#LyX 1.3 created this file. For more info see http://www.lyx.org/
\lyxformat 221
\textclass scrbook
\language basque
\inputencoding latin1
\fontscheme default
\graphics default
\paperfontsize default
\spacing single 
\papersize a4paper
\paperpackage a4
\use_geometry 0
\use_amsmath 0
\use_natbib 0
\use_numerical_citations 0
\paperorientation portrait
\secnumdepth 3
\tocdepth 3
\paragraph_separation indent
\defskip medskip
\quotes_language english
\quotes_times 2
\papercolumns 1
\papersides 1
\paperpagestyle default

\layout Title


\noun on 
LyX Sarrera
\layout Author

egilea: LyX taldea
\begin_inset Foot
collapsed true

\layout Standard

Fitxategi honen arduradun nagusia 
\noun on 
John Weiss
\noun default 
 da.
 Iradokizunak edo erroreei buruzko zuzenketak LyX dokumentazioko posta-zerrenda
 honetara bidal ditzakezu: <lyx-docs@lists.lyx.org>
\newline 
Itzulpena: Iñaki Larrañaga Murgoitio <dooteo@euskalgnu.org>, 2004.
\end_inset 


\layout Standard


\begin_inset LatexCommand \tableofcontents{}

\end_inset 


\layout Chapter

LyX-en filosofia
\layout Quote


\begin_inset Quotes eld
\end_inset 

Osaba Cosmo, zergatik deitzen diote honi testu prozesatzailea?
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 


\layout Quote


\begin_inset Quotes eld
\end_inset 

Erraza da, Skyler.
 Ikusi duzu jaki prozesagailu batek jakiei zer egiten dien, bai?
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 


\layout Quote


\hfill 
--- Jeff MacNelly, 
\begin_inset Quotes eld
\end_inset 

Shoe
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

 
\layout Section

Zer da LyX?
\layout Standard

LyX dokumentu prestatzeko sistema bat da.
 Matematikak, errerefentzia gurutzatuak, bibliografiak, indizeak eta bestelakoak
 erabiliz artikulu tekniko eta zientifiko konplexuak sortzea eskaintzen
 dizu.
 Edozein luzerako dokumentuak idazteko gaitasunak dituen tresna paregabea
 da: dokumentua hainbat ataletan edo orrialdetan automatikoki zatitzeko,
 zuzentzaile ortografikoak lantzeko eta bestelako ezaugarriak ditu.
 Amatxori eskutitz bat idazteko ere erabil dezakezu, nahiz eta ziurrenik
 hori egiteko programa sinpleagorik eskuragarri egon.
 Ez da iragarki, posterrak edo marrazkiak sortzeko tresna (gero azalduko
 da zergatia), nahiz eta gogorki saiatuz hau ere lor daitekeen.
 Zertarako erabiltzen den buruzko zenbait adibide: memoriak, eskutitzak,
 desadoztasunak eta horrelakoak, irakurtzeko oharrak, ikastarotako liburuxkak,
 hitzaldietarako laburpenak, softwarea buruzko dokumentazioa, liburuak (PostgreS
QL, telepatia, kriptologia, fikziozko edota maitasunezko nobelak, olerkiak,
 bertsoak, umeentzako ipuinak e.a.), ekitaldi zientifikoetarako artikuluak,
 musika eta filmantzako script-ak, proiektuetarako txostenak \SpecialChar \ldots{}
hartu duzu
 ideia, ez?
\layout Standard

LyX ordenagailuen bitartez dokumentazioa idazteko tresna eraginkorra da,
 markatze-hizkuntza darabilki, 
\begin_inset Quotes eld
\end_inset 

idazmakina
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

 konzeptu zaharkitua apurtuz.
 Ahalegin gutxirekin eta denbora oso labur batean dokumentu profesionalak
 sortzea nahi dituztenentzako diseinatua dago, eta 
\begin_inset Quotes eld
\end_inset 

maketazioko
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

 aditua izan gabe.
 Maketazio lanetaz ordenagailua arduratzen da, ez egilea; LyX-ekin egileak
 dokumentuaren edukian konzentratzen da.
\layout Standard

LyX erabiltzeko lehen aurrepausua zuk, erabiltzaile zaren horrek, daukazun
 pentsakera aldatzean datza.
 Garai batean (sua asmatu eta mende gutxitara) dokumentuak sortzeko tresnak
 idazmakinak ziren, eta bere mugak gainditzeko hainbat trikimailu beharko
 ikasi.
 Honela, esaldia edo hitz bat azpimarratzeko "_" karakterearekin berridazten
 genuen, esaldiari garrantzi handiagoa emanez.
 Taula bat sortzeko berriz, zutabe bakoitzaren zabalera zehaztu, eta kontuz
 kontu tabulazioz betetzen genuen.
 Gutunak eta bestelakoak sortzerakoan, eskuinetara 'koskatu', e.a.
 Gainera, lerro amaierako hitz banaketekin kontu ibili beharra\SpecialChar \ldots{}
 Ene! (arnasotsa)
 Zelako garaiak haiek!
\layout Standard

Beste hitzetan, denok "zer hizki zein lekutan kokatu" lan egiteko era horiekin
 arduratzeko entrenatuak izan ginen.
 Ondorioz, ia testu prozesatzaileen gehiengo batek oraindik bizimodu horretan
 darraiki.
 Oraindik, orri batean gauza bakoitzak eduki behar duen kokapenarekin arduratu
 behar izaten dugu.
 Tabulatzailea leku batean zuriuneak ezartzeko erabiltzen da.
 Dokumentu zati baten letra-tipoa aldatzea, idazmakina baten idazgurpila
 aldatzea bezala da.
\layout Standard

LyX-eko oinarrizko izaera 
\emph on 
zer
\emph default 
 egiten ari garen horretan datza, eta ez 
\emph on 
nola
\emph default 
 egitean.
 "Ikusten duzuna lortzen duzu" (WYSIWYG, What You See Is What You Get) pentsamol
deko prozesatzaile baten ordez LyX-en eredua "Ikusten duzuna 
\emph on 
esanahi
\emph default 
 duzu" (WYSIWYM, What You See Is What You 
\emph on 
Mean
\emph default 
) da.
\layout Standard

Testu prozesatzaile normal baten ordez LyX zentzu honetan ezberditzen da.
 Hizki bat leku zehatz batean egoteaz arduratu beharrik ez daukazu.
 LyX-i 
\emph on 
zer egiten ari zaren 
\emph default 
esan , eta bera, 
\emph on 
estilo
\emph default 
 izeneko arautegi bat jarraituz, beste denaz arduratuko da.
\begin_inset Foot
collapsed true

\layout Standard

Zehatzago izate arre, bulegotikako suiteen azken bertsioak markatze metodo
 antzekoa erabiltzen duten orri-estiloak daukate.
 Nola nahi ere, gure esperientzaren arabera, eguneroko zereginetan oso gutxi
 erabiltzen dira.
\end_inset 

 Adibide bat ikus dezakegu:
\layout Standard

Demagun dokumentu bat idazten ari zarela.
  
\begin_inset Quotes eld
\end_inset 

Sarrera
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

 izeneko atal bat edukitzea nahi duzu.
 Zure testu prozesatzaileko menua ireki, hautatu neurria eta letra-tipoa.
 Ondoren esaldia letra-lodiarekin utzi.
 Jarraian "1.\SpecialChar ~
Sarrera" idatzi.
 Nola ez, denbora pasa ahala, gero atal hau dokumentuko beste leku batean
 kokatzeko, edo aurretik beste atal bat idazteko asmoa edukiz gero, bai
 honi bai beste atal guztiei zenbatzailean zenbakiak aldatu beharko dizkiozu,
 eta nola ez, aurkibideko zenbaki guztiak aldatu.
\layout Standard

LyX-en berriz, goialdean dauden botoitxo guztien ezkerretara dagoen zerrendan
 kokatu, 
\family sans 
Atala
\family default 
 hautatu eta "Sarrera" idatzi .
\layout Standard

Hori da dena.
 Atal hau ebaki eta beste edonon itsatsiz gero, dena berekasa berriz zenbatua
 izango da.
 Gainera, LyX-ek dokumentuaren barruan egon daiteken atal honi buruzko erreferen
tzia guztiak egunera ditzake, ez daukazu atalen numerazioa gehiago idatzi
 beharrik.
\layout Standard

Ohizko testu prozesatzaile orokorrekin konsistentzi arazoak gertatzen dira.
 Bost egun igaro ondoren, 4.
 atala hasteko asmoa daukazu.
 18 neurriko letra-lodia erabili behar dela ahaztu zaizu, eta 16 neurrikoa
 erabiltzen duzu, beraz 4.
 ataleko izenburuko letra-tipoa 1.
 atalean erabilitakoaren ezberdin erabili duzu.
 LyX-en ez dago arazo hau, zure ordez letra-tipoa eta tamainak egokiz edukitzeaz
 ordenagailua arduratuko bait da.
 Azken finean horretarako sortu ziren ordenagailuak, guri bizitza errezteko.
\layout Standard

Beste adibide bat.
 Demagun zerrenda bat egiten ari zarela.
 Beste testu prozesatzaileetan zerrenda bat tabulazio eta lerro berrien
 (lerro-jauzien) batzuen ondorioa besterik ez da izaten, zerrendako elementu
 bakoitzaren etiketa non jarri, zer den, zenbateko tartea eta antzekoetan
 pentsatu behar duzu.
 LyX-ekin ordea, bi ardura hartu beharko dituzu, bata zelako zerrenda-mota
 den, eta bestea, bertan zer idatzi behar duzun.
 Eta kitto!
\layout Standard

Beraz, LyX inguruan dagoen ideia hau da: zer egitea nahi duzun zehaztu,
 ez nola egitea nahi duzun.
 
\begin_inset Quotes eld
\end_inset 

What You See Is What You Get
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

 modeloaren ordez LyX-ek 
\begin_inset Quotes eld
\end_inset 

What You See Is What You 
\emph on 
Mean
\emph default 

\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

 edo 
\begin_inset Quotes eld
\end_inset 

WYSIWYM
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

 erabiltzen du.
 Ahalmen handiko burutazio honek dokumentuak idazteko zeregina asko sinplifikatz
en du.
\layout Standard

Honengatik irudi edo iragarkiak sortzeko LyX ez da erabilgarria -- kasu
 hauetan, gauza bakoitza zein lekutan kokatu behar den zehaztu behar duzu,
 hemen ez baitago paragrafo, atal eta bestelako unitate funtzionalik.
 Ez du esan nahi LyX-i zenbait funtzio falta zaizkiola.
 Esan nahi du lan horretarako ez dela tresna egokia -- marrazkiak ikutzeko
 tresna egokiak dauden bezala dokumentuak idazteko tresnen artean LyX daukagu.
\layout Section

LyX eta testu prozesatzaileen 
\newline 
arteko ezberdintasunak
\begin_inset OptArg
collapsed true

\layout Standard

LyX eta beste testu prozesatzaileak
\end_inset 


\begin_inset Foot
collapsed true

\layout Standard

Ez, gerra-santu bat irabazteko asmoarekin ez gabiltza.
 LyX-en ezaugarriak agertzea garrantzitsua dela deritzogu, eta garrantzitsueneta
riko bat bederen, WYSIWYM,  jendearen %99-ak testua ekoizteko daukan kontzeptuaz
 erabat ezberdintzen da.
\end_inset 


\layout Standard

LyX-en aurkituko ez dituzun ezaugarrien zerrenda:
\layout Itemize

Erregela bat (marjenak ezartzeko)
\layout Itemize

Tabulatzaileak
\layout Itemize

Zuriune osagarriak (adbz.
 
\family sans 
lerro\SpecialChar ~
itzulera (Intro)
\family default 
 edo zuriune tekla bi edo gehiagotan zapaltzea)
\layout Standard

Tabulatzaileak, erregela batean zehar orrialde bakoitzeko elementuak non
 kokatzen diren zehazten dute, LyX-en alferrikakoak dira.
 Programa gauza bakoitzaren kokapenaz arduratzen da, zu ez.
 Zuriune osagarriekin ere antzera: LyX-ek gehituko ditu, behar diren heinean
 eta inguruaren arabera.
 Haseran, bi lerro huts jarraian ezin ezartzea nahiko bitxi gertatuko zaigu,
 baina 'WYSIWYM' pentsamoldea ibiltzen ikastean zentzu gehiago hartzen joango
 zara.
\layout Standard

LyX-ek aurkezten dizkizun ezaugarri batzuk, baina irudikatu dezakezun bezala
 erabiltzen ez direnak: 
\layout Itemize

Koskatze-kontrolak.
\layout Itemize

Orri-jauziak.
\layout Itemize

Lerro tartea (adbz.
 zuriune sinplea, bikoitza, e.a.).
\layout Itemize

Zuriunea, horizontal eta bertikala.
\layout Itemize

Letra-tipo eta tamainak.
\layout Itemize

Letra itxura (lodia, etzana, azpimarratua, e.a.).
\layout Standard

Nahiz eta LyX-en agertu, orohar ez dira erabiltzen.
 LyX gauza hauetaz zuregatik arduratzen da, egiten ari zarenaren ondorioekin
 bat eginez.
 Dokumentuko zati bakoitzari letra-tipo eta tamaina zehatzak automatikoki
 ezartzen dizkio.
 Paragrafoen koskak kontestuaren menpe daude; paragrafo mota bakoitza era
 ezberdinean 'koskatzen' da.
 Orri-jauziak modu automatiko batean lantzen dira.
 Oroar, lerro, hitz eta paragrafo tarteak aldakorrak dira, LyX-ek ezartzen
 ditu
\begin_inset Foot
collapsed true

\layout Standard

Ezaugarri hauek denak zehatz ditzakezu (gutxi batzuk zehazteko LaTeX-eko
 ezaguerak behar dira) bai dokumentu osorako bai eta zati baterako ere.
 Xehetasun gehiagotarako ikus 
\emph on 
Erabiltzailearen gida
\emph default 
 edota 
\emph on 
Ezaugarri hedatuak
\emph default 
.
\end_inset 

.
\layout Standard

Azkenik, LyX-ek  (eta LaTeX ere bai) testu prozesatzaile askori gainditzen
 dien arloak hauek dira: 
\layout Itemize

Lerro amaierako hitz banaketa (Hipenazioa).
\layout Itemize

Edozein motatako zerrendak.
\layout Itemize

Matematikak.
\layout Itemize

Taulak.
\layout Itemize

Errerentzi-gurutzatuak.
\layout Standard

Egungo prozesatzaile askok matematikako ikurrak, taulak, lerro amaierako
 hitz bereizleak eta estilo definizioa erabiltzen dituzte, eta WYSIWYM pentsamol
dera hurbiltzen hasiak dira.
 Ezaugarri hauek ezartzen hasi berri dira, LyX ordea LaTeX dokumentu-prestatze
 sisteman oinarritua dago.
 LaTeX duela 15 urte baino gehiago sortu zen, eta 
\emph on 
funtzionatzen du
\emph default 
.
 
\layout Section

LaTeX zer demontre da?
\layout Standard

LaTeX, 1985
\begin_inset Foot
collapsed true

\layout Standard

Atal honetako informazioaren jatorria Helmut Kopka eta Patrick Daly-k idatzitako
 
\begin_inset Quotes eld
\end_inset 


\emph on 
A Guide to LaTeX2e
\emph default 

\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

-a da.
 
\emph on 
Erabiltzailaren Gida
\emph default 
-k bibliografia atalean honi buruzko sarrera bat dauka.
\end_inset 

-ean Leslie Lamport-ek diseinatutako dokumentazio prestaketa sistema da.
 1984-ean Donald Knuth-ek sortu zuen TeX maketazio konposaketa hizkuntzaren
 gainetik pixkanaka eraikita izan zen.
 Zehazki zer den ordea askok ez du ulertzen.
 ASCII (testu soila) fitxategian idatzitako komando konposaketa zerrenda
 hartu eta landu egiten du.
 Idazmakina baten baino zailagoa da, baina argitaletxe baten espezializazio
 eta konplexotasunera heldu gabe.
 Edozein modura, irteera bezela 'dispositibotik aske' (
\begin_inset Quotes eld
\end_inset 

device independent
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

) izeneko formatuan sortzen du, 
\family typewriter 
dvi
\family default 
 era motzean esateko.
 
\family typewriter 
dvi
\family default 
 fitxategia bistaratzeko programak edo beste formatura batera (PostScript®
 edo PDF) bihurtzen dutenak erabil ditzakezu.
\layout Standard

Ezaugarri hau besterik ez balu, konposaketaren bihotza besterik ez zen izango.
 TeX-ek ordea makro-ak ezarri eta zehazteko aukera eskeintzen digu.
 Hemen hasten da akelarrea!
\layout Standard

TeX erabiltzen duten gehienek, Knuth-ek sortutako konposaketa munduko nabardurak
 ezkutatzeko makro multzoa erabiltzen dute\SpecialChar \@.
 Erabiltzaile normalak TeX (konposaket
a komandoez bakarrik osatutako bizkarrezurra) garbi batekin lanik ez du
 egiten, .
 Era gordinean makro-ak sortzen dituztenek bakarrik erabiltzen dute.
 Eta une hau da Leslie Lamport antzeztokira sartzen zaiguna.
 Berak makro-ak (komando multzo bat), taulak edo matematika formulak sortzeko
 bide sendo eta uniforme batean egotea nahi zuen: erabiltzaileari begira
 gehiago zuzendua eta konposaketa arlora berriz gutxiago, horrenbesteko
 buru hausterik gabe.
 Honela sortu zen LaTeX.
\layout Standard

Orain, LaTeX-en hedapen eta garapenekin bateratuz, beste gizaki batzuk TeX-erako
 norberaren makro multzoak sortzen ari dira, matematika eta horrelako edizio
 arloetara zuzendutakoak.
 Batzuek zuzenean TeX erabili zuten, besteak berriz, LaTeX moldatzen hasi
 ziren.
 Nahas pila hau konpontzeko asmoz, laurogeigarren hamarkadaren amaieran,
 LaTeX-eko adituek (Lamport barne, noski) LaTeX2e-en lanean hasi ziren,
 gaur egungo bertsioa.
 Bertsio berri honek makro-ak sortzeko erreztasun handiagoak eskaintzen
 dizkizun komandoekin dator, letra-tipo berriak erabiltzeko laguntza eta
 hobekuntza gehiago.
 Bere eskubide osoz, LaTeX bere izakeran hizkuntza zabal bat da.
 Estandarraz gain, mundu osoko erabiltzaileek LaTeX-entzat gehigarriak sortzen
 darraite.
\layout Standard

LaTeX hedatzeko bi modu daude: klaseak eta estiloak.
 
\emph on 
Klase
\emph default 
 bat dokumentu mota berri bat (liburu bat, edo artikulu bat) zehazten duen
 LaTeX-eko (eta TeX-ekoa ere) makro talde bat da.
 Diapositibentzako klaseak daude, fisika eta matematikako argitarapenetan\SpecialChar \ldots{}

 zenbait unibertsitatek tesiak zehazten dituen formatuak dituzte.
 
\emph on 
Estiloa
\emph default 
 bat berriz, eta klase batetik ezberdinduz, ez du dokumentu berri bat zehazten,
 edozein dokumentutan erabil dezakezun 
\emph on 
jokabide
\emph default 
 berri bat baizik.
 Adibidez, LyX-ek orriaren marjenak eta lerro tarteak LaTeX-eko bi estilo-fitxat
egi erabiliz kontrolatzen ditu.
 Dokumentu motak lantzeko hainbat estilo-fitxategi daude: txartelak edo
 gutunazalak inprimatzeko, dokumentuaren koskak aldatzeko, letra-tipo berriak
 ezartzeko, irudiak moldatzeko, orriko goiburuak diseinatzeko, bibliografiak
 nork bere erara egiteko, oin-oharren itxura eta kokalekuak aldatzeko, taulak
 eta irudiak, zerrendak pertsonalizatu, e.a.
\layout Standard

Laburpen bat:
\layout List
\labelwidthstring 00.00.0000

TeX: Konposaketa hizkuntza, makroak  sortu eta erabiltzeko ahalmenarekin.
\layout List
\labelwidthstring 00.00.0000

LaTeX: Tex-en gainean eraikitako makro paketea.
\layout List
\labelwidthstring 00.00.0000

klaseak: dokumentu baten deskribapena, LaTeX erabiliz.
\layout List
\labelwidthstring 00.00.0000

estiloak: nolbait LaTeX-en izakera moldatzeko.
\layout List
\labelwidthstring 00.00.0000

LyX: WYSIWYM testu prozesatzaile bisuala, LaTeX-en indar eta ahalmen guztiak
 erabiliz.
\layout Standard

Atal honen asmoa LyX  
\emph on 
zergatik
\emph default 
 beste testu prozesatzaileen lana jorratzeko bideetaz ezberdintzen den (bere
 funtzionamenduan)  zuri argitzeko izan da.
 Bere zergatia garbia da: konposaketa oinarri bezala LaTeX erabiltzen du.
 Azken hau bezala, zure idazkeraren inguruan kokatzen da (idazten ari 
\emph on 
zarena
\emph default 
).
 Bere itxuraz ordenagailua arduratuko da.
\layout Standard

Epaaa! Gauza bat gehiago.
 LaTeX TeX bezala ahozkatzen da.
 
\begin_inset Quotes eld
\end_inset 

Hey blech
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

-ekin errimatzen du.
 Lamport-ek bere liburuan ordea 
\begin_inset Quotes eld
\end_inset 

lay-tecks
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

 ere badaitekeela dio.
 Bestalde, 
\begin_inset Quotes eld
\end_inset 

LyX
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

 
\begin_inset Quotes eld
\end_inset 

licks
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

 
\begin_inset Quotes eld
\end_inset 

lucks
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

 edo 
\begin_inset Quotes eld
\end_inset 

looks
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

 ahozka daiteke, herri bakoitzeko ahozketen arabera
\begin_inset Foot
collapsed true

\layout Standard

Itzultzailearen oharra: Euskaraz 
\begin_inset Quotes eld
\end_inset 

liks
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

 esan dezakegu, hots, 
\begin_inset Quotes eld
\end_inset 

lix
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

.
\end_inset 

.

\family typewriter 
 :-)
\layout Chapter

Dokumentazioan nabigatzea
\layout Standard

Zure galderei errazago erantzuteagatik, eta LyX-en ezaugarriak era egoki
 baten azaltzeko, dokumentazioa hainbat fitxategi ezberdinetan bereiztua
 izan da.
 Zati bakoitzak bere helburua du, ondoren azalduko den bezala.
 Fitxategi hauetariko batekin aurrez-aurre aurkitu baino lehenago, begi
 bistan daukazun hau irakurtzea aholkatzen dizugu, denbora aurreztu dezazun
 informazio eta aipamen erabilgarri asko baitauka.
\layout Standard

Nahiz eta LyX-ek bere 
\begin_inset Quotes eld
\end_inset 

1.0 bertsioa
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

 ongi igarota eduki, laguntza dokumentuaren zati bat amaitu gabe edo zaharkitua
 egon daiteke.
 LyX-eko beste guztia bezala, eskuliburuak bolondres lanaren emaitzak dira,
 eta hauek 
\begin_inset Quotes eld
\end_inset 

benetako lana
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

 daukate; etxekoak, iloba zaindu, edalontziak garbitu, mozkorkerian gaupasa
 egin, e.a., e.a...
 Eskuliburuak egoera onean (eguneratuak) egon daitezen ahalegintzen gara.
 Laguntzeko prest bazaude, dokumentuko beste ezer baino lehen 
\begin_inset LatexCommand \ref{sec:auzolana}

\end_inset 

 atala irakurtzeaz ziurta zaitez.
\layout Standard

Beste mesede bat egin dezakezu: eskuliburu hauetan zerbait argi ez badago
 edo akatsak baditu, guri jakinarazi iezaiguzu! Dokumentazioa eguneratua
 edukitzen arduratuta dauden neska/mutilekin harremanetan jar zaitezke,
 horretarako 
\family typewriter 
lyx-docs@lists.lyx.org
\family default 
 helbidera idatzi.
 Dokumentazioarekin zerikusirik ez duten eta erantzun azkarra eskatzen duten
 galderentzat ondorengo posta-zerrenda erabil dezakezu:
\family typewriter 
 lyx-users@lists.lyx.org
\family default 
.
\layout Section

Eskuliburuen egitura
\layout Standard

Agian, eskulibururen bat edo beste inprimatuta edukiko duzu, edo bestela
 LyX erabiliz 
\begin_inset Quotes eld
\end_inset 

monitorean
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

 irakurtzen zaude.
 LyX-eko fitxategia eta inprimatutakoaren artean ezberdintasun batzuk daude.
 Aurrenekoa, izenburua eskuliburuaren hasieran dago, ez da bereizitako orrialdea
n agertzen, inprimatutako bertsioan lehenbiziko orrialdean agertzen da.
 Bai oin-oharra, bai edukien aurkibidea ez daude bistaratuak.
 Edukien aurkibidea ikusteko menuko aukera bat badaukazu: 
\family sans 
Arakatu.

\family default 
 Oin-ohar bat irakurtzeko, modu honetan agertzen da
\begin_inset Foot
collapsed true

\layout Standard

Kaixo! 
\layout Standard

Oin-ohar hau ixteko, ezkerraldeko laukitxo gris horretan klitatu...Bai, 
\begin_inset Quotes eld
\end_inset 

oina
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

 hitza bertan idatzita agertzen da.
\end_inset 

 eta saguaren ezker botoiaz bere gainean klikatu.
 Saia saitez!
\layout Standard

Inprimatutako eskuliburuetan, erreferentzi-gurutzatuta guztiak kapitulu,
 atal, azpiatal eta bestelakoen zenbatzaile bezala agertzen dira.
 Pantailan ordea, erreferentzi-gurutzatu guztiek datorrena bezalako laukiluze
 grisetan agertzen dira:
\begin_inset LatexCommand \ref{sec:auzolana}

\end_inset 

 alegia.
 (inprimatutako eskuliburuetan zenbakiak agertzen dira laukiluze hauen ordez.
 Laukiluzea saguaren ezker botoiarekin klikatuz dokumentuko erreferentzi-gurutza
tu guztien zerrenda daukan elkarrizketa-koadroa bistaratuko zaizu.
 Sarrera honek 
\begin_inset Quotes eld
\end_inset 

sec:auzolana
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

 izeneko bakar bat dauka.
 Erreferentziatu den atalera joateko elkarrizketa koadroan "Joan" botoia
 erabili.
 
\family sans 
C-<
\family default 
 zapalduz berriz, aurreko kokapenera itzulkiko zara.
 (
\begin_inset Quotes eld
\end_inset 


\family sans 
C-<
\family default 

\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

-ren esanahia beheraxeago argitzen da).
\layout Standard

Fitxategi honen pantailazko eta inprimatutako bertsioaren arteko ezberdintasun
 batzuk ikusi ondoren, eskuliburu honen formatuaz mintzatzen has gaitezke.
 Noizean behin hizki mota ezberdindun elementuak aurkituko dituzu:
\layout Itemize


\emph on 
Bereizketa mota
\emph default 
 orokorrean enfasietan erabiltzen da, arrazonamendu orokorretan, liburuen
 tituluetan, beste eskuliburuetako ataletan, eta idazleen (egile) oharretan.
\layout Itemize


\family typewriter 
Idazmakina mota
\family default 
 programa eta fitxategien izenetan, LaTeX kodea eta LyX kode eta funtzioetan
 erabiltzen da.
\layout Itemize


\family sans 
Sans Serif mota
\family default 
 menu, botoi, elkarrizketa-koadroetan eta teklatuko teklen izenetan erabiltzen
 da.
\layout Itemize


\noun on 
Izen mota
\noun default 
 pertsonen izena idazteko erabiltzen da.
\layout Standard

Menuen laster-teklak eta beste tekla-loturei buruz geihago jakiteko 
\emph on 
Ezaugarri Hedatuak
\emph default 
 (
\family typewriter 
Extended.lyx
\family default 
 fitxategia) irakurri.
 Tekla-loturei erreferentzia egiterakoan ondorengo erabilpenak jarraituko
 dira:
\layout Itemize


\begin_inset Quotes eld
\end_inset 


\family sans 
K-
\family default 

\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

 
\family sans 
Kontrol
\family default 
 (Ctrl) tekla esanahi du.
\layout Itemize


\begin_inset Quotes eld
\end_inset 


\family sans 
S-
\family default 

\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

 
\family sans 
Shift
\family default 
 tekla esanahi du.
\layout Itemize


\begin_inset Quotes eld
\end_inset 


\family sans 
M-
\family default 

\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

 
\family sans 
Meta
\family default 
 tekla, ia teklatu gehienetan 
\family sans 
Alt
\family default 
 izango da.
\layout Itemize


\begin_inset Quotes eld
\end_inset 


\family sans 
F1
\family default 

\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

\SpecialChar \ldots{}
 
\begin_inset Quotes eld
\end_inset 


\family sans 
F12
\family default 

\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

 funtzio teklak.
\layout Itemize


\begin_inset Quotes eld
\end_inset 


\family sans 
Esc
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 


\family default 
 
\family sans 
'Ihes' edo 'Escape'
\family default 
 tekla da.
\layout Itemize


\begin_inset Quotes eld
\end_inset 


\family sans 
Ezker
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 


\family default 
, 
\begin_inset Quotes eld
\end_inset 


\family sans 
Eskuin
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 


\family default 
, 
\family sans 
Gora
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 


\family default 
, 
\begin_inset Quotes eld
\end_inset 


\family sans 
Behera
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 


\family default 
 beraien izenak dioen bezala, teklatuko geziak (kurtsoreak) dira.
 
\layout Itemize


\begin_inset Quotes eld
\end_inset 


\family sans 
Txertatu
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 


\family default 
 
\begin_inset Quotes eld
\end_inset 


\family sans 
Ezabatu
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 


\family default 
 
\begin_inset Quotes eld
\end_inset 


\family sans 
Etxea
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 


\family default 
 
\begin_inset Quotes eld
\end_inset 


\family sans 
Amaiera
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 


\family default 
 
\begin_inset Quotes eld
\end_inset 


\family sans 
Goratu Orria
\family default 

\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

 eta 
\begin_inset Quotes eld
\end_inset 


\family sans 
Beheratu Orria
\family default 

\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

 gezien gainean egon ohi diren 6 tekla dira.
 
\family sans 
Goratu Orria
\family default 
 eta 
\family sans 
Beheratu Orria
\family default 
 teklatu batzuetan Prior eta 
\family sans 
Next
\family default 
 deitzen dira.
\layout Itemize


\family sans 
Lerro\SpecialChar ~
itzulera
\family default 
 
\family sans 
(intro
\family default 
) Teklatu batzuek 
\family sans 
Return
\family default 
 edo 
\family sans 
Enter
\family default 
 bezala daukate.
 Beste batzuk birritan daukate.
 LyX-ek tekla denak berdin erabiliko ditu, beraz 
\family sans 
lerro\SpecialChar ~
itzulera
\family default 
 edo 
\family sans 
intro
\family default 
 erabiliko dugu.
\layout Standard

Noizean behin 
\begin_inset Quotes eld
\end_inset 

(ikus 
\emph on 

\begin_inset Quotes eld
\end_inset 

Hedatuak
\emph default 

\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

)
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

 bezalakoekin aurkituko zara.
 
\begin_inset Quotes eld
\end_inset 


\emph on 
Ezaugarri Hedatuak
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

 
\emph default 
eskuliburuan jatorrizko tekla-loturak zerrendatu ditugu, beraz bertan begiradatx
o bat bota dezakezu.
 Ohartu zaitez LyX erabiltzaileen artean bi tekla-lotura mapa ezberdin erabiltze
n direla: 
\begin_inset Quotes eld
\end_inset 

CUA
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

 tankeraduna, non hau PC arlotik datorrenarentzat ezaguna eta jatorrizkoa
 izaten den, eta 
\begin_inset Quotes eld
\end_inset 

emacs
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

 tankerakoa, hau berriz Unix sistemekin 
\begin_inset Quotes eld
\end_inset 

hazi
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

 eta 
\begin_inset Quotes eld
\end_inset 

Emacs
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

 editorea erabiltzen dutenentzako ohizkoa izaten da.
 Bestelakorik ez bada zehazten, dokumentuetan erabiltzen den tekla-loturak
 CUA motako mapan oinarritutakoak izaten dira.
 Emacs atsegingarria egiten bazaizu, eskuliburuak irakurtzeko eta loturak
 zure kasa egiteko gai izango zarelakoan gaude.
\layout Section

Eskuliburuak
\layout Standard

Dokumentazioa osatzen duten zatiak zerrendatzen dira ondoren:
\layout Description


\emph on 
Sarrera
\begin_deeper 
\layout Standard

Fitxategi hau.
\end_deeper 
\layout Description


\emph on 
Tutoretza
\begin_deeper 
\layout Standard

LyX erabiltzen hasiberria bazara, eta orain arte LaTeX inoiz ez baduzu entzun
 ez eta erabili ere, orduan hemendik hasi beharko duzu.
 
\emph on 
Tutoretza
\emph default 
 irakurri ostean, LaTeX oraindik zabalegia delakoan ustearekin jarraitu
 dezakezu, baina LyX nola erabili behar den jakingo duzu.
\layout Standard

LaTeX erabili 
\emph on 
baduzu
\emph default 
, 
\emph on 
Tutoretza
\emph default 
-ko 
\begin_inset Quotes eld
\end_inset 

LyX LaTeX erabiltzaileentzat
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

 atala irakurri beharko zenuke (eta eskuliburuko beste atalek kalterik ez
 dizute egingo).
\layout Standard

Edozein unetan LyX-ekiko iparra (edo norabidea) galdu egin duzulakoan bazaude,
 beste edozein eskulibururen bat irakurri eta ulertu aurretik, 
\emph on 
Tutoretza
\emph default 
 irakurtzeak on egingo dizu.
 Abiatzeko gune ona bait da.
\end_deeper 
\layout Description

Erabiltzailearen\SpecialChar ~
gida
\begin_deeper 
\layout Standard

Eskuliburu nagusia.
 Hemen LyX programaren oinarrizko ezaugarri eta aukeren gehiengo bat argitzen
 saiatuko gara.
 Eskuliburu nagusiak LaTeX-eko ezagutza batzuk badauzkazulakoan dago, edo
 
\emph on 
Tutoretza
\emph default 
 irakurri duzula behintzat.
\end_deeper 
\layout Description

Ezaugarri\SpecialChar ~
hedatuak
\begin_deeper 
\layout Standard


\emph on 
Erabiltzailearen Gida
\emph default 
-ren hedapena.
 LaTeX-eko komandoak, diseinu gehigarriak, edizioko ezaugarri bereziak eta
 LaTeX-eko adituen trikimailu batzuk azaltzen ditu dokumentu honek.
\end_deeper 
\layout Description

Pertsonalizazioa
\begin_deeper 
\layout Standard

LyX-en ezaugarri garatuen azalpena, programaren jarrera (izakera) orokorra
 pertsonalizatzea; tekla-lotura, nazioartekotza eta konfigurazio-fitxategi
 bezalakoak.
 
\emph on 
Tutoretza
\emph default 
 irakurri gabe hau irakurtzea ezta bururatu ere.
\end_deeper 
\layout Description


\emph on 
LaTeX\SpecialChar ~
configuration
\begin_deeper 
\layout Standard

LyX-ek, instalatzerakoan, zure sistema aztertzen du.
 Fitxategi honek LyX-ek zure instalazioari buruz ikasitakoaren informazioa
 dauka.
 Eduki beharreko zerbait falta bada, hemen egiazta beharko duzu.
\end_deeper 
\layout Standard

Fitxategiok elkar erreferentziatzen dute, beharrezkoa denean.
\layout Standard

Adibidez, 
\emph on 
Erabiltzailearen Gida
\emph default 
-k instalatze eta pertsonalizatze buruzko zerbait dio, baina irakurlea 
\emph on 
Pertsonalizazioa Eskuliburua
\emph default 
-ra bidaltzen du informazio gehiago eskura dezan.
\layout Standard

Berriro, gauza garrantzitsu bat azpimarratu behar dugu:
\layout Standard
\added_space_top bigskip \added_space_bottom bigskip \align center 
LyX-ekin hasiberria bazara, 
\emph on 
Tutoretza
\emph default 
 irakur ezazu.
 Orain.
\layout Standard

Bestela zerorren buruarekin alferrik haserretuko zara.
 LyX-ek testu prozesatzaile batengandik behar duzuna eskeintzen dizu, hori
 bai, erabilkera ezberdin batekin.
\layout Chapter


\begin_inset LatexCommand \label{sec:Auzolana}

\end_inset 

LyX proiektuan laguntzea
\layout Section

Lagundu LyX-i
\layout Standard

LyX ia bere osotasunean C++ programaketa hizkuntzan idatzia dago (LaTeX
 inportatzeko tresna Perl-en idatzia izan da).
 Proiektu handi bat da, eta gerta daiteke errore bat edo beste edukitzea,
 edo iturburua hobetu beharra izatea.
\layout Subsection

Bidali errorea
\layout Standard

LyX erabiltzerakoan jokaeraren bat errore bezala dela pentsa dezakezu.
 Nahiz eta gutxitan gertatu, programa hondatu daiteke.
 LyX-eko garatzaile taldearen iritziz errore gehientsuenak erabiltzaile-interfaz
etik sor daiteke: LyX interfazeko zein zati korapilotsua, zaila ulertzeko,
 azaltzen dituzten iradokizunak oso lagungarriak izaten dira.
\layout Standard

LyX-ek erroreen txostenak bidaltzeko eta kudeatzeko sistema bat erabiltzen
 du, 
\family typewriter 

\begin_inset LatexCommand \htmlurl[LyX bug tracker]{http://bugzilla.lyx.org/}

\end_inset 


\family default 
 gunean aurki dezakezuna.
 Edozein errore buruzko txostena bidali aurretik erroreak kudeatzeko sistema
 hori egiaztatzea eskatuko genizuke, aurrez beste norbaitek errore berdinari
 buruzko txosten bat bidalita eduki baitezake.
 Hau da, errore txosten berri bat bidali aurretik egiaztatu errore berdinari
 buruzko beste txostenik ez dagoela LyX-ek darabilkien erroreak kudeatzeko
 sistema horretan.
 Dagoen errore bati buruzko iradokizunak, edo errore berri bati buruzko
 txostena bidaltzeko errore kudeatzaile sistema hori erabili, edo 
\family typewriter 
lyx-devel@lists.lyx.org
\family default 
 posta-zerrendara mezu bat bidal dezakezu.
 Posta-zerrenda honen artxiboei zuzenduriko estekak LyX gune nagusian jarri
 dira, 
\family typewriter 

\begin_inset LatexCommand \htmlurl[LyX website]{http://www.lyx.org/}

\end_inset 


\family default 
.
\layout Standard

Errore-txosten on (erabilgarria) batek gutxienik arazok dituzun LyX bertsio
 zenbakia eduki beharko luke.
 Honekin batera LyX zein sisteman eragile eta bertsiotan erabiltzen ari
 zaren azaldu.
 Zure sisteman instalatuta daukazun liburutegien bertsioak, eta, insteresgarria
 baderitzozu, LyX-ek erabiltzen duen kanpoko programen bertsioak.
 Konpilate edo konfigurazio arazo bat izanez gero, egokiena 
\family typewriter 
config.log
\family default 
 fitxategia eranstea eta zein konpilatzaile erabiltzen ari zaren azaltzea
 izango litzateke.
\layout Standard

Izan zehatza, nahiago dira xehetasunez azaldutako deskirbapenak - garatzaileek
 zenbat eta denbora gehiago igaro errorea non dagoen aurkitzen orduan eta
 denbora gutxiago eskainiko diote programaren bestelako hobekuntzei.
\layout Standard

LyX hondatzeko gai bazara, eskertuko genizuke 
\begin_inset Quotes eld
\end_inset 

backtrace
\begin_inset Foot
collapsed true

\layout Standard

itzultzailearen oharra: backtrace nolabait azaltze arren, programa bat erabiltze
rakoan honek sortzen dituen mezuak izaten dira.
 Mezuok terminal batetan agertzen dira.
 Mezuen ibilbidea jarraituz garatzaileek errorea non kokatzen den errazago
 aurkitu ahal izaten dute.
\end_inset 


\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

-a sortzeko denbora hartuko bazenu lyx exekutagarri ez-garbi bat erabiliz.
 Zure iturburen direktorioan eraikitakoari deitzen diogu exekutagarri ez-garbia,
 sisteman instalatua daukazun kode bitarrari berriz garbia deitzen diogularik.
 Beraz, gdb tresna erabiliz LyX exekutatu, adibidez idatzi 
\begin_inset Quotes eld
\end_inset 


\family typewriter 
\size small 
gdb /users/estitxu/lyx-1.0.x/src/lyx
\family default 
\size default 

\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

 eta ondoren 
\begin_inset Quotes eld
\end_inset 


\family typewriter 
\size small 
run
\family default 
\size default 

\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

.
 Ondoren LyX hondatzea egin eta gdb tresnara itzuli.
 erabili 
\begin_inset Quotes eld
\end_inset 


\family typewriter 
\size small 
bt
\family default 
\size default 

\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

 
\begin_inset Quotes eld
\end_inset 

backtrace
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

-a sortzeko eta txertatu ezazu errore-txostenean
\begin_inset Foot
collapsed true

\layout Standard

perfektua izatea nahi baduzu, erabili 
\begin_inset Quotes eld
\end_inset 


\family typewriter 
info locals
\family default 

\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

 eta 
\begin_inset Quotes eld
\end_inset 


\family typewriter 
up
\family default 

\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

 komandoak pila batzuen mailetakko aldagai lokalen balioak plazaratzeko.
\end_inset 

.
 Posiblea bazaizu, azaldu zein urrats landu dituzun LyX hondatzeko, zeren
 eta 
\begin_inset Quotes eld
\end_inset 

backtrace
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

 bera baino garrantzitsuagoa baita, horrela guri gure 
\begin_inset Quotes eld
\end_inset 

backtrace
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

 propioa sortzeko aukera eskainiko baitiguzu.
 Errorea berriro sortzea ez den kasuan 
\begin_inset Quotes eld
\end_inset 

backtrace
\begin_inset Quotes erd
\end_inset 

 bat edukitzea ezinbestekoa da, hori bakarrik edukiko genukeelako.
\layout Subsection

Lagundu finkatzen eta ezaugarri berrietan
\layout Standard

Baldin eta LyX-eko iturburuetan aldaketak egin badituzu eta LyX proiektuko
 zati izatea garrantzitsua dela uste baduzu, bidal iezaiguzu diff fitxategi
 bat (formatu unifikatu batean) arestiko posta-zerrendara, baita changelog
 fitxategia eta zure txaplatak (patch) egiten duenari buruzko azalpena ere.
\layout Section

Lagundu dokumentazioan
\layout Standard

LyX-en dokumentazioa zabala da.
 Nola nahi ere, LyX beti garatzen ari da, eta kaleratze berri bakoitzak
 ezaugarri berriekin agertzen da.
 Zenbait dokumentazio eguneratu beharrean dagoela aurki dezakezu.
 Atal honek errore bat edo hobekkuntzaren bat aholkatzea nahi bagaituzu
 zr egin behar duzun azaltzen du.
\layout Subsection

Eskuliburuetako errore-txosntena
\layout Standard

Dokumentazioan arazorik aurkitzen baduzu bidali mezu bat 
\family typewriter 
lyx-docs@lists.lyx.org 
\family default 
posta-zerrendara.
 Dokumentazio taldeak behar diren zuzenketak egingo dituzte.
\layout Subsection

Elkartu dokumentazio taldean.
\layout Standard

LyX dokumentazio proiektua (The LyX Documentation Project), LyX proiektuko
 beste dena bezala, laguntza erabiltzen du.
 Dokumentazio proiektuan laguntzea nahi baduzu ondorengo urratsak jorratu:
\layout Enumerate

Eskuratu LyX-en azken iturburuak.
 Deskonprimatu
\begin_inset Foot
collapsed true

\layout Standard

Abenturazaleek dokumentazioa LyX-eko CVS eduki-sistematik anonimoki eskura
 dezakete.
 Edukien sistema honek - 
\family typewriter 
lyxdoc
\family default 
 modulua dauka.
\end_inset 

 Bertan 
\family typewriter 
lib/doc/
\family default 
 izeneko direktorioa aurkituko duzu.
 Direktorio honetan 
\family typewriter 
DocStyle.lyx
\family default 
 izeneko fitxategia dago.
 Irakurri, dokumentazioaren estilo orria baita.
\layout Enumerate

Ondoren, irakurri 
\emph on 
Erabiltzailearen gida
\emph default 
 eta 
\emph on 
Tutoretza
\emph default 
.
\begin_deeper 
\layout Standard

Ariketa honen helburua zuri ideiak ematea dauka helburutzat.
 
\emph on 
Tutoretza
\emph default 
 eta 
\emph on 
Erabiltzailearen gida
\emph default 
 izango dira dokumentaziotik gehien eguneratu behar direnak.
 Hauekin nolako eskuliburuak irakurri eta zein itxura eduki behar duten
 ohartuko zara.
\end_deeper 
\layout Enumerate

Jarri taldearekin harremanetan: 
\begin_deeper 
\layout Standard


\family typewriter 
lyx-docs@lists.lyx.org
\layout Standard

nahi dituzun aldaketei buruz eztabaidatzeko, eta beraien ikuspuntuak jakiteko.
\end_deeper 
\layout Standard

Egitea nahi dituzun aldaketek testu aldetik garbiak izan behar dute, ulerterraze
koak alegia, dokumentazioaren berregituraketa sakonagoa egin ahal izateko.
 Hobekuntza guzti hauek jasotzea beti eskertzen da.
\the_end
