimatzeko irteera emaitza
 arte hainbat era ezberdinetan kofigura daiteke.
 Konfigurazio-gehiengoa 
\family sans 
\bar under 
E
\bar default 
ditatu
\family default 
\SpecialChar \menuseparator

\family sans 
\bar under 
H
\bar default 
obespenak
\family default 
 menutik lantzen da.
 Argitasun gehiagorako
\family typewriter 
 
\family sans 
\bar under 
L
\bar default 
aguntza\SpecialChar \menuseparator

\bar under 
P
\bar default 
ertsonalizazioa
\family default 
 begiratu.
\layout Itemize

LyX bost kontinenteetako programatzaile talde baten eskutik garatzen ari
 da.
 Horregatik, hainbat testu prozesatzailerekin konparatuz, ingeles hizkuntzak
 ez direnen euskarri hobeagoa dauka (alemaniera, txekiera, grekera, euskara,
 italiera, errusiera\SpecialChar \ldots{}
).
 Eskuinetik-ezkerrera idazten diren hizkuntza batzuk ere onartzen ditu,
 arabiera edo hebreera adibidez.
 Dokumentuak beste hizkuntzetan idatz ditzakezu; LyX-ek menuak eta errore-mezuak
 beste hizkuntzetan erakuts ditzan ere konfigura dezakezu.
\layout Itemize

LyX-eko menuek laster- k erabiltzen dituzte.
 Hots, 
\family sans 
\bar under 
F
\bar default 
itxategia\SpecialChar \menuseparator

\bar under 
I
\bar default 
reki
\family default 
 menua hautatzeko 
\family sans 
M-F
\family default 
 idatzi eta ondoren 
\family sans 
I
\family default 
 sakatu, edo menuaren alboan agertzen den lotura erabili (K-O lehenetsita
 dago).
 laster- k ere konfiguragarriak dira.
 Honi buruzko argitasunak
\family sans 
\bar under 
 L
\bar default 
aguntza\SpecialChar \menuseparator

\bar under 
P
\bar default 
ertsonalizazioa
\family default 
 menuan aurkituko dituzu\SpecialChar \@.

\layout Itemize

LyX-ek LaTeX formatuko dokumentuak irakur ditzake.
 Ikus
\begin_inset LatexCommand \ref{atal:relyx}

\end_inset 

\SpecialChar ~
 atala.
\layout Itemize

Zuzentzaile ortografiko eta tesaurus-a erabilgarri daude.
\layout Itemize

LyX leiho nagusiaren behealdean dagoen testu-kutxa bufertxoa deitzen zaio
 (emacs programak ere pareko ezaugarria dauka).
 Erabilgarritasun handiko ezarpen zabala lantzeko aukera eskaintzen dizu,
 zure dokumentua zatitzeko gaitasuna barne dela.
 Beste hitzetan, hobe duzu bufertxoan ezer ez idaztea zertan ari zaren jakin
 gabe.
\layout Section

LyX LaTeX-eko erabiltzaileentzat
\layout Standard


\begin_inset LatexCommand \label{atal:latexerabiltzaileak}

\end_inset 

LaTeX-i buruz ezer ez badakizu, atal hau irakurri beharrik ez daukazu.
 Baliteke LaTeX buruzko zerbait ikasi nahi izatea, eta ondorioz atal hau
 irakurtzea.
 LyX erabiltzen hasten den askori LaTeX ezaguna egingo zaio.
 Horietariko bat bazara, galde dezakezu ea LyX-ek LaTeX-ekin egin daitekeen
 gauza guztiak egiteko ahalmena al daukan.
 Erantzun labur bat zera da, nola edo hala LyX hurbiltzen dela LaTeX-ekin
 egin daitekeen gauzetara, eta LaTeX formatuko dokumentu baten zati gehiena
 idaztea errazten duela.
 Gaur egun, LaTeX-eko idazki zaharrak bihurtzeko arazo batzuk daude, eta
 beste zenbait gauzetan, baina etorriko diren bertsio garatuagoetan hau
 konponduko dute.
\layout Standard

Hau tutoretza bat bakarrik denez, LyX-eko erabiltzaile berriek interesa
 eduki dezaketen zenbait gauza aipatuko ditugu.
 
\emph on 
Tutoretza
\emph default 
 hau labur gordetzearren, azalpen xumeak izango dira.
 
\emph on 
Ezaugarri hedatuak
\emph default 
 eskuliburuak, 
\emph on 
LaTeX adituen sekretuak
\emph default 
 kapitulupean, LyX eta LaTeX arteko ezberdintasunei, eta LyX-en LaTeX-eko
 zenbait trikimailu nola erabili buruzko informazio asko dauka.
\layout Subsection

TeX era
\layout Standard

Tex eran idatzitako guztia pantailan gorriz agertuko da, eta zuzenean LaTeX-i
 bidaliko zaio.
 TeX komandoak LyX-en erabil ditzakezu 
\family sans 
Txertatu\SpecialChar \menuseparator

\bar under 
T
\bar default 
ex
\family default 
 menua aukeratuz.
 Honek testu-kutxa sortzen du eta barrukoa zuzenean LaTeX-i igorriko zaio.
\layout Standard

TeX-ek matematika era zertxobait ezberdin erabiltzen du.
 Sartu TeX eran alderantzizko barra, (
\begin_inset Quotes eld
\end_inset 


\backslash 

\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

) bat idatziz.
 Inprimatzerakoan ez da agertuko, ondoren idazten duzun guztia gorriz egongo
 da.
 TeX eratik ateratzeko 
\family sans 
zuriunea
\family default 
 edo edozein karaktere ez-alfabetiko (zenbaki, azpimarra, berretzaile-ikurra
 edo parentesi gisakoak) sakatu.
 TeX eratik ateratzen zarenean LyX-ek badaki zein TeX komando idatzi duzun
 eta WYSIWYM-era bihurtuko du.
 Ekuazio batean 
\family typewriter 

\backslash 
gamma 
\family default 
idatzi eta ondoren zuriunea sakatzen baduzu LyX-ek 
\begin_inset Quotes eld
\end_inset 

gamma
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

 gorria 
\begin_inset Quotes eld
\end_inset 


\begin_inset Formula $\gamma$
\end_inset 


\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

 urdin batean bihurtuko du.
 Hau oso konplexuak ez diren makro guztientzako balio du (kontutan hartu
 
\family typewriter 

\backslash 
sin
\family default 
 bezalako funtzioak gorriz jarraituko dutela, bere WYSIWYM itxura baita).
 Matematika\SpecialChar ~
panela erabiltzea baino azkarragoa izan daiteke, batipat LaTeX-eko
 erabiltzaile adituentzako.
\layout Standard

Bitxikeri bat, TeX eran kortxete bat idazten baduzu, hasiera eta amaierako
 kortxeteak gorriz txertatuko dira, TeX eratik aterako zaitu eta kurtsorea
 kortxete artean kokatuko du.
 LyX-ek ezagutzen ez dituen eta argumentuak jasotzen dituzten komandoak
 idazteko komenigarria izaten da.
\layout Standard

LyX-ek ezin ditu egin LaTeX-ekin egiten diren gauza guztiak (oraindik ez?).
 Zenbait landutako funtzio ez dira erabat onartzen, beste batzuk erabilgarriak
 dira baina ez dira WYSIWYM.
 TeX erak erabiltzaileari LaTeX-en moldagarritasun osoa eskaintzeaz batera
 LyX-eko ezaugarri erabilgarriekin gozatu (WYSIWYM matematikak, taulak eta
 edizioa bezalakoak) dezake.
 LyX-ek ezin izango du LaTeX-eko pakete guztiak onartu.
 Hitzaurrean 
\family typewriter 

\backslash 
usepackage{pakete_izena} 
\family default 
idatziz (ikus 
\begin_inset LatexCommand \ref{atal:hitzaurrea}

\end_inset 

\SpecialChar ~
atala), nahi dituzun pakete guztiak erabiltzeko gaitasuna izango duzu (kontutan
 izan pakete hauek WYSIWYM euskarria ez dutela izango).
\layout Subsection

LaTeX dokumentuak inportatu: 
\family typewriter 
reLyX
\layout Standard


\begin_inset LatexCommand \label{atal:relyx}

\end_inset 

LaTeX fitxategi bat inportatzeko 
\family sans 
\bar under 
F
\bar default 
itxategia\SpecialChar \menuseparator

\bar under 
I
\bar default 
nportatu\SpecialChar \menuseparator
LaTeX 
\family default 
komandoa erabili.
 Honek
\family sans 
 
\family typewriter 
reLyX
\family sans 
 
\family default 
izeneko Perl programa bati deituko dio:
\family sans 
 
\family typewriter 
fitx.tex
\family sans 
 
\family default 
fitxategi batetik 
\family typewriter 
fitx.lyx
\family default 
 bat sortu eta irekiko du.
 Bihurketak ez badu funtzionatzen komando lerrotik
\begin_inset Foot
collapsed true

\layout Standard

LyX instalatzen denean 
\family typewriter 
lyx 
\family default 
programa exekutagarria dagoen direktoriopean 
\family typewriter 
reLyX
\family default 
 izeneko programa kopiatzen du (adbz.
 
\family typewriter 
/usr/local/bin/relyx
\family default 
).
 
\family typewriter 
reLyX
\family default 
 abiatzeko Perl behar da ( dokumentu hau idaztean 5.002.
 bertsioa).
\end_inset 


\family sans 
 
\family typewriter 
reLyX
\family default 
 exekutatzen saia zaitez, argumentu konplexuagoak erabiliz.
\layout Standard


\family typewriter 
reLyX
\family default 
 programak LaTeX-eko legalak diren komando gehienak bihurtuko ditu, baina
 ez guztiak.
 Ulerkaitz egiten zaizkionak TeX eran utziko ditu, beraz bihurtu ondoren
 gorri koloredun testuak bilatu eta eskuz konpondu beharko dituzu.
 
\layout Standard


\family typewriter 
reLyX
\family default 
-ek bere eskuliburua dauka.
 LaTeX-eko zein komando eta ingurune ez dituen onartzen, dauden erroreak
 (nola sahiestu), eta aukera ezberdinak nola erabiltzen diren jakiteko irakurri.
\layout Subsection

LyX dokumentua LaTeX-era bihurtu
\layout Standard

LyX dokumentu bat LaTeX formatura bihurtzea nahi izango duzu.
 Adibidez, lankide edo eginkide batek LyX programa ez eduki arren dokumentuareki
n lan egin behar du.
 Hau egitea huskeri bat da LyX-entzako.
 Hautatu 
\family sans 
\bar under 
F
\bar default 
itxategia\SpecialChar \menuseparator

\bar under 
E
\bar default 
sportatu\SpecialChar \menuseparator
LaTeX.
 
\family default 
Honek editatzen ari zaren 
\family typewriter 
fitxa_izena.lyx
\family default 
 fitxategia beste fitxategi honetan bihurtuko du: 
\family typewriter 
fitxa_izena.tex
\family default 
.
 Azken finean, LyX-ek dokumentuak bistaratu edo inprimatzerakoan beti LaTeX
 behin-behineko fitxategiak sortzen dituenez, LaTeX sortzen trebea da.
\layout Subsection

LaTeX hitzaurrea
\layout Subsubsection

Dokumentu-klasea
\layout Standard


\family sans 
\bar under 
D
\bar default 
iseinua\SpecialChar \menuseparator

\bar under 
D
\bar default 
okumentua 
\family default 
elkarrizketa-koadroak 
\family typewriter 

\backslash 
documentclass
\family default 
 komandoan sar ditzakezun hainbat aukeretaz ardura hartzen du.
 Hemen klasea, letra-tipo eta paper-tamaina aldatu.
 Jarri 
\family typewriter 

\backslash 
documentclass
\family default 
 bidaliko zaizkion aukera-osagarriak 
\family sans 
LaTeX\SpecialChar ~
hitzaurrea
\family default 
 arean.
\layout Subsubsection

Hitzaurreko beste alderdi batzuk
\layout Standard


\begin_inset LatexCommand \label{atal:hitzaurrea}

\end_inset 

Hitzaurrean komando bereziak jarri behar badituzu LaTeX fitxategi baterako,
 zuzenean LyX dokumentuan idatz ditzakezu.
 Horretarako,
\family sans 
 Diseinua\SpecialChar \menuseparator
Hitzaurrea
\begin_inset Foot
collapsed true

\layout Standard

Itzultzailearen oharra: litekeena da LyX bertsio berrietan bide hau horrela
 ezin lantzea.
 Horretarako 
\family sans 
Diseinua
\family default 
\SpecialChar \menuseparator

\family sans 
Dokumentua
\family default 
 elkarrizketa-koadroa ireki eta bertan 
\family sans 
Hitzaurrea
\family default 
 fitxan idatzi behar izatea.
\end_inset 


\family default 
 hautatu eta elkarrizketa-koadroan idatzi.
 Hor idazten duzun dena zuzenean LaTeX-i bidaliko zaio.
\layout Subsection

BibTeX
\layout Standard

LyX-ek BibTeX euskarria du, honekin erreferentzi-bibliografikoen datu-baseak
 sortu eta hainbat dokumentutan erabiltzeko aukera izango duzu.
 Hautatu 
\family sans 
\bar under 
T
\bar default 
xertatu\SpecialChar \menuseparator
Zerrendak\SpecialChar ~
eta\SpecialChar ~
Aurk.\SpecialChar \menuseparator

\bar under 
B
\bar default 
ibTeX\SpecialChar ~
erreferentzia
\family default 
 menua 
\family typewriter 
bib
\family default 
 motako fitxategi bat gehitzeko.
 Alde batetik 
\family sans 
BibTeX
\family default 
 izeneko elkarrizketa-koadro bat agertaraziko du, bestaldetik dokumentuan
 
\begin_inset Quotes eld
\end_inset 

BibTeX-ek sortutako erreferentziak
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

 izeneko botoia txertatuko du.
 Elkarrizketa-koadroa ixten baduzu, sortu berri den botoian klikatuz berriro
 irekiko zaizu.
 
\family sans 
BibTeX
\family default 
 leihoan 
\family sans 
Datu-baseak
\family default 
 izeneko eremuan 
\family typewriter 

\backslash 
bibliography{} 
\family default 
komandoko
\begin_inset Foot
collapsed true

\layout Standard

LaTeX arruntean bezala, bi bibliografi edo gehiago komaz, eta zuriunerik
 gabe, bereiztu.
\end_inset 

 giltzetan idatziko zenuena idatzi.

\family typewriter 
 
\family sans 
Estiloa
\family default 
 eremuan berriz 
\family typewriter 

\backslash 
bibliographystyle{}
\family default 
 komandoko giltzetan idatziko zenuena idatzi.
\layout Standard

Hau egindakoan, edozein bibliografi-sarreren aipamenak egin ditzakezu Txertatu\SpecialChar \menuseparator
Zi
tazio\SpecialChar ~
erreferentzia menua erabiliz (ikus 
\begin_inset LatexCommand \ref{atal:bibliografiak}

\end_inset 

\SpecialChar ~
 atala).
 LyX arduratuko da BibTex exekutatzeaz.
 
\family sans 
Zitazioa
\family default 
 elkarrizketa-koadroko kutxan zure bib fitxategiko erreferentzia guztiak
 zerrendatuko dira.
\layout Section

Erroreak!
\layout Standard

Batzuetan dokumentu bat LaTeX formatura bihurtzerakoan erroreak gerta daiteke,
 LyX edo LaTeX-ek ulertzen ez dituzten gauzengatik.
 Hau gertatzean, LyX-ek errore-kutxak (
\begin_inset Quotes eld
\end_inset 

errorea
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

 hitzarekin) sortzen ditu.
 Kutxa honetan klikatuz errorearen zergatia bistaraktuko du.
 LyX-ek LaTeX-en sortutako erroreak gehituko ditu.
 Ohartu zaitez, errore hauen kokapenak askotan ez dutela garrantzirik izaten.
\the_end
